Vastgesteld besluit bij RV 20.0142 Besluit tot continuering investeringsfonds Maatschappelijke Zorg 2021 en 2022

R^AADSVOORSTEL

Rv. nr.: 20.0142

B en W-besluit d.d.: 1-12-2020 B en W-besluit nr.: 20.0609

*Z1.AB4DAC2]-E* Naam programma: 09 MaatschappeÍijke ondersteun ing Ondenrverp: Besluit tot continuering investeringsfonds Maatschappelijke Zorg 2021 en 2022

Aanleidino: Om de geffieenten in Holland Rijnland in staat te stellen zich goed voor te bereiden op de doordecentralisatie maatschappelijke zorg is in 2018 het lnvesteringsfonds Maatschappelijke zorg ingesteld. Destijds was de verwachting dat de doordecentralisatie per 2021 zou plaatsvinden. lnmiddels is duidelijk dat dit eerst per 2023 zal kunnen ingaan. Het is daarom wenselijk het lnvesteringsfonds met twee jaar te verlengen. Dit lnvesteringsfonds wordt gedekt met middelen uit het overschot Beschermd wonen. Doel: Een goede zorg voor kwetsbare inwoners in elke gemeente, zodat inwoners die kampen met psychosociale problematiek, multiproblematiek, (dreigende) dak- of thuisloosheid zoveel mogelijk in de eigen woonomgeving kunnen blijven wonen en daarbij passende ondersteuning kunnen

krijgen.

Kader: - Beleidskader Maatschappelijke zorg Hottand Rijntand 2017-202s (RV 16.0106)

- Uitvoeringsprogramma decentralisatie en transformatie Maatschappetijke zorg Holtand Rijnland 20 1 8- 2020 : " De m a atsch a p pe l ij ke zo rg d ichte rbf" (Coilegevoorste l 1 8. 000 1 - Uitvoeringsagenda Maatschappelijke zorg Leidse regio Cottegebriefnr. 7J19n$2190/2107634 - RV nr. 17.0014 Bestedingsvoorstel overschot Beschermd Wonen 20í 5 - RV nr. 18.0089 lnvesteren in de maatschappelijke zorg2018 -2020 .

8,Xtïvgesinsen: Met de wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in 2015 hebben gemeenten verschillende taken overgeheveld gekregen vanuit de toenmalige Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). De bekendste taken zijn (woon-)begeleiding en dagbesteding. Ook de taken voor beschermd wonen en bijvoorbeeld de inloopfunctie (O)GGZ zijn toen overgeheveld. ln Holland Rijnland hebben de gemeenten door middel van het verlenen van een mandaat destijds besloten om de taken voor beschermd wonen te beleggen bij centrumgemeente Leiden. Dit gebeurde omdat de financiële middelen van het Rijk op dat moment overgeheveld werden naar de centrumgemeenten en niet naar de individuele gemeenten. De gemeente Leiden voerde al de 1t5

taken op het gebied van maatschappelijke opvang, verslavingszorg en -preventie en OGGZ (bemoeizorg) uit, wat eveneens Wmotaken zijn. Hiermee werd Leiden in 2015 verantwoordelijk

voor de uitvoering van de zorg voor de meest kwetsbare inwoners, oftewel de maatschappelijke zorg, in Holland Rijnland. Na de komst van de nieuwe taak van Beschermd wonen bij de gemeenten, is in de regio Holland Rijnland een regionaal beleidskader voor de maatschappelijke zorg opgesteld. Eind 2016/begin 2017 hebben alle gemeenteraden in de regio Holland Rijnland het Belerdskader Maatschappetijke Zorg Holland Rijnland 2017-2025 vastgesteld.

ln het regionale beleidskader Maatschappelijke zorg Holland Rijnland 2017-2025is als toekomstvisie verwoord dat lokaal een integrale en doeltreffende ondersteuning van kwetsbare inwoners kan worden geboden. Daartoe is het nodig om het beleid en de uitvoering van maatschappelijke opvang, verslavingszorg, (O)GGZ en Beschermd wonen in onderlinge samenhang en in samenhang met andere gemeentelijke taken te transformeren. Deze inwoners hebben immers veelal op meerdere levensgebieden problemen, zoals woonvaardigheden en omgaan met geld. Op lokaal niveau kan het best vorm gegeven worden aan vroegsignalering, preventie en ondersteuning op maat. Op grond van dit beleidskader en de daarin venrvoorde visie willen gemeenten in Holland Rijnland de taken op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, verslavingszorg en preventie en bemoeizorg doordecentraliseren van de centrumgemeente naar de afzonderlijke gemeenten. De centrumgemeente Leiden heeft eerder uit de overschotten Beschermd wonen financiële middelen aan zorgpartijen en gemeenten beschikbaar gesteld om de voorbereidingen op deze doordecentralisatie te kunnen doen. Dit geschiedde in de vorm van het lnnovatiebudget Beschermd wonen 2017-2018 en vervolgens met het lnvesteringsfonds Maatschappelijke zorg 2018 - 2020. Destijds werd verwacht dat de doordecentralisatie per 2021 zou kunnen plaatsvinden.

Vervolgens werd dit landelijk uitgesteld naar 2022 en inmiddels is gebleken dat de

doordecentralisatie pas per 2023 kan worden doorgevoerd vanwege vertragingen bij het Rijk om te komen tot een nieuw verdeelmodelvoor de middelen Beschermd wonen. Doordecentralisatie per 2023 Gemeenten hebben vanaf nu nog 2 jaar de tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe taken. De regiogemeenten moeten daarvoor dan ook over de nodige middelen kunnen beschikken. Het is daarom wenselijk het lnvesteringsfonds Maatschappelijke zorg met twee jaar te verlengen. Dit lnvesteringsfonds wordt gedekt met middelen uit het jaarlijkse overschot Beschermd wonen. De huidige prognose is dat er in 2021 een overschot BW van € 4.190.000 ,- zal zr1n. Voor het

overschot van 2022 wordt ditzelfde bedrag aangehouden. Voorstel is deze bedragen ter beschikking te blijven stellen aan de gemeenten middels het I nvesteringsfonds Maatschappelij ke zorg. Mocht het jaarlijks overschot BW minder zijn dan verwacht, dan is het voorstel het verschil bij te passen vanuit de reserve BW Mocht dit zich voordoen, dan zal dit geconcretiseerd worden in de

fi na nciële voortgan gsrapportages.

lnzet

Verstrekking van de middelen vanuit het investeringsfonds gebeurt op grond van gemeentelijke investeringsplannen. Deze plannen moeten volgens het raadsvoorstel uit 2018 op korte termijn (201 8-2020) bijdragen aan :

-

aanpak van de wachtlijst beschermd wonen en verkleining van het aantal wachtenden; 2t5

-

meer lokaal/subregionaal regelen van de maatschappelijke opvang waardoor Gebouw C definitíef gesloten kan worden en de centrale opvanglocatie Nieuwe Energie kan worden verkleind. Op de langere termijn werd beoogd dat: inwoners in een kwetsbare situatie en in het bijzonder met psychische problematiek, in staat gesteld worden zoveel mogelijk zelfstandig te (blijven) wonen in hun eigen woonomgeving, zo nodig met de passende ondersteuning en dakloosheid wordt voorkomen, uitstroom uit de opvang wordt bevorderd en frequente gebruikers van de MO een eigen woonplek krijgen.

-

-

ln de bijlagen zijn opgenomen de Voortgangsrapportage tnnovatiebudget Beschermd Wonen en lnvesteringsfonds Maatschappelijke zorg Holland Rijntand 2017 2019 en de rapportage lnnovatie in Maatschappeliike zorg Holland Rijntand. Deze rapportages zijn in september jl. voorgelegd aan het Portefeuillehoudersoverleg Maatschappij Holland Rijnland. Uit de VoorÍgangsrapportage blijkt dat de gemeenten en zorgpartijen in Holland Rijnland de afgelopen 2 iaar hard hebben gewerkt om te komen tot nieuwe, lokale vormen van opvang en wonen met ondersteuning. Ook is er lokaal door gemeenten en partners in het sociaal domein ingezet op versterking van vroegsignalering, preventie en bemoeizorg. De regionale cliëntenorganÍsatie Lumen heeft in de hele regio meegedacht en meegewerkt aan innovatie van de maatschappelijke zorg, door het bieden van hersteltrainingen, het realiseren van respijthuizen, het geven van voorlichting etc.

-

Tegelijkertijd is de druk op de wachtlijst BW en Mo nog onvoldoende afgenomen. Dit heeft te maken met meerdere factoren, waaronder:

-

-

de schaarste aan goedkope sociale huurwoningen en de huidige lage mutatiegraad van sociale huunuoningen maakt uitstroom van cliënten uit BW en MO en het voorkomen van instroom moeilijk; er ontbreken woonzorgvoorzieningen in de regio voor de zwaarste doelgroepen; hierdoor

verblijven deze cliënten onnodig lang in MO of niet passende BW-voozieningen; corona heeft gezorgd voor een toegenomen vraag naar MO en BW. Bovendien heeft de noodzaak om 1,5 m afstand te houden ertoe geleid dat gebouw C weer benut wordt voor opvang.

Nu de doordecentralisatie wordt uitgesteld is het belangrijk om de inspanningen van de regiogemeenten voor het verkleinen van de wachtlijst BW en het verminderen van het aantal daken thuislozen door te laten lopen en zelfs op te voeren. De afspraken over verstrekking van de middelen en de monitoring daarvan behoeven daarom aanscherping. De (sub)regionale plannen zullen gemonitord worden op hun bijdrage aan: - verkleinen van de wachtlijst Beschermd wonen - verminderen van de omvang van de centrale Maatschappelijke opvang. De wethouder maakt hierover afspraken met de regiogemeenten; begin 2021 moet hiervoor een plan van aanpak ztjn opgesteld dat wordt besproken in het Portefeuillehouderoverleg

Maatschappij Holland Rijnland.

Financiën: Het lnvesteringsfonds wordt gedekt met middelen uit het jaarlijkse overschot Beschermd wonen. De huidige prognose is dat er in 2021 een overschot BW van € 4.190.000,- zal zijn. Voor het overschot van 2022 wordt ditzelfde bedrag aangehouden.

3/5

Sinds 2015 heeft de gemeente Leiden geld over gehouden op Beschermd wonen; deze middelen zijn in het voor beschermd wonen geoormerkte deel van de reserve sociaal domein gestort. ln 2018 is besloten het jaarlijks overschot in te zetten voor het lnvesteringsfonds Maatschappelijke zorg, waarmee de gemeenten in de regio zich kunnen voorbereiden op de doordecentralisatie. Net als bij het geoormerkte deel voor beschermd wonen is ook het lnvesteringsfonds een geoormerkt deel van de reserve sociaal domein, waarvan jaarlijks een deel wordt onttrokken voor de jaarlijkse exploitatiebudgetten. Voor begrotingsjaar 2021 worden de beschikbare exploitatiebudgetten voor de subregio's onttrokken aan het lnvesteringsfonds middels onderstaande begrotingswijziging, conform PHO overleg van september 2020. Zodra over de middelen voor 2022 een concrete onderverdeling wordt afgesproken binnen het PHO overleg, zullen de financiële gevolgen worden verwerkt in de eerstvolgende voortgangsrapportage. Vooralsnog zullen de middelen voor 2022 beschikbaar blijven binnen het voor het lnvesteringsfonds geoormerkte deelvan de reserve sociaal domein. Bij de Kaderbrief 2020-2024 is besloten om daarnaast max. 1 mln. euro uit deze reserve te

onttrekken ter dekking van het jaarlijks tekort om de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang, verslavingszorg en OGGZ. Voorstel is dit ook nog eens in 2021 en 2022 te doen. De stand van deze gereserveerde middelen voor beschermd wonen komt daarmee op 2,3 miljoen euro. Dit zijn regionale middelen. Deze middelen worden in 2021 en 2022 nog benut om eventuele tekorten op MO en op het lnvesteringsfonds te dekken. Vanaf 2023 zal de reserve

worden benut om eventuele frictiekosten van de decentralisering te dekken en om jaarlijkse schommelingen tussen begrote en werkelijke uitgaven van de regionale voozieningen op te vangen. Op deze wijze worden gemeenten niet met jaarlijks wisselende bijdragen aan deze voozien ingen geconfronteerd. Bovenstaande leidt tot onderstaande budgetneutrale begrotingswijziging : Programma Bedragen in € (+ = nadeel, J- = voordeel

2020

Lasfen Baten

2021

Lasten Baten

2022

La$en Baten

2023

Lasten Baten

-3. 1 90.

Saldo van baten en la$en Rêsultaat

1.000.000

-3.1 90.000

0

0

0

0

neutraal

ne utraa I

neutraal

neutraal

nspraa k/pa rticipatie : Over dit hele traject is veelvuldig gesproken in het PHO Maatschappij, het afgetopen jaar zelfs maandelijks. Dit voorstel is dan ook tot stand gekomen in nauwe afstemming met alle betrokken reg ionale portefe u i llehouders. I

Evaluatie: Monitoring op de resultaten van inzet investeringsfonds.

Bijgevoegde informatie: - rapportage lnnovatie in Maatschappelijke zorg Holland Rijnland - Voortgangsrapportage lnnovatiebudget Beschermd Wonen en lnvesteringsfonds Maatschappelijke zorg Holland Rijntand 2017 - 2019

4t5

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstelvan burgemeester en wethouders (RV 20.0142), mede gezien het advies van de commissie,

BESLUIT Het Investeringsfonds Maatschappelijke zorg met twee jaar te verlengen door ook in 2021 en 2022 het resterende verwachte overschot op Beschermd wonen ad.

€ 4.190.000,- per jaar toe te voegen aan het voor het lnvesteringsfonds geoormerkte deel van de reserve sociaal domein en voor 2021 beschikbaar te stellen aan de gemeenten in Holland Rijnland om zich voor te bereiden op de doordecentralisatie.

2. Uit het voor beschermd wonen geoormerkte deel van de reserve sociaal domein de in 2021 en 2022 verwachte tekorten op de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang, verslavingszorg en OGGZ ad I mln euro per jaar te dekken.

3. De budgetneutrale begrotingswijziging n.a.v. beslispunten 1 en 2 vast te stellen Programma 2020 2021 Bedragen in € (+ = nadeel, -/- = voordeel) LaSen Baten Lasten Baten Saldo van baten en laSen

I

1.000.000

resenês

-3_ í 90.000

0

0

0

0

neutraa I

neutraal

neutraal

neutÍaal

Gedaan in de openbare raadsvergadering van28 januari2021, de

de Voozitter,

G.F.C. Van Leiden

2023

Baten Lasten Baten

4. í90.000 -5.1 90.000

Resultaat

\:i::j

2022 La$en

H.J.J. Lenferink

515