Verslag Notubiz WM 14 januari 2021

Gemeenteraad van Leiden Conceptverslag van de digitale vergadering van de Raadscommissie Werk en Middelen, gehouden op 14 januari 2021, vanaf 20.00 uur vanuit het Stadskantoor kamer 2.11 (Blauwe Tram) in Leiden De integrale gesproken tekst van de vergadering en eventuele insprekers is te beluisteren op leiden.raadsinformatie.nl.

Aanwezig: Leden commissie:

De heer J. Bleijie (CDA), mevrouw J. Gilissen-Verplancke (VVD), de heer T. van Halm (SP), mevrouw S. Herman (D66), de heer A. Jitan (Leiden Participeert), de heer M. Kersten (Partij Sleutelstad), mevrouw T. Klever (PvdA), de heer P. Krol (CU), de heer E. Krijgsman (D66), de heer M. Newsome (PvdA), de heer IJ. Olthof (D66), de heer W. van Peijpe (GroenLinks), mevrouw M. van Schaik (PvdD), de heer M. Terlouw (GroenLinks), de heer A. Theeuwen (voorzitter, SP), de heer S. van der Veer (CDA), mevrouw A. Voorwald (VVD), de heer M. Vos (Partij Sleutelstad) en de heer E. Wolters (PvdA)

Afwezig (m.k.)

Mevrouw G. van Gaal (GroenLinks), de heer V. Köroğlu (D66) en mevrouw D. Verbree (VVD)

Leden college: Commissiegriffier: Insprekers:

Mevrouw Y. van Delft, de heer P. Dirkse en burgemeester H. Lenferink Mevrouw C.F. Philips Mevrouw R. Verdegem namens TNN en mevrouw Romanov Executive Director Genderness (agendapunt 7) Mevrouw M. Schreuder (GroenLinks, agendapunt 7) Mevrouw A.W. Meijndert (Notuleerservice Nederland)

Derden: Notulist:

1.

Opening en vaststellen agenda

De voorzitter opent de digitale vergadering, heet de aanwezigen hartelijk welkom en stelt het quorum vast door de aanwezigheid van de leden te inventariseren. Er is bericht van verhindering ontvangen van dames Van Gaal (GroenLinks) en Verbree (VVD). De spreektijd bij de horecavisie wordt verlengd naar 3 minuten en de Erfgoednota, ingebracht door het CDA, wordt als laatste agendapunt behandeld. Mevrouw Herman vraagt of de Erfgoednota naar voren kan worden gehaald. De voorzitter wil vasthouden aan de agendavolgorde en hierin geen wijzigingen aanbrengen. De agenda wordt hierna vastgesteld. 2.

Mededelingen, rondvragen en regionale aangelegenheden

De voorzitter heet het nieuwe duo raadslid van het CDA, de heer Van der Veer, welkom. Daarna heet hij de volgende personen welkom: • mevrouw Schöder, indiener initiatievoorstel en toelichting (agendapunt 7); • een tweetal insprekers bij agendapunt 7; • burgemeester Lenferink, wethouder Van Delft en wethouder Dirkse.

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

1

De heer Van der Veer stelt zichzelf voor. Hij is sinds december 2020 duo raadslid voor het CDA, woont in Leiden en is werkzaam bij de gemeente Amsterdam als adviseur onderwijs. Rondvragen Handhaving in Coronatijd en bejegening ondernemers door handhavers (CDA) De heer Bleijie heeft van meerdere horecaondernemers vernomen dat er actief wordt gehandhaafd. Daar is niets mis mee maar dit staat wel haaks op de coulance afspraken met ondernemers. De toon van de bejegening is agressief. Boa’s komen niet alleen meerdere keren per dag controleren maar verblijven ook nodeloos lang in de buurt van de horecagelegenheid, maken foto’s en vragen personeelsleden om hun ID kaart. Er wordt zowel mondeling als schriftelijk gedreigd met rechtszaken of boetes. Een ondernemer kreeg via de mail te horen dat ‘de juristen klaar staan’. De toon is er een van verdeel een heers en dat is niet goed. Het is nu niet de tijd voor boa’s om op hun strepen te gaan staan en te dreigen. Dat past niet bij de coulance en de bereidheid ondernemers tegemoet te komen. Hij heeft de volgende vragen: 1. 2. 3.

Klopt het dat er actief gehandhaafd wordt en hoe verhoudt zich dit tot de afspraken over de coulance voor ondernemers? Kan de burgemeester de boa’s opdracht geven niet op deze agressieve manier te handhaven. Het is frustrerend en werkt verlammend op de zwaar getroffen horeca. Onderschrijft de burgemeester dat er meer coulance moeten worden betracht?

Burgemeester Lenferink antwoordt dat de gemeente zich vrij coulant opstelt ten opzichte van de horeca als het gaat om het interpreteren van de regels. Dit criterium is steeds toegepast, ook toen de horeca gesloten werd. Op dat moment ontstonden er allerlei uitgiftepunten op de terrassen. Dat is niet toegestaan maar in overleg met de horeca zijn er toen simpele regels opgesteld. Elke ondernemer mag een uitgiftepunt openen en dit vanuit zijn gevel bedienen. Dit wordt gecontroleerd. Handhavers worden vaak onheus bejegend als mensen zich niet aan de regels houden. De afspraak is om mensen er eerst op te wijzen zich aan de regels te houden. Daarna wordt er een aantal malen gecontroleerd of men zich hieraan houdt en vervolgens wordt de controle weer teruggeschroefd naar het basisniveau. Het maken van foto’s is van belang als bewijsvoering en deze worden ook gebruikt als er klachten zijn ingediend. Over het algemeen gedragen handhavers zich netjes maar er zijn uitzonderingen. Als een handhaver zich misdraagt, kan er een klacht worden ingediend. Uit het beperkte aantal boetes blijkt dat Leiden niet erg streng is. De meeste ondernemers reageren op een waarschuwing en daardoor is het aantal optredens beperkt. De horeca mag coffee to go en afhaalmaaltijden uitgeven maar deze mogen niet op het terras worden genuttigd. Er mag ook geen alcohol geschonken worden.

De horecaondernemer is hiervoor verantwoordelijk en wordt hierop aangesproken. De heer Bleijie begrijpt dat de menselijke maat bij de handhaving wordt gehanteerd. Het perspectief van handhavers begrijpt hij maar als hen kan worden meegegeven dat horecaondernemers het lastig hebben en daar rekening mee te houden, is hij tevreden. Casus Wijdemeren met landelijke media aandacht (PvdD) Mevrouw Van Schaik zegt dat er in december landelijk opschudding ontstond toen een vrouw in de bijstand € 7.000,00 moest terugbetalen omdat ze niet had gemeld dat ze boodschappen van haar moeder kreeg. De gemeente handelde rechtmatig maar zij vraagt zich af of de gevolgen van de terugbetaling menselijk en wenselijk zijn. De Participatiewet heeft gevolgen voor de kwetsbaren. De SP, het CDA, Partij Sleutelstad, GroenLinks, PvdA, D66, CU, Leiden Participeert en PvdD weten hoe dit in Leiden is geregeld en hebben de volgende vragen. 1. 2. 3.

Zijn er vergelijkbare cases of gevallen in Leiden en hoe wordt hiermee omgegaan? Hoe gaat het college om met de inlichtingenplicht en wordt er ook maatwerk toegepast? Hoe houdt het college bij de uitvoering in de gaten of een terugvordering proportioneel is?

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

2

4. 5. 6.

Hoe vaak past de gemeente de ’eigen ruimte’ toe als mensen zwaar dreigen te worden geraakt door de maatregel en kunnen deze mensen ergens terecht? Ziet het college mogelijkheden om te voorkomen dat genoemde situaties zich ook in Leiden voordoen? Is het college bereid het beleid te verruimen of nieuw beleid te formuleren? Is het college het met de indieners eens dat de Participatiewet in sommigen gevallen mensen te hard raakt en is zij bereid dit signaal aan het Kabinet door te geven?

Wethouder Van Delft beantwoordt de vragen als volgt. 1. De casus is niet in detail bekend maar het betrof geen incidentele gift. Het betrof jarenlang, wekelijks ontvangen boodschappen. Het structurele karakter botst met artikel 31 van de Participatiewet. Een soortgelijke casus is in Leiden niet bekend. Wel waren er gevallen waarbij mensen tijdelijk steun ontvingen. Deze zijn, gelet op het tijdelijke karakter, de individuele omstandigheden en de beperkte waarde van de gift, vrijgelaten. 2. Het is onbekend hoe artikel 17 van de Participatiewet wordt toepast maar uit cijfers van het CBS blijkt dat in de meeste gevallen (75%) er sprake is van normale verwijtbaarheid. Bij opzet volgt een boete van 100%, bij grove schuld van 75%, bij normale verwijtbaarheid van 50% en bij verminderde verwijtbaarheid van 25%. In 6% van de gevallen is sprake van aantoonbare opzet, grove schuld of is aangifte gedaan. De gemeente mag niet van de normen afwijken. Bij het niet tijdig inleveren van een inkomensverklaring volgt opschorting van de uitkering en wordt er geen boete opgelegd. Deze overtredingen komen regelmatig voor. Als de gemeente er nadeel van ondervindt kan slechts in een enkel geval beperkt maatwerk worden geboden. De wet kent geen waarschuwing. In die gevallen moet het teveel aan bijstand volledig worden teruggevorderd en een boete worden opgelegd.

Er is enige ruimte om de verwijtbaarheid, de hoogte van de boete en de draagkracht vast te stellen. Deze ruimte wordt optimaal benut. Een enkele keer wordt er rekening gehouden met het incidentele karakter, de individuele omstandigheden en de beperkte waarde van een gift. Er wordt dan een waarschuwing gegeven of de gift wordt vrijgelaten. 3. De medewerkers van W&I worden getraind op het toepassen van de omgekeerde toets. Daarbij wordt gelet op de bedoeling, de effecten en de ethiek van de Wet. De toets wordt toegepast als sprake is van een beperkte interpretatieruimte, een hardheidsclausule en/of conflicterende doelen. Het is de vraag of de Wet in genoemde casus soelaas had geboden. De gemeente heeft geen invloed op de hoogte van de boete en de mate van terugvordering maar stelt wel de mate van verwijtbaarheid vast, waarop de boete is gebaseerd. De persoonlijke omstandigheden wegen dan zwaar mee en er wordt ingezet op duidelijke communicatie. Medewerkers zijn getraind mensen te informeren over hun rechten en plichten. Correspondentie is zoveel mogelijk gesteld in eenvoudige taal. Dit werkt preventief maar desondanks kunnen besluiten hard uitpakken. De fraudewet is zeer complex. 4. De Wet biedt nauwelijks ruimte voor maatwerk. Waar mogelijk wordt de omgekeerde toets toegepast en wordt de overtreding afgedaan met een waarschuwing of wordt de vordering aangepast.

Als grove schuld niet stellig kan worden aangetoond wordt een overtreding aangemerkt als normaal verwijtbaar. Als cliënten denken dat ze ten onrechte een sanctie krijgen opgelegd kunnen zij een bezwaar indienen. 5. Het college ziet binnen de huidige wettelijk kaders geen mogelijkheden voor verruiming van het beleid maar het lijkt erop dat deze dit jaar landelijk zal worden uitgebreid. Het college acht dit zeer wenselijk en zal er zeker gebruik van maken. 6. Het college onderschrijft dat de fraudewetgeving sommige mensen disproportioneel raakt. Dit signaal is via de VNG en de Tweede Kamer aan het Kabinet afgegeven. Eén fout moet niet meteen leiden tot het stempel fraudeur maar er moet wel een gepaste reactie komen als mensen de regels willens en wetens overtreden. Het is van belang streng te zijn waar nodig en zacht waar het kan. De menselijke maat moet centraal staan. Het college wil dat de regels worden versoepeld en dat er ruimte komt voor maatwerk. Zij wil eerst een waarschuwing kunnen afgeven. Landelijk is er een correctie nodig zodat de hoogte van de bijstandsuitkering kan worden afgestemd op de verschillende typen huishoudens. Voor sommigen groepen is de bijstand ontoereikend. Op 8 september 2020 is het voorstel tot wijziging van de Participatiewet met betrekking tot fraudevorderingen aangenomen door de Tweede Kamer.

De gemeente mag dan meegaan in een schudregeling mits er geen sprake is van opzet of grove schuld. De boete en de

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

3

teveel ontvangen bijstand kunnen dan deels worden kwijtgescholden. De roep om versoepeling is door de ‘boodschappenaffaire’ in een stroomversnelling gebracht. CDA en D66 hebben een amendement ingediend waarbij gemeenten de teveel ontvangen bijstand geheel of gedeeltelijk kan invorderen en de CU heeft een initiatiefwet opgesteld om een einde te maken aan de verplichte boete. De staatssecretaris heeft aangegeven te kijken naar de mogelijkheden om waarschuwingen af het geven, uit te breiden. Het college informeert de raad nog over de Wet Vereenvoudiging Beslagvrije Voet die op 1 januari in werking trad. Deze wijziging is voor veel cliënten voordelig maar voor sommigen is deze nadelig. In de oude situatie bestond er geen aflossingsplicht maar in de nieuwe situatie wordt er 5% op de uitkering ingehouden. Het college heeft hierin geen beleidsvrijheid, er is geen discretionaire ruimte. De bonus voor mensen die in de zorg hebben gewerkt laat de gemeente vrij, deze wordt niet als inkomen beschouwd. De heer Wolters wil af van het wantrouwen in de bijstand. Er kan volgens de wethouder niet worden afgeweken van de wet maar in andere steden zijn giften tot 1200 euro toegestaan. Is de wethouder bereid ook aparte regels op te nemen om giften toe te staan? De heer Krijgsman zegt dat in juni 2020 is gesproken over een toevoeging van een regel aan de Participatiewet.

Er is toen toegezegd dat dit terug zou komen in de commissie. Wellicht kan dit punt alsnog worden geagendeerd. Wethouder Van Delft heeft ook gekeken naar een vrijstelling. De wet biedt enige ruimte om af te wijken op grond van persoonlijke omstandigheden. In Amsterdam zijn beleidsregels vastgesteld die enerzijds houvast bieden over wat er wel en niet mag maar die anderzijds kunnen leiden tot het inperken van de ruimte. Zij bekijkt de nieuwe wetgeving vanuit het Rijk. Deze biedt mogelijk oplossingen maar wellicht kan er ook maatwerk worden toegepast. D66 haalt een wijziging aan die de meerderheid niet als een goed idee zag. Als er meer wijzigingen komen legt zij deze aan de commissie voor maar weet nog niet wanneer. De voorzitter meldt dat de commissie nog resterende vragen schriftelijk kan indienen. Cultuur tijdens de Coronacrisis (PvdA) De heer Newsome zegt dat door de crisis veel cultuurmakers, muzikanten, acteurs, dansers, programmeurs en anderen hard getroffen zijn. Dat is vreselijk voor die mensen en een hard gelag voor de cultuur in Leiden. Het is belangrijk dat kinderen van jongs af aan in aanraking komen met cultuur. Er zijn eerder schriftelijke vragen gesteld over de steun aan de cultuursector. Het college reageert hierop door te stellen dat ze de ruggengraat wil beschermen en stutten.

Daarmee lijken andere belangrijke groepen zoals kleinere instellingen en zelfstandigen, te worden vergeten. Samen met de amateurkunst vormen zij de basis voor cultuur in de stad maar lijken weinig van de steunmaatregelen mee te krijgen. Daarom stelt hij namens GroenLinks, D66 en de PvdA het college de volgende vragen. 1. 2. 3. 4.

Onderschrijft het college dat ook kleinere instellingen, organisaties, makers, creatieven en de amateurkunst hard getroffen zijn door de Corona-maatregelen? Welke steunmaatregelen gaat het college voor deze organisaties inrichten zodat zij via Maatwerk gebruik kunnen maken van de corona-cultuurgelden? Kan het college toezeggen dat alle middelen die de gemeente krijgt voor steun aan kunst en cultuur, ook daadwerkelijk ten goede komen aan de cultuursector? Wanneer kan de wethouder een overzicht van de per instelling gevraagde en geboden steun geven?

Wethouder Van Delft is het eens met de stelling dat alle genoemde groepen hard getroffen zijn door de crisis maar tot op heden heeft slechts een enkele instelling zich gemeld voor steun. Vermoedelijk kunnen veel makers en creatieven gebruik kunnen maken van de landelijke steunmaatregelen die via de landelijke cultuurfondsen kunnen worden aangevraagd.

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

4

Bij het begin van de crisis heeft het college gekozen de ruggengraat van de culturele infrastructuur te steunen vanwege hun belang voor cultuur in Leiden en omdat zij met veel doorlopende vaste kosten hebben. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan een nieuwe tijdelijke regeling voor 2021. Deze regeling bevat naast de compensatie voor grote instellingen, ook de mogelijkheid om initiatieven te ondersteunen die bijdragen aan het coronaproef maken van culturele activiteiten en/of aan een robuuste cultuursector in Leiden. Kleinere instellingen, makers, creatieven en amateurkunstenaars kunnen hier ook gebruik van maken. Het college kan niet toezeggen dat alle voor cultuur beschikbaar gestelde gelden ook ten goede komen aan de cultuursector omdat er gezamenlijk keuzes worden gemaakt, steun te geven waar deze nodig is. Zo is het in de afgelopen jaren geweest en het is ook de intentie dat zo te doen maar er zouden andere afwegingen kunnen worden gemaakt. Alle aangevraagde en conform de tijdelijke regeling berekende netto coronaschade, is vergoed. De definitieve vaststelling volgt na de eindafrekening in mei 2021.

Het betreft de volgende toekenningen: BplusC: € 106.591,00, Stadspodia: € 112.014,00, De Nobel: € 170.000,00, Ins Blau: € 79.160,00, de Pieterskerk: € 166.060,00, De Lakenhal: € 335.000,00, PS Theater: € 28.242,00, Molen De Valk: € 25.000,00, Ars: € 23.000,00, Imperium Theater: € 7.000,00 en Het Liff: € 5.000,00. Totaal een bedrag van € 1.057.067,00. De heer Newsome zegt tevreden te zijn maar vindt dat blijvend het gesprek gevoerd moet worden over welke steun waar naartoe gaat. De voorzitter zegt dat wethouder Damen een nadere uitleg over de risicoanalyse bij de herhuisvesting ambtelijke organisatie heeft toegezegd. Hiervoor is een datum geprikt, namelijk maandag 18 januari 2021 van 19.00 tot 20.00 uur. Een uitnodiging volgt nog. 3.

Burger aan het woord

Er hebben zich geen burgers gemeld om in te spreken. 4.

Besluitenlijst van de commissie Werk en Middelen van 8 december 2020

De besluitenlijsten van 8 december 2020 wordt conform vastgesteld. 5.

Lijst van toezeggingen en actiepunten

De lijst van toezeggingen en actiepunten wordt conform vastgesteld. HAMERSTUKKEN 6.

Continueren Erfgoednota 2014-2020

De voorzitter meldt dat dit agendapunt wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering. 7.

Initiatiefvoorstel GroenLinks inzake de verbetering van de transgender personen (horen insprekers en inhoudelijke behandeling)

De voorzitter zegt dat het voorstel een pakket aan maatregelen bevat en ten doel heeft de participatie en emancipatie van transgenderpersonen in Leiden te verbeteren. Het college heeft op het voorstel gereageerd waarop de indiener een erratum heeft ingediend. Zowel de reactie als het erratum zijn aan de stukken toegevoegd. Er zijn technische vragen aan de indiener en aan het college gesteld door Partij Sleutelstad en de PvdA. De antwoorden van de indiener staan op Politiek Portaal en het college heeft de vragen nog niet beantwoord. Er hebben zich twee insprekers gemeld. INSPREKERS

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

5

1. Mevrouw Verdegem spreekt in namens Transgender Netwerk Nederland (TNT). Zij is een warm pleitbezorger van en betrokken bij het opstellen van het voorstel. Nederland telt ongeveer 800.000 mensen die zich niet identificeren met het hen bij de geboorte toegewezen geslacht. Een deel van deze groep wil een lichamelijke aanpassing. Het college geeft aan in principe akkoord te gaan met de ondertekening van de verklaring van Dordrecht. Daar is zij blij mee. In het ontwikkelen van HRM beleid zegt het college volmondig ja tegen de punten a, b, c en f. Bij punt a. geeft het college aan dat de werkgever niet de eerst aangewezene is voor het starten van een transitie maar dat dit meer op het pad ligt van een arts of hulpverlener. Dit is gebaseerd op de misvatting dat alle transgenders een medische transitie wensen. Slechts een kleine minderheid wil dit. Hiermee worden transgenderpersonen ten onrechte gemedicaliseerd. Voor veel van hen volstaat een sociale transitie. Op de werkvloer heeft de werkgever de verantwoordelijkheid proactief te acteren en niet passief af te wachten. Waarom het college zich niet wil committeren aan de punten d, e en g is onduidelijk omdat deze onderdeel van een goed werkgeverschap zijn.

In het besluit wordt de gemeente gevraagd een overgangsregeling vast te stellen tot het moment dat er een door de overheid bekostigt transitieverlof is ingesteld waarbij aan transgenderpersonen gedurende de transitie verlof kan worden verleend voor bezoeken aan een arts of een psycholoog. Een van de beweegredenen om een transgenderpersoon niet aan te nemen is het ziekteverzuim bij een genderbevestigende behandeling. Deze visie draagt bij aan een onevenredig hoge werkloosheid onder transpersonen. Ongeveer 33% leeft van een uitkering. Ambtenaren van de gemeente Amsterdam hebben recht op transitieverlof. Hij zou Leiden sieren als zij het voorbeeld van Amsterdam volgt door dit verlof te zien als een recht en niet als een gunst. Zij is de gemeente erkentelijk dat er gedurende twee jaar een budget wordt gereserveerd voor een re-integratie programma en is blij als de transgendervlag op een vijftal momenten in het jaar wordt gehesen. De heer Krijgsman vraagt of maatwerk toepassen niet beter is omdat de groep erg divers is. Mevrouw Verdegem antwoordt dat het erom gaat dat werkgevers bang zijn voor een hoog ziekteverzuim als zij transgenderpersonen in dienst nemen. In de praktijk blijkt het ziekteverzuim onder deze groep erg laag te zijn. De transitie gaat wel gepaard met een langere afwezigheidsperiode.

Dat is voor de werkgever lastig vandaar haar wens een wettelijke mogelijkheid tot transitieverlof bij een eventuele medische transitie, in te stellen. De heer Terlouw vraagt of het beeld bestaat dat werken bij de gemeente Leiden tot problemen heeft geleid. De heer Vos zegt dat het voorstel zich beperkt tot de gemeente Leiden en Werk en Participatie (W&P). Zijn er nog meer terreinen waarop de gemeente de acceptatie en emancipatie van transgenders kan bevorderen en zo ja, welke en op hoe? Mevrouw Verdegem antwoordt dat er geen specifieke gevallen bekend zijn die tot een probleem hebben geleid. Alleen de landelijke cijfers zijn haar bekend. Een groot deel van de transgenderpersonen is werkloos terwijl er geen enkele reden is om aan te nemen dat zij minder gekwalificeerd zouden zijn. Zij is blij met kleine stapjes. Als dit binnen de gemeente Leiden gerealiseerd kan worden is zij erg tevreden. Leiden is hierin dan een voorbeeld. Om vooroordelen en misverstanden weg te nemen zou het mooi zijn als via het onderwijs jongeren vertrouwd kunnen raken met genderdiversiteit. Via TNT werkt zij hier ook aan. De heer Krol vraagt waarom mevrouw niet wil wachten op de landelijke verlofregeling. Het is vreemd als iedere gemeenten een eigen regeling instelt.

Ligt dit punt bij haar op tafel en zijn er gemeenten die een goed voorbeeld zijn? Mevrouw Voorwald zegt dat er een verlofregeling bij medische ingrepen bestaat. Waarom is het instellen van een aparte verlofregeling zo belangrijk? Mevrouw Verdegem antwoordt dat TNN zich sterk maakt voor een landelijke regeling. Amsterdam is een goed voorbeeld maar meer gemeenten zijn hiermee bezig.

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

6

Het zou goed zijn als de gemeente ter overbrugging zelf voorziet in een tijdelijke regeling. Bij een transitie kan er gebruik worden gemaakt van ziekteverlof maar dat komt wel in het dossier van die persoon. Als iemand als gevolg van een transitie veel afwezig is kan deze ten onrechte worden aangemerkt als iemand met een hoog ziekteverzuim. Het transitieverlof moet eigenlijk gelijk worden gesteld met zwangerschapsverlof. De heer Jitan vraagt of het verschil maakt of de verklaring van Dordrecht is ondertekend of niet. Mevrouw Verdegem zegt dat het goed is de verklaring van Dordrecht te ondertekenen omdat Leiden zich als werkgever dan committeert aan een aantal afspraken. Er blijkt in de praktijk licht te zitten tussen afspraken maken en deze nakomen. Ondertekenen is de eerste stap. 2. Mevrouw Romanov spreekt in namens Executive Director Genderness De afgelopen vijf jaar begeleidt zij in de praktijk transpersonen bij gemeenten. Zij wil haar ervaringen met de commissie delen zodat deze weet wat zij kan verwachten. Veel transpersonen zitten in een kwetsbare positie of zijn hierin beland vanwege hun verandering. Op de draagkracht van mensen, die al kwetsbaar zijn, wordt zo nog meer een beroep gedaan. De kans op uitval wordt hierdoor vergroot en het wordt lastiger deel te nemen aan de samenleving.

Door een transitie veranderen de werkwaarden waardoor de werkgever soms afscheid van een transpersoon wil nemen of dat deze zelf van baan wil veranderen. Hierdoor belanden velen in de bijstand. Mensen die begeleid worden vanuit de bijstand hebben over het algemeen lager- of middelbaar onderwijs genoten. Omscholen wordt dan lastig, zeker als er ook kwetsbaarheden zijn. De grootste uitdaging is om met een ongestructureerd arbeidsverleden, een gebrek aan opleiding en verschuivende werkwaarden, tegelijk te kunnen werken aan de weerbaarheid. Dat lukt redelijk goed, 80 tot 90% is een succes. Dat komt onder andere doordat er BBL trajecten worden ingezet. Geld dat beschikbaar wordt gesteld gaat naar deze kwetsbare groep. Mensen willen graag weer aan het werk en zijn heel gemotiveerd. Onwil is zij nog niet tegengekomen. Of het nu gaat om maatwerk of transitieverlof, het beeld dat de werkgever wil uitstralen is bepalend. Zij wijst de gemeente erop dat deze niet alleen werkgever is van de eigen ambtenaren maar ook een actieve rol speelt in de regio door het faciliteren van zorg en welzijn. De gemeente kan een actieve rol spelen. Een vrijstelling rondom kpi’s voor managers kan al een krachtig signaal zijn. Het kan dus ook anders, bijvoorbeeld door het gesprek met leidinggevenden binnen het ambtelijke apparaat vorm te geven.

Binnen gemeenten die met reintegratietrajecten aan de gang gingen kwamen mensen uit de kast of gingen zich ineens uiten. Het gaat erom klaar te staan voor mensen die alle onzekerheden niet aan kunnen. De heer Krijgsman vraagt of binnen twee jaar de re-integratie trajecten goed geëvalueerd kunnen worden zodat de effecten voor de doelgroep zichtbaar worden. De heer Jitan vraagt hoe mevrouw de participatie van deze kwetsbare groep ervaart als ze een beroep doen op de gemeente voor faciliteiten. Welk advies wil zij de raad meegeven? Mevrouw Romanov begeleidt veel mensen met een migratieachtergrond. Er speelt dan veel in de basis (taal, opleiding) om het Nederlanderschap te verkrijgen. De termijn van twee jaar is dan te kort. Bij de normale begeleiding is deze termijn ruim voldoende. De afgelopen twee jaar heeft zij mensen binnen twee jaar naar werk kunnen begeleiden. Dat is inclusief weerbaar maken. Zij benadrukt dat het geld naar hele kwetsbare mensen gaat. Als het regulier opgelost kan worden heeft dit de voorkeur en hoeft er geen expert te worden ingeschakeld. De mensen kunnen nu gemakkelijk met de gemeente in gesprek. Dat was hiervoor anders. Het is ook duidelijker wat er werkelijk speelt en welke begeleiding er nodig is. Ook wordt het gesprek gevoerd of de gemeente of hulp wel nodig is.

Gemeenten huren haar alleen in als begeleiding een toegevoegde waarde heeft maar niet voor reguliere trajecten. Zij wil dat het verwachtingspatroon duidelijk wordt zodat de organisatie ermee aan de slag kan. De gemeente moet niet alleen haar rol nemen als werkgever maar ook in de regio laten zien waar ze voor staat. Leiden heeft, als het hierom gaat, een voorbeeldfunctie.

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

7

De heer Newsome vraagt of het de bedoeling is dat de komende twee jaar de medewerkers worden getraind om mensen te helpen of blijft hulp altijd nodig. Mevrouw Romanov zegt dat het budget in Amsterdam fors was en naar beneden wordt bijgesteld. De gemeente begeleidt steeds meer cliënten zelf. Het is een succes als het budget over twee jaar voor 50% is benut en na weer twee jaar is gereduceerd tot 25%. De voorzitter zegt dat het voorstel wordt verdedigt door de initiatiefnemer, mevrouw Schröder. De portefeuillehouder is aanwezig en fungeert als adviseur van de raad. Hij opent de standpuntenronde. STANDPUNTENRONDE Mevrouw Voorwald complimenteert de initiatiefneemster met het voorstel. De VVD vindt dat iedere Nederlander gelijk moet zijn en dat geldt ook voor transgenderpersonen. Qua acceptatie en emancipatie is ons land echter nog niet zo ver. Transgenders zijn zeven keer meer slachtoffer van geweld dan andere groepen Nederlanders. Het initiatiefvoorstel doet goede voorstellen waardoor deze groep zich veilig kan voelen op de werkvloer. Zij onderschrijft dat discriminatie moet worden voorkomen maar er worden ook zaken genoemd die niet bijdragen aan acceptatie. Een genderpersoon moet zelf kunnen bepalen hoe deze wil worden aangesproken op de werkvloer en of er over de transitie wordt gecommuniceerd.

De VVD is geen voorstander van het optuigen van algemene regels als er individuele werkafspraken zijn te maken en ook niet van het hijsen van de transgendervlag, de regenboogvlag is prima. Zij wil graag de discussie voeren over de werkafspraken, het aanpassen van de gemeentelijke communicatie en het transitieverlof. Aan de initiatiefneemster vraagt zij of zij het belang van aangiftebereidheid tegen transgenderpersonen in het voorstel wil opnemen. De heer Krijgsman deelt ook complimenten uit voor het voorstel. Het kan een mooie aanvulling zijn om de gemeente inclusief en divers te maken, specifiek voor transgenderpersonen. De gemeente als werkgever kan transgenderpersonen een inclusieve werkomgeving aanbieden. Het is goed dat het college de verklaring van Dordrecht wil ondertekenen. Het HR beleid is een collegebevoegdheid en deze dan ook gaat over het maken van werkafspraken op de werkvloer. Heeft het college op een aantal punten geen advies afgegeven omdat deze punten uitvoerbaar zijn? Hij wil hierover de discussie voeren. Hij wil het ook graag hebben over het transitieverlof. Moet het maatwerk zijn of een specifieke verlofregeling? Het voorstel over de arbeidsmarktpositie en de re-integratietrajecten onderschrijft D66. Hij is benieuwd hoe de indiener tegen een evaluatie binnen twee jaar aankijkt.

Is dit wel de juiste periode? Verder is het goed het punt van de bejegening en zichtbaarheid van transgenderpersonen op te pakken en hier aandacht aan te geven. Het college geeft bij punt 6b (communicatie via de website) aan dat er beter een op een gesprekken kunnen worden gevoerd. Hierover wil hij graag een discussie. Over te de voeren vlag hoort hij graag zowel de reactie van de indiener als van het college. De heer Van der Veer richt een woord van dank aan de indiener. Het is goed dat er aandacht wordt gevraagd voor de positie van deze groep. Er is vaak weinig steun en begrip terwijl de transitie vaak intensief en ingrijpend is. De bevoegdheden van het college als werkgever roepen bij hem een aantal vragen op en daarover wil hij de discussie voeren. Zijn er signalen dat het nu niet goed gaat binnen de gemeente en wordt dit gezien als rechtvaardiging voor de inzet van de gemeenteraad? Is het wenselijk dat elke gemeente een eigen regeling vaststelt of moet deze vraag niet juist op de cao tafel voor landelijke wetgeving liggen? Soms kan het vaststellen van formele rechten uit emancipatieoogpunt nodig zijn maar hoe kan worden voorkomen dat dit ten koste gaat van maatwerk en een persoonlijke benadering bij een transitie? De heer Terlouw zegt dat het uitgangspunt van de samenleving is dat iedereen gelijk is en gelijke kansen verdient.

Voor groepen waarvoor dit niet vanzelfsprekend is, zijn extra inspanningen vereist. GroenLinks is blij met het voorstel tot acceptatie en emancipatie van transgenderpersonen. De ondertekening van de verklaring van Dordrecht en het jaarlijks

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

8

uithangen van de transgendervlag zijn mooie eerste stappen. Het college neemt een aantal zaken over en daar is hij blij mee. Bij het ontwikkelen van het HRM beleid verschillen de meningen op enkele punten. Is het college bereid om aan de vragen uit het voorstel tegemoet te komen op de punten d, e en g? Dit punt brengt hij in voor de discussie. Ook op het punt van het transitieverlof is er verschil van mening. Hij wil graag van het college weten wat de achtergrond is van het afwijkende advies maar hierover ook de discussie voeren. Mevrouw Van Schaik zegt dat de PvdD erg enthousiast is over het voorstel en feliciteert de initiatiefneemster hiermee. De PvdD heeft geen opmerkingen en stemt in met het voorstel. De heer Newsome vindt dat in Leiden iedereen welkom is en zich thuis moet kunnen voelen. Het is vreselijk als je niet kunt of durft te zijn die je wilt zijn. De gemeente moet een helpende hand bieden. Als werkgever werkt de gemeente er hard aan ervoor te zorgen dat iedereen met plezier aan het werk is. Daarnaast neemt de gemeente vaak een voorbeeldfunctie in voor de rest van de stad. Vanuit die gedachte is de PvdA blij met het voorstel van GroenLinks. Hij geeft de schrijver ervan een compliment. Op sommige punten is het voorstel erg specifiek maar over het algemeen steunt zijn fractie de lijn van het college, die voor iets meer maatwerk kiest.

Hij gaat ervan uit dat de indiener en het college daar samen uit zullen komen. De PvdA participeert graag in de aangekondigde discussies. Er wordt € 20.000,00 gelabeld uit het participatiebudget dat zal worden besteed aan extra kennis en training. Vanuit die gedachte steunt de PvdA het voorstel. De PvdA heeft geen discussiepunten. De heer Van Halm complimenteert de initiatiefneemster. De SP vindt het een goed voorstel dat in lijn is met waarin de SP zich kan vinden. Het aansluiten bij de verklaring van Dordrecht is belangrijk. Hij hoopt dat de gemeente hierop beleid ontwikkelt. De SP is benieuwd naar de hobbels die het college ziet bij het uitvoeren van het beleid en naar mening van het college op punten waar nog geen advies op is uitgebracht. De heer Vos bedankt en complimenteert de initiatiefneemster voor het agenderen van het voorstel. Transgenderpersonen kampen nog altijd met achterstelling en uitsluiting. Het is belangrijk dat de gemeente zich inzet om de positie van transgenders te verbeteren, te beginnen in de eigen organisatie. Partij Sleutelstad is blij met het voorstel en zal hiermee instemmen. Daarbij tekent hij aan dat als het gaat om de wijze van aanspreken, het hem het beste lijkt de keuze aan burgers te laten. Het voorliggende voorstel beperkt zich tot de eigen organisatie en W&P.

Er spelen uiteraard ook nog andere aspecten zoals de veiligheid maar de gemeente moet zich ook inzetten voor acceptatie en emancipatie. De heer Krol sluit zich aan bij de al geuite complimenten. Het is goed na te denken over de positie, de veiligheid en bescherming van transgenderpersonen, zeker in een rechtsstaat. Tegelijk gaat het over personen die in dienst zijn van de gemeente. Dat maakt het vooral een HR stuk dat hij graag op de agenda wil zien van de gemeentesecretaris en de Ondernemingsraad. Hij ondersteunt de uitgangspunten van het voorstel en overweegt een discussie over de verlofregeling. Hoe belangrijk ook, dit moet niet lokaal maar landelijk geregeld worden. Als dat er niet inzit, kan worden aangesloten bij andere gemeenten. De heer Jitan zegt de initiatiefneemster dank. De participatie en emancipatie van transgender personen vindt zijn partij erg belangrijk. Leiden behoort tot de regenbooggemeenten. Door het tekenen van de intentieverklaring zet Leiden zich actief in voor deze groep. Hij geeft de raad en het college een compliment omdat ze hiermee een plek hebben gecreëerd waar iedereen welkom is en veilig kan wonen en werken. Leiden geeft het goede voorbeeld. De sociale acceptatie van deze groep neemt toe en het is fijn dat intimidatie, discriminatie en geweld tegen transgenderpersonen afneemt. De groep voelt zich hierdoor gesteund, veilig en weerbaar.

Leiden Participeert had liever gezien dat de Verklaring van Dordrecht samen met het TNN was ondertekend. Hij is benieuwd naar de ontwikkelingen en volgt deze op de voet. De partij laat zijn stem horen als dat nodig is. Hij neemt graag deel aan het discussiepunt over het transitieverlof. BEANTWOORDEN EN VRAGENRONDE

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

9

Mevrouw Schreuder zegt dank voor alle reacties, ook van de insprekers. De realiteit waarin transgenderpersonen leven is aangrijpend en een sociaal maatschappelijk probleem dat de overheid moet oplossen. Zij heeft met veel betrokkenen gesproken over hun persoonlijke situatie en is dankbaar voor het vertrouwen dat haar daarin is geschonken. Gedurende een lange tijd had deze groep geen enkele reden de politiek of de overheid te zien als bondgenoot. Vorig jaar zijn er excuses gemaakt voor de oude wet die alleen een fysieke transitie mogelijk maakte. Dat mensen definitief afscheid moesten nemen van een kinderwens is een inbreuk op de lichamelijke autonomie en een maatschappelijke afwijzing maar zij is ervan overtuigd dat, ondanks het gebrek aan politieke wil, deze groep steeds meer wordt gezien en gehoord. Met het raadsvoorstel kunnen effectieve en noodzakelijk stappen worden gezet om de emancipatie en acceptatie van deze mensen te bevorderen. In het voorstel zijn re-integratie trajecten, het transitieverlof en een aantal andere zaken opgenomen. Over het opnemen van de aangiftebereidheid vraagt zin zich af of dit past binnen het doel en de context van het voorstel. Het is de vraag of dit op een passende manier daarin kan worden ingebracht. Zij heeft ook gelezen dat de HRM afspraken een collegebevoegdheid zijn.

Een deel wordt al overgenomen maar zij is bereid om voor elk punt te strijden. Het gaat niet om details maar om minimale uitgangspunten die zij mee wil nemen als kader omdat het momenteel nog politieke keuzes zijn. Zij is uiteraard flexibel en bereid naar oplossingen te zoeken. Na de evaluatie ligt er nu een goed tijdspad. Als het een succes wordt kan het beleid worden voorgezet en kan er een langere periode voor de evaluatie worden afgesproken. Zij is absoluut overtuigd van de noodzaak van transitieverlof. Op het moment dat er een keuze is gemaakt voor een transitie is dat een keerpunt in iemand leven en is deze kwetsbaar. Iemands fundament staat op losse schroeven en iedereen vindt er wat van. De relatie is op dat moment niet gelijkwaardig en maatwerk is op dan onvoldoende. Ten aanzien van de vlag is er een bewuste keuze gemaakt. Het is voor transgenderpersonen een belangrijk symbool van hun identiteit en van de strijd voor erkenning, zichtbaarheid en discriminatie. Wethouder Dirkse zegt mevrouw Schreuder dank. De reactie van het college komt er in grote lijnen op neer dat ze volmondig ja zegt tegen deze beweging dat ze ten aanzien van de uitvoerig een aantal voorkeuren heeft. Het college is bereid de Verklaring van Dordrecht te ondertekenen na deze te hebben bestudeerd. Ten aanzien van punt 6 neigt het college naar een individuele benadering en geen generieke.

Het is geenszins de bedoeling zaken onterechte te medicaliseren of problematiseren want in de geest willen partijen hetzelfde. Bij een van de medewerkers in de organisatie is bij het toekennen van transitieverlof maatwerk toegepast en dat is als positief ervaren. Het kan echter door iedereen anders worden ervaren daarom is flexibiliteit belangrijk. Dit onderwerp wordt in de organisatie gecommuniceerd en het staat integraal op de agenda van de Ondernemingsraad. In afwachting van een Rijksregeling kiest het college daarom voor maatwerk en niet voor een specifieke transitie-verlofregeling. Wethouder Van Delft heeft geen openstaande vragen en is benieuw naar de discussie. Het college heeft aangegeven de regenboogvlag te willen gebruiken omdat deze inclusief is maar als de raad hierin eensgezind is, is het college bereid de transgendervlag te hijsen. Mevrouw Voorwald heeft een vraag aan de initiatiefneemster over het transitieverlof. In Amsterdam bestaat geen specifiek verlof voor transgenderpersonen maar kunnen medewerkers verlof krijgen om een arts of psycholoog te bezoeken en als ze een transitie wensen te ondergaan worden ze tijdelijk arbeidsongeschikt verklaard. Wordt hieraan gerefereerd? Mevrouw Schreuder antwoordt dat in het voorstel de regeling overgenomen is die in werking is in Amsterdam omdat zij wil voorkomen dat Leiden het wiel moet uitvinden.

Dan gaat het niet om tijdelijk arbeidsongeschiktheidsverlof maar om bijzonder verlof op basis van een bevoegdheid die de gemeente als werkgever heeft. De heer Terlouw zegt dat het college de intentie van het voorstel te steunen maar dit niet wil vastleggen. Kan de wethouder toezeggen de punten d, e en g uit te gaan voeren?

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

10

Wethouder Dirkse antwoordt dat personen op wie deze punten betrekking hebben verschillende voorkeuren hebben. Het college deelt het doel maar wil hierover individueel afspraken maken. De heer Krijgsman heeft een vraag over de communicatie. Het college geeft aan hoe zij punt 6b in wil vullen. Is dat voor de indiener voldoende of wordt er nog actie verwacht? Een transitie van transgenderpersonen kan heel divers zijn en verschillende stadia omvatten. Dit generiek vastleggen is lastig, is maatwerk daarom niet beter? Mevrouw Schreuder is blij met de aanpassing maar ziet desalniettemin ruimte voor verbetering. Dat heeft te maken met de weg naar een transitie en de periode erna. Een groot aantal documenten moet opnieuw worden aangevraagd. Dat kost geld en dat heeft niet iedereen. Goede informatie aan de voorkant is daarom belangrijk. Uit de praktijk blijkt dat na een verandering gegevens niet altijd goed worden doorgegeven. Dat kan zeer nadelige gevolgen hebben voor deze persoon. Op de website moet daarom de juiste informatie komen te staan. Er gaat een ingewikkelde juridische wereld achter schuil. Andere gemeenten doen dit al. Wethouder Van Delft zegt dat de tekst op de website is aangepast. Mensen kunnen ook bellen in plaats van een formulier invullen. Bij burgerzaken is er extra aandacht voor en de instructies zijn aangepast.

Wel is sprake van een overgangsperiode zodat het kan voorkomen dat er nog een brief met de oude genderaanduiding wordt verzonden. Het is lastig dit gemeente breed aan te passen daarom wordt mensen eerst gevraagd hoe zij aangesproken willen worden. Mevrouw Schreuder is van mening dat er een algemene regeling nodig is, ook als de transitie voor iedereen iets anders betekent. Duidelijkheid aan de voorkant is belangrijk. Als iemand die transgender is solliciteert, moeten de regels duidelijk zijn en mag er geen discussie over bestaan. Een algemene regeling is nodig om de emancipatie te bevorderen en de arbeidsrechtelijke positie van een persoon te verbeteren. Ook moeten zij weten waar ze recht op hebben. Zo kunnen er stappen worden gezet met een regionale en landelijk uitstraling. De heer Newsome constateert dat het college en de initiatiefneemster handelen vanuit dezelfde waarde. Het is belangrijk de status van de Verklaring van Dordrecht te kennen. Het college zegt dat er onvoorziene verplichtingen en juridische gevolgen kunnen zijn. Kan de wethouder dit toelichten? Wethouder Dirkse antwoordt niet te beschikken over nieuwe informatie. Afgezien van een klein voorbehoud gaat hij ervan uit dat het college de Verklaring ondertekent.

DISCUSSIE Werkafspraken, procedures en HRM beleid Mevrouw Voorwald begrijpt dat de indiener een veilige werkomgeving wil creëren, de transitie bespreekbaar maken en houvast bieden met algemene afspraken over communicatie en aanspreekvormen. Dit heeft nadelen omdat ieder mens andere wensen en behoeften heeft. Door het opstellen van algemene regels kunnen er ongemakkelijke situaties ontstaan. Zij stelt voor geen algemene regels op te stellen voor de ondersteuning in de transitieperiode in aanspreekvorm en communicatie omdat dit juist bijdraagt aan emancipatie en acceptatie. De heer Krijgsman kan een eind meegaan in het betoog van de VVD. Ik vraagt zich af hoe de indiener tegen een knip aankijkt door er twee besluitpunten van te maken. De punten die het college onderschrijft worden dan onder het kopje ‘tenminste’ geschaard en de andere drie punten kunnen nader worden uitgewerkt. De heer Terlouw begrijpt dat het juridisch niet onmogelijk is de punten op te nemen. Hij is er voorstander van deze in het voorstel te laten staan, vooral omdat bij iedere situatie bekeken

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

11

wordt hoe de regels toegepast moeten worden. Het recht moet bij persoon waar het om gaat liggen maar de inbreng van D66 om deze punten nader uit te werken, is ook te overwegen. Mevrouw Voorwald vraagt wat GroenLinks bedoeld met ‘het recht bij individuele personen neerleggen’. Worden individuele wensen bedoeld of een meer algemene regeling? De heer Terlouw ziet meer in een minimaal uitgangspunt op basis waarvan er met mensen afspraken worden gemaakt maar er moet wel een basis zijn van waaruit dat kan. De heer Newsome sluit zich aan bij de woorden van D66 omdat de raad zich op het onbekende terrein van het HR beleid begeeft. De waarden waar de initiatiefnemer en het college het over eens zijn, zijn belangrijk en het voorstel doet hier recht aan. De heer Vos vindt dat er wel wat iets is te zeggen voor het verankeren van maatwerk als het gaat om het transitieverlof maar hij neigt ernaar het voorstel van de initiatiefneemster te volgen. Het neemt dit punt mee terug naar zijn fractie voor beraad. Wat betreft de aanspreekvormen lijkt het hem het beste dit aan individuele personen over te laten. Mevrouw Schreuder zegt dat als de commissie zich beter kan vinden in het voorstel van D66 om een knip te maken, hier uitvoering aan moet worden gegeven. Zij steunt dit en zegt toe een erratum te zullen opstellen.

Communicatie Mevrouw Voorwald kan zich voorstellen dat het prettig is brieven te voorzien van een passende aanspreekvorm. Bij algemene brieven zou dit ‘beste inwoner’ kunnen zijn maar bij brieven met een persoonlijk karakter kan voor een andere aanspreekvorm worden gekozen. Zij hoopt dat dit ook mogelijk blijft. . De heer Vos kan zich aansluiten bij het voorstel van de VVD. De heer Krijgsman zegt dat als dit nu al mogelijk is, een discussie over dit punt niet nodig is. Mevrouw Schreuder gaat ervan uit dat het om besluitpunt 5 gaat. Zij heeft geprobeerd zo veel mogelijk aansluiting te zoeken bij het lopende project om correspondentie inclusiever te maken. Veel mensen zullen zich prettig voelen bij ‘beste inwoner’. De meeste transpersonen willen echter aangesproken worden met mijnheer of mevrouw, maar er zijn transpersonen die zich niet eenduidig identificeren met man of vrouw en dan moet de meest inclusieve aanspreekvorm worden toegepast. Zij laat dit aan de projectgroep over. Het doel, een zo inclusief mogelijke correspondentie tussen de gemeente en de inwoner, is helder. Wethouder Van Delft kijkt bij correspondentie naar het gender taalgebruik maar ook dat mensen op de juiste manier worden aangesproken. Niet alle brieven worden algemeen gesteld.

Als de gemeente communiceert met inwoners wordt zoveel mogelijk de juiste aanduiding gebruikt en deze wordt dan in de basisadministratie verwerkt. Niet in alle gevallen wordt de genderaanduiding verwijderd. Hiermee voldoet de aanspreekvorm aan waar de VVD om vraagt. Transitieverlof Mevrouw Voorwald is voorstander van transitieverlof op maat. Amsterdam verklaart transgenderpersonen arbeidsongeschikt bij medische ingrepen. De VVD kan instemmen met een dergelijke regeling maar kan zich ook iets voorstellen bij maatwerk dat het college voorstelt. Zij is benieuwd hoe de commissie hierover denkt. De heer Terlouw vindt dat het transitieverlof vergelijkbaar is met zwangerschapsverlof. GroenLinks wil voorkomen dat mensen moeten strijden voor wat ze nodig hebben daarom steunt hij het voorstel van mevrouw Schreuder om te kiezen voor transitieverlof.

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

12

In afwachting van wat er landelijk gebeurd moet Leiden dit gewoon gaan uitvoeren. De heer Krijgsman vindt wel dat er duidelijkheid moet komen over het verlof voor personen in een transitie maar het instellen van een transitieverlofregeling s daarvoor niet de juiste weg. Het gaat om beleid dat via de gemeentesecretaris en de Ondernemingsraad tot stand moet komen. Hij vraagt zich daarom, met het oog op de verschillende manieren van transitie, af of hier andere oplossingen voor zijn. Bij maatwerk moet de medewerker eruit moet komen met de leidinggevende en als deze er niets in ziet, heeft deze een probleem. Is het aanstellen van een vertrouwenspersoon hier geen oplossing? De heer Krol begrijpt de intentie maar vindt het weinig zinvol als de gemeente dit zelf gaat regelen. Zo ontstaat er een oerwoud aan gemeentelijke regelingen. Hij kiest, voor de tijd dat dit duurt, voor maatwerk. Dat is wellicht onvoldoende maar landelijk moet hiernaar gekeken worden. Hij stelt voor dit specifieke stukje uit het raadsvoorstel te amenderen. Wethouder Dirkse zegt dat het hem sterk lijkt dat maatwerk zou kunnen afketsen op de houding van een individuele leidinggevende. Een transitieverlofregeling is wat hem betreft niet nodig omdat met de nieuwe regeling ‘inclusief’ hetzelfde doel kan worden bereikt. De charter die daaruit voortkomt wordt breed gecommuniceerd en mensen worden erin meegenomen.

Hiermee wordt voorkomen dat iemand stuk loopt op halsstarrigheid binnen de organisatie. Dit punt staat op de agenda van de gemeentesecretaris en van de Ondernemingsraad. Het college geeft er de voorkeur aan, aan te sluiten bij de landelijke regeling, als deze eenmaal is vastgesteld. Mevrouw Schreuder benadrukt nogmaals de regeling belangrijk te vinden omdat er leidinggevenden zullen zijn die het toch lastig vinden het gesprek aan te gaan over verlof. Dat probeert zij te voorkomen. Het is een moeilijk proces. Vaak wordt dit goed ingezet maar het verloopt, gaande het proces, soms niet lekker. Er kan dan onbedoeld een conflict of uitval ontstaan dat voorkomen had kunnen worden door duidelijk te zijn aan de voorkant. Zij vindt dit punt belangrijk en handhaaft dit ongewijzigd. Wethouder Dirkse vindt het belangrijk mee te geven dat er een vertrouwenspersoon is aangesteld binnen de organisatie. Ook als er een transitieverlofregeling bestaat kunnen er conflicten met leidinggevenden ontstaan en deze worden niet met een verlofregeling opgelost. Mevrouw Voorwald zegt, de discussie gehoord hebbende, dat Leiden een goede werkgever is die ook dit soort verlof faciliteert. Zij denkt dat alle instrumenten aanwezig zijn en dat het goed loopt. Zij is evenals de CU van mening dat het verstandig is niet vooruit te lopen op landelijk beleid.

Zij neemt dit punt mee terug naar haar fractie en overweegt samen met de CU een amendement in te dienen. De heer Krijgsman zegt dat hij graag meedenkt over het in te dienen voorstel. De voorzitter dankt mevrouw Schreuder voor haar inbreng en sluit het agendapunt af. Hij schorst de vergadering. De voorzitter heropent de vergadering. 8.

Vernieuwde Horecavisie

De voorzitter zegt dat de Horecavisie erop is gericht de leefbaarheid en de vitaliteit in de Binnenstad te verbeteren. De insprekers zijn gehoord op 19 november 2019. Het vaststellen van de Visie heeft geen financiële of personele gevolgen. Bij besluitpunt 3 moet een keuze worden aangegeven tussen H1 of H1*. Hij geeft de VVD het woord. STANDPUNTENRONDE

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

13

Mevrouw Gilissen vindt het ongemakkelijk te spreken over een horecavisie nu de toekomst van veel horeca ondernemers aan een zijden draadje hangt. Zij begrijpt dat KHN om behandeling van het stuk heeft gevraagd maar had er begrip voor gehad als dit een jaar was opgeschoven. De VVD stelt voor de eerste evaluatie in 2022 te houden en vervolgens iedere jaar tot en met 2026, in plaats van op twee monitormomenten (2023 en 2026). Als het slot eraf gaat is het de vraag wat de mogelijkheden voor de horeca nog zijn. Wellicht werken afspraken, die nu worden gemaakt, in de toekomst belemmerend bij het opstarten. Het college heeft besloten de rust te bevorderen en het woongenot te vergroten in een aantal horecastraten door daar geen horeca meer toe te staan. Los van de vraag of het afwijzen van een vergunningaanvraag bij de rechter overeind kan blijven, wil zij een bevestiging van het college dat het schrappen van straten niet leidt tot een uitsterfbeleid. Op een plek waar een horecazaak verdwijnt, moet een andere zich kunnen vestigen. De VVD vraagt zich af wat het verschil is tussen het afschaffen van de ‘pareltjesregeling’ en het recht gemotiveerd af te wijken van de Horecavisie. Is dit geen oude wijn in nieuwe zakken? De raad wordt om instemming gevraagd de vestigingsmogelijkheden voor H1 en H1*, gelijk te stellen. In beide gevallen mag er dan alcohol worden geschonken.

Als zij tekst goed leest geldt dit alleen voor nieuwe vestigingen en niet voor de huidige H1 bedrijven. Klopt dit? Als voor iedereen dezelfde regels gelden, kan zij instemmen maar als dat niet zo is, is de VVD tegen want er mag niet met twee maten worden gemeten. Zij complimenteert het college met het brede overleg dat is gevoerd en is blij dat de horeca positief is over de samenwerking en grotendeels over de visie. De heer Olthof vindt het vreemd om in deze barre tijden te spreken over de Horecavisie. Alles is dicht en veel ondernemers staat het water tot aan de lippen. Toch is het goed dit te doen. Hopelijk is het moment snel daar dat alles weer open mag. Zowel inwoners als ondernemers hebben behoefte aan perspectief en duidelijkheid. Hij geeft het college een compliment voor de heldere visie die kan rekenen op draagvlak van ondernemers. Een florerende horeca is essentieel voor de stad want dat is de belangrijkste reden om Leiden te bezoeken. Het is voor winkels, evenementen en de markt van groot belang de horeca zo goed mogelijk te faciliteren. De visie biedt ondernemers nieuwe kansen en flexibiliteit. Door evaluatiemomenten in 2023 en 2026 in te bouwen, wordt houvast geboden en het aanwijzen van horecagebieden geeft duidelijkheid aan inwoners en ondernemers.

De focus op een gevarieerd hotelaanbod biedt bezoekers kwaliteit en een focus op duurzaamheid zorgt voor een leefbare stad. D66 stemt in met de visie en is er voorstander van de categorieën H1 en H1* gelijk te trekken. Dit biedt kansen op meer omzet zonder dat dit tot meer overlast leidt. Hij hoopt dat het gelijk trekken van de categorieën geen extra kosten voor ondernemers betekent. D66 heeft drie bespreekpunten. Ten eerste verlenging van de tijdelijke terrasregels zodat ondernemers extra omzet kunnen maken. In de stad is daarnaast behoefte aan toiletvoorzieningen. Nu hygiëne een belangrijk rol speelt en Leiden een gastvrije stad wil zijn wil D66 graag in de toekomst meer openbare toiletten toevoegen aan de ambities in de visie. In het raadsvoorstel bij punt A1 lijkt het woord ‘maken’ te zijn weggevallen en bij A3 is de zin over de eenvoudige maaltijdrestaurants niet duidelijk leesbaar. Graag een erratum. De heer Bleijie vraagt of een evaluatie voor D66 hetzelfde is als een monitor. D66 is blij met de instemming met de horecavisie van partijen in de stad. Waar in de inbreng van het Hoteloverleg en KHN staat dat wordt ingestemd met de grote uitbreiding van het aantal hotelkamers? De heer Olthof zegt dat een evaluatie vrij breed is en een monitor een vernauwing van een monitor. In het stuk leest hij het als een evaluatie.

Als de raad een monitor wil moet er een extra verduidelijking komen. Hij heeft het antwoord op de tweede vraag niet paraat maar leest wel dat er grote zorgen zijn. Voor de crisis was het nodig uit te breiden maar nu is sprake van een crisis. Het heeft er vertrouwen in wat de visie hierover aangeeft. De heer Bleijie complimenteert het college met de Horecavisie en de achterliggende analyses. Het schetst een goed beeld van het huidige horeca aanbod in Leiden. Het is jammer dat de beloofde uitgebreide evaluatie niet is toegevoegd. Het CDA vindt dat de Horecavisie nu niet moet worden vastgesteld. De horeca staat onder zware druk en de onderzoeken zijn in het precorona tijdperk uitgevoerd. Hierover wil het CDA de discussie voeren.

Commissie Werk en Middelen 14 januari 2021

14

Het CDA vindt het onjuist dat er geen einddatum en geen tussentijdse evaluatiemomenten zijn opgenomen. Hij stelt als einddatum voor eind 2025 en voor de tussenevaluatie en een herijking, eind 2022. Ook hierover wil het CDA een discussie. Zijn partij is tegen de uitzondering voor zowel de natte als de droge horeca. Hij wil graag een discussie deze mogelijkheid te laten vervallen. Hij heeft ook moeite met het upgraden en ziet dit als een tweede marktverstorende uitzonderingsmogelijkheid. Hierover ook graag een discussie. Het college wil 45 horecagelegenheden in Leiden toevoegen. Het CDA is daar niet op voorhand tegen. Er worden 15 straten uitgezonderd en dat is verstandig maar het CDA wil ook een aantal straten toevoegen. Graag hierover een discussie. Ook voert hij graag de discussie over het voorstel om de categorie H1 en H1* samen te voegen. Het CDA is daar om meerdere redenen geen voorstander van. De visie biedt de mogelijkheid horeca te vestigen in bijzondere en monumentale gebouwen. Het CDA is hier principieel op tegen maar zou ook gebouwen die van binnen een monumentale status hebben, hiervan willen uitzonderen. Graag een discussie. Het CDA heeft moeite met de enorme opgave die het college zichzelf oplegt in het realiseren van hotelkamers. Dat kan echt niet en het CDA voert hierover graag de discussie.

De visie biedt de mogelijkheid om hotels met minder dan 5 kamers altijd toe te staan en niet in mindering te brengen op de planvoorraad. Dit ziet hij als verkapte ‘verkamering’. Ook hierover wil hij een discussie. Een bekende marktverstoorder is AIRBNB. Deze is momenteel niet toegestaan maar daarop wordt niet gehandhaafd. Daarover graag een discussie. Beide visies zijn duidelijk over categorie 5, deze mogen niet op bedrijventerreinen. Gaat de wethouder op zoek naar een nieuwe locatie voor de Wibar of wordt deze gedoogd? De heer Van Peijpe had zijn eerste baantje in de horeca op de Nieuwe Rijn bij een café met een terras. De Nieuwe Rijn is sindsdien veranderd in het gezelligste gebied van Leiden met winkels en veel terrassen. De stad en het horeca aanbod zijn divers geworden. Het is de kracht van de Leidse binnenstad. De kwaliteit van de horeca is hoog. Voor jongeren is deze van groot belang want meer dan vorige generaties, werken zij in de horeca en maken er gebruik van. De horeca heeft een essentiële sociale rol in de samenleving en gaat mee met de veranderende stad. De nieuwe Horecavisie beschrijft de toekomst van de horeca. Deze staat helaas in het teken van de corona crisis. Het is een verstandige keuze om vooral aandacht te hebben voor de bestaande horeca door flexibiliteit, ontwikkelingen en innovatie mogelijk te maken.

Het is een goed idee ondergeschikte horeca voor bedrijven en horeca buiten de Binnenstad mogelijk te maken. De WIBAR is hier een mooi voorbeeld van. Terecht is er bijna geen ruimte meer voor nieuwe horeca in de Binnenstad. GroenLinks vindt dat er een goede balans is gevonden tussen levendigheid en leefbaarheid. H1 en H1* kunnen wat hem betreft gelijk getrokken worden. Hij mengt zich graag in de discussie over het aantal hotelkamers. Het is goed ook bestaande hoteliers ruimte te bieden voor uitbreiding. Kortom, een uitstekende Horecavisie. Mevrouw Van Schaik zegt dat de PvdD goede maar ook verbeterpunten ziet in de visie. Zij heeft acht discussiepunten die gaan over duurzaamheid en leefbaarheid. Het college laat het nemen van duurzaamheidmaatregelen hoofdzakelijk aan ondernemers over en ziet voor zichzelf alleen een stimulerende rol. Dat is onvoldoende. Er kan meer winst worden behaald. Zij vraagt het college te komen met een actieplan ‘verduurzaming horeca’. Het is volstrekt onduidelijk hoe aanbevelingen bij horecaondernemers terecht komen. Zij wil graag in discussie over het uit faseren van terraswarmers en over energiescans. In 2015 en 2016 kregen 100 horecazaken energiescans aangeboden en dat heeft geleid tot een afname van 93 ton CO2. Zij stelt voor de energiescans nogmaals aan de horeca aan te bieden.

Vlees is volgens de PvdD een milieuvervuiler die bijdraagt aan de klimaatcrisis. Op dit punt wil de PvdD een actiever houding van het college. Verder vraagt zij het college het vestigingsbeleid in te zetten om duurzaamheid een impuls te geven door duurzame concepten te benaderen voor vrijkomende locaties en duurzame doelstellingen vast te stellen voor de afgifte van horecavergunningen. De gemeente kan zelf bepalen hoeveel duurzame zaken ze wil toestaan. Veel insprekers wijzen op de negatieve gevolgen van de uitbreiding van de horeca voor de omwonenden. Er is niet of nauwelijks naar hen geluisterd. De maat is vol. Het college moet beter naar omwonenden luisteren en de stad niet zien als een pretpark. De PvdD is voorstander van het advies de voorgenomen uitbreiding te parkeren.