RV 21.0131 Wensen en bedenkingen Ontwikkeling muziekeducatie en -programmering (C-hub)

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: 21.0131

B en W-besluit d.d.: 16-11-2021 B en W-besluit nr.: 21.0559

*Z2376BF641B*

Naam programma: 8. Cultuur Onderwerp: Wensen en bedenkingen Ontwikkeling muziekeducatie en -programmering (C-hub) Aanleiding: Cultuur is een van de twee pijlers van onze stadsvisie Leiden, Stad van Ontdekkingen. Cultuur verbindt. Mensen beleven cultuur vaak samen: als bezoeker of als maker. Samen muziek maken schept een band. Toch profiteert nog niet iedereen van het huidige aanbod. Dat moet veranderen, want cultuur moet in onze stad toegankelijk zijn voor iedereen. In de Cultuurvisie ‘De Kracht van Cultuur,’ die uw raad in januari 2020 vaststelde, schreven we al dat we met ons gesubsidieerde cultuuraanbod een nóg groter bereik willen realiseren onder de bewoners. Nog meer mensen in Leiden mogen door cultuur en kunst genieten van schoonheid, hun blik verbreden, talenten en vaardigheden ontwikkelen, en kennis maken met andere werelden. We schreven toen ook dat we hierover het gesprek aangaan met de cultuursector. De afgelopen periode hebben we hier intensief aan samengewerkt, onder andere met BplusC en de Leidse Schouwburg–Stadsgehoorzaal (LSSGZ). Zij hebben aangeven graag meer te willen samenwerken. We willen het aanbod voor muziekonderwijs meer divers en inclusiever maken, daarbij zetten we vooral in op jongeren tot en met 21 jaar.

Ook willen we toewerken naar een echt cultuurhuis bij de Stadsschouwburg, in een zogenaamde ‘C-hub’ (muziekschool bij de Leidse Schouwburg), zodat er meer samenspel en samenwerking plaats kan vinden tussen muziek en podium, tussen amateur en professional. Het voorgenomen besluit over de ontwikkeling van de muziekeducatie en –programmering wordt voor wensen en bedenkingen aan uw raad voorgelegd. Leiden wenst een toekomstbestendige oplossing voor de huisvesting van de culturele instellingen. Dit is gebaseerd op criteria van een hoogwaardig, aantrekkelijk en inclusief cultuuraanbod, waarbij de instellingen samenwerken waar het kan en effectief is. Instellingen worden compact gehuisvest in duurzaam beheerde panden, met transparante inhoudelijke en financiële afspraken met de gemeente. Vanuit deze ambitie worden specifieke huisvestingsvragen, in dezen de herhuisvesting van muziekeducatie en muziekprogrammering, getoetst. Wij zien dat dit beleidsvoornemen/plan uitgevoerd kan worden, passend binnen de contouren van de toekomstbestendige oplossing. Het college wil stappen zetten in de herordening van de culturele infrastructuur om te komen tot een meer doelmatig en efficiënt gebruik van cultureel vastgoed, waarbij meer vanuit functies dan vanuit organisaties dient te worden geredeneerd.

In dit kader past de mogelijke clustering van muziekeducatie van BplusC met de podiumfunctie nabij de Leidse Schouwburg. Dit zou een verdere versterking betekenen van het Cultuurkwartier. Pagina 1 van 6

Op 5 januari 2021 heeft het college ingestemd met de startnotitie Bibliotheek, Cultuureducatie en Cultuurparticipatie. Hierin zijn onder andere de hoofdlijnen beschreven over de muziekeducatie. De gemeente Leiden wil met een kwalitatief hoogstaand cultuuraanbod een groter bereik realiseren onder haar bewoners. Dit wil de gemeente bereiken door het cultuuraanbod meer divers en inclusiever te maken. De gemeente wil laagdrempelige toegang tot kunst en cultuureducatie voor de doelgroepen kinderen en jongeren creëren door intensief aan te sluiten bij de bestaande werkwijze van Verwonder om de hoek. Er is straks voor cursisten meer te kiezen. De gemeente koerst daarom aan op een doorontwikkeling van het huidige muziekonderwijs. Hierbij wil zij transparanter worden, moderniseren, innoveren en minder verschil maken in lessen tussen de verschillende aanbieders (‘level playing field’). Zij wil een breder inclusief aanbod creëren, passend binnen de huidige tijdsgeest. De gemeente Leiden maakt zich daarom ook sterk voor een solide en toegankelijk cultuurdomein. De gemeente en haar maatschappelijke partners werken samen aan een stevige culturele infrastructuur, waardoor ook de kwetsbare inwoners in staat worden gesteld om in verbinding te staan met de cultuursector en daar actief in mee te doen. In de startnotitie Bibliotheek, Cultuureducatie- en participatie, beoogt de gemeente o.a.

de ‘B’ en ‘C’ functies (Bibliotheek, Cultuureducatie & participatie) te ontrafelen. Het cultuuraanbod zal vanaf 1 januari 2022 verdeeld worden in drie functies: -

Functie 1 Bibliotheek

-

Functie 2 Kennismaken met kunst & cultuur (korte kennismakingscursussen t/m 18 jaar)

-

Functie 3 Cultuurparticipatie/Amateurkunst (langdurig uitoefenen van de uitvoerende kunsten)

Voor functie 3 formuleert de gemeente Leiden een aantal uitgangspunten, o.a.: -

De gemeente stimuleert de uitvoerende kunsten waar qua aanbod geen (commerciële) markt voor is;

-

De gemeente zet vooral in op kinderen en jongeren tot en met 21 jaar;

-

Er ligt focus op het samenspel.

In opdracht van de gemeente heeft adviesbureau De Creatieve Krachtcentrale (DCK) het adviesrapport “Nieuwe Muziekschool Leiden 2022” opgesteld (april 2021). Hierin zijn de uitgangspunten voor de nieuwe muziekschool en daaruit volgende ruimtebehoefte opgesteld. Gezamenlijk met BplusC wordt een stappenplan uitgewerkt om deze nieuwe aanpak te realiseren. De Leidse Schouwburg–Stadsgehoorzaal (LSSGZ) en BplusC hebben aangeven graag te willen samenwerken in een zogenaamde ‘C-hub’: Muziekschool bij de Leidse Schouwburg. BplusC en LSSGZ zijn al geruime tijd in gesprek over een mogelijke verhuizing van de muziekschool en overige muziekeducatie-activiteiten van BplusC naar de Oude Vest, naast de Leidse Schouwburg (ingang Hazewindsteeg). Daarmee kan de verbinding gerealiseerd worden tussen cultuureducatie op het gebied van muziek, mogelijk ook toneel en dans (de basis) en het podium voor de topkunst in diezelfde genres. In dit plan worden bovendien de woonbehoefte van BplusC enerzijds en de zoektocht naar meer dagactiviteit in de Leidse Schouwburg anderzijds op een ideale manier gecombineerd. De leegstaande locatie aan de Oude Vest/ Hazewindsteeg die grenst aan de Leidse Schouwburg biedt een kans aan de wensen van de gemeente en de instellingen BplusC en LSSGZ: Een Pagina 2 van 6

mogelijk samengaan van de functies en programmering op Rapenburg en Middelstegracht (VVO 2169 m2 ) naar de Hazewindsteeg/ Oude Vest (VVO 1950 m2) midden in het Cultuurkwartier. Het college heeft mede daarom opdracht gegeven om een onderzoek uit te laten voeren naar de mogelijke herhuisvesting van de muziekeducatie en -programmeringsactiviteiten die nu plaatsvinden in de muziekschool op het Rapenburg en het Muziekhuis aan de Middelstegracht. Op 11 oktober 2021 heeft Draaijer + partners haar advies aan de gemeente opgeleverd over de verdere uitwerking van de herhuisvesting Muziekeducatie en -programmering. BplusC en LSSGZ hebben ook aangegeven te willen samenwerken in een ‘B-hub’ (Bibliotheek bij de Stadsgehoorzaal). Niet alles kan tegelijkertijd. Naar een B-hub zal een verdergaand onderzoek plaatsvinden. Met het voorgenomen besluit over de (her)huisvesting van de muziekeducatie en -programmering aan de Oude Vest/ Hazewindsteeg wordt echter al een belangrijke stap in de (her)huisvesting van BplusC gezet. Doel: Een moderne muziekschool in een multifunctionele, duurzame en betaalbare accommodatie, waar levendigheid is en synergie tussen de gebruikers. Kader: 1. Cultuurvisie Leiden 2020, De Kracht van Cultuur d.d. 23/1/20 2. Startnotitie Bibliotheek, Cultuureducatie en Cultuurparticipatie, d.d. 5/1/21 3. Collegebrief aan de raad, BplusC: voortgang vernieuwing, d.d.

5/1/21 Overwegingen: Naast het mogelijk concentreren van de muzieklessen bij de Schouwburg (Oude Vest/Hazewindsteeg) is ook gekeken naar verplaatsing van oefencabines voor versterkte muziek en verplaatsing van de programma-activiteiten die nu in de Qbus zaal van het Muziekhuis aan de Middelstegracht 123 plaatsvinden. Het pand aan de Oude Vest/Hazewindsteeg blijkt geschikt op basis van de ruimtelijke uitgangspunten. Het is mogelijk alle activiteiten voor muziekeducatie van BplusC onder te brengen aan het pand aan de Oude Vest/Hazewindsteeg, en er is voldoende ruimte voor horeca activiteiten. Er wordt, op het vlakkevloertheater na, voldaan aan alle ruimtelijke uitgangspunten van BplusC. Er zijn drie varianten in kaart gebracht en onderzocht met behulp van een afwegingskader op functionaliteit, duurzaamheid en betaalbaarheid: -

Variant 1 Muziekschool basis: betreft het onderbrengen van de leslokalen, oefencabines en de programma-activiteiten van de locaties Rapenburg en Middelstegracht in het leegstaande pand Oude Vest/Hazewindsteeg. In deze variant is geen horecavoorziening, anders dan de verkoop/uitgifte via bijvoorbeeld automaten.

-

Variant 2 Muziekschool plus ondersteunende horeca: betreft de wens om naast de in variant 1 genoemde zaken horeca te realiseren in het complex rond de Schouwburg, om het zo aantrekkelijker te maken voor bezoekers. Dit sluit aan bij het multifunctioneel inzetten van de lokalen (bijvoorbeeld vergaderruimten), zodat de accommodatie de gehele dag levendigheid heeft.

Pagina 3 van 6

-

Variant 3 Verbindend Cultuurhuis: betreft de wens om naast de in variant 1 genoemde zaken commerciële horeca te realiseren in het complex rond de schouwburg. Past de Oude Vest/Hazewindsteeg aan tot een verbindend Cultuurhuis voor amateur tot topmusicus, waarin een samenwerking tussen Schouwburg en de muziekschool en een horeca-exploitant plaatsvindt. Bij de uitwerking is gekeken naar synergie tussen leren produceren - presenteren - interesseren.

Draaijer + partners adviseren de gemeente Leiden te kiezen voor variant 3 (verbindend Cultuurhuis). Deze variant scoort het beste op het afwegingskader (functionaliteit, duurzaamheid en betaalbaarheid). In financieel opzicht maken de varianten onderling niet veel verschil. Aan de Oude Vest/Hazewindsteeg ontstaat bij variant 3 echter wel een nieuwe muziekschool met een start voor een gezonde exploitatie en een sterker concept. Daarnaast zijn er met deze variant kansen om ook de naastgelegen Leidse Schouwburg te versterken. Muziekprogrammering De programmering van onder andere BplusC, Hot House en De X en de oefencabines voor bands kunnen worden opgenomen in het pand aan de Oude Vest/Hazewindsteeg. Hot House en De X hebben eerder aangegeven liever in het pand aan de Middelstegracht te blijven, omdat zij daar een podium hebben dat al voldoet aan hun wensen. Met de X en Hot House wordt gesproken over de muziekprogrammering op de Oude Vest/Hazewindsteeg. Hot House en de X zijn onderhuurders bij BplusC. Onderhuurders kunnen mee verhuizen naar de nieuwe locatie. Financiën: De huidige panden muziekeducatie (Rapenburg en Middelstegracht) zijn niet toekomstbestendig, ook niet na een investering (€ 550.000) op duurzaamheid. Het pand aan de Oude Vest/Hazewindsteeg blijkt geschikt op basis van de ruimtelijke uitgangspunten.

De globaal berekende investeringen voor de drie varianten aan de Oude Vest/Hazewindsteeg ontlopen elkaar financieel niet veel. Variant 1 vraagt om € 6,8 miljoen investering, variant 2 om € 7,1 miljoen en variant 3 om € 7,0 miljoen en een investering voor de (mogelijk extern geëxploiteerde) horeca van € 250.000. Er wordt voorgesteld om een project op te starten tot herhuisvesting van de muziekeducatie en programmering conform variant 3. De investering in de nieuwe Muziekschool van € 7,0 miljoen zou een kapitaallast van € 288.000 betekenen, hierbij wordt gerekend met een gemiddelde afschrijvingsperiode van 32 jaar. De kapitaallast van € 288.000 kan binnen de gemeentebegroting gedekt worden. Een aantal incidentele budgetten kunnen in een structurele kapitaallast van € 127.500 omgezet worden, dit betreft de reservering huisvesting BplusC (reserve economische impulsen), de incidentele onderhoudshuisvestingsbudgetten BplusC (2020-2023) en de verkoopopbrengst Muziekhuis en Rapenburg (afwijking beleidskader vastgoed). Daarnaast zijn in de gemeentelijke begroting vrijval kapitaallasten voor de culturele sector (hier LSSGZ) beschikbaar van € 66.500, deze kunnen ingezet worden voor deze verbouwing. Het verhuurdersonderhoud aan LSSGZ is geborgd en gedekt in het nieuwe meerjarenonderhoudsplan.

Het resterende deel van € 94.000 is te realiseren vanuit het oorspronkelijke huisvestingsbudget muziekeducatie. Door het eerder afstoten van het pand aan de Oude Vest in 2020 door BplusC ontstond in 2020 en 2021 een voordeel op het huisvestingsbudget van BplusC (€165.000 huur per jaar + overige Pagina 4 van 6

huisvestingskosten). Vanaf 2022 is het bedrag van €165.000 weer beschikbaar voor het oorspronkelijke bestedingsdoel huisvesting Muziekeducatie. Met bovenstaande dekkingsmiddelen is de kapitaallast voor de investering volledig te dekken. Inspraak/participatie: Gemeente Leiden heeft in een eerder stadium overleg gehad met alle betrokkenen: Leidse Schouwburg-Stadsgehoorzaal (LSSGZ), BplusC, theater Ins Blau, Gebr. De Nobel, Nieuwplaatz, Best Western hotel, de X, Hot House en diverse programmeurs in Leiden. Draaijer + partners heeft in haar onderzoek de betrokkenen geïnterviewd. Het adviesrapport van Draaijer is besproken met BplusC en LSSGZ. Er is na het onderzoek van Draaijer ook overleg geweest met andere betrokkenen en onderhuurders van het Muziekhuis. Het adviesrapport zal worden gedeeld (openbaar) met alle betrokkenen direct nadat het adviesrapport naar de raad is gestuurd. Evaluatie: n.v.t. Bijgevoegde informatie: Adviesrapport Herhuisvesting muziekschool, Draaijer, 11-10-2021 21/EAN/adi/rap/2101461808202115160110210411.

Pagina 5 van 6

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 21.0131 van 16 november 2021), mede gezien het advies van de commissie Werk en Middelen,

BESLUIT

1.

De volgende/geen wensen en bedenkingen aan het college mee te geven ten behoeve van haar voornemen om een project op te starten tot ontwikkeling van de muziekeducatie en programmering in het pand aan de Oude Vest/Hazewindsteeg en de realisatie van een moderne muziekschool in de vorm van een verbindend Cultuurhuis waarin een samenwerking tussen schouwburg en de muziekschool plaatsvindt (variant 3 uit adviesrapport Draaijer 11-1—2021) : a. ……. b. …….

Gedaan in de openbare raadsvergadering van, de Griffier,

de Voorzitter,

dhr. G.F.C. Van Leiden

drs. H.J.J. Lenferink

Pagina 6 van 6