Vastgesteld besluit bij RV 21.0083 Vaststelling inkoopstrategie Begeleiding Maatschappelijke Zorg en Huishoudelijke Ondersteuning Leidse regio-gemeent

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: 21.0083

B en W-besluit d.d.: 31-08-2021 B en W-besluit nr.: 21.0408

*Z224D2EDFB6*

Naam programma: 09 Maatschappelijke ondersteuning Onderwerp: Vaststelling inkoopstrategie Begeleiding, Maatschappelijke Zorg en Huishoudelijke Ondersteuning Leidse regio-gemeenten. Aanleiding: De gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude werken al jaren intensief samen op het terrein van de Wmo. Die samenwerking bestaat uit gezamenlijke inkoop en contractmanagement van de Wmo-maatwerkvoorzieningen. Daarnaast is er sprake van afstemming van beleid, verordening/beleidsregels en de uitvoeringspraktijk. Eind 2019 zijn de genoemde gemeenten gestart met het project heroriëntatie Wmo. De gemeente Voorschoten heeft zich daarbij aangesloten. De reden voor de heroriëntatie Wmo is drieledig: 1. de doordecentralisatie van de maatschappelijke zorg (in eerste instantie voorzien voor 2021, nu voor 1 januari 2023) van Leiden als centrumgemeente naar alle gemeenten van Holland Rijnland; 2. de evaluatie van de huidige wijze van inkopen van Wmo-maatwerkvoorzieningen en 3. het beheersen van de kosten voor de Wmo bij de afzonderlijke gemeenten. Diverse ontwikkelingen binnen het sociaal domein, zowel landelijk, (sub)regionaal als lokaal, zijn meegenomen in deze heroriëntatie. De voorliggende inkoopstrategie is het tussenresultaat van deze heroriëntatie.

In deze inkoopstrategie staan:  de uitgangspunten voor de Wmo-inkoop;  de veranderopgaven op het terrein van de Wmo voor de komende jaren;  de contouren van de vormgeving van de inkoop voor de komende jaren te weten: o gedifferentieerd naar segmenten; o in arrangementen (bundeling van losse producten); o met een selectiever aantal aanbieders per segment. Op basis van deze inkoopstrategie zal het daadwerkelijke inkooptraject worden gestart en verder worden vormgegeven. Aan uw raad wordt gevraagd de inkoopstrategie als kader vast te stellen. Doel: De nieuwe inkoop van Wmo voorzieningen moet de geformuleerde uitgangspunten en de te realiseren veranderopgaven ondersteunen, meer partnerschap tussen gemeenten en zorgaanbieders en zorgaanbieders onderling brengen en bijdragen aan beheersing van de kosten voor de Wmo. De inkoop moet leiden tot nieuwe contracten per 1 januari 2023. Dit betekent voor inwoners van Leiden dat zij meer integrale ondersteuning ontvangen waarbij aanbieders nog beter samenwerken. Deze inkoopstrategie dient als kader voor deze nieuwe inkoop. Kader:  Visie Sociaal Domein (RV 19.0029)  Verordening maatschappelijke ondersteuning Leiden (RV 19.0114) 1/5

Overwegingen: In deze inkoopstrategie staan de uitgangspunten en veranderopgaven voor de Wmo-inkoop uitgewerkt. De in de inkoopstrategie geformuleerde uitgangspunten sluiten aan bij de Visie op het Sociaal Domein en de veranderopgaven voor de komende jaren. De veranderopgaven die de Leidse regio gemeenten signaleren, hebben betrekking op verschillende terreinen: begeleiding, maatschappelijke zorg, ouderen en de aansluiting met andere beleidsterreinen. Daarbij willen de gemeenten nog meer investeren in een passend voorliggend veld. De gemeenten willen meer niet gespecialiseerde dagbesteding in het voorveld en meer begeleiding in het voorveld of via de toegangsteams organiseren. Hierdoor kan de maatwerkvoorziening begeleiding tot de kern worden teruggebracht. In de inkoopstrategie is tevens op hoofdlijnen vastgelegd hoe de Leidse regio-gemeenten de inkoop van de Wmo voor de komende jaren willen vormgeven. De inkoopstrategie geldt daarom als kader voor het inkoopproces dat in de tweede helft van 2021 en eerste helft van 2022 moet leiden tot nieuwe contracten per 1 januari 2023. De ingangsdatum van de nieuwe overeenkomsten komt overeen met de beoogde ingangsdatum van de doordecentralisatie van de maatschappelijke zorg (waarover aan de raad een apart raadsvoorstel voorgelegd wordt).

Het inkopen van maatwerkvoorzieningen met betrekking tot de maatschappelijke zorg maakt onderdeel uit van de inkoopstrategie en de te starten inkoop. In de inkoopstrategie wordt uitgegaan van een vijftal segmenten met een zelfde veranderopgave, te weten:  Volwassenen waarbij herstelgerichte ambulante ondersteuning geboden wordt;  Volwassenen waarbij een structurelere begeleidingsvraag is;  Cliënten met complexe problematiek: Wonen met ondersteuning op het vlak van maatschappelijke zorg (het gaat hierbij om problemen op meerdere leefgebieden);  Ouderen waarbij ondersteuning nodig in verband met fysieke beperkingen en/of geriatrische problematiek;  Cliënten waarbij huishoudelijke ondersteuning nodig is. Op basis van deze segmenten zullen in de inkoop de definitieve inkooppercelen nader worden vormgegeven. Door te werken met arrangementen worden de huidige maatwerkproducten gebundeld waarbij op de diverse leefgebieden doelen geformuleerd kunnen worden. De uitvoering en het realiseren van deze doelen wordt belegd bij één coördinerende aanbieder. Het werken met arrangementen moet bijdragen aan een trajectmatigere aanpak van de ondersteuning. Er vindt vanuit de Wmo toegang een stevige regie plaats op het realiseren van de doelen en waar mogelijk door- en uitstroom uit ondersteuningstrajecten.

De Leidse regio-gemeenten willen per inkoopperceel met een selectiever aantal aanbieders gaan werken. Hiervoor zijn drie redenen:  overzichtelijkheid voor toegang en cliënten;  meer mogelijkheden voor samenwerking tussen gemeenten en zorgaanbieders en zorgaanbieders onderling;  een intensiever relatiebeheer vanuit gemeenten. Hierbij moet in ogenschouw worden genomen dat het merendeel van de cliënten ondersteuning ontvangt van slechts een beperkt aantal gecontracteerde aanbieders. Veel op dit moment gecontracteerde aanbieders hebben geen of heel weinig cliënten. Omdat niet iedere bestaande aanbieder alle maatwerkproducten levert, zullen aanbieders samen moeten werken om een arrangement uit te voeren en met elkaar moeten inschrijven op de opdracht. Dit zal samen met het verstevigen van de kwaliteitseisen reeds bijdragen aan een selectiever aantal aanbieders. Er wordt hierbij geen gelijkluidend maximum voor alle inkooppercelen voorgesteld, maar er wordt per perceel hierin een keuze gemaakt die aansluit bij onder meer de veranderopgaven en de bestaande markt. Het aantal aanbieders per perceel zal wel zodanig zijn dat er sprake is van voldoende keuzemogelijkheden voor cliënten.

2/5

De gemeenten van de Leidse regio vinden dat huishoudelijke ondersteuning via de Wmo alleen bedoeld is voor inwoners die het niet zelf kunnen betalen en regelen. De gemeenten hopen dat een nieuw Kabinet het landelijke beleid in die richting zal gaan wijzigen de komende jaren. Totdat dit gerealiseerd is, zetten de Leidse regio-gemeenten alvast in op:  een omslag in het denken van inwoners. In plaats van het “recht hebben op”, gaat het meer om bevorderen van het nemen van eigen verantwoordelijkheid of bij noodzaak vragen om ondersteuning vanuit de gemeente.  vanuit de gedachte van positieve gezondheid inzetten in op reablement. Hierbij worden inwoners geholpen om zichzelf te helpen, ze worden tijdelijk ondersteund om weer zelfredzamer te kunnen zijn. Vanwege het aangaan van samenwerking en partnerschap willen de gemeenten overeenkomsten met een langere looptijd aangaan. Voor Huishoudelijke ondersteuning zal gezien de situatie en het feit dat het nieuwe Kabinet hopelijk tot andere keuzes komt – gekozen worden voor een kortere (initiële) duur van de overeenkomst. Financiën: De inkoop zal plaatsvinden binnen de huidige financiële kaders van het sociaal domein van de gemeente Leiden. Rekening houdend met de budgetwijziging als gevolg van de doordecentralisatie maatschappelijke zorg waarover u een separaat raadsvoorstel voorgelegd krijgt.

De nieuwe inkoop van Wmo voorzieningen moet bijdragen aan een beheersing van de kosten voor de Wmo. De precieze effecten als gevolg van deze strategie zullen pas duidelijk worden na afronding van de inkoop en de realisatie van de veranderopgaven. Deze effecten zullen in beeld worden gebracht bij de kaderbrief 2022-2026. Inspraak/participatie: Over de veranderopgaven en de contouren van de nieuwe vormgeving van de inkoop van de Wmo is gesproken met adviesraden Sociaal Domein en zorgaanbieders. De aanbieders hebben daarbij aangegeven mee te willen werken aan de verdere uitwerking. De adviesraden kunnen zich vinden in de gekozen strategie. Evaluatie: nvt Bijgevoegde informatie: Inkoopstrategie Begeleiding, Maatschappelijke Zorg en Huishoudelijke Ondersteuning Leidse regio-gemeenten

3/5

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 21.0083 van 2021), mede gezien het advies van de commissie Onderwijs en Samenleving,

BESLUIT

1. de inkoopstrategie Begeleiding, Maatschappelijke Zorg en Huishoudelijke Ondersteuning Leidse regio-gemeenten vast te stellen, en daarmee tevens in te stemmen met a. de volgende uitgangspunten voor de inkoop Wmo 2023: i. We gaan uit van de eigen kracht van inwoners en de samenkracht van inwoners onderling en stimuleren en ondersteunen dit. ii. We ondersteunen mantelzorgers, we zetten in op het voorkomen van overbelasting en bieden passende ondersteuning wanneer er toch sprake is van te zware belasting; iii. We ondersteunen in een vroeg stadium om erger te voorkomen, ook als inwoners zelf geen hulpvraag formuleren (zorgmijders); iv. De noodzaak van de ondersteuningsvraag/behoefte van de inwoner staat centraal. Deze wordt integraal bekeken; v. Ondersteuning is laagdrempelig en dichtbij en is ontwikkelingsgericht, en waar mogelijk, herstelgericht; vi. Normalisering is het uitgangspunt, ook wat betreft wonen; vii. Het resultaat is leidend, niet de regels en procedures; viii. Op- en afschalen van zorg en ondersteuning verloopt soepel; ix. Proces- en casusregie is vanzelfsprekend en helder belegd. x. We sturen op de kwaliteit van ondersteuning ten aanzien van pgb en zorg in natura (ZIN); xi. We zien keuzevrijheid als de vrijheid en de mogelijkheid om uit verschillende ondersteuningsvormen te kiezen welke het beste aansluit bij de wensen en behoeften van een inwoner; xii.

In de relatie met aanbieders gaan we uit van partnerschap voor wat betreft het realiseren van veranderopgaven; xiii. De inkoop draagt bij aan het grip krijgen op de uitgaven. b. het onder andere door deze inkoop de komende jaren werken aan in de inkoopstrategie geschetste veranderopgaven waaronder: i. We investeren in een passend voorliggend veld. ii. De toegang tot ondersteuning voor inwoners is integraal georganiseerd en de afspraken over regievoering zijn helder en uniform, zowel binnen de gemeente als bij de aanbieders. Er vindt vanuit toegang stevige regie plaats op het realiseren van de doelen en waar mogelijk door- en uitstroom. iii. We willen dat begeleiding en (nieuwe) vormen van beschut en Beschermd Wonen op elkaar aansluiten, zodat er doorlopende lijn, begeleidingscontinuüm, ontstaan. iv. We willen de ondersteuning die de Leidse regio biedt in het kader van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang meer in lijn met elkaar brengen. v. De ondersteuning is herstel- en ontwikkelingsgericht, richt zich op alle leefgebieden en is in principe tijdelijk van aard. 4/5

vi.

Er is een doorgaande lijn tussen Jeugdhulp en Wmo-ondersteuning. Een goede afstemming tussen de toegangen Wmo en Jeugd is belangrijk. De kalenderleeftijd is daarmee niet leidend. vii. We stimuleren (ouder wordende) inwoners, om zich voor te bereiden op de toekomst. viii. Meer samenwerking met Zorg en Zekerheid als preferente zorgverzekeraar en zorgkantoor is gewenst om oudere inwoners zo lang mogelijk thuis te kunnen laten wonen. ix. Huishoudelijke ondersteuning is alleen bedoeld voor inwoners die het niet zelf kunnen betalen en regelen1. x. Vanuit de gedachte van positieve gezondheid zetten we in op reablement. Hierbij worden inwoners geholpen om zichzelf te helpen. c. een gedifferentieerde inkoop van de Wmo naar meerdere segmenten per 2023 die zowel moet bijdragen aan de doorlopende lijn in begeleiding als tegelijkertijd rekening houdt met de specifieke kenmerken of omstandigheden van een cliëntgroep/ zorgsoort. d. Het organiseren en inkopen van de ondersteuning per 2023 in de vorm van arrangementen. e. Voor alle segmenten willen we werken met een selectiever aantal aanbieders. f. Het aangaan van overeenkomsten met een lange looptijd tot maximaal 3+2+2+2+2 (maximaal 11 jaar) jaar ten behoeve van het aangaan van continuïteit, aanloop- en opstartkosten en strategisch partnerschap. Op voorwaarde dat de regio-gemeenten gezamenlijk hiermee instemmen.

Voor Huishoudelijke ondersteuning zal, gezien de situatie en het feit dat het kabinet mogelijk tot andere keuzes komt – gekozen worden voor een kortere (initiële) duur van de overeenkomst. Gedaan in de openbare raadsvergadering van 7 oktober 2021, de Griffier,

de Voorzitter,

dhr. G.F.C. Van Leiden

drs. H.J.J. Lenferink

1 In afwachting van nieuwe wet- en regelgeving wordt geen inkomensafhankelijke toets ingevoerd.

5/5