Vastgesteld besluit bij RV 19.0104 Woonvisie 2020-2030

RAADSVOORSTEL

Rv. nr.: RV 19.0104

B en W-besluit d.d.: 03-09-2019 B en W-besluit nr.: 19.0426

Naam programma: Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen Onderwerp: Woonvisie 2020-2030 'Goed wonen in Leiden' en 'Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023' Aanleiding: De huidige ‘Nota Wonen 2020; Leiden kijkt vooruit en pakt door’ is in februari 2013 vastgesteld door de gemeenteraad. Achteraf beschouwd is deze nota geschreven op het dieptepunt van de crisis op de woningmarkt. Het ‘woonlandschap’ ziet er op dit moment heel anders uit nu de economische vooruitzichten weer positief zijn. Daarnaast is Leiden nog meer een aantrekkelijke en populaire woonplaats voor steeds meer mensen. Dit gaat echter ook gepaard met uitdagingen waarvoor we ons als gemeente gesteld zien. Bijvoorbeeld de bouw van voldoende woningen, aandacht voor verschillende doelgroepen, de huisvesting van studenten en de kwaliteit van de woonomgeving. Ook is de rol van het thema Duurzaamheid een duidelijk andere dan die in 2013. Verder is medio 2018 het Beleidsakkoord 2018-2022 ‘Samen maken we de stad’ opgesteld met daarin actuele ambities en doelen op het thema Wonen. Het college geeft uitvoering aan dit akkoord. Tegen bovenstaande achtergrond is er nu voldoende aanleiding om de huidige Nota Wonen uit 2013 te actualiseren in de vorm van een nieuwe woonvisie met bijbehorende uitvoeringsagenda.

Doel: In de nieuwe Woonvisie verwoordt de gemeente Leiden haar visie op de toekomst van het wonen in de stad met een duidelijke ambitie en bijbehorende doelstellingen voor de periode 2020-2030. De concrete uitwerking van deze visie voor de komende vier jaar is opgenomen in de ‘Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023’. In de agenda formuleren we concreet met welke set van evenwichtige maatregelen, spelregels en keuzes we de doelstellingen uit de woonvisie de komende vier jaar willen realiseren. Ook benoemt de Uitvoeringsagenda wat we verwachten van onze partners op de woningmarkt. De Uitvoeringsagenda zal worden aangepast zodra zich belangrijke veranderingen op de woningmarkt voordoen die ook hun effect hebben op de Leidse woningmarkt. Bijvoorbeeld als de rente stijgt en/of het consumentenvertrouwen daalt of meer mensen de keuze maken voor onze stad. Op dat moment blijft de visie van het gemeentebestuur van Leiden hetzelfde, maar is er een andere Uitvoeringsagenda nodig met dito maatregelen om de doelstellingen uit de Woonvisie te realiseren en kunnen we een dan adequate en actuele agenda koppelen aan onze Woonvisie. De Woonvisie en de Uitvoeringagenda hebben kortom als doel om de huidige Nota Wonen uit 2013 te actualiseren en aan te passen aan de huidige ontwikkelingen op de woningmarkt. Zo dragen we met actueel, evenwichtig en toekomstbestendig beleid bij aan de gemeentelijke

1/7

ambities van Leiden op het thema ‘Wonen’ en maken we ook voor onze stakeholders duidelijk wat dit beleid inhoudt. Kader: Het bestaande kader wordt gevormd door de huidige ‘Nota Wonen 2020; Leiden kijkt vooruit en pakt door’. Deze nota is in februari 2013 vastgesteld door de gemeenteraad (RV 12.0111). In 2018 stelde Holland Rijnland verder de ‘Regionale Woon Agenda 2017 Holland Rijnland’ vast. De regio ambieert met deze Regionale Woon Agenda (RWA) een actuele, kwalitatieve koers te schetsen voor een goed functionerende woningmarkt. Verder heeft het nieuwe College van B&W het Beleidsakkoord 2018-2022 ‘Samen maken we de Stad’ opgesteld. Hierin zijn onder andere de ambities op het terrein van Wonen geformuleerd. Met zowel de Woonvisie als de Uitvoeringagenda actualiseren we het huidige beleid en spelen we als gemeente in op actuele beleidsdocumenten en op de ontwikkelingen in de huidige woningmarkt. Overwegingen: De uitdagingen op de woningmarkt zijn momenteel niet gering. Waar de woningmarkt de afgelopen jaren nog relatief ontspannen was tijdens een periode van economische recessie, is deze markt momenteel gespannen en verhit. De resultaten hiervan zijn zichtbaar in onder meer stijgende (huur- & koop-) woningprijzen, een inhaalslag in de bouw en weinig doorstroming op de woningmarkt.

Verder zijn in het Beleidsakkoord 2018-2022 ‘Samen maken we de Stad’ onder andere ambities op het terrein van Wonen geformuleerd, zoals: de bouw van 8.500 woningen (waarvan 30% sociaal) tot 2030, de ambitie om 2.700 studenteneenheden te bouwen, vergroening bij woningbouwprogramma’s en het tegengaan van overlast door verkamering. In 2013 formuleerden we als gemeente Leiden met de ‘Nota Wonen 2020’ voor het laatst ons woonbeleid voor de binnenstad van Leiden. Bovenstaande ontwikkelingen vormen de belangrijkste overwegingen om ons huidige beleid te actualiseren middels deze Woonvisie 'Goed wonen in Leiden 2020-2030' en ‘Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023’. We doen dit met een toekomstbestendige, uitgebalanceerde visie waarin we onze ambitie en doelen op het thema Wonen formuleren. Daarnaast met een praktische uitvoeringsagenda voor de komende vier jaar waarin we concreet vermelden met welke acties, spelregels en keuzes we deze doelen willen gaan bereiken. Financiën: De concrete acties die de gemeente wil gaan doen om haar bijdrage te leveren aan de ambitie en doelstellingen uit de Woonvisie, staan allen vermeld in de ‘Uitvoeringagenda Wonen Leiden 2020 t/m 2023’. Met de uitvoering van een aantal acties zijn kosten gemoeid voor de gemeente.

De totale kosten in de periode 2020 t/m 2023 voor uitvoering van deze acties bedragen € 330.000,(zie ook hoofdstuk 6 Uitvoeringsagenda Wonen). Voor de uitvoering van de huidige ‘Nota Wonen 2020’ is het krediet ‘Uitvoering Nota Wonen’ beschikbaar. Dit krediet wordt gedekt vanuit de Reserve sociale huurwoningen. Het resterende

2/7

budget binnen het krediet ‘Uitvoering Nota Wonen’ is nu nog €312.853. We stellen voor om dit resterende budget in te zetten als uitvoeringsbudget voor de uitvoeringsagenda 2020 t/m 2023. Daarnaast is binnen de Reserve sociale huurwoningen nog een bedrag van € 20.000 beschikbaar. Dit bedrag willen we tevens inzetten voor de acties uit de uitvoeringsagenda wonen. Hiermee komt het totaal beschikbare budget op € 332.853. Wel willen we hier het potentiële risico benoemen dat de nu beschikbare middelen versus de beoogde ambitie (acties uitvoeringsagenda), krap is. Om die reden zullen we gedurende de uitvoering moeten bekijken of ambitie en middelen met elkaar in overeenstemming blijven. Zo niet, dan zullen we tijdig moeten bijsturen en een voorstel doen voor eventuele, aanvullende middelen. Behalve bovenstaand bedrag, kan de gemeente vanuit de nog in te stellen reserve ‘verevening fysieke leefomgeving’ een financiële bijdrage verstrekken voor het verevenen van kosten in gebiedsontwikkelingen waar meer dan 30% sociale huur wordt gerealiseerd. Deze reserve moet worden gevoed door partijen die woningbouwplannen realiseren met minder dan 30% sociale huur (zie ook Uitvoeringsagenda, hoofdstuk 1, actie 5).

Inspraak/participatie: In het kader van de nieuwe Omgevingsvisie Leiden 2040 heeft de gemeente in 2017 en 2018 een groot aantal bijeenkomsten gehouden voor inwoners en organisaties in de stad. Op deze manier zijn veel bewoners, bedrijven en instellingen betrokken bij de toekomst van Leiden. Die participatie heeft niet alleen veel input opgeleverd voor de Omgevingsvisie, maar ook voor deze Woonvisie en Uitvoeringsagenda. Wij hebben de relevante informatie uit het participatietraject voor de Omgevingsvisie benut voor deze woonvisie en bijbehorende agenda. Vanwege deze brede participatie voor de Omgevingsvisie is ervoor gekozen om de participatie over deze Woonvisie iets beperkter te houden (niveau: raadplegen). De volgende participatiemomenten zijn georganiseerd: 

De concept-Woonvisie en concept-Uitvoeringagenda zijn tweemaal besproken (zowel ambtelijk als bestuurlijk) met de woningcorporaties Ons Doel, Portaal, DUWO, de Sleutels, met de Stichting Huisvesting Werkende Jongeren en de vertegenwoordigers van hun huurdersorganisaties in het Leids Platform Wonen (LPW).



Er is op 15 april jl. de ‘Middag van het Wonen’ georganiseerd. Tijdens deze middag zijn de hoofdlijnen van het concept van deze Woonvisie en van de Uitvoeringsagenda toegelicht aan totaal 90 vertegenwoordigers van woningcorporaties, huurdersorganisaties, zorg- en welzijnsinstellingen, ontwikkelaars, beleggers, wijkverenigingen, buurgemeenten en andere stakeholders. Vervolgens is in rondetafelgesprekken gediscussieerd over de belangrijkste dilemma’s / discussiepunten rondom het thema wonen. Dit heeft geleid tot enkele aanpassingen in zowel de visie als de uitvoeringsagenda.

Tenslotte heeft een inspraakperiode van zes weken plaatsgevonden voor deze woonvisie en uitvoeringsagenda. De inspraakreacties alsmede de antwoorden van het college hierop, zijn schematisch weergegeven in de bijlage Nota van beantwoording inspraakreacties Woonvisie 2020-2030 'Goed wonen in Leiden' en 'Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023' bij dit raadsvoorstel. Teven is de bijlage ‘Gebundelde inspraakreacties concept Woonvisie 2020-2030 'Goed wonen in Leiden' en concept 'Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023'’ bijgevoegd 3/7

met hierin een integraal overzicht van alle inspraakreacties. De ontvangen inspraakreacties geven op enkele onderdelen aanleiding tot wijzigingen of aanvullingen op de concept woonvisie en/of uitvoeringsagenda. De belangrijkste wijzigingen en/of aanvullingen zijn:  Het wensbeeld zoals geformuleerd in de woonvisie (pag.31) is aangevuld. Kern is duidelijk te maken dat de woonvisie en uitvoeringsagenda tot doel hebben om een goede balans te vinden tussen de woningbehoefte van verschillende doelgroepen.  Het gewenste woningbouwprogramma in gebieden met sociale problematiek is verduidelijkt in de uitvoeringsagenda (hoofdstuk 1, actie 3, punt 1)  Verduidelijking rondom de verdeling van de sociale woningbouwopgave tussen woningcorporaties en marktpartijen (hoofdstuk 1, actie #4, uitvoeringsagenda)  Verduidelijking rondom de rolverdeling tussen woningcorporaties en de gemeente (hoofdstuk 1, actie #4, uitvoeringsagenda)  Het budget voor de uitvoeringsagenda wonen is gewijzigd en aangepast naar het bedrag van € 330.000 voor de periode 2020 t/m 2023 (hoofdstuk 6, uitvoeringsagenda)  De landelijke problematiek rondom dakloosheid is toegevoegd (hoofdstuk 3, actie #2, uitvoeringsagenda)  Verduidelijking over de gemeentelijke inzet op koopwoningen in het woningbouwprogramma (hoofdstuk 1, actiepunt #1, uitgangspunt 2, uitvoeringsagenda).

 De relatie tussen deze woonvisie en uitvoeringsagenda enerzijds en de uitvoeringsprogramma’s ‘Energietransitie’, ‘Klimaatadaptatie en biodivers vergroenen’, ‘Circulaire economie’ en ‘Duurzame mobiliteit’ zijn duidelijker geformuleerd in de uitvoeringsagenda (hoofdstuk 4). Verder zijn de gevolgen van de ontvangen inspraakreacties voor de concept woonvisie en/of concept uitvoeringsagenda weergegeven in de derde kolom van de bijlage Nota van beantwoording inspraakreacties Woonvisie 2020-2030 'Goed wonen in Leiden' en 'Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023'. Evaluatie: Voor een goede evaluatie is allereerst een goede monitoring van belang. Daarom zijn in de Woonvisie de volgende meetbare beleidsindicatoren opgenomen:  Indicator 1: Toename aantal woningen De ambitie is dat tussen 2019 en 2030 de woningvoorraad met minimaal 6.680 woningen 1 toeneemt .

Dit zijn gemiddeld ruim 600 woningen per jaar (Bron: CBS)  Indicator 2: Percentage sociale huurwoningen De ambitie is dat tussen 2017 en 2030 van alle nieuwbouwwoningen minimaal 30% een sociale huurwoning is (Bron: nieuwbouwmonitor)  Indicator 3: Toename aantal wooneenheden voor studenten De ambitie is dat tussen 2018 en 2026 het aantal wooneenheden voor studenten met ruim 2 2.000 toeneemt (Bron: gemeentelijke telling)  Indicator 4: Woonomgeving De ambitie is dat de kwaliteit van de woonomgeving minimaal 7,3 is (Bron: Veiligheidsmonitor)

1

Voor een toelichting op dit aantal van 6680 woningen, verwijzen we graag naar pagina 9 van de Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023 t/m 2030. 2 Voor een toelichting op dit aantal van 2000 wooneenheden, verwijzen we graag naar pagina 23 van de Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023 t/m 2030. 4/7

De komende jaren toetsen we aan deze indicatoren om te bepalen of we op de goede weg zijn bij het realiseren van de ambitie en doelstellingen uit de Woonvisie. In de reguliere P&C-cyclus zal worden gerapporteerd over deze indicatoren. Het voornemen is daarom om deze indicatoren op te gaan nemen in de toekomstige P&C-cyclus. Verder zal twee maal per jaar de Nieuwbouwmonitor een overzicht geven van het aantal toegevoegde woningen en de prognose van toevoegingen. Deze monitor wordt momenteel overigens ook doorontwikkeld tot niet louter een monitor-, maar ook sturingsinstrument. Met de monitoruitkomsten zal elk jaar duidelijk worden of bijsturing en/of evaluatie van de Woonvisie en/of Uitvoeringsagenda nodig is. Ook kunnen veranderende marktomstandigheden (recessie, rentewijzigingen, consumentenvertrouwen, etc.) aanleiding zijn om tussentijds de Uitvoeringsagenda aan te passen. In ieder geval zal de Uitvoeringagenda in zijn geheel worden geëvalueerd in de tweede helft van 2023 omdat deze een looptijd heeft tot 1 januari 2024. Bijgevoegde informatie: 1. Woonvisie Leiden 2020-2030; ‘Goed wonen in Leiden’ (versie na verwerking inspraak) 2. Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023 (versie na verwerking inspraak) 3. Bijlage Nota van beantwoording inspraakreacties Woonvisie 2020-2030 'Goed wonen in Leiden' en 'Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023'. 4.

VERTROUWELIJK Bijlage ‘Gebundelde inspraakreacties concept Woonvisie 2020-2030 'Goed wonen in Leiden' en concept 'Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023' 5. Tussenrapportage Prestatieafspraken 2019

5/7

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 19.0104 van 2019), mede gezien het advies van de commissie, BESLUIT 1. De concept Woonvisie 2020-2030 'Goed wonen in Leiden’ vast te stellen met daarin als belangrijkste doelstellingen: a) bouwen naar behoefte, met de juiste woning op de juiste plek, rekening houdend met de ecologische draagkracht van een gezonde stad; b) vergroten van het aantal wooneenheden voor studenten; c) extra aandacht geven aan kwetsbare doelgroepen en in de woonvisie meer ambitie te tonen voor de plaatsing van bijzondere doelgroepen in samenwerking met woningbouwcorporaties door de volgende passage op te nemen: ‘Onze ambitie is dat vanaf 2020 contingenten, behorend tot de bijzondere doelgroepen, binnen drie maanden een passende woonruimte met passende ondersteuning aangeboden krijgen. Corporaties hebben de wettelijke verplichting bijzondere doelgroepen te huisvesten. De gemeente en corporaties dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid deze wettelijke verplichting goed uit te voeren.

Afspraken over die uitvoering en de facilitering daarvan legt de gemeente vast in de prestatieafspraken met woningbouwcorporaties; d) duurzamer maken van de woningvoorraad en de woonomgeving; e) vergroten van de kwaliteit van de woonomgeving en in de woonvisie meer ambitie te tonen voor energieneutraal en klimaatadaptief bouwen door de volgende passage op te nemen: ‘In 2050 wil Leiden energieneutraal zijn. Daarom zal het college bij elk woningbouwproject, zowel van woningbouwcorporaties als particuliere projectontwikkelaars, in gesprek gaan en actief stimuleren om volledig energieneutrale projecten te ontwikkelen en zoveel mogelijk klimaatadaptief te bouwen.’ 2. De concept ‘Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023’ vast te stellen waarin we (onder andere): a) een richtinggevend kwantitatief & kwalitatief woningbouwprogramma formuleren en een bijbehorend sturingsinstrument ontwikkelen; b) voorwaarden stellen aan de bouw van sociale huurwoningen door marktpartijen; c) de doorstroming in de bestaande sociale voorraad bevorderen; d) maatregelen nemen tegen woonfraude; e) de beschikbaarheid van middeldure huurwoningen borgen; f)

de samenwerking met stakeholders intensiveren om de opgave aan studentenhuisvesting te realiseren;

g) inzetten op langer zelfstandig wonen voor ouderen; h) de regionale ‘contingentenregeling’ willen continueren; i)

vergunninghouders met voorrang huisvesten;

j)

de cultuur van woonwagenbewoners in stand houden;

k) onderzoeken wat er nodig is om ‘spoedzoekers’ te huisvesten l)

strengere eisen stellen aan het verkameren van woningen; 6/7

m) een pilot starten voor de oprichting van een huurteam; n) via ons verkameringsbeleid voorwaarden stellen aan Buy-to-let; o) de woonvorm woonboten in woonvisie en uitvoeringsagenda niet nader is uitgewerkt als gevolg van het feit dat deze woonvorm wordt gezien als volstrekt reguliere woonvorm die geen verbijzondering behoeft. 3. Een krediet van € 330.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoeringsagenda wonen 20202023. Dekking hiervan is het verlagen van het bestaande krediet “uitvoeren nota wonen” met € 310.000 inclusief de dekking van dit bedrag uit de reserve sociale huurwoningen. De resterende € 20.000 wordt eveneens gedekt uit de reserve sociale huurwoningen 4. De begrotingswijziging voor het jaar 2019 vast te stellen zoals hieronder weergegeven:

Gedaan in de openbare raadsvergadering van 12-14 november 2019,

de Griffier,

de Voorzitter,

7/7