RV 21.0105 Visie op de bezoekerseconomie van Leiden 2021-2024

RAADSVOORSTEL

Rv. nr.: 21.0105

B en W-besluit d.d.: 12-10-21 B en W-besluit nr.: 21.0488

*Z218896C74D*

Naam programma: Economie Onderwerp: Vaststellen nota ‘Visie op de bezoekerseconomie van Leiden 2021-2024’ Aanleiding: Leiden is een aantrekkelijke stad voor bewoners, inwoners uit de regio en voor nationale en internationale bezoekers. In 2007 is Leiden&Partners ontstaan vanuit partijen in de stad waaronder de gemeente Leiden, die de behoefte voelden om samen te werken aan de ontwikkeling van Leiden. Één van de doelen van Leiden&Partners was om Leiden aantrekkelijk te maken voor bezoekers Sindsdien heeft de bezoekerseconomie in Leiden zich ontwikkeld met een groter aanbod voor bezoekers, meer werkgelegenheid, investeringen in voorzieningen en groei van de lokale economie. De bezoekerseconomie verlevendigt de stad en draagt -met investeringen in voorzieningen- tegelijkertijd bij aan de leefbaarheid van Leiden. In de afgelopen jaren namen de signalen van drukte en geluidshinder in relatie tot de bezoekerseconomie toe, met name in de binnenstad. Dit leidde tot meer vragen over leefbaarheid, maar ook over levendigheid en de maatschappelijke en economische waarde van bezoekerseconomie binnen uw raad, bij inwoners en in het college van burgemeester en wethouders. In deze visie staan de keuzerichtingen die leiden tot een waardevolle, toekomstbestendige bezoekerseconomie.

Doel: De nota ‘Visie op de bezoekerseconomie van Leiden’ gaat over de ontwikkeling van een toekomstbestendige bezoekerseconomie, die aansluit bij het profiel van de stad, waarin zowel de levendigheid als de leefbaarheid versterkt worden in Leiden en de balans daartussen behouden blijft. In de visie worden verbindingen gelegd tussen de vastgestelde beleidsdocumenten die aan de bezoekerseconomie raken. Daarnaast biedt de visie keuzerichtingen voor nieuw beleid voor bijvoorbeeld de retail en warenmarkt en voor toeristische verhuur van woonruimten. De visie bepaalt de kaders voor een toekomstbestendige bezoekerseconomie die zowel economische als maatschappelijke meerwaarde heeft voor Leiden. Vaststelling van de ‘Visie bezoekerseconomie Leiden’ door de raad is het eerste doel van dit raadsvoorstel. Het tweede doel van dit raadsvoorstel is instemmen met het voorstel om de huidige monitoring van de bezoekerseconomie uit te breiden en gegevens beschikbaar te stellen via een dashboard. Doel van deze monitoring is om gegevens te verzamelen waarop het gemeentebeleid kan inspelen om de levendigheid en leefbaarheid zo goed als mogelijk te kunnen versterken en de balans daartussen te behouden. Monitoring en adaptief beleid maken onderdeel uit van de visie op de bezoekerseconomie. Dit voorstel is een uitwerking daarvan.

Kader: In november 2019 heeft de raad de volgende vragen gesteld aan het college:

Pagina 1 van 5

•

•

Hoe verhouden de beleidslijnen met een relatie tot toerisme uit de verschillende vastgestelde beleidsdocumenten - zoals de Horecavisie 2020-2026, de Evenementennota en het Programmaplan Binnenstad zich tot elkaar? Waar wil Leiden naartoe op het gebied van toerisme in Leiden?

Vanuit dit kader is de visie op de bezoekerseconomie opgesteld. Wethouder Van Delft heeft de raadscommissie Werk en Middelen toegezegd om deze collegeperiode met een visie op de bezoekerseconomie te komen. Overwegingen: Voortbouwen op bestaande beleidskaders Tot nu toe heeft Leiden nog geen specifiek beleid gehad dat gericht is op de bezoekerseconomie. Wel is er vastgesteld beleid dat de bezoekerseconomie raakt. De visie brengt de belangrijkste uitgangspunten uit dit bestaande beleid samen en bouwt hierop voort. Zo sluit de toekomstbestendige bezoekerseconomie bijvoorbeeld aan op het DNA van Leiden als stad van historische cultuur en internationale kennis, wat omschreven staat in de Omgevingsvisie en het Programma binnenstad. Deze zijn aangevuld met monitoring van de bezoekerseconomie en met samenwerken aan een toekomstbestendige bezoekerseconomie met inwoners, ondernemers en ook de regio. Regionale samenwerking levert namelijk kansen voor aantrekkelijk combinatiebezoek en ook voor spreiding van bezoekersactiviteiten waardoor concentraties van bezoekers en de negatieve effecten ervan vermeden kunnen worden.

Keuzes voor een toekomstbestendige bezoekerseconomie Doel van de visie is de ontwikkeling van een toekomstbestendige bezoekerseconomie, die aansluit bij het profiel van de stad, waarin zowel de levendigheid als de leefbaarheid versterkt worden in Leiden en de balans daartussen behouden blijft. Om dit te bereiken staan in de visie een aantal keuzes genoemd, dit zijn: 1. via de bezoekerseconomie bijdragen aan de verduurzaming van de stad en aan inclusie; 2. inzetten op de bezoekersmotieven met de grootste economische en maatschappelijke bijdrage aan de stad, dit zijn ‘cultuur & erfgoed’ en ‘congressenmarkt’; 3. grootschalig watertoerisme en grootschalige dagbezoeken (in groepsverband) vermijden, want dit past niet bij het profiel van de stad en kan leiden tot overlast; 4. met datamonitoring en adaptief beleid inspelen op ontwikkelingen in de bezoekerseconomie zodat de balans tussen leefbaarheid en levendigheid behouden blijft; 5. samenwerken aan een toekomstbestendige bezoekerseconomie met stakeholders zoals inwoners, ondernemers, studenten en de regio. Monitoring en dashboard binnen de geldende privacy regels: Het verzamelen en weergeven van data van de Leidse bezoekerseconomie is nodig om meer datagestuurd te kunnen werken aan een toekomstbestendige bezoekerseconomie. Data kunnen nieuwe inzichten geven en ondersteuning bieden bij het onderbouwen van toekomstige beleidskeuzes.

Het is van belang om zowel de positieve als de negatieve effecten van de bezoekerseconomie te kunnen objectiveren met data en om eventuele maatregelen om te sturen op de bezoekerseconomie te kunnen onderbouwen met degelijke data. Daarnaast is meer datagestuurd werken ook van belang voor de partners Centrummananagement Leiden (CML) en Leiden&Partners (LM). Bijvoorbeeld om zicht te krijgen op de effecten die campagnes en activiteiten op de bezoekerseconomie hebben. Momenteel worden al gegevens gemonitord door de gemeente en beschikbaar gesteld op de gemeentewebsite ‘Leiden in cijfers’. De veiligheidsmonitor is een van de bronnen van Pagina 2 van 5

dataverzameling die eens in de twee jaar plaats vindt en daarnaast bestaat er ook incidentele monitoring die gegevens oplevert over de bezoekerseconomie. De visie op de bezoekerseconomie in Leiden is voor een belangrijk deel op deze gegevens gebaseerd. Deze monitor vraagt echter nog wel om uitwerking, als het gaat om het soort gegevens dat verzameld wordt en ook meer structurele monitoring is gewenst. Zo wordt bijvoorbeeld een structureel inzicht in de bezoekersaantallen op de diverse plekken en diverse momenten in de binnenstad gemist. Pas dan kan goed adaptief beleid gevoerd worden. Om deze reden is het voorstel om: 1. Data op basis van GPS-gegevens van bezoekersaantallen, bezoekersprofielen, bezoekersherkomst (op -wijkniveau) en dergelijken, uit te splitsen voor specifieke gebieden in de binnenstad; 2. Een overzichtelijke bezoekerseconomie data-dashboard op te zetten met inzichten in de bezoekerseconomie. Dataverzameling is gevoelig om privacy redenen. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft eind april 2021 bijvoorbeeld een boete opgelegd aan de gemeente Enschede voor het gebruik van wifi-tracking om bezoekersaantallen te meten in de binnenstad. De gegevens wij voor Leiden beogen worden verzameld door middel van het analyseren van GPS-gegevens via apps. Dit werkt via onder andere weerapps die veel Nederlanders op hun mobiel hebben staan.

Deze technologie is mogelijk binnen de AVG-wetgeving. Deze manier van dataverzameling is anders dan wifi-tracking, omdat iedereen een optie heeft om te voorkomen dat locatiegegevens worden verzameld. Iedereen kan er immers voor kiezen om apps die locatiegegevens verzamelen niet te downloaden of de gps-functie in de app uit te zetten. In dat geval worden geen locatiegegevens verzameld. Daarnaast zijn de gegevens die worden verzameld niet herleidbaar tot individuen. Wel belangrijk om te benoemen is dat de Autoriteit Persoonsgegevens nog geen expliciete uitspraken heeft gedaan over deze vorm van dataverzameling. Maar Leiden zou hiermee geen pionier zijn, enkele andere gemeenten passen deze vorm van data-verzameling al toe sinds de invoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Invloed op het toekomstig Omgevingsplan De visie bezoekerseconomie sluit aan bij de omgevingsvisie en het DNA van de stad dat daarin omschreven staat. Op dit moment leidt de ‘Visie bezoekerseconomie Leiden’ niet tot wijzigingen in de regels die onderdeel worden van het Omgevingsplan, waar bestemmingsplannen en verordeningen in de aankomende jaren in opgaan. Financiën: Bestaande capaciteit en middelen zijn leidend in de visie bezoekerseconomie. Ook de intensivering van monitoring en ontwikkeling dashboard wordt binnen de financiële mogelijkheden van programma 3 – economie - vormgegeven.

Inspraak/participatie: In het voortraject voor het opstellen van deze visie heeft een participatieproces plaatsgevonden. Hierin is de inbreng van betrokken stakeholders (inwoners, ondernemers, stadspartners en andere betrokkenen) opgehaald. Meer over het participatieproces en de inbreng kunt u lezen in het participatieverslag in de bijlage. Vervolgens kon men gedurende 8 weken schriftelijk inspreken op deze conceptnota. Dit heeft geleid tot 15 inspraakreacties. De inspraak heeft geleid tot enkele aanpassingen in de nota ‘Visie bezoekerseconomie Leiden’. Om de toegankelijkheid van de nota te verbeteren zijn de definities van ‘bezoekerseconomie’ en van ‘bezoekers’ aangescherpt zodat deze duidelijker zijn voor de lezer. Daarnaast zijn hyperlinks toegevoegd bij verwijzingen naar bestaande beleidsdocumenten en jargon is vervangen. Verder is het belang van de georganiseerde zakelijke markt toegevoegd aan de visie, hierin valt het Pagina 3 van 5

speerpunt van de congressenmarkt. Het ontstaan en het doel van Leiden&Partners is aangescherpt. Ook is toegevoegd dat met de visie wordt aangesloten bij de uitgangspunten en de nieuwste inzichten van het United Nations World Tourism Organization, waar aan een duurzame ontwikkeling van toerisme wordt gewerkt. Meer over deze inspraak kunt u lezen in de Nota van beantwoording inspraakreacties in de bijlage. Evaluatie: Uitvoering van de visie loopt via bestaand beleid voor economie, cultuur, kennis en het Programma Binnenstad. Voor evaluatie van dit vigerend beleid wordt vastgehouden aan de daarvoor al vastgestelde planningen. Bijgevoegde informatie: 1. Visie op de bezoekerseconomie van Leiden 2021-2024 2. Analyse en keuzerichtingen ZKA (bijlage 1 van de visie) 3. Participatieverslag (bijlage 2 van de visie) 4. Nota van beantwoording inspraakreacties 5. Verzamelde inspraakreacties (geanonimiseerd)

Pagina 4 van 5

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (raadsvoorstel 21.0105 van 12 oktober 2021), mede gezien het advies van de commissie Werk en Middelen,

BESLUIT

1.

2.

De nota ‘Visie op de bezoekerseconomie van Leiden 2021-2024’ d.d. 12 oktober 2021 vast te stellen, en daarmee tevens de volgende (uitgangs)punten vast te stellen: a. ontwikkeling van een toekomstbestendige bezoekerseconomie, die aansluit bij het profiel van de stad, waarin zowel de levendigheid als de leefbaarheid versterkt worden in Leiden en de balans daartussen behouden blijft; b. via de bezoekerseconomie bijdragen aan de verduurzaming van de stad en aan inclusie; c. inzetten op de bezoekersmotieven met de grootste economische en maatschappelijke bijdrage aan de stad, dit zijn ‘cultuur & erfgoed’ en ‘congressenmarkt’; d. grootschalig watertoerisme en grootschalig dagbezoek (in groepsverband) kan leiden tot overlast en passen niet bij het profiel van de stad van internationale kennis en historische cultuur, kleinschalig en uniek, daarom moet dit worden vermeden; e. met datamonitoring en adaptief beleid inspelen op ontwikkelingen in de bezoekerseconomie zodat de balans tussen leefbaarheid en levendigheid behouden blijft; f. samenwerken aan een toekomstbestendige bezoekerseconomie met ondernemers, inwoners en de regio. de huidige monitoring van data over bezoekers via ‘Leiden in cijfers’ uit te breiden met inachtneming van de privacyregels omtrent dataverzameling en deze beschikbaar te stellen via een dashboard.

Gedaan in de openbare raadsvergadering van, de Griffier,

de Voorzitter,

dhr. G.F.C. Van Leiden

drs. H.J.J. Lenferink

Pagina 5 van 5