Verslag raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling 121021

Gemeenteraad van Leiden Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling gehouden op dinsdag 12 oktober 2021 in het gebouw van het Hoogheemraadschap Rijnland De integrale gesproken tekst van de vergadering en eventuele insprekers is te beluisteren op leiden.raadsinformatie.nl.

Aanwezig: Leden commissie SO:

Leden college: Insprekers: Raadsadviseur:

De heer S. van Diepen (D66), de heer A. Friso (GL), mevrouw J. Gilissen (VVD), de heer S. Haas (SP), mevrouw J. Heijnen (CDA), de heer H. van der Kaap (PvdD), de heer M. Kersten (PS), de heer A. Liemburg (PvdA), de heer W. van Peijpe (GL, voorzitter), de heer I. van Spronsen (GL), de heer P. van der Woerd (CU) Mevrouw F. Spijker (D66, wethouder Duurzame Verstedelijking, Ruimte en Wonen) De heer A. Saab, de heer H. Boting De heer E. Teunissen

Notulen:

De heer De Bouter (Notuleerservice Nederland)

1.

Opening en vaststelling agenda

De voorzitter opent de vergadering om 20.06 uur en heet de aanwezigen en de mensen die thuis de vergadering volgen welkom. Hij heeft geen opmerkingen van de commissie ontvangen over de agenda. De leden kunnen zien dat er wat is geschoven met de agenda. De inspreker bij het punt Haagweg-Noordman staat nu achteraan in de agenda, ook op verzoek van de inspreker. De Corantijnstraat is het eerste bespreekpunt. Er zijn berichten van verhindering van de heren De Crom, Gaulard, Rovers en Siwpersad. De heer De Crom wordt vervangen door mevrouw Gilissen. De heer Rovers wordt vervangen door de heer Haas.

2.

Burger aan het woord

De voorzitter deelt mee dat niemand zich hiervoor heeft gemeld.

3.

Mededelingen, rondvraag en regionale aangelegenheden

De voorzitter meldt dat er geen mededelingen, geen punten voor de rondvraag en geen regionale aangelegenheden zijn.

4.

Besluitenlijsten commissie Stedelijke Ontwikkeling van 28 september 2021

De voorzitter heeft hierover geen opmerkingen ontvangen. Hij stelt de besluitenlijst dus vast. 5.

Lijst van toezeggingen en actiepunten

De voorzitter geeft aan dat de bijgewerkte lijst bij de stukken zit. Hij heeft hierover geen opmerkingen ontvangen. Er zijn geen actiepunten.

6.

RV 21.0091 Nota van uitgangspunten bouwplan Verbeekstraat/horen insprekers

De voorzitter zet uiteen dat het hier gaat om de herontwikkeling van panden aan de Verbeekstraat door de Nationale Vastgoed Groep (NVG). De participatie heeft tot gevolg gehad dat enkele uitgangspunten zijn aangepast. Een van de drie locaties is geschrapt. Er zijn nu ongeveer

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 28 september 2021

2

250 woningen ingetekend. 30% daarvan zijn sociale huurwoningen, 40% zijn middel-dure koopwoningen. Er is ruimte voor kleinschalige en buurtgerichte voorzieningen. Er volgt nog een wijziging van het bestemmingsplan. Voor de herinrichting van de openbare ruimte is door de gemeente een apart project gestart. Het schetsvoorstel met raming en dekking wordt uiterlijk gelijktijdig met het bestemmingsplan aan de commissie voorgelegd. De leden kunnen nog tot 26 oktober 2021 schriftelijke vragen stellen. De commissie hoort vanavond de insprekers. Er is één inspreker. Hij heeft drie minuten spreektijd. Daarna kan de commissie hem vragen stellen. De heer Saab is secretaris van Bewoners Belangenvereniging Bockhorst. De wijk Bockhorst ligt naast het projectgebied Verbeekstraat. Deze bewonersvereniging is daardoor belanghebbende en betrokkene bij de transitie van de kantoorpanden daar. Het bestuur van de bewonersvereniging heeft in 2019 een wijkwerkgroep geformeerd die zich heeft beziggehouden met de ontwikkeling van Plesmanlaan 100. De raad heeft op 20 februari 2021 de nota van uitgangspunten voor dat project vastgesteld. Deze werkgroep volgt nu ook de ontwikkelingen in de Verbeekstraat. Inmiddels heeft de projectontwikkelaar Urban Interest een aanvraag ingediend voor een omgevingsvergunning. De bewonersvereniging heeft een informele zienswijze ingediend op deze aanvraag.

Deel van de nota van uitgangspunten voor Plesmanlaan 100 is de vaststelling dat de omgevingsvergunning moet worden behandeld in samenhang met een nieuw bestemmingsplan voor Plesmanlaan 100. De bewonersvereniging meent dat Plesmanlaan 100 deel uitmaakt van het gebied Verbeekstraat waar ook het project Verbeekstraat deel uitmaakt. Ook de nog aan te vragen omgevingsvergunning voor het project Verbeekstraat zal tegelijk met een aanpassing van het bestemmingsplan (omgevingsplan) voor het gebied Verbeekstraat worden behandeld. Op afbeelding 1 in bijlage 1 bij het raadsbesluit over de nota van uitgangspunten Verbeekstraat is te zien dat het gebied Verbeekstraat alles binnen de witte stippellijn omvat, ook de locatie Plesmanlaan 100 die bovendien zijn entree aan de Verbeekstraat heeft. Ligt het dan niet meer voor de hand om in één keer het bestemmingsplan (omgevingsplan) voor het gehele wit omcirkelde gebied Verbeekstraat vast te stellen? Deze week begint bovendien de inspraak over de openbare ruimte van de Verbeekstraat. Dat omvat ook het hele gebied binnen die witte stippellijn. De bewonersvereniging vraagt aan de raad ervoor te zorgen dat alle plannen voor het gebied Verbeekstraat in één allesomvattend omgevingsplan bijeen worden gebracht om op verantwoorde wijze deze nieuwe wijk vorm te kunnen geven.

Een versnipperde behandeling van al deze zogenaamde postzegelplannen is procedureel onjuist en daarmee onwenselijk omdat dit in strijd is met de op grond van de Wet ruimtelijke ordening aan de raad toevertrouwde taak de betrokken belangen in het gebied op zorgvuldige wijze en in samenhang af te wegen. De bewonersvereniging wil graag dat het aantal woningen in dit gebied in overeenstemming is met de beschikbare voorzieningen op het gebied van parkeren, groen, ontspanning en spelen. Dat zal nog een hele opgave zijn omdat hier drie keer zoveel woningen zijn geprojecteerd als in de Bockhorst op een oppervlak van circa 60% van deze wijk. In de volgende participatieronde zal de bewonersvereniging nauwlettend volgen of de plannen tot een dergelijk prettig leefgebied zullen leiden. De voorzitter stelt vast dat er geen vragen zijn. Leden van de commissie kunnen de heer Saab altijd nog benaderen, als zij meer informatie willen. Hij kan ook de raadsleden benaderen. De heer Saab vraagt of hij zijn spreektekst aan de commissiegriffier kan zenden. De voorzitter antwoordt dat hij dit zeker kan doen. Als hij nog aanvullende informatie heeft, kan hij die ook aan de commissiegriffier zenden. Dat komt dan allemaal nog voor de inhoudelijke behandeling bij de stukken. Op 2 november 2021 wordt het raadsvoorstel inhoudelijk besproken.

7.

RV 21.0079 Nota van uitgangspunten woningbouw Corantijnstraat

De voorzitter geeft aan dat Portaal, eigenaar van drie woonblokken, van plan is deze te slopen en daarvoor in de plaats nieuwe woningen te bouwen. Er is een intentieovereenkomst met de gemeente Leiden en Portaal neemt de ontwikkeling voor haar rekening. Het bestemmingsplan moet daarvoor worden aangepast. Daarop vooruitlopend stelt de raad de nota van uitgangspunten vast. In de vorige vergadering heeft de commissie vier insprekers gehoord. Hun bijdragen staan op Politiek Portaal. Vanavond moet de commissie dit voorstel inhoudelijk bespreken. De fracties hebben elk twee minuten om hun discussiepunten te formuleren. Na een korte reactie van de wethouder bespreekt de commissie de discussiepunten en bekijkt zij hoe het voorstel in de raad zal worden behandeld.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

3

Mevrouw Heijnen vindt het goed om te lezen dat er met het plan voor de Corantijnstraat iets gebeurt. Net als andere fracties heeft het CDA daar ook rondgelopen en heeft het daar het een en ander gezien. Dat leidt haar fractie tot complimenten en daarnaast tot twee bespreekpunten. Het CDA wil graag dat de gemeente Portaal de ruimte laat om naast een aantal sociale huurwoningen een percentage woningen in de vrije sector te verhuren zodat er ook verder kan worden geïnvesteerd in de bouw. Het tweede punt dat hiermee samenhangt is een voorstel voor een andere indeling van het bouwvolume zodat de mensen in de buurt hierin meegenomen kunnen worden. Dat licht zij zo meteen graag toe. De heer Van der Kaap ziet dit voorstel als een voorbeeld van het effect dat verdichting heeft op de omgeving en van de reacties die verdichting oproept. Er komt een behoorlijk blok letterlijk midden in dat gebied. Hij kan zich enigszins voorstellen dat dit als overrompelend en bedreigend wordt ervaren door de omwonenden. Hij weet niet direct wat de gemeente daaraan kan doen. Het verhaal dat hij gisteren van het architectenbureau heeft gehoord klinkt heel plausibel. Hij heeft wel een discussiepunt. Verdichting kan volgens de PvdD alleen maar samengaan met vergroening om die ontwikkeling dragelijk te maken.

In de nota van uitgangspunten wordt wel de ambitie genoemd om te denken aan groene daken en groene gevels. Er werd gezegd dat dit verder ingevuld zou kunnen worden, maar voor zijn fractie is die mate van vergroening niet een kwestie van invulling achteraf, maar een uitgangspunt dat de commissie hier moet vaststellen. Het moet een uitgangspunt zijn om die verdichting dragelijk te kunnen maken en de leefbaarheid te kunnen garanderen in die wijk. Het eerste discussiepunt is dus de verankering van de vergroening in de uitgangspunten en die niet achteraf toevoegen. Dan is het immers weer afhankelijk van de haalbaarheid. Het moet van tevoren worden vastgelegd. Een ander punt is dat uit de quick scan naar voren is gekomen dat er zich vleermuizen bevinden in dit gebied. Er wordt alleen opgemerkt dat daarvoor een ontheffingsaanvraag moet worden gestart. Dat is mooi, maar zijn vraag is dan wat de gemeente daarna doet en hoe wordt gegarandeerd dat die veermuizen daar kunnen terugkeren. Een ontheffingsaanvraag zegt niet zoveel. De heer Liemburg kan betrekkelijk kort zijn. De PvdA is blij en is tevreden met dit plan. Een flink aantal verouderde sociale huurwoningen dat aan vervanging of vernieuwing toe is wordt vervangen door meer sociale huurwoningen en dat gebeurt in goede afstemming met de voormalige bewoners.

Hij begrijpt dat het merendeel van die voormalige bewoners inmiddels elders woont. Zijn fractie ziet de realisatie van dit plan met vreugde tegemoet. Volgens de heer Van der Woerd klinkt het als een prachtig plan, als er 88 woningen worden gesloopt en er 160 tot 170 voor terugkomen en er een groene verblijfsruimte en openbare binnentuinen komen. Op hoofdpunten zou het dat ook kunnen zijn, maar toch heeft hij drie punten. Het eerste betreft het punt energie. In het raadsvoorstel staat dat de ambitie is om waar mogelijk in te zetten op energieneutraliteit. Er staat dat in de wijk reeds een warmtenet aanwezig is waardoor aankoppeling wellicht mogelijk is en dat het daarnaast een optie is om de woningen van energie te voorzien door middel van een all elecric oplossing of een wko (warmte- en koudeopslag). De CU vindt dit veel te vrijblijvend en wil graag een uitgangspunt toevoegen dat dit gewoon borgt. Daarover wil hij graag discussiëren. Het tweede punt betreft de 100% sociale woningbouw. De CU vraagt zich af of dit nu getuigt van politieke moed.

Had het college een dergelijk plan met dit percentage ook aangedurfd in de Burgemeesters- en Professorenwijk? Wat gebeurt er eigenlijk met de gemeentelijke doelstellingen, als de raad hier 80% of een ander percentage aanhoudt? Spreker heeft hierover technische vragen gesteld, maar in aansluiting op wat het CDA heeft gezegd wil hij hier graag ook over discussiëren. Die discussie zou dan kunnen gaan over de vraag of het vrije sector, koop of iets anders moet worden. Als dat niet haalbaar zou zijn, zou hij op zijn minst meer kaders willen hebben richting besluitpunt c. Dat is zijn derde discussiepunt. In besluitpunt c staat nu dat de gemeente werkt aan een gedifferentieerd aanbod aan appartementen met verschillende vloeroppervlaktes en kameraantallen. Ook dat is een heel ruim, niet echt ingekaderd uitgangspunt. Hij zou erover willen discussiëren of de commissie dat concreter zou willen zien. Op zijn minst zou de CU willen zien dat de gemeente met Portaal in gesprek gaat om voorafgaand aan het bestemmingsplan met een concreter voorstel voor de invulling daarvan te komen. Dat zou een motie kunnen zijn. De heer Van Spronsen brengt naar voren dat GL zich op hoofdlijnen goed kan vinden in dit plan. Extra sociale huurwoningen toevoegen is een goed idee. Het aantal gaat van 88 naar waarschijnlijk 160 tot 170 woningen.

Dit versteende gebied wordt extra groen en het ziet ernaar uit dat er in de versteende straten ook een verbetering van het groen komt. Toch begrijpt zijn fractie de zorgen van de omwonenden die mevrouw Raspe en de heer Bollemeijer hebben gemeld. Hun uitzicht op het

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

4

groen verdwijnt natuurlijk wel. Zijn fractie zou extra aandacht willen zien voor het vergroenen van de straat. Verder vroeg GL zich af of het mogelijk is om deze plannen in houtbouw uit te voeren. Daar is een goede reden voor. Iedereen heeft met de verhoging van de gasprijs geconstateerd dat verwarmen een lastige zaak is, ook al gaan deze woningen straks van het gas af. Houtbouw zorgt er nu eenmaal voor dat de stookkosten lager zijn. GL zou graag weten of het mogelijk is dat deze nieuwbouw in houtbouw wordt uitgevoerd. Dat is een discussiepunt voor zijn fractie. De heer Van der Kaap vraagt zich af of de heer Van Spronsen ook bekend is met de prijsstijging van de grondstoffen voor houtbouw. Die zijn de laatste tijd drie tot vier keer zo duur geworden. De heer Van Spronsen lijkt het verstandig om dat soort zaken mee te nemen in de overwegingen, maar hij verwacht dat beton en andere bouwmaterialen ook niet per se goedkoper zijn geworden. Alle bouwmaterialen zijn volgens hem duurder geworden. De heer Liemburg merkt dat houtbouw in deze periode een speerpunt is geworden van GL.

Maar vindt de heer Van Spronsen werkelijk dat de raad op dat niveau besluiten zou moeten nemen of vindt hij dat de raad op een hoger niveau normen zou moeten vastleggen voor verduurzaming, etc., en dat de uitvoerder daar dan zelf een keuze kan maken? Of gaat de raad straks de kleuren van de kranen voorschrijven aan deze ontwikkelaar? De heer Van Spronsen heeft ook wel een voorkeur voor de kleur van de kranen, maar het punt is dat houtbouw ervoor zorgt dat CO2 wordt opgenomen. Dat is heel milieuvriendelijk en er ontstaat geen uitstoot van CO2 zoals bij de productie van beton en steen. Eigenlijk zorgt het aanzwengelen van houtbouw en biobased bouwen, waar overigens ook de wethouder een groot voorstander van is, ervoor dat er meer projecten komen in dit land. Ook bevordert het de mogelijkheid om terug te keren naar de houtbouw zoals die voor de oorlog werd toegepast, maar dan natuurlijk op een moderne wijze, zodat Nederland weer een houtbouwland kan worden. Dat lijkt GL een goed idee. De voorzitter heeft dit genoteerd als mogelijk discussiepunt. De heer Kersten heeft een heel interessant plan voor zich. Hij heeft het goed kunnen bekijken en hij is ook veel ter plaatse geweest. Het kan alleen maar een aanzienlijke verbetering van de wijk betekenen. Nu is het een weliswaar groene, maar rommelige vlakte met daarnaast bijna verkrotte flats.

Het is heel goed dat de corporatie en de architect Ianthe Mantingh daar iets aan doen. De PS begrijpt best dat er wat weerstand is en daarom is er ook inspraak geweest. Insprekers hebben er het hunne over gezegd. Het uitzicht op het groen verdwijnt voor een deel, maar er komen vier hoven voor in de plaats die open zijn. Door de hele wijk worden dingen aangelegd voor kinderen en voor jongeren. Er ontstaat een integrale aanpak van de wijk in sociale zin. Het is allemaal heel goed bedacht. Dat hier 100% sociaal wordt gebouwd is logisch omdat Portaal die daar gaat bouwen een sociale wooncorporatie is. Portaal bouwt wel in verschillende segmenten. Het is dus waarschijnlijk beter dan het nu is. Nu is het wel het laagste element van de sociale sector. Hij denkt dat de buurt hier beter mee af is. Er waren wat problemen met de rooilijn. Die schuift op in de richting van de bestaande bebouwing. Er gaat iets van het bermgroen weg, maar er verdwijnt ook veel blik. Het uitzicht op dat blik wordt dan vervangen door zijn discussiepunt. Dat is de ook door de heer Van der Kaap genoemde vergroening van het hele complex. Er blijft een groene allee in het midden tussen die blokken. Er komt een groen plein dat versmald is tot een allee. Dat gaat dus niet helemaal verloren. Er gaan dus wel wat perkjes aan de zijkant weg.

Zijn fractie is dan ook voorstander van groene daken, groene gevels en overal verticale tuinen zodat de mensen in de Corantijnstraat echt mooi groen tegenover zich zullen zien. Misschien wordt het veel mooier dan zij denken. De voorzitter vraagt de heer Kersten zijn betoog af te ronden. De heer Kersten geeft aan dat het enige punt waartegen zijn fractie nog bezwaar heeft de participatie is. Op zich is die goed geweest. Iedereen heeft zijn zegje kunnen doen, maar uiteindelijk is de uitkomst slecht. De bewoners klagen er immers over dat er niets van terug vinden is in de nota van beantwoording. Het zou toch niet moeten gebeuren dat hun vragen niet beantwoord worden. De mensen begrijpen dat gewoon niet. De voorzitter onderbreekt de heer Kersten.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

5

De heer Kersten noemt als discussiepunt het verticale groen. De participatie is meer een kanttekening. Mevrouw Gilissen kan positief zijn over deze plannen. De VVD heeft echter nog wel een voorstel tot verbetering. Van andere fracties heeft zij soortgelijke opmerkingen gehoord. Haar fractie ziet namelijk ook graag dat van 100% sociale woningbouw ongeveer 20% wordt gebouwd voor starters en studenten. De commissie weet dat haar fractie dit vaker inbrengt bij dit soort plannen. Mogelijk dient haar fractie ook een voorstel in om daar nog eens 20% middel-dure woningen te laten bouwen. Haar fractie heeft in de plannen en in de inspraak gezien dat mensen zich zorgen maken over de komst van zoveel woningen die in hun gevoel relatief dicht op hun eigen woningen zullen staan en over mogelijke schaduw daarvan. De VVD ziet dan ook graag dat Portaal bij de verdere uitwerking van de plannen daar rekening mee houdt zonder dat dat leidt tot minder woningen. De voorzitter ziet dat de heer Liemburg wil interrumperen. Spreker merkt wel op dat de commissie het type woningen en het percentage sociale woningbouw nog als discussiepunt zal behandelen. De heer Liemburg vraagt om verduidelijking. Er zijn ook starters op de sociale huurmarkt.

Wat bedoelt mevrouw Gilissen precies met starterswoningen? Mevrouw Gilissen bedoelt daarmee dat er starters in die woningen moeten kunnen gaan zitten en dat het niet per se mensen moeten zijn vanuit andere doelgroepen/niet starters. De heer Liemburg weet net zo goed als zij dat het voor studenten en starters heel moeilijk is om op de woningmarkt iets te vinden. Haar fractie blijft zich dus voor deze doelgroepen inzetten. De heer Kersten gaat in op de opmerking van mevrouw Gilissen over de bezonning. De mensen hoeven zich geen zorgen te maken over de schaduw. De bezonningsstudies wijzen namelijk uit dat zij geen schaduw krijgen van de nieuwe flats. De heer Haas deelt mee dat ook de SP blij is om te constateren dat het aantal van 88 woningen in de sociale huur ongeveer wordt verdubbeld. Het is ook prettig dat zoiets op plekken in de stad zou kunnen. Nederland staat bekend als een land met schitterende architectonische waarden. Op dat punt heeft hij toch wel enige kritiek op dit plan. Hij is blij dat hier rekening wordt gehouden met groen. Dat kan wellicht op een andere manier. Hij zit ook met wat de commissie van de insprekers heeft gehoord. Zij geven aan dat zij last zullen krijgen van de hoogbouw. Het is prettig dat hier gebouwd wordt, maar dat moet dan wel op de juiste manier gebeuren.

Hij deelt de mening van de heer Liemburg dat de raad niet de kleur van de kranen moet gaan bepalen, maar het gaat hier wel om een ruimtelijk ordeningsvraagstuk. Hij meent dat deze hoven in het midden heel aantrekkelijk ogen, maar dat zij op een wonderlijke manier omgaan met de ruimte. Er wordt namelijk een muur gebouwd voor de woningen die er nu al zijn, hetgeen de waarde van die woningen op een interessante manier beïnvloedt. Het uitzicht op het groen in de nieuwe hoven en de toegankelijkheid daarvan zullen misschien helemaal geen positieve indruk gaan wekken. Het idee dat het een open plek is waar de rest van de buurt ook naartoe zou kunnen leidt er naar zijn mening toe dat er overlast zal zijn bij de bewoners zelf. Er is dan namelijk een leuk groen plekje tussen bebouwing van zeven hoog. Dat betekent dat bepaalde vormen van geluidsoverlast gaan ontstaan. Hij denkt dat de ruimte die daar nu wordt gebruikt logischerwijs in die groene ruimte aan de noordzijde dan wel de oostzijde van dit stuk ingebracht zou kunnen worden zodat de zichtlijn van de bebouwing in het noorden en in het oosten wat prettiger wordt gemaakt voor de bewoners. In het westen en in het zuiden is er minder overlast van de hoogbouw. Hij zou subtiel willen adviseren om op die manier met dit plan terug te gaan naar de tekentafel.

Ook de schuine hoeken in het zuidwesten, linksonder in het plan, zouden al logischer zijn aan de noord- dan wel de oostkant waar de bewoners last hebben van deze zichtlijnen. Hij zou het groen prettiger willen hebben en het voor meer mensen toegankelijker willen maken. De voorzitter vraagt de heer Haas zijn betoog af te ronden. De heer Haas zou de rest kunnen toelichten. Hij is in zekere zin positief, maar hij denkt dat de commissie hier wel wat kritischer mag nadenken over de ruimtelijke ordeningsvraagstukken. De heer Van der Woerd vraagt of de heer Haas gisteren toevallig aanwezig is geweest bij de toelichting door Portaal. Mocht dat zo zijn, dan vraagt hij de heer Haas zijn verhaal van zojuist neer kan leggen naast die toelichting. Hij is benieuwd hoe de heer Haas daartegen aankijkt.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

6

De heer Haas is daar niet aanwezig geweest. Hij kan daar heel weinig over zeggen. Maar met zijn achtergrond ook in architectonische vraagstukken durft hij hier wel te zeggen dat dit wel het meest eenvoudige plan is dat iemand had kunnen opstellen en dat er weinig naar de omgeving is gekeken, en dat vooral binnen de vierkante kavels van het bouwkavel waar het hier over gaat. De heer Van Diepen brengt naar voren dat ook D66 erg blij is met de verdubbeling van het aantal sociale huurwoningen in dit deel van Leiden. Vele gezinnen, starters en jongeren zijn naarstig op zoek naar een woning. Daarom is het goed dat er hier een verdubbeling komt van het aantal woningen en een versterking van het groen met de prachtige groene hoven waarover al is gesproken. Er is op een goede wijze voldaan aan de kaders die de raad meegeeft voor de ontwikkeling van dit gebied. Het is een goed voorbeeld van verdichting in deze stad. Zijn fractie zou dit graag op meer plekken terugzien. De voorzitter geeft het woord aan de wethouder, ook omdat een aantal leden iets heeft gezegd dat niet meteen een discussiepunt is, maar eerder een toelichting behoeft van de wethouder. Wethouder Spijker wijst erop dat het hier een nota van uitgangspunten betreft. Van die nota gaat het college naar een uitwerking in een bouwplan.

Zij verzoekt de commissie dan ook om op die manier naar de nota van uitgangspunten te kijken en vooral de vrijheid te geven aan de initiatiefnemer, in dit geval een woningcorporatie, om die uit te werken binnen de bandbreedte en de financiële ruimte die er is. Natuurlijk zit de commissie vandaag hier om sturing te geven en haar belangrijke punten mee te geven en zo nodig die uitgangspunten aan te vullen, maar de commissie moet zich er ook rekenschap van geven dat dat er hier een verdubbeling komt van het aantal woningen. Persoonlijk is zij daar erg blij mee. Leiden heeft immers een behoorlijke woningbouwopgave. Daarvan moet 30% sociaal zijn. Het college heeft in de woningbouwmonitor ook aangegeven dat de gemeente aardig op koers ligt, maar de gemeente moet ook flink doorzetten om die 30% te halen. Dat kan dus met dit plan. Enkele fracties hebben gevraagd of het 100% sociale woningen moet worden of dat het ook minder kan. De 88 woningen die er nu zijn moeten sowieso als sociale woningen terugkomen. De resterende 72 tot 82 woningen moeten voor 75% sociale woningen worden. Daartoe is de corporatie verplicht. 25% kan dan volgens de regels wat vrijer worden ingevuld. Het is alleen zo dat Portaal voor dit project subsidie heeft gekregen, juist omdat de corporatie woningen bouwt voor de lagere sociale huurcategorie.

Die subsidie zou verloren gaan wanneer er toch voor een hogere categorie zou worden gebouwd. Zij adviseert de commissie ten zeerste juist bij dit project vanwege die subsidie niet te gaan tornen aan de 100% sociale woningbouw. Zij heeft echter nog een ander argument. Het gaat hier om een wijk waarin veel koopwoningen staan. Dat heeft de raad in de Woonvisie met het uitvoeringsprogramma bepaald. Er zijn in de wijk ook 170 koopwoningen. Zij vraagt de commissie dus ook te kijken naar jet totaalplaatje in deze buurt. Dit aantal sociale huurwoningen zou daarin passend zijn. Zo heeft het college in ieder geval naar de nota van uitgangspunten gekeken. Dat zijn dus drie argumenten om het toch op die 100% sociale woningen te houden. Een tweede punt dat veel terugkomt is het groen. Zij mengt zich zo meteen in de discussie daarover. Zij merkt dat enkele leden van de commissie ook met Portaal hebben gesproken. Zij weet ook niet wat de ruimte in de uitwerking is voor Portaal om groen toe te voegen. Zij laat zich dus vanavond verrassen door de ideeën van de commissie hierover en zij bekijkt wat mogelijk is. GL had een punt over houtbouw. Daarover kan worden gediscussieerd, maar zij kan de heer Van Spronsen nu al meedelen dat zij inderdaad ook voorstander is van biobased bouwen. Vorige week heeft zij nog aan een radioprogramma over dat onderwerp deelgenomen.

Zij vraagt alleen wel om haar per project de vrijheid te laten om te bekijken wat mogelijk is. Dat zou hier een punt van de uitwerking zijn. In de prestatieafspraken met de corporaties is opgenomen dat voor hun hele bezit wordt gekeken wat mogelijk is. Verder is er het mooie project aan de Brahmslaan waar Ons Doel ook bezig is met houtbouw. Houtbouw komt in deze stad zeker van de grond, maar niet elk project zal in houtbouw worden uitgevoerd. De PvdD vraagt hoe het zit met die vleermuizen. Die ontheffing is echt een juridisch punt. Bij bouwen zal de ontwikkelaar die ontheffing moeten hebben. Maar natuurlijk wordt in het kader van natuur-inclusief bouwen gekeken in hoeverre de vleermuizen een plekje zullen krijgen. De heer Van der Woerd heeft twee vragen om verduidelijking. Staat nu voorop dat er subsidie kan worden verkregen en dat die moet worden benut of staat voorop dat een wijk wordt gebouwd die toekomstbestendig is en waar voor diverse vormen van woningaanbod in Leiden wordt voorzien in een behoefte? De wethouder zegt dat er in deze wijk relatief veel koopwoningen staan. Wat is dan de afbakening van de wijk? De wijk is volgens hem De Kooi. Dat is een prachtige wijk en hij woont er zelf ook, maar die wijk staat niet bekend als een wijk die overloopt van de koopwoningen.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

7

Wethouder Spijker meent dat het aan de commissie is om te discussiëren over de vraag of zij wil dat dit plan uitvoerbaar is of niet. De heer Van der Woerd vraagt haar wat uitvoerbaar is. Zij geeft aan dat er een subsidie wordt verkregen en dat Portaal die subsidie kwijt is, als er niet voor die lagere inkomenscategorie wordt gebouwd. Zij kan hierover wel nadere informatie verschaffen. Naar aanleiding van een vraag die zij niet helemaal goed beantwoordde heeft zij nu vingerwijzingen gekregen om dit vanavond toe te lichten. Wat betreft het tweede punt, het definiëren van de wijk, kan zij op dit moment niet zeggen wat precies als wijk is genomen. Zij heeft in elk geval doorgekregen dat er daar ongeveer 170 koopwoningen staan. In die zin wordt het als een gebied gezien. Zij kan niet zeggen dat het om die en die straat gaat. Als de heer Van der Woerd daar nadere informatie over wil hebben, dan kan zij die apart verstrekken. Maar het lijkt haar goed dat de commissie discussieert over hoe zij tegen dit vraagstuk aankijkt. Mevrouw Gilissen vraagt wat de gevolgen zijn, als er een voorstel komt om die 100% sociale huur op te geven en die subsidie gaat vervallen. Kan Portaal dan niet verder met dit plan? Wethouder Spijker antwoordt dat dit ongetwijfeld gevolgen zal hebben voor de investeringsbeslissing, maar zij heeft ook niet direct het bedrag paraat.

Het gaat nu om de nota van uitgangspunten. Dit zal dus nadere uitwerking behoeven. Maar de gemeente heeft hier te maken met een corporatie met bestaand bezit dat wordt verdicht. Zij denkt dat de commissie zichzelf de vraag moet stellen welke waarde zij eraan hecht om voor dit plan als uitgangspunt op te nemen dat het aantal sociale huurwoningen minder wordt en er een ander segment aan wordt toegevoegd. Mevrouw Heijnen heeft een vraag die vergelijkbaar is met die van mevrouw Gilissen, al gaat het voorstel van het CDA iets minder ver met die percentages en aantallen. Zij denkt aan de mogelijkheid om een minimumaantal sociale huurwoningen mee te geven in de nota van uitgangspunten. Dan zou Portaal zelf alsnog een keuze kunnen maken. Dan kan de commissie ook nog bekijken wat dit voor de subsidie zou betekenen. Dat betekent dan natuurlijk niet meteen dat Portaal die subsidie verliest, maar alleen dat Portaal misschien een andere afweging kan maken, als de nota van uitgangspunten verruimd wordt. Dat zou toch niet direct een probleem voor Portaal opleveren? Wethouder Spijker kan in zijn algemeenheid zeggen dat de businesscase dan onder druk komt te staan. Inzicht in hoever Portaal daarin kan gaan kan zij in deze fase helaas niet bieden.

Zij ziet in het voorstel van mevrouw Heijnen wel meer ruimte dan in dat van mevrouw Gilissen met vaste percentages, maar zij zou daar bij dit project niet voor willen gaan. Zij heeft al eerder als argumenten genoemd dat er in deze wijk al een mix aanwezig is en dat het hier om een corporatie gaat die zelf een afweging voor de businesscase wil maken. Ook als andere uitgangspunten belangrijk worden gevonden, moet de businesscase toch ergens gaan kloppen. Mevrouw Heijnen heeft een laatste, korte vraag. Ook op andere plekken is 100% sociale huur gebouwd, misschien met diezelfde voorwaarde. Is daar ook die subsidie voor verleend of is dit een heel apart geval? Had dat niet uitgewisseld kunnen worden? Wethouder Spijker vindt dat de commissie vandaag wel heel technisch wordt in haar vragen. Zij kan niet zeggen wat er in andere gevallen is gebeurd. Zij weet wel dat er destijds een discussie is gevoerd over de Turkooislaan. Maar Portaal is hier zelf mee gekomen. De subsidie is verstrekt en zij geeft aan dat er al een mix van woningen in de wijk is. Zelf is zij heel blij met de aantallen, zeker gelet op de Woningbouwmonitor. De gemeente kan de 30% halen, maar dan moeten raad en college wel gezamenlijk stappen zetten. De voorzitter heeft de wethouder horen zeggen dat er mogelijk nog wel wat informatie naar de commissie toe komt.

Als de leden hun technische vragen willen doorsturen, dan kunnen die nog worden beantwoord. De wethouder kijkt hem aan alsof hij iets verkeerds zegt. Wethouder Spijker gaat niet zelf allerlei informatie verstrekken. Zij wil dat een concrete vraag wordt gesteld. Dan kan zij trachten te achterhalen welke informatie in deze fase via Portaal verstrekt kan worden. De voorzitter geeft aan dat dit ook is wat hij wil. Hij vraagt de leden een concrete technische vraag via de commissiegriffier in te dienen.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

8

De heer Van der Woerd vraagt of dit geldt voor alles wat de wethouder zegt, bijvoorbeeld ook over wat de wijk is. Moet hij daarvoor ook nog een technische vraag indienen of zijn dat dingen die vanuit de ambtelijke organisatie wel vanzelf verstrekt kunnen worden? Het lijkt de voorzitter verstandig dat de heer Van der Woerd zijn vraag waarvan de wethouder heeft gezegd dat zij dat moet uitzoeken nog even via de commissiegriffier stelt. Dan komen zij bij de organisatie terecht en dan kunnen zij beantwoord worden. Het lijkt spreker goed de discussie te beginnen met het punt waarbij de commissie zojuist heeft stilgestaan. Dat is het percentage sociale huur. Dat is genoemd door de VVD, de CU en het CDA, wel met elk een andere invulling daarvan. Het lijkt hem goed dat de andere fracties hierop reageren. Wat is voorgesteld is op zich vrij duidelijk. De wethouder heeft ook nog informatie gegeven. De heer Liemburg verleent geen steun aan deze voorstellen. Bij diverse projecten in de stad waar de 30% niet wordt gehaald en waar het vaak maar 20% wordt hoort hij vaak dat dit bij andere projecten wordt gecompenseerd. Dan moet de commissie niet gek opkijken, wanneer er een keer een project verschijnt waar een flinke of een volledige sociale huurcomponent inzit. De PvdA is daar ook voor.

Mensen staan zeven jaar op de wachtlijst voor een sociale huurwoning en dat is dan vaak nog niet de goedkoopste. Als die woningen hier wel gerealiseerd kunnen worden, dan vindt zijn fractie dat een fantastisch plan en dan gaat zij dat niet op het spel zetten. Mevrouw Heijnen vraagt de heer Liemburg of dit ook geldt, als Portaal zelf zou zeggen dat, als zij iets meer ruimte zou krijgen, zij meer mogelijkheden zou krijgen om haar taken in de sociale huisvesting uit te voeren of dat de heer Liemburg echt vasthoudt aan die 100% sociale huur. De heer Liemburg houdt daaraan vast. De doelstelling is 30% van de nieuwbouw sociaal en daarvoor moet de gemeente alle zeilen bijzetten. De kerntaak van Portaal is het realiseren van die sociale huurwoningen. Wat hem betreft gaat de corporatie dat zo snel mogelijk doen. De heer Van Diepen sluit zich voor een groot deel aan bij het standpunt van de PvdA. Eerder heeft iemand ook gezegd dat hij wil gaan bouwen voor starters. Spreker denkt dat een groot deel van de starters in sociale huurwoningen gaat starten. Dat is meer dan belangrijk en er moet niet een soort verkeerd frame worden gemaakt alsof sociale huur starterswoningen wegdringt. De heer Van der Woerd begrijpt het voorstel van het CDA zo dat de 100% uit het voorliggende voorstel los moet worden gelaten en dat er een minimum moet worden geboden.

Maar ook begrijpt hij dat dit plan zo door Portaal is getekend. Hoe groot acht mevrouw Heijnen de kans dat, als de commissie nu 20% of 30% opschrijft, het niet 100% wordt omdat dat het uitgangspunt is waar Portaal mee heeft gerekend? Wat bereikt de commissie met het voorstel van het CDA? Mevrouw Heijnen antwoordt dat Portaal meermaals heeft gevraagd om meer ruimte daarin. Het omgekeerde is ook waar: wat zou het uitmaken om Portaal meer ruimte te geven? Dan zou Portaal alsnog de keuze kunnen maken om hier 100% sociaal te bouwen. Misschien levert het een winwinsituatie op. Mevrouw Gilissen dacht te horen dat de heer Liemburg zei dat bij alle nieuwbouwprojecten 30% sociaal gebouwd zou moeten worden. Volgens haar is dat niet wat in deze stad is afgesproken. Als de wens om hier per se 100% sociaal te bouwen voortkomt uit het feit dat niet overal 30% kan worden gebouwd, dan denkt zij dat dit niet de juiste manier is om naar de gemaakte afspraken te kijken. De heer Liemburg zegt helemaal niet dat er overal 30% sociaal moet komen, maar wel dat 30% van de nieuwbouw sociaal moet zijn. Als dat percentage in een project niet wordt gehaald, dan zal dat ergens anders moeten worden gecompenseerd. Dat betekent dat er ergens anders dus soms fors sociaal moet worden gebouwd omdat de gemeente bij heel veel projecten niet aan die 30% komt.

De heer Van der Kaap vindt het zo jammer dat, als er bij projecten waar geen sociale huur is ingetekend voorstellen komen om daarin wat sociale huur aan te brengen om tot een zekere diversiteit te komen, de fracties die zich nu beroepen op die diversiteit dat nooit steunen. Die willen alleen maar iets afhalen van de sociale huur. Hij vraagt zich af of het mevrouw Gilissen gaat om gemengde wijken en diversiteit of dat het gewoon haar aversie is tegen sociale huur.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

9

Mevrouw Gilissen antwoordt dat de VVD sinds jaar en dag duidelijk heeft gemaakt dat er in principe voldoende sociale woningen zijn, maar dat door de manier waarop dit geregeld is de gemeente met scheefwoners zit die haar fractie wil laten doorstromen. Dan denkt haar fractie dat het verstandiger is om voor die doelgroepen die doorstroommogelijkheden te realiseren omdat anders iedereen in hetzelfde cirkeltje blijft rondlopen. De heer Haas hoort de discussie aan en hij schrikt eigenlijk een beetje. Hij krijgt namelijk de indruk dat sociale huur een smet zou zijn op deze stad. De voorzitter vraagt de heer Haas het standpunt van de SP weer te geven. De heer Haas antwoordt dat het standpunt van de SP is dat zijn fractie deze voorstellen niet steunt omdat zij blij is te constateren dat hier sociale huur wordt gebouwd. Hij is ook blij te constateren dat er geen probleem is bij sociale huur omdat hier ook starters kunnen wonen. Hij zou daar misschien ook wel willen wonen. Als hij de opmerking hoort dat er al voldoende is, dan wil hij graag dat hem uitgelegd waar die zeven jaar dan vandaan komt en dan wil hij graag weten of iemand het normaal vindt om zeven jaar te wachten op een woning. Hij vindt het eigenlijk bespottelijk. De voorzitter zag deze discussie al aankomen. Het lijkt hem meer iets voor de verkiezingen.

Hij wil die discussie over wel of niet voldoende en over scheefwonen op dit moment niet voeren. Het gaat nu om dit concrete plan en niet om het percentage in de hele stad en alle daarmee samenhangende politieke standpunten. De heer Kersten heeft al eerder gezegd dat die 100% nu eenmaal de taak is van Portaal, nog afgezien van die subsidie. Hij is het helemaal eens met de heer Haas over die wachtlijst. Er is natuurlijk helemaal geen sprake van compensatie voor andere projecten waar de 30% niet wordt gehaald. Indertijd kon er bij het project Ananas geen sociale huur worden gebouwd. De raad was daar de projectontwikkelaar. De voorzitter wil ook bij de heer Kersten proberen de discussie zuiver te houden. Het gaat nu de kant op van een discussie over hoe het percentage sociale huur over de stad wordt verdeeld en over het verleden. Hij wil het hebben over dit project in de discussie die door VVD, CDA en CU is gestart. De heer Kersten wil alleen zeggen dat er geen compensatie in zit. In dat segment van die 170 woningen zitten diverse sociale strata (lagen). Het zijn niet alleen maar de lagere strata. Die wonen er nu. De wijk zal blij zijn dat er een diversificatie komt in die sociale huur tot aan de grenzen van huurtoeslag en vrije sector. Starters kunnen er gewoon in zoals de heer Van Diepen al zei.

De heer Van Spronsen brengt naar voren dat er vanuit GL geen steun komt voor deze voorstellen. Dit buurtje bestaat straks voor de helft uit sociale woningen en voor de helft uit koopwoningen. Dat lijkt hem een goede mix. Starters kunnen hier prima terecht evenals jongeren en ook ouderen. Wethouder Spijker denkt dat de heer Van Spronsen dit heel mooi heeft afgerond. Zij kan nog zeggen dat Portaal de taak heeft om sociale huurwoningen te bouwen. Zij is erg blij dat dit gebeurt. Kijkend naar de heer Kersten met zijn achtergrond in die wereld denkt zij dat ook de huurders en de huurdersorganisaties heel graag willen dat er 100% sociale huurwoningen komen. Zij proeft dat er vele fracties zijn die deze 100% willen handhaven. De voorzitter gaat de drie fracties langs die dit discussiepunt hebben opgeworpen, zij het in verschillende vormen. Mevrouw Gilissen heeft de wethouder ergens horen zeggen dat er na de 88 woningen die sociaal terug moeten komen van wat dan overblijft 75% ook nog sociaal moet zijn. Dan blijft er nog 25% over. Zij zal dat terugkoppelen naar haar fractie. Die zal bekijken wat zij daarmee wil doen. Natuurlijk zal zij ook kijken naar de plannen van CU en CDA en nagaan of haar fractie zich daarbij aan kan sluiten. De heer Van der Woerd heeft de commissie gehoord. Hij neemt dit mee terug naar zijn fractie. Het gaat zijn fractie om de flexibiliteit.

Hij vraagt zich af of het voorstel van het CDA voldoende zoden aan de dijk zet. Hij wil daarover met het CDA spreken, maar het zal een voorstel zijn om die ruimte te

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

10

bieden. Mevrouw Heijnen sluit zich aan bij het standpunt van de CU. Zij zullen het er zeker over hebben. Er is een voorstel van het CDA te verwachten. Wie de sociale huur ziet als een smet op de stad die kijkt er dan nog maar even naar. De voorzitter heeft nog een aantal discussiepunten die elk door één fractie zijn genoemd. Mevrouw Heijnen heeft gesproken over een ander bouwvolume. Hij heeft de indruk dat zij daarmee lager bouwen bedoelde. Hij vraagt haar dit kort toe te lichten. Mevrouw Heijnen denkt dat wat de voorzitter zegt voor een deel een conditionering van zijn kant is. Zij sprak namelijk juist niet over een ander bouwvolume, maar over hetzelfde bouwvolume. Dat volume zou misschien op een bepaalde manier gedraaid kunnen worden zodat bijvoorbeeld de speeltuin en wat groen bewaard kunnen blijven. De bewoners hebben gezegd dat het belangrijk is om dat te behouden. Zij heeft echter geen vermindering van het bouwvolume genoemd. De voorzitter excuseert zich. Er had bij hem ‘anders’ moeten staan in plaats van ‘ander’. Maar de toelichting is duidelijk. Dit ligt een beetje in het verlengde van het punt van de heer Haas. Hij geeft de heer Haas dus kort de gelegenheid om zijn precieze voorstel te formuleren over de architectonische kwaliteit. Dan kan hij er één discussiepunt van maken waar de fracties op kunnen reageren.

De heer Haas zet uiteen dat er aan twee zijden van het project al bestaande woningen zijn. Een deel daarvan zijn koopwoningen. Er wordt nu voor gekozen om het gemakkelijk publiek toegankelijke en in het zicht liggende groen te vervangen door binnenhoven. Daardoor verdwijnen de zichtlijnen van de bestaande woningen op het groen. Daar komt bij dat hij binnenhoven prachtig vindt en dat het leuk is dat hier met binnenhoven wordt geëxperimenteerd, maar dat zij de dynamiek in zich hebben om geluidsoverlast te veroorzaken. De voorzitter onderbreekt de heer Haas. Hij vraagt hem het voorstel van de SP te formuleren. De heer Haas geeft aan dat dat neerkomt op teruggaan naar de tekentafel. Met de bestaande ruimte kan een ander idee worden ingevuld. De voorzitter meent dat dat dan tegen stemmen zou betekenen. De heer Haas stelt dat het nog maar om een nota van uitgangspunten gaat. Dan is er toch een mogelijkheid om het plan aan te passen? Hij denkt dat het mogelijk is met een kleine en subtiele aanpassing. Als iemand ergens anders een speeltuintje wil, dan moet er ook in de ruimtelijke ordening worden gekeken of dat plan op een andere manier moet worden geïnterpreteerd. Als hij dit niet bij de nota van uitgangspunten kan vaststellen, wanneer kan hij dan de opmerking maken of hij dit wel of niet een goed plan vindt? De voorzitter zal dit als een discussiepunt noteren.

Hij gaat niet over de vraag wanneer de heer Haas het plan kan beoordelen. De heer Haas kan de voorstellen indienen die hij maar wil. Het is meer een reflectie van zijn kant, het standpunt komt van de fracties. Zij kunnen reageren op de twee fracties die iets zeggen over de architectonische vormgeving. De heer Van der Woerd wijst erop dat, als de SP terug wil naar de tekentafel, dat op dit moment kan door tegen de nota van uitgangspunten te stemmen. Als een meerderheid daarvoor is, wordt de nota van uitgangspunten teruggestuurd naar de tekentafel. Maar als het voorstel niet terug moet naar de tekentafel, dan is hij erg benieuwd welke aanpassingsvoorstellen de commissie dan kan bespreken. Daar kan de commissie naar kijken, maar het moeten dan wel concrete voorstellen zijn. Maar als de CU het verhaal van Portaal hoort en alles afweegt, dan kan zijn fractie leven met wat er op deze plek is getekend. De CU geeft dus geen steun aan aanpassingsvoorstellen. De heer Kersten wijst mevrouw Heijnen erop dat die speeltuin wordt gehandhaafd. Er komen ook voorzieningen voor wat oudere jongeren. Er komt dus meer op het sociale gebied. Tegen de heer Haas merkt hij op dat de zichtlijn naar het groen in het midden iets smaller wordt, maar dat er een groene strook in het midden blijft. Hij geeft geen steun aan dit voorstel.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

11

De heer Van Diepen steunt het voorstel om het plan terug te sturen naar de tekentafel niet. Het is juist hard nodig om door te gaan met dit soort plannen. Vele andere steden, vooral in het buitenland, hebben laten zien dat binnenhoven juist goed werken. D66 zou dit juist vaker willen zien. De heer Liemburg geeft ook geen steun. Hij sluit zich aan bij wat de CU hierover al heeft gezegd. De heer Van Spronsen verleent geen steun aan het voorstel. Hij merkt op dat groen zorgt voor het dempen van geluid en dat houtbouw daar ook heel goed voor is. Stenen en beton weerkaatsen namelijk veel meer geluid dan gebouwen van hout. De heer Van der Kaap geeft aan dat de nota wat de PvdD betreft niet terug hoeft te gaan naar de tekentafel. Op zich is er met het ontwerp niet heel veel mis. Als het gaat om het uitzicht op het groen, dan gaat het meer om de invulling. De commissie spreekt zo meteen over de vraag in hoeverre de bebouwing bijdraagt aan het groen. Dat kan veel van die bezwaren wegnemen. Daarvoor hoeft het plan niet terug naar de tekentafel. De voorzitter vraagt mevrouw Heijnen en de heer Haas wat hun conclusie is. Mevrouw Heijnen denkt dat er weinig steun voor haar voorstel is. Zij neemt dit mee terug naar haar fractie en zij laat iedereen tijdig de reactie van de fractie weten.

De heer Haas is blij te constateren dat er ook heel constructieve ideeën zijn bij de andere fracties om aanpassingen te doen om de bezwaren die hij heeft getoond weg te nemen. Hij wil graag bekijken in hoeverre dat nuttige bijdragen zijn. Hij neemt dat mee terug naar zijn fractie. De voorzitter wacht dat dan af. Hij gaat door naar het volgende discussiepunt. De PvdD en de PS hebben vergroenen als uitgangspunt genoemd. GL heeft verder iets gezegd over een groenere straat. Hij denkt dat deze drie punten op zich goed zijn toegelicht. Hij vraagt de andere fracties te reageren op de voorstellen om verder te vergroenen en om vergroening beter te borgen in deze nota van uitgangspunten. De heer Van der Woerd zou het voorstel nog moeten zien, maar geeft aan dat de CU er altijd wel voor is om pogingen tot vergroening samen te laten gaan met verdichting. Zijn fractie heeft dus een positieve grondhouding ten opzichte van dit voorstel. De heer Liemburg merkt op dat er in het raadsvoorstel al een expliciet besluitpunt staat over het voorkomen van hittestress, droogte en wateroverlast. Dat gaat hand in hand met vergroening, maar vergroening daaraan toevoegen kan geen kwaad. Of het er materieel beter van wordt is de vraag. De heer Haas steunt dit voorstel van de PvdD ook. Mevrouw Heijnen kan voorlopig dit voorstel steunen.

De heer Van Spronsen wijst erop dat GL altijd voor extra vergroening is. Zijn fractie moet even kijken hoe de voorstellen van de PvdD en de PS er precies uitzien, maar als extra groen beter moet worden verankerd, dan kan zijn fractie daar waarschijnlijk wel mee instemmen. Wethouder Spijker wijst erop dat al het een en ander is vermeld in het raadsvoorstel en in de onderliggende nota van uitgangspunten. Zij weet niet wat de exacte tekst van de PvdD zal zijn, maar zij geeft wel mee om het niet al te zeer vast te zetten. Het moet straks wel uitvoerbaar zijn. Anders komt het nooit tot uitvoering. Zij wacht het voorstel af. De voorzitter heeft de reacties gehoord en geeft het woord aan de heren Van der Kaap en Kersten. De heer Van der Kaap verduidelijkt zijn voorstel. Onder het kopje ‘biodivers vergroenen’ op pagina 10 van de nota van uitgangspunten staat een aantal goede zaken waar zijn fractie wel mee verder kan. Zijn bezwaar is alleen dat eronder staat: “Concreet betekent dit bij dit project dat ernaar wordt gestreefd om de mogelijkheid te verkennen van het meenemen van natuur-inclusief bouwen bij de aanbesteding”. Dat is een enorme verzwakking van de goede punten daarboven. Die punten onder het kopje ‘biodivers vergroenen’ wil hij wat steviger verankeren in de nota van uitgangspunten en hij

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

12

wil dat dit niet onderuit wordt gehaald met een streven om de mogelijkheid te verkennen van het meenemen, enz. De heer Kersten proeft veel steun voor de voorstellen. Hij voegt daaraan toe dat ook het punt dat de heer Van der Kaap noemde wel mooi is. Spreker wil in het raadsvoorstel ook groene daken, groene gevels en verticale tuinen concreet noemen. Zijn fractie heeft er met Portaal over gesproken. Portaal zegt dat zij nog geen concreet plan heeft voor de gevel. Ook mevrouw Mantingh, de architect, zegt dat. Zij hebben er echter geen bezwaar tegen. Zij hebben er nog geen invulling aan gegeven, maar de raad kan gewoon vragen of eisen dit in de nota van uitgangspunten als uitgangspunt op te nemen. Dat wil hij inderdaad met de heer Van der Kaap doen. De heer Liemburg ziet nu twee voorstellen. Het ene is een voorstel om het op een abstracte manier te verankeren. Dat kan de PvdA zeker steunen, maar een voorstel om allemaal concrete zaken zoals groene daken vast te leggen die Portaal moet regelen vindt zijn fractie wel ingewikkeld. Zoals de wethouder zegt, het moet wel uitvoerbaar blijven en de gemeente moet wel voldoende ruimte geven om het plan te realiseren. Concrete voorstellen zoals dat van de heer Kersten zal zijn fractie waarschijnlijk niet steunen. De voorzitter denkt dat de heren Kersten en Van der Kaap met elkaar gaan overleggen.

Wellicht komt er één voorstel, misschien worden het er twee. Het lijkt hem goed het dictum af te wachten. Als de heren dat tijdig doorsturen, dan kunnen de fracties zelf bepalen of het te ver gaat of niet. Hij heeft de indruk dat de wethouder de heren nog iets wil meegeven. Wethouder Spijker denkt dat de heer Liemburg gelijk heeft. Een algemeen punt is beter werkbaar. Er moet altijd voor worden gewaakt dat het uitvoerbaar is. De heer Kersten is er zelf ook gevoelig voor dat het uitvoerbaar is. De mensen wachten gemiddeld al behoorlijk lang op een sociale huurwoning in deze stad. Als de heer Kersten van Portaal zelf heeft vernomen dat zaken te realiseren zijn, dan zal zij die informatie zelf op het advies over een dergelijk amendement of een dergelijke motie wel doorkrijgen. Vooralsnog gaat zij er echter vanuit dat de corporatie dit nog niet kan toezeggen. Zij wil waken voor een stapeling van eisen waardoor het hele bouwplan gewoon niet uitvoerbaar is. De voorzitter denkt dat de heren Kersten en van der Kaap aan de slag kunnen gaan. De PvdD heeft als discussiepunt ook de terugkeergarantie voor de vleermuizen na de draagkrachtmeting. Hij vraagt de heer Van der Kaap of wat de wethouder hierover heeft gezegd voldoende is. De heer Van der Kaap stelt dat het natuurlijk meer om een mankrachtmeting gaat, maar dat het wel voldoende is.

De voorzitter gaat naar de discussiepunten van de CU. Het discussiepunt over het percentage sociale huur is besproken. Spreker heeft verder als discussiepunt genoteerd: energieneutraal als uitgangspunt. Het was duidelijk wat de heer Van der Woerd hiermee bedoelde. De heer Haas zal kort zijn. Volgens hem sluit dit aan bij de enigszins abstracte, wat los verbonden formulering over het biodiversiteitsvraagstuk van zojuist. De SP sluit zich aan bij het voorstel van de CU. Zeker omdat politiek toch om taal gaat, kan de formulering af en toe misschien iets strikter zijn zodat de ambitie ook duidelijker verwoord wordt in het stuk. De heer Liemburg deelt mee dat, als het op dat hoge abstractieniveau blijft, de PvdA dit zeker kan steunen. De heer Van der Woerd noemde in zijn inbreng wel een aantal concrete maatregelen die naar sprekers indruk in de opvatting van de heer Van der Woerd te soft waren geformuleerd. Als uiteindelijk het voorstel wordt dat de concrete maatregelen die genoemd worden harder in het voorstel moeten komen, dan zal zijn fractie daarmee net zoals bij de biodiversiteit niet instemmen. Het moet wel uitvoerbaar blijven. De heer Van Spronsen stelt dat GL zich altijd goed kan vinden in de precieze exegese van de CU. Hij is heel benieuwd naar het voorstel. De heer Kersten steunt het voorstel.

Mevrouw Heijnen meent dat het eentonig wordt, ook vanuit het CDA is er steun voor het voorstel.

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

13

De voorzitter veronderstelt dat de heer Van der Woerd aan de slag gaat. De heer Van der Woerd gaat zeker aan de slag met in zijn achterhoofd de woorden van de PvdA over de mate van concreetheid. Het gaat erom dat in de overwegingen nu iets staat dat vrijblijvend is, maar in de besluittekst niet. Het is zijn bedoeling om, net als de heren Kersten en Van der Kaap bij de biodiversiteit, dat net iets meer te borgen, maar wel op een dergelijke manier dat er enige vorm van flexibiliteit overblijft. Hij denkt dat dit goed komt. De voorzitter merkt op dat de CU nog een derde discussiepunt heeft. Dat gaat over de typologie. Daarover is ook al het een en het ander gezegd. Hij vraagt de heer Van der Woerd dit kort toe te lichten, als dit nog een discussiepunt is. De heer Van der Woerd geeft aan dat dit eigenlijk de afgezwakte variant was van een eventueel voorstel over die 100% of wat minder. Dat zou op zichzelf al suggereren dat er een wat meer divers woningaanbod wordt gecreëerd. Nu staat er in besluitpunt c uitgaande van die 100% een in vrij algemene termen gedifferentieerd aanbod van appartementen met verschillende vloeroppervlaktes en kameraantallen. Dat biedt inderdaad de ruimte en misschien biedt dat wel heel veel ruimte. Als die ruimte in de uitwerking van de plannen nog nodig is, dan zou zijn fractie die vrijheid wel willen geven.

Dan zou zijn fractie echter wel een toezegging willen hebben of het college via een motie willen oproepen om daarover met Portaal in gesprek te gaan en de raad de uitkomsten daarvan voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan te laten weten. In een bestemmingsplan zijn immers de oppervlaktes en kameraantallen niet zo eenvoudig te regelen. Dat inzicht zou de CU dan op enig moment wel willen hebben. De voorzitter is niet helemaal duidelijk wat de heer Van der Woerd precies wil, maar misschien is dat bij anderen wel het geval. Hij ziet een aantal reacties, dus dat komt wel goed. De heer Liemburg brengt naar voren dat er vanuit de PvdA waarschijnlijk geen steun komt voor dit voorstel. Wat hem betreft is het goed om voor bepaalde groepen iets vast te leggen, bijvoorbeeld dat het 100% sociaal moet worden, maar daarna moet de raad ook wel vertrouwen op de expertise die een corporatie bij uitstek heeft om keuzes te maken. De raad moet zich daar niet met een meterslange schroevendraaier tot op het detailniveau mee blijven bemoeien. Als dat uiteindelijk het voorstel wordt, dan geeft zijn fractie het geen steun. De heer Van Diepen geeft aan dat in de tekst staat ‘een ruime variatie’ en daaruit kan iemand al afleiden dat het niet één type woning wordt. Verder wil hij het aan de woningcorporatie overlaten om aan de behoefte te voldoen.

Wethouder Spijker wijst op de manier waarop de gemeente met bouwplannen omgaat. De gemeente heeft de Omgevingsvisie en het ontwikkelperspectief. Het ontwikkelperspectief moet nog worden vastgesteld. Het loopt gelijk op met de nota van uitgangspunten en dan wil het college graag verder in de richting van het planologische besluit. Zij voelt er eigenlijk weinig voor om dan weer een tussenmoment in te bouwen. Dit hele voorstel ademt het streven uit om een differentiatie toe te passen. De heer Liemburg formuleerde heel mooi dat het aan de corporatie is om daar de juiste verhouding in te vinden. Raad en college hebben ook afgesproken om waar dat mogelijk is percentages sociaal neer te leggen in het bestemminhgsplan via een doelgroepenverordening. Dat is het instrumentarium dat de gemeente benut. Zij vraagt erop te vertrouwen dat de initiatiefnemer hier de juiste balans zoekt. De voorzitter vraag de heer Van der Woerd naar zijn conclusie. De heer Van der Woerd had gezien dat die 100% kan worden geregeld in het bestemmingsplan. Hij heeft er ook wel vertrouwen in dat Portaal met een goede mix komt. In zijn fractie bestond de wens om daarin nog enig inzicht te krijgen voordat het bestemmingsplan wordt vastgesteld. Hij neemt dit verhaal mee terug naar zijn fractie. Misschien kan die hiermee tevreden zijn. De voorzitter stelt vast dat de twee punten van GL zijn besproken.

Komt GL nog met een afzonderlijk voorstel of sluit deze fractie zich ergens bij aan? De heer Van Spronsen komt niet met een voorstel over het groen, maar hij ziet de houtbouw nog wel

Commissie Stedelijke Ontwikkeling d.d. 12 oktober 2021

14

als een discussiepunt. Volgens de voorzitter is het discussiepunt houtbouw als uitgangspunt duidelijk. De wethouder heeft daar wat over gezegd. De prijs van het hout en de geluidseffecten zijn ook al genoemd. Toch wil de heer Van Spronsen het woord. Daarna bekijkt spreker wat de andere fracties van zijn voorstel vinden. De heer Van Spronsen heeft de lagere stookkosten en het meer stabiele warme binnenklimaat al genoemd. Het opnemen van CO2 is ook belangrijk. Maar houtbouw maakt ook het conceptueel bouwen mogelijk in de vorm van het prefab-bouwen van appartementen. Een motie van de heer De Crom en spreker daarover is onlangs aangenomen. De hogere kosten van houtbouw bij kleine projecten, zoals dat aan de Brahmslaan en het project in Weert met het dubbele van het aantal woningen van de Brahmslaan, zijn wel een punt, maar juist bij deze grotere schaal,166 woningen, zou het wel eens niet duurder kunnen zijn. Het zou een mooi pilotproject zijn voor Leiden waarmee kan worden aangetoond dat op deze schaal bouwen in houtbouw voor de sociale huur een goed idee is. De heer Liemburg denkt dat de voorzitter wellicht aan zijn interruptie heeft gemerkt dat hij vindt dat dit te veel micro-managen is ten aanzien van wat deze corporatie in de uitvoering moet gaan doen.

Als de gemeente iets wil doen aan CO2-reductie moet zij dat vastleggen, maar zij moet een corporatie of een ontwikkelaar vrij laten in de uitvoering, als hij het doel maar haalt. Als hij dat met hout wil doen, moet hij dat zelf weten, maar als hij een andere manier vindt, dan is dat ook prima. De gemeente moet hem niet vastpinnen op één specifieke soort omdat de raad zo graag een pilot wil starten. De heer Kersten vindt het op zich een sympathiek voorstel, maar hij is het helemaal met de heer Liemburg eens dat de gemeente zo in de portemonnee van de corporatie komt en op de tekentafel van mevrouw Mantingh. Misschien is het wel mogelijk om het even te noemen en de wens mee te geven. Mevrouw Heijnen sluit zich geheel aan bij de woorden van de PvdA. Zij geeft geen steun. De voorzitter ziet dat D66 zich daar weer bij aansluit. De heer Van der Kaap merkt op dat de PvdD helemaal voor houtbouw is, hoe meer dat gebeurt, des te beter. Dat is het bezwaar niet. Maar de realiteit is natuurlijk wel dat, zoals bij iedere hype, de prijzen door het plafond schieten. Dat is met houtbouw nu echt het geval. Hij denkt dat het zeker voor een sociaal project onhaalbaar is. Hij staat echter wel achter het uitgangspunt. De heer Van der Woerd vindt het natuurlijk een sympathiek voorstel. Als de gemeente dat zo zou kunnen neerzetten, zou dat prachtig zijn.

Maar de CU is ook vatbaar voor de opmerking van de PvdA dat de raad dit niet te veel dicht moet reguleren, zeker ook gezien de door de heer Van der Kaap genoemde prijs. Hij denkt dat zijn fractie dit voorstel niet zal steunen. Dat laat onverlet dat het belang van houtbouw wel ergens in een document thuis zou horen in een breder kader, maar niet hier. Wethouder Spijker brengt naar voren dat de gemeente dat document al heeft. Dat zijn de prestatieafspraken. Daarin is dit opgenomen. Zij is daarover met de corporaties bezig en overigens is het college ook via het programma Nederland circulair hard bezig om biobased en op andere manieren circulair te zijn in deze stad. Zij raadt inderdaad af om dit mee te geven voor dit project. Zij denkt dat Portaal dit heeft gehoord en zij denkt ook dat Portaal in de uitwerking ook kijkt naar wat mogelijk is. De corporaties en zij hebben regelmatig gesprekken, juist ook op basis van de prestatieafspraken, om te bekijken wat de mogelijkheden zijn. Zij zou dit niet opnemen als uitgangspunt, maar in elk geval is het punt gemaakt door de heer Van Spronsen. De voorzitter vraagt de heer Van Spronsen naar zijn conclusie. De heer Van Spronsen stelt dat het duidelijk is dat de wens bij een aantal mensen bestaat. Hij begrijpt dat zij het liever niet op projectniveau willen bekijken.