Vastgesteld besluit bij RV 20.0147 Raadsvoorstel Continueren Erfgoednota (2014 2020)

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: 20.0147

B en W-besluit d.d.: 15-12-2020 B en W-besluit nr.: 20.0639

Naam programma: 08 Cultuur, sport en recreatie

Onderwerp: Continueren Erfgoednota (201 4

- 2O2O)

Aanleiding: Eind 2013 werd na een interactief proces met de stad de Leidse Erfgoednota (2014 - 2o2o) vastgesteld' Gezien de titel van de Erfgoednota (2014 -2020) kan gestetd worden dat deze in princípe per 1 januari 2021 verloopt (hoewel dit niet in het besluit expliciet is vermeld). Voorgesteld wordt om de huidige Erfgoednota voorlopig als kader te continueren en de einddatum van2020 te laten vervallen. Doel: Continueren van de ambitie van de huidige Erfgoednota (die als kader op hoofdlijn nog voldoet) Contineren van voldoende inzet op diverse benodigde uitvoeringsprojecten, zoals de transitie richting Omgevingswet Voorkomen van inzet van beperkte capaciteit op een arbeidsintensief, interactief proces van een nieuwe beleidsnota (wat gezien het reeds beschikbare kader niet nodig is).

Kader: omgevingswet en Erfgoedwet: De omgevingswet en de Erfgoedwet regelen de bescherming van het cultureel erfgoed. De omgang met het cultureel

erfgoed in de fosieke leefomgeving is geregeld in de (aanstaande) omgevingswet die per 1 januari 2022 gepland staat. De duiding van cultureel erfgoed en de zorg voor cultuurgoederen ín overheidsbezit staat in de Erfgoedwet. Dat betekent dat het rysiáte erfgoed uit de Leidse Erfgoedverordening overgaat naar de Verordening Fysieke Leefomgeving. ln de Erfgoedverordening brijft aileen het roerende erfgoed achter.

Rv.12.0044 ontwikkeringsvisie Leiden 2030, stad van ontdekkingen (pijrers internationale kennis en historische cultuur, waar de Erfgoednota op aansluit) RV 19'0068 omgevingsvisie Leiden 2o4o 1.0 (waarin erfgoed vanuit de omgevingswet een verplicht onderdeel) Programma 8, Sport, Cultuur en Recreatie RV 19'0140 Cultuurnota 2020 De kracht van cultuur (raakvlakken met Erfgoednota, pijler Historische Cultuur), Visie: Cuttuur biedt ieder die hier woont, werkt of verbtijft de gelegenheid mee te doen in onze stad van ontdekkingen, cuttuur geeft ieder de gelegenheid tot ontwikketing en ontmoeting, tot genieten en ontdekken; Voor iedereen, ongeacht leeftijd, afkomst, opteiding, herkomst, tatent en/of vitatiteit. Ambities:

1' op Sterke Benen: Onze sterke culturele basisinfrastructuur heeft een kwatitatief goed en inclusief aanbod. Toeganketijk en aantrekketijk. 1t5

Met groot bereik.

2" Met Hart en Ziet: tn Leiden draagt cuttuur bii aan het bereiken van maatschappetijke doelen. Leiden rb een sociare stad: iedereen doet en tert mee.

3' Met Kop en Schouders: Leiden onderscheidt zich (inter)nationaal met haar bijzondere weefsel van kennis en cultuur. Cuttuur én kennis maken samen de sÍad. Lokaat en regionaal, nationaat en internationaal.

-

RV 13.01 13 Erfgoednota (2014 _ 2O2O)

Visie Erfgoednota De visie in de Erfgoednota geeft aan dat Leiden met erfgoed een

onderscheidende kracht in huis én de aantrekkelijke historische stad én de grote mate van betrokkenheid van bewoners. Daarbij gaat het om de waarde van het erfgoed zelf, maar ook om de meerwaarde voor de stad. We ondezoeken en ontdekken, verbinden oud en nieuw, borgen en innoveren, vertetten en beleven. Dat maakt erfgoed tot een essenfié/e bron in de piiters van Leiden, Stad van ontdekkingen. Eígoed teeft, het raakt de emotie, geeft daardoor energie en stimuteert de economie. Leiden bouwt met het levend verleden aan de toekomst van de sÍad. De Erfgoednota gaat in op drie centrale thema,s: kennis en collecties, de historische omgevingskwaliteit en de beleving van erfgoed. heeft; zo heeft Leiden én de internationale kennis en cottecties,

Erfgoednota (2014 - 2020); ovezicht van 3 ambities en 12 doelen (aandachtspunten binnen de ambities)

I

Leiden staat met al haar erfgoedkennis en collecties nationaal aan de top;

en internationaal

1' Leiden verstetkt en behoudt de unieke mix van musea en kennisinstettingen (retatie cultuumota kennisstad)

en

2' Leiden bouvvt verder aan eÍgoedkennis en coltecties, van Leidse geschiedenis tot wercldschaften 3' Leiden verstefut de vakkennis die op het gebied van eÍgoed in de stad aanwezig is

ll

Leiden wil haar historische omgevingskwaliteit behouden, benutten en versterken voor een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige stad;

4' Leiden betrekt cultuurhistoische kennis en waarden bij iederc ontwikketing in de stad 5' Leiden verstetut de omgevingskwaliteit en belevingswaarde ten behoeve van een aantrekketijke sÍad

6. Leiden behoudt en benut vakmanschap voor kwaliteit 7' Leiden stimuleert gebruik en herbestemming van historische bebouwing voor een vitale stad 8' Leiden zorgt voor toekomstbestendige monumenten en histoische elementen ilt

Leiden bruist van erfgoedbeleving voor en door bewoners

en bezoekers.

9. Leiden maakt eÍgoed beleefbaarvooren doorbewoners en bezoekers 10. Alle Leidenaren tot I g jaar maken kennis met het brede erfgoed

11' Leiden benut de histoische sÍad a/s podium en decor en geeft ertgoed

van de stad

nieuwe betekenis aan bestaand

12. Leiden laat zien wat de stad in huis heeft en zorgt voor goede eigoedmarketing

2t5

Ovenrnegingen: De huidige Erfgoednota (2014 -2020) werd na een uitgebreid interactief proces

met draagvtak

van de stad vastgesteld. ln de Erfgoednota staat de open en nog altijd actuele - opgave centraal; hoe benutten we de kansen en kwatiteiten van eigoed in Leiden, Stad van ontdekkingen? De einddatum van de Erfgoednota (2014 -2020) is

destijds vrij arbitrair gekozen, er was geen specifieke aanleiding voor. Erfgoedbeleid gaat van nature over de lange termijn; wat Leiden in huis heeft aan kernkwaliteiten op het gebied van erfgoed is niet veranderd. Continuering van de huidige Erfgoednota wordt voorgesteld omdat de nota als kader (met visie, ambities en doelen) nog goed voldoet, mede gezien het integrale en open karakter daarvan, waarbij ieder een eigen bijdrage kan leveren aan de ambitíes, ook vanuit actuele situaties en ontwikkelingen. Komst van de Omgevingswet Een van die actuele ontwikkelingen is de komst van de omgevingswet, met als opgave het in samenhang beschermen en benutten van de leefomgeving, met ruimte voor ontwikkeling ffsieke en het waarborgen van kwaliteit. Cultureel erfgoed is één van de verplichte belangen binnen de Omgevingswet. De inhoud van de huidige Erfgoednota biedt hiervoor votdoende aanknopingspunten, omdat het al een integrale Erfgoednota is die sterk gericht is op de relatie erfgoed en ruimte (ambitie 2) en daarmee al voorsorteert op de omgevingswet. De afgelopen jaren ziin we vanuit erfgoed al volop aan de gegaan slag in de geest van de nieuwe wet. Zo is er in Leiden, als één van de weinige gemeenten in Nederland, een eigen programma Duurzame Monumentenzorg succesvol opgestart.

Daarnaast is met Erfgoed op de Kaart een grote stap gezet in de benodigde digitale inventarisatie van erfgoed. lnhoudelijk gezien staat de Erfgoednota (en de daarin geformuleerde

leidende principes zoals het zoeken van aansluiting bij de historische karakteristieken) niet op zichzelf, maar altijd in relatie tot andere ruimtelijke kaders. Steeds wordt vanuit het huidige erfgoedbeleid input geleverd en erfgoed meegewogen, maar zal in de ruimtelijke ontwikkeling van de stad altijd een bredere belangenafweging plaatsvinden, bijvoorbeeld ten aanzien van grote opgaven zoals duurzame verstedelijking, hoogbouw, de omgang met het beschermd stadsgezicht

en energietransitie. ln die belangenafweging spelen ook erfgoedpartners zoals de Historische Vereníging oud Leiden een actieve rol in de stad.

De diverse instrumenten van de omgevingswet geven de mogelijkheid om erfgoed op een integrale manier in te zetten bij de aanpak van de grote ruimtelijke opgaven van de toekomst. om erfgoed goed te kunnen meewegen in deze ontwikkelingen is het van belang dat zowel in de omgevingsvisie als in het omgevingsplan erfgoed de juiste plek krijgt. Daarnaast is het zinvol te bezien in hoeverre delen van het huidige beleid ondergebracht kunnen worden in een programma (een van de instrumenten van de omgevingswet). Dat kan de samenhang tussen de beleidsmatige facetten en het uitvoeringsprogramma versterken. zo kan het beleidsterrein goed worden geborgd in samenhang met bijvoorbeeld het duuzaamheidsbeleid en de verstedelijkingsopgave. op die manier zal waarschijnlijk een groot deel van het huidige sectorale beleid (ten aanzien van de fysieke erfgoed) worden ondergebracht binnen de instrumenten van de Omgevingswet. Hiervoor is uiteraard een flinke tijdsinvestering nodig. De vraag of en welk sectoraal beleid er dan vervolgens nog kan of moet worden ontwikkeld komt pas na deze uitwerking aan de orde.

3t5

Vervolg Erfgoedbeleid is lange termijn beleid. We zien in de uitvoering van de totale Erfgoednota dat er flinke stappen zijn gemaakt, niet alleen vanuit de gemeente (met name ook de gemeentelijke instellíng Erfgoed Leiden en omstreken) maar ook door de vele professionals en vrijwilligers in de stad' Veel is uitgevoerd maar zeker niet alles. Vaak gaat het ook om grotere langlopende processen, die mede afhankelijk zijn van ontwikkelingen in of initiatieven uit - de stad, zoals een ambachtsplein (clustering) of een Humanities Campus. ook zijn er veel structurele inspanningen die blijvende aandacht vragen. ln voorliggend voorstel komt de einddatum van het huidige beleidskader te vervallen.

Afhankelijk worden

van nut en noodzaak (ontwikkelingen) kan het erfgoedbeleid na een aantaljaar alsnog geëvalueerd / geactualiseerd. De komende jaren staan echter vooral in

het teken van de

Omgevingswet.

Financiën: Erfgoed maakt deel uit van programma 8, Sport, Cultuur en Recreatie, 8b erfgoed. Continuering van de Erfgoednota brengt geen nieuwe kosten met zich mee. Bestaande middelen zrjn niet specifiek gekoppeld aan de looptijd van de Erfgoednota.

lnspraak/paÉicipatie: De Erfgoednota is destijds tot stand gekomen in samenspraak met de stad en had in die zin een breed draagvlak. Er is op het voorliggend voorstel tot continuering geen inspraaktraject gestart omdat het gaat om voortzetting van bestaand beleid. Wel is de verlenging besproken met partners aan de Erfgoedtafel: de Historische Vereniging Oud Leiden, Het Waterambacht Leiden, Stichting open monumentendagen en stíchting Diogenes Leiden. Zij staan achter het continueren van bestaand beleid. De Historische Vereniging Oud Leiden geeft aan dat de huidige Erfgoednota nog goed een tijd van kracht kan zijn, dat het een prima stuk is waar veel in staat en wat ook nog actueel is.

Evaluatie: De Erfgoednota vormt het lange termijn kader voor het erfgoedbeleid. Als hiertoe aanleiding is, afhankelijk van nut en noodzaak (ontwikkelingen) kan dit opnieuw na een aantaljaar tussentijds geëvalueerd of geactualiseerd worden. De komende jaren staan echter in het teken van de Omgevingswet.

Bijgevoegde informatie:

-

brief met terugblik op het erfgoedbeleid sinds 2014

4t5

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 20.0147 van 2020), mede gezien het advies van de commissie (2 februari 2021),

BESLUIT 1

de einddatum van de huidige Erfgoednota (2014 - 2020) te laten vervallen en deze onder de titel Leidse Erfgoednota (2014) met de bestaande ambities te continueren: Leiden staat met al haar erfgoedkennis en collecties nationaal en internationaal aan de

a'

top;

b' Leiden wil haar historische omgevingskwaliteit behouden, benutten en versterken voor een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendÍge stad;

c. Leiden bruist van erfgoedbeleving voor en door bewoners en bezoekers. Gedaan in d

bare raadsvergadering van 1B februari

de Griffier

d

F.C. Van Leiden

de

drs. H.J.J. Lenferink

5t5

1