RV 21.0104 vaststellen beleidsnota Toeristische verhuur van woonruimte en daarmee gepaard gaande wijziging Verordening tot wijziging van de ‘Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020’, onderdeel toeristische verhuur

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: 21.0104

B en W-besluit d.d.: 12-10-2021 B en W-besluit nr.: 21. *Z231CD08FDD*

Naam programma: Economie Onderwerp: Raadsvoorstel vaststellen beleidsnota Toeristische verhuur van woonruimte en daarmee gepaard gaande wijziging Verordening tot wijziging van de ‘Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020’, onderdeel toeristische verhuur Aanleiding: Op 1 januari 2021 is de Wet toeristische verhuur van woonruimte in werking getreden. Hierdoor is het mogelijk om toeristische verhuur van woonruimte in Leiden met voorwaarden en handhavingsinstrumenten mogelijk te maken. Dit is wenselijk omdat in Leiden, ondanks een verbod, woonruimte wordt aangeboden voor toeristische verhuur. Hier kan op dit moment onvoldoende tegen worden opgetreden. Met het raadsvoorstel kan toeristische verhuur van woonruimte worden gereguleerd. Doel: Met het raadsvoorstel ‘Toeristische verhuur van woonruimte Leiden 2021’ wordt het voor bewoners mogelijk om hun woonruimte onder een aantal voorwaarden voor toeristisch verblijf te verhuren. Daarnaast wordt met de voorwaarden bereikt dat de gemeente beter toezicht kan houden op toeristische verhuur van woonruimte en effectiever kan handhaven. Kader: Het kader voor het raadsvoorstel is de Wet toeristische verhuur van woonruimte. De wet strekt tot wijziging van de Huisvestingswet 2014 in verband met de regulering van de toeristische verhuur van woonruimte.

Aan de gemeenteraad worden instrumenten gegeven om de handhaving mogelijk te maken en om indien noodzakelijk de neveneffecten van de toeristische verhuur van woonruimte te voorkomen of beperken. De regels voor toeristische verhuur van woonruimte worden opgenomen in de Verordening Fysieke Leefomgeving Leiden 2020. Het toestaan van toeristische verhuur van woonruimte kan alleen als de hoofdfunctie van het pand al ‘wonen’ is. Door een maximum van 30 nachten te stellen, en als een eigenaar zich daar ook aan houdt, wordt gezorgd dat het duurzame karakter van wonen behouden blijft. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet komen de regels uit het bestemmingsplan en de regels rond toeristische verhuur samen in het omgevingsplan. Overwegingen: Toeristische verhuur van woonruimte stimuleert de gastvrijheid in Leiden en de bezoekerseconomie. Het college wil bewoners de mogelijkheid geven om hun woning voor toeristisch verblijf te verhuren onder aan aantal voorwaarden. Voorwaarde één: registratieplicht De eerste voorwaarde is een verplichte registratie bij een landelijk registratiepunt. Hierdoor wordt het voor de gemeente inzichtelijk welke woningen worden aangeboden voor toeristische verhuur. Pagina 1 van 6

Dit bevordert het risico gericht toezicht houden. Daarnaast wordt het mogelijk om effectiever toeristenbelasting te innen bij bewoners die hun woonruimte aanbieden voor toeristische verhuur. Voorwaarde twee: maximaal 30 nachten toeristische verhuur De tweede voorwaarde is dat de woning maximaal 30 nachten mag worden aangeboden voor toeristische verhuur. Het college vindt het belangrijk dat de verhuur geen effect heeft op de schaarste op de woningmarkt. Daarom is de afweging gemaakt om toeristische verhuur maximaal 30 nachten toe te staan, zodat de verhuur niet financieel aantrekkelijker wordt dan het zelf bewonen van de woning. Toezicht en handhaving Het college vindt het belangrijk dat de voorwaarden voor toeristische verhuur van woonruimte worden nageleefd. Daarom zal er risicogericht toezicht worden gehouden en bij constatering van een overtreding handhavend worden opgetreden. Als een bewoner zijn woonruimte meer dan 30 nachten toeristisch verhuurt, kan het college een bestuurlijke boete opleggen van € 5000,-- bij de eerste overtreding tot € 50.000,-- bij de derde overtreding. Het doel van deze boetebedragen is dat het een afschrikwekkend effect heeft. Daarnaast kan het college aan een bewoner een jaarverbod voor toeristische verhuur opleggen, als de bewoner meerdere keren de voorwaarden heeft overtreden.

Het college kan als dat gebeurt aan het platform dat de toeristische verhuur promoot, een aanwijzing geven om de aanbieding van de woonruimte gedurende het jaarverbod te blokkeren van aanbieding. Effecten in beeld brengen Door de registratieplicht kan de gemeente het aantal aangeboden woonruimte voor toeristische verhuur monitoren en de locaties in beeld brengen. Daarnaast kunnen klachten van overlast of niet naleving ingediend worden via het centrale klachtenformulier op de gemeentewebsite. Hierdoor kunnen de effecten van het toestaan van toeristische verhuur van woonruimte worden gemonitord. Als uit de monitoring blijkt dat aanscherping van de regels noodzakelijk is, vanwege bijvoorbeeld het aantasten van de leefbaarheid in een bepaalde wijk dan geeft de Wet Toeristische verhuur van woonruimte het college de bevoegdheid om aan de raad het voorstel te doen voor aanscherping van de regels met bijvoorbeeld een meldplicht en een vergunningplicht. Deze vergaande maatregelen kunnen alleen worden vastgesteld als er voldoende onderbouwing is om de proportionaliteit en subsidiariteit aan te tonen. Om die reden is het voorstel om thans voorwaarden één en twee in te voeren (registratieplicht en nachtencriterium) en eerst de effecten te monitoren. De gemeente wil met het toestaan van toeristische verhuur van woonruimte de deeleconomie steunen.

Daarnaast wordt hiermee een alternatief en inclusief overnachtingsaanbod gecreëerd voor bezoekers met een minder groot budget of bezoekers die de stad op een persoonlijke manier willen leren kennen door accommodatie bij de Leidenaren thuis. Toeristische verhuur kan kansen bieden waardoor Leidenaren de bezoekers op een positieve en persoonlijke manier kunnen leren kennen bij hen thuis, in de straat of in de wijk. Bezoekers worden daardoor minder anoniem, wat bij kan dragen aan de leefbaarheid. Financiën: Het toestaan van toeristische verhuur van woonruimte leidt enerzijds tot extra uitgaven voor de gemeente en anderzijds mogelijk tot nieuwe inkomsten.

Pagina 2 van 6

Gemeenten dienen te faciliteren dat bewoners die hun woonruimte toeristisch willen verhuren, zich gratis kunnen registeren. Hiervoor sluit de gemeente Leiden aan bij het landelijk registratiepunt www.toeristischeverhuur.nl. Dit landelijk registratiepunt wordt beheerd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De aansluiting van de gemeente op het registratiepunt vraagt om eenmalige aansluitkosten van € 1.000 en vervolgens € 100 voor de eerste 100 registraties en daarna € 2 per registratie, met een maximum van € 1.000 per maand. Dit betekent dat er maximaal € 12.000 aan structurele kosten voor het registratiesysteem zijn. Deze kosten worden in eerste instantie betaald uit de beschikbare middelen in programma 3 Economie, prestatie 3C1.1 Citymarketing en stimuleren toeristische aantrekkelijkheid. De registratieplicht leidt ertoe dat de gemeente zicht krijgt op de woonruimtes die toeristisch worden verhuurd. Hierdoor kan de gemeente effectiever de toeristenbelasting innen. Er geldt hetzelfde belastingtarief als voor overnachtingen in hotels en Bed and Breakfast. Het voorstel om toeristische verhuur van woonruimte met een registratieplicht toe te staan, leidt mogelijk tot meer inkomsten toeristenbelasting. Het is echter vooraf niet te bepalen of en in welke mate de inkomsten stijgen.

Op basis van de (voorlopige) realisatiecijfers inkomsten toeristenbelasting zal de begroting worden bijgewerkt bij de tweede voortgangsrapportage 2022. Met de aangenomen motie M.21.00067 (GL) is verzocht de opbrengst toeristenbelasting vanuit toeristische verhuur van woonruimte te bestemmen voor uitvoering van de Cultuurvisie 2030. De uitvaarbaarheid van deze motie wordt onderzocht. Het beleid wordt uitgevoerd met bestaande capaciteit. Het toezicht zal risicogericht plaatsvinden. Inspraak/participatie: Voor de totstandkoming van de beleidsnota is aangesloten bij het participatieplan van de Visie Bezoekerseconomie. Stadsbewoners, organisaties en ondernemers hebben deelgenomen aan expertsessies, online stadsbijeenkomsten en het Doe.Mee platform. De resultaten hiervan staan opgenomen in het participatieverslag van de Visie Bezoekerseconomie (aangeboden ter vaststelling aan de Raad op 12 oktober 2021). Daarnaast is de concept beleidsnota ter inspraak gelegd van 9 juli tot 3 september 2021. Tijdens de inspraaktermijn kwamen 7 reacties binnen. Bewoners gaven aan het belangrijk te vinden dat toeristische verhuur van woonruimte niet tot meer schaarste op de woningmarkt leidt. Het college geeft aan dit ook belangrijk te vinden en wil daarom alleen toeristische verhuur van woonruimte onder voorwaarden toestaan.

Naar aanleiding van een reactie over het belang van handhaving, is de nota aangepast door de boetebedragen op te nemen voor overtreding van het maximum aantal nachten. Evaluatie: De effecten van het toestaan van toeristische verhuur van woonruimte worden gemeten door in de aangekondigde data monitoring Bezoekerseconomie het aantal aangeboden locaties, verhuurde nachten en klachten bij te houden. Uit de Visie Bezoekerseconomie vloeit voort dat het beleid adaptief is. Als de data aanleiding geeft tot aanpassing van de voorwaarden, zal dit tot een raadsvoorstel leiden. Bijgevoegde informatie: 1. Beleidsnota ‘Toeristische verhuur van woonruimte Leiden 2021’ na inspraak 2. Verordening tot wijziging van de Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020, onderdeel toeristische verhuur 3. Toelichting op de Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020, onderdeel toeristische verhuur 4. Nota van beantwoording inspraakreacties 5. Verzamelde inspraakreacties (geanonimiseerd)

Pagina 3 van 6

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 21.0104 van 12 oktober 2021), mede gezien het advies van de commissie Werk en Middelen,

BESLUIT 1.

de beleidsnota ‘Toeristische verhuur van woonruimte Leiden 2021’ d.d. 12 oktober 2021 vast te stellen, en daarmee tevens de volgende (uitgangs)punten vast te stellen: a. het aanbieden van een alternatieve overnachtingsmogelijkheid in woonruimte draagt bij aan een gastvrij Leiden, de deeleconomie en een inclusief aanbod; b. het toestaan van toeristische verhuur van woonruimte in Leiden onder de voorwaarden van een registratieplicht en een nachtencriterium van maximaal 30 nachten verhuur per kalenderjaar; c.

het invoeren van de bestuurlijke boete om een afschrikwekkend effect te bereiken voor overtredingen van het nachtencriterium;

d. het niet invoeren van een meldplicht of een vergunningplicht voor bewoners die hun woonruimte willen verhuren, omdat deze vergaande maatregelen op dit moment in Leiden niet proportioneel zijn. 2.

de volgende Verordening tot wijziging van de Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020, onderdeel toeristische verhuur, vast te stellen:

Artikel I Wijzigen verordening De Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020 wordt als volgt gewijzigd. A. In Hoofdstuk 3, Afdeling 3.2 een paragraaf 3.2.3 toe te voegen die luidt als volgt: Hoofdstuk 3 Activiteiten in de fysieke leefomgeving Afdeling 3.2 Bouwactiviteiten, aanlegactiviteiten, sloopactiviteiten Paragraaf 3.2.3 Toeristische verhuur Artikel 3.2.3.1 Vormen van toeristische verhuur 1. In dit hoofdstuk worden de volgende vormen van toeristische verhuur onderscheiden: A Tijdelijke verhuur van de gehele woning bij afwezigheid van de bewoner; B Bed and Breakfast 2. Waar in de volgende artikelen wordt verwezen naar een of meer van deze vormen van toeristische verhuur, worden met de daar gebruikte letters de in het vorige lid genoemde vormen bedoeld. Artikel 3.2.3.2 Registratienummer 1. Het is binnen de gemeentegrenzen van Leiden verboden woonruimte aan te bieden voor een vorm van toeristische verhuur van woonruimte die behoort tot de in het derde lid van dit artikel genoemde vormen van toeristische verhuur, zonder daarbij het registratienummer van de woonruimte te vermelden als bedoeld in artikel 23a, eerste lid, van de Huisvestingswet 2014. 2. Het registratienummer wordt aangevraagd via www.toeristischeverhuur.nl. 3. De in het eerste lid bedoelde vormen van toeristische verhuur zijn: a. Verhuurvorm A, 30 nachten; b. Verhuurvorm B, onbeperkt.

Pagina 4 van 6

Artikel 3.2.3.3 Maximering aantal nachten toeristische verhuur 1. Waar in artikel 3.2.3.2, derde lid, een aantal nachten is genoemd, betekent dit dat het verboden is de betrokken woonruimten voor meer dan dat aantal nachten per kalenderjaar in gebruik te geven voor toeristische verhuur. 2. Als het college iemand die een dienst verleent gericht op het publiceren van aanbiedingen voor toeristische verhuur van woonruimte, er schriftelijk van in kennis heeft gesteld dat een woonruimte reeds voor het toegestane aantal nachten in dat jaar in gebruik is gegeven voor toeristische verhuur, is het die dienstverlener gedurende de rest van het jaar verboden voor die woonruimte aanbiedingen voor toeristische verhuur te tonen. Artikel 3.2.3.4 Jaarverbod van toeristische verhuur 1. Het college kan aan een aanbieder een verbod opleggen tot het in gebruik geven van een woonruimte voor toeristische verhuur gedurende hoogstens een jaar, als een toezichthouder een overtreding van artikel 3.2.3.2 of 3.2.3.3, constateert en hem binnen het tijdvak van vijf jaren voorafgaand aan de constatering tweemaal of vaker een bestuurlijke boete is opgelegd voor overtreding van een van die artikelen. 2.

Het college kan daarbij tevens een aanwijzing geven aan iemand die een dienst verleent gericht op het publiceren van aanbiedingen voor toeristische verhuur van woonruimte, om aanbiedingen voor toeristische verhuur van de betrokken aanbieder te blokkeren gedurende de periode waarvoor het verbod van het eerste lid geldt.

B. In Hoofstuk 7, Afdeling 7.1, Paragraaf 7.1.2 wordt een artikel 7.1.2.8 toegevoegd dat luidt als volgt: Hoofdstuk 7 Handhaving, overgangs- en slotbepalingen Afdeling 7.1 Handhaving en strafbepalingen Paragraaf 7.1.2 Strafbepalingen Artikel 7.1.2.8 Bestuurlijke boete toeristische verhuur 1. Overtreding van de verboden, bedoeld in de artikelen 23a, 23b en 23e van de Huisvestingwet 2014, kan worden beboet met een bestuurlijke boete. 2. De boete voor het overtreden van het nachtencriterium, bedoeld in artikel 23b van de Huisvestingwet 2014, met ten hoogste 20 nachten bedraagt: a. Bij eerste overtreding €5.000,-; b. Bij tweede overtreding binnen een tijdvak van vier jaren € 10.000,-; c. Bij derde en herhaalde overtreding binnen een tijdvak van vier jaren €15.000,-. 3. De boete voor het overtreden van het nachtencriterium, bedoeld in artikel 23b van de Huisvestingwet 2014, met 21 nachten of meer bedraagt: a. Bij eerste overtreding €15.000,-; b. Bij tweede overtreding binnen een tijdvak van vier jaren € 25.000,-; c. Bij derde en herhaalde overtreding binnen een tijdvak van vier jaren €50.000,-. 4. De boete voor het overtreden van de verboden, bedoeld in artikel 23a en 23e van de Huisvestingswet 2014 is ten hoogste gelijk aan het bedrag dat als hoogste is aangewezen in artikel 35, tweede lid, van de wet.

C. Aan Bijlage 1 van Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020 wordt onder vernummering van de overige begrippen het begrip Bed and Breakfast toegevoegd luidende als volgt: • •

Aanbieder: een natuurlijk persoon of rechtspersoon die, al dan niet via een digitaal platform, vraag en aanbod van woonruimte voor toeristische verhuur bij elkaar brengt. Bed and Breakfast: Een kleinschalige accommodatie bedoeld voor overnachting waarbij alleen ontbijt wordt verstrekt. De onderneming is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel gevestigd op het bouwperceel van de hoofdbewoner(s) die de werkzaamheden omtrent de accommodatie (overwegend) zelf uitvoeren. Een en ander zoals bedoeld in het Bed & Breakfast Beleid gemeente Leiden d.d. 19 april 2011.

Pagina 5 van 6

•

Toeristische verhuur: in een woonruimte tegen betaling bieden van verblijf aan personen die niet als ingezetene zijn ingeschreven met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen.

Artikel II Inwerkingtreding Deze wijzigingsverordening treedt in werking op de eerste dag na bekendmaking.

Artikel III Citeertitel Deze verordening wordt aangehaald als Wijzigingsverordening Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020, onderdeel toeristische verhuur. Gedaan in de openbare raadsvergadering van,

de Griffier,

de Voorzitter,

dhr. G.F.C. Van Leiden

drs. H.J.J. Lenferink

Pagina 6 van 6