Vastgesteld besluit bij RV 22.0009 Gedragscode raadsleden en duoleden van de gemeente Leiden 2022

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: RV 22.0009

Presidium d.d.: 1 1 februari 2O22

Naam programma +onderdeel: Bestuur en Dienstverlening.

Ondenrerp: Gedragscode raadsleden en duoleden van de gemeente Leiden 2o22

Aanleiding: Op 14, 15 en 16 maarl2022 vinden de Gemeenteraadsverkiezingen plaats. Daarnaast is het onderwerp lntegriteit een belangrijk onderuverp en is de model-gedragscode onlangs herzien. Dat is de directe aanleiding geweest de Gedragscode te herzien en opnieuw vast te stellen. Doel: Het aanpassen en herbevestigen van de gedragscode voor raadsleden en duoleden en vaststellen dat de raad tijdens een raadsperiode minimaal tweemaal het onderwerp integriteit in zijn algemeenheid bespreekt en daarbij de gedragscode betrekt.

Kader: Artikel 15, derde lid van de Gemeentewet. Gedragscode voor (duo)leden van de Raad en fractieassistenten van de gemeente Leiden 2018, Overuvegingen: Gedragscodes zijn een belangrijk instrument en hulpmiddel om een open, transparante en integere organisatiecultuur te realiseren. De Gemeentewet verplicht de gemeenteraad om voor zichzelf en voor hun bestuurders een gedragscode vast te stellen. Deze moet de integriteit van de politieke ambtsdragers helpen waarborgen. Het rechtskarakter is dat van een interne regeling, ter invulling van en (bij enkele normen) in aanvulling op de wettelijke regels. Het vormt een beoordelingskader en leidraad bijtwijfel, vragen en discussies. Het niet naleven van de gedragscode heeft geen rechtsgevolgen. Er is sprake van zelfbinding. De regels worden in gezamenlijk debat vastgesteld door de politieke ambtsdragers zelf. ln dit licht moeten de regels in de code worden gezien. Dat maakt de gedragscode evenwel niet vrijblijvend. Gemeenteraadsleden en duoleden kunnen daarop worden aangesproken en zij dienen zich over de naleving ervan te verantwoorden. Gebeurt dat niet, dan is de gedragscode een dode letter. Het proces van totstandkomíng van de code, met de discussie binnen de gemeente over de uitgangspunten en kernbegrippen van integriteit, is minstens zo belangrijk als de gedragscod e zelf .

Begin 2014 is de gedragscode raadsleden en duoleden van de gemeente Leiden zeer grondig herzien. Daartoe is door de raad destijds een subcommissie gedragscode ingesteld die de code uitgebreid heeft onderzocht en op een flink aantal punten heeft aangepast. Deze herziene gedragscode is vervolgens op 13 maart 2014 door de raad vastgesteld. ln 2018 bleek de tekst van de code inhoudelijk en juridisch nog steeds prima in orde en volledig. De nieuwe raad heeft de code toen herbevestígd ilink I. Daarbijwerd besloten jaarlijks een moment in te ruimen om met de hele raad en alle duoleden van gedachten te wisselen over integriteit en omgangsvormen.

Pagina 1 van 6

Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in2O22 en vanwege de nadruk op het ondeniverp integriteit is wederom gekeken naar de actualiteit van de Gedragscode. Daarbij is de in 2021 verschenen modelgedragscode integriteit voor volksvertegenwoordigers (van VNG, Bzk, lpo en Unie van Waterschappen) gebruikt. Verder is de Gedragscode aan de hand van een aantal casus aan de orde geweest tijdens de raadsbijeenkomst over integriteit op 30 november 2021. Daar werd bevestigd dat deze nog goed blijkt te voldoen. Op een aantal punten bleek verduidelijking wenselijk. Uit deze scan blijkt (wederom) dat de Leidse Gedragscode goed in elkaar zit en al nauw aansluit bij het landelijk model. Op een aantal punten wijkt de Leidse versie af. Het voorstel is deze op de

onderstaande punten aan te passen en de aangepast versie van de Gedragscode vast te stellen. Raadsleden en duoleden ontvangen bij hun aantreden een exemplaar van de code. Nevenfuncties: De Gedragscode bevat een uitwerking van de wettelijke verplichting nevenfuncties openbaar te maken. ln de huidige code is vastgelegd dat deze rnformatie wordt neergelegd in een openbaar register. De bepaling waarin dit in de huidige gedragscode staat is erg algemeen. Voorgesteld wordt gegevens, de tekst te verduidelijken zodat helder is wie verantwoordelijk is voor de aanlevering van de welke gegevens in dit kader nodig zijn, waar en wanneer deze gegevens aangeleverd moeten worden en dat de griffier hiervan het openbare register bijhoudt en dat dit via internet in te zien is. Geschenken(reqrster). Voor wat betreft geschenken, diensten en uitnodigingen gaat de Gedragscode ervan uit dat deze niet worden geaccepteerd indien de onafhankelijke positie van een raadslid off duolid hierdoor kan worden beïnvioed. ln de huidige code is verder vastgelegd dat geschenken en giften van meer dan 50 euro eigendom worden van de gemeente en worden geregistreerd. Daarnaast is het aannemen van giften van minder dan 50 euro mogelijk, deze worden ook geregistreerd' De modelgedragscode gaat er vanuit dat alleen giften en geschenken hoger dan 50 euro worden geregistreerd.

Dit is met name bedoeld om de administratieve lasten in te perken. Strikte interpretatie van de Leidse code betekent bijvoorbeeld dat de ontvangst van iedere pen moet worden gemeld en geregistreerd. Voorgesteld wordt de modelcode te volgen en in Leiden de 50 eurogrens (ook) te gebruiken voor de registratie van geschenken en giften aan raads- en duoleden. Tijdens de raadsbijeenkomst over integriteit op 30 november 2O21werd dit punt overigens herhaaldelijk genoemd als verbeterpunt. Verder wordt volgens de huidige Gedragscode een geschenkenregister bijgehouden. ln de modelcode staat expliciet dat dit register openbaar is en via internet beschikbaar. Dat is logisch omdat alleen registratie weinig zin heeft. Bovendien zal het register ook onder de huidige code bij een WOBverzoek zeer waarschijnlijk moeten worden verstrekt. Voorstel is daarom de code op dit punt conform model te expliciteren en er expliciet in op te nemen dat het register openbaar is en via internet beschikbaar. Reqistratie buitenlandse reizen op uitnodiqinq van derden 'Een raadslid meldt ln de huidige Leidse gedragscode is hierover niets geregeld. ln de modelcode wel: de griffier de buitenlandse reizen op uitnodiging van derden binnen één week na terugkeer in Nederland. Hij meldt in ieder geval wat het doel, de bestemming en de duur van de buitenlandse reis is geweest en wat daarvan de kosten waren.

De griffier legt hiervoor een register aan en beheert dit register. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.' ln de toelichting staat hierover: 'Het gaat hier om excursies, evenementen en buitenlandse reizen die betrokkene als raadslid aanvaardt. Excursies, evenementen en buitenlandse reizen in de hoedanigheid van lid van een politieke partij

Pagina 2 van 6

vallen hier dus niet onder'. Voordeel is dat de Gedragscode ook op dit punt duidelijkheid biedt. Daarom wordt voorgesteld deze bepaling over te nemen. Deelname aan excursies en evenementen op kosten van derden. De Leidse Gedragscode regelt dat een raadslid uitnodigingen voor excursies en evenementen op kosten van derden bespreekt met de griffier. Het model is concreter (in tijd, verantwoordelijkheden en acties): 'Deelname aan excursies en evenementen voor rekening van anderen dan de gemeente maakt het raadslid openbaar binnen één week nadat de excursie, dan wel het evenement heeft plaatsgevonden. Hij maakt daarbij in ieder geval openbaar wie deze kosten voor zijnlhun rekening heefVhebben genomen. De informatie is via internet beschikbaar., Voorgesteld wordt deze bepaling over te nemen. Declaraties. Dit is geregeld in de huidige Leidse Gedragscode (geen declaratie, tenzij hierover door de raad besluitvorming heeft plaatsgevonden). ln het model staat nog een toevoeging over het gebruik van voorzieningen: 'Gebruik van voorzieningen en eígendommen van de gemeente ten eigen bate of ten bate van derden is, tenzij dit wettelijk is geregeld, niet toegestaan'. Deze toevoeging biedt duidelijkheid. Voorgesteld wordt deze in de Leidse gedragscode over te nemen. Overioe Voorgesteld wordt (conform model) de volgende zaken op te nemen:

- dat de raad tijdens een raadsperiode minimaal tweemaal het ondenverp integriteit in zijn algemeenheid bespreekt en daarbij deze gedragscode betrekt;

- dat de griffier wordt aangewezen als aanspreekpunt integriteit voor raadsleden en duoleden Gelet op bovenstaande wordt u gevraagd de Gedragscode gewijzigd vast te stellen

Financiën: Geen financiële gevolgen.

Evaluatie: Tijdens de bijeenkomsten inzake integriteit en omgangsvormen

Bijgevoegde informatie: 'Toelichting (dit is de bestaande toelichting, aangevuld met toelichting op deze wijzigingen)

. Gedragscode met wijzigingen zichtbaar

Pagina 3 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Leiden; Gezien het voorstel van het presidium (Raadsvoorstel RV 22.0009 van 11 februari 2O22), mede gezien het advies van de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid, gelet op artikel 15, derde lid, van de Gemeentewet; BESLUIT:

l.

Vast te stellen de navolgende gedragscode:

Gedragscode raadsleden en duoleden van de gemeente Leiden 2022

Artikel 1 Algemene bepalingen

1. Deze gedragscode geldt voor de leden van de raad en de duoleden. Waar in deze verordening raadsleden 2. 5.

staat, dient ook duoleden te worden gelezen. ln gevallen waarin de code niet voorziet of waarbij de toepassing niet eenduidig is, vindt bespreking plaats in de raad, na consultatie van het fractievoorzitteroverleg. r:r-^ . -.^L^ :t^ .,^^- i^I^-^^ aliilz ^ ^^ ilq^Aeru^ ^l'l' ^liiD laaaa rlw,u,\. rvvvqr ab vt LI lvuEl Eer^r Yer ll,E'lu^tr wuuDr(ti Ug COOe lS Openoaar gÍl vla ue| gellleËl -r^ r

4. Raadsleden en duoleden ontvangen bij hun aantreden een exemplaar van de code. 5. Raadsleden en duoleden zijn aanspreekbaar op de naleving van deze code. 6. Fractieassistenten vallen niet onder deze gedragscode. Raadsfracties zijn zelf verantwoordelijk 7.

voor hu n fractieassistenten. Raadsleden en duoleden treden bij de uitoefening van hun politieke functie tnteger op.

Artikel 2 Omgangsvormen 1. Raadsleden gaan binnen en buiten de raadzaal op respectvolle wijze met elkaar en anderen om zowel mondeling en schriftelijk als in de (sociale) media. 2. De voorzitter van de raad of raadscommissie kan de leden hierop aanspreken. Artikel 3 Bêlangênverstrengeli ng

1. Een raadslid doet opgave van zijn financiële belangen in ondernemingen en organisaties Z. 3. 4. 5.

waarmee de gemeente zakelijke betrekkingen onderhoudt voor zover dat belang groter is dan 5% van het aandelenkapitaal. De opgave is openbaar en door derden te raadplegen. Bij privaat-publieke samenwerkingsrelaties voorkomt het raadslid (de schijn van) bevoordeling in strijd met eerlijke concurrentieverhoudingen. lndien de onafhankelijke oordeelsvorming van een raadslid over een onderwerp in het geding kan zijn, geeft het raadslid voor aanvang van de beraadslagingen daarover aan in hoeverre het onderwerp hem persoonlijk aangaat. Een raadslid dat familie- of vriendschapsbetrekkingen of anderszins persoonlijke betrekkingen heeft met een aanbieder van diensten of zaken aan de gemeente, onthoudt zich van stemming over de betreffende opdracht. Een raadslid neemt van een aanbieder van diensten aan de gemeente, geen geschenken, faciliteiten of diensten aan die zijn onafhankelijke positie ten opzichte van de aanbieder kunnen beïnvloeden.

6. Een raadslid dat uit hoofde van zijn beroep of andere bestuursfuncties belangen heeft bij een bedrijf en of organisatie waarover besluitvorming in de raad plaatsvindt, onthoudt zich van stemming over dat

betreffende besluit.

Pagina 4 van 6

7. Een raadslid dat als belanghebbende of wederpartij in een rechtszaak met de gemeente Leiden betrokken is, onthoudt zich van deelname aan de beraadslagingen en aan de stemmingen over het onderwerp dat in geschil is. 8. Een raadslid treedt níet op als advocaat of gemachtigde van welk van de partijen in een rechtszaak dan ook als de gemeente Leiden een van die partijen is. 9. Een raadslid kan in een rechtszaak slechts adviseur zijn van de wederpartij van de gemeente Leiden indien en voor zover dit voortkomt uit het door hem gediende publieke belang. Van het adviseurschap doet het raadslid melding bij de voorzitter. 10. lndien een raadslid twijfelt of het aan de stemmingen deel kan nemen, kan het raadslid hierover advies vragen bijde voorzitter.

11. lndien het vermoeden bestaat dat er sprake zou kunnen zijn van belangenverstrengeling van een raadslid wordt dit buiten de vergadering gemeld bij de voorzitter van de raad. Deze vermoedens kunnen door een ieder naar voren worden gebracht.

12. De voorzitter kan naar aanleiding van een melding of uit eigen beweging een onderzoek instellen naar het vermoeden van belangenverstrengeling.

Artikel 4 Nevenfuncties

1. Het raadslid levert de griffier de informatie aan over de (neven)functies die openbaar gemaakt moeten 2. 3. 4.

worden bij aanvang van het raadslidmaatschap, dan wel binnen één maand na aanvaarding van de (neven)functie en geeft hem de wijzigingen daarin door.. De informatie betreft in ieder geval de omschrijving van de (neven)functie, de organisatie voor wie de (neven)functie wordt verricht, of het al dan niet een (neven)functie betreft uit hoofde van het raadslidmaatschap en of de (neven) functie bezoldigd of onbezoldigd is. De kosten die een raadslid maakt in verband met een nevenfunctie uit hoofde van het ambt, worden vergoed door de instantie waar de nevenfunctie wordt uitgeoefend. De griffier legt hiervoor een register aan en beheert dit register. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.

Artikel 5 Politiek-ambtelijke verhoudingen

1. Voor ambtelijk overleg en het opvragen van informatie over inhoudelijke beleidszaken is de lokale verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning van toepassing.

2. Voor overleg en het opvragen van informatie over de bedrijfsvoering van de gemeente, waaronder het algemene personeelsbeleid, is alleen het college van burgemeester en wethouders c.q. de portefeuillehouder het aanspreekpunt.

Artikel 6lnformatie

1. Een raadslid gaat zorgvuldig en correct om met informatie waarover het uit hoofde van zijn ambt 2. 3. 4. 5.

beschíkt. Het raadslid zorgt ervoor dat stukken met vertrouwelijke gegevens veilig worden opgeborgen en dat computerbestanden beveiligd zijn. Een raadslid houdt geen informatie achter. Een raadslid verstrekt geen informatie die vertrouwelijk of geheim is aan derden. Een raadslid maakt niet ten eigen bate of ten bate van zijn persoonlijke betrekkingen gebruik van in de uitoefening van het ambt verkregen informatie. Een raadslid gaat verantwoord om met de e-mail- en internetfaciliteiten van de gemeente.

Artikel 7 Geschenken, diensten en uitnodigingen

1. Een raadslid accepteert geen geschenken, faciliteiten of diensten van derden en biedt deze niet aan indien zijn onafhankelijke positie hierdoor kan worden beïnvloed. ln onderhandelingssituaties weigert een raadslid door betrokken relaties aangeboden geschenken of andere voordelen.

Pagina 5 van 6

Z. Het raadslid kan, tenzij het eerste lid van toepassing is, incidentele geschenken die een geschatte waarde van € 50 of minder vertegenwoordigen, behouden. 3. Geschenken en giften die een raadslid uit hoofde van zijn ambt ontvangt en die een geschatte waarde van meer dan € 50 vertegenwoordigen worden indien zij niet worden teruggestuurd, overgedragen aan en eigendom van de gemeente. Er wordt een gemeentelijke bestemming voor gezocht.

4, Geschenken en giften die een raadslid uit hoofde van zijn ambt ontvangt en die een geschatte waarde van meer dan € 50 vertegenwoordigen, worden gemeld bij de griffier. De griffier legt hiervan een register aan. ln het register is aangegeven welke bestemming de gemeente hieraan heeft gegeven. Het register is openbaar en via internet beschikbaar'

5. Geschenken en giften worden niet op het huisadres ontvangen. 6. Aanbiedingen voor privéwerkzaamheden of kortingen op privégoederen worden niet geaccepteerd maar dienen wel te worden gemeld bij de voorzitter van de raad. 7. Een raadslid bespreekt vooraf met de griffier uitnodigingen voor excursies, evenementen en buitenlandse reizen op rekening van anderen dan de gemeente. 8. Een raadslid maakt via de griffier de excursies, evenementen en de buitenlandse reizen op uitnodiging van anderen dan de gemeente openbaar binnen één week nadat de excursie, het evenement of de buitenlandse reis heeft plaatsgevonden. Het raadslid meldt in ieder geval wat het doel, de bestemming en de duur van de buitenlandse reis is geweest, wat daarvan de kosten waren en wie die voor heeft betaald. De griffier legt hiervoor een register aan en beheert dit register. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.

AÉikel8 Declaraties Een raadslid declareeÉ geen kosten bij de gerneente, tenzij er hierover vooraf besluitvorming door de raad heeft plaatsgevonden.

Artikel 9 Overige

1. de raad bespreekt tijdens een raadsperiode minimaal tweemaal het ondeniverp integriteit in zijn 2.

algemeenheid en betrekt daarbij deze gedragscode; de griffier wordt aangewezen als aanspreekpunt integriteit voor raadsleden en duoleden.

AÉikel í0 lnwerkingtreding

1. Deze gedragscode treedt in werking onmiddellijk na zijn vaststelling. 2. Bij de inwerkingtreding vervalt de Gedragscode raadsleden en duoleden van de gemeente Leiden 2018, vastgesteld op 23 mei2018 (RV 18.0037).

Gedaan in de openbare raadsvergadering van 10 maarl 2022, de Griffier

de Voorzitter,

$n c.F.C. Van Leiden

drs. H.J.J. Lenferink

Pagina 6 van 6