RV 20.0147 Raadsvoorstel Continueren Erfgoednota (2014 2020)

RAADSVOORSTEL

Rv. nr.: 20.0147

B en W-besluit d.d.: 15-12-2020 B en W-besluit nr.: 20.0639

Naam programma: 08 Cultuur, sport en recreatie Onderwerp: Continueren Erfgoednota (2014 – 2020) Aanleiding: Eind 2013 werd na een interactief proces met de stad de Leidse Erfgoednota (2014 - 2020) vastgesteld. Gezien de titel van de Erfgoednota (2014 – 2020) kan gesteld worden dat deze in principe per 1 januari 2021 verloopt (hoewel dit niet in het besluit expliciet is vermeld). Voorgesteld wordt om de huidige Erfgoednota voorlopig als kader te continueren en de einddatum van 2020 te laten vervallen. Doel: -

Continueren van de ambitie van de huidige Erfgoednota (die als kader op hoofdlijn nog voldoet) Contineren van voldoende inzet op diverse benodigde uitvoeringsprojecten, zoals de transitie richting Omgevingswet Voorkomen van inzet van beperkte capaciteit op een arbeidsintensief, interactief proces van een nieuwe beleidsnota (wat gezien het reeds beschikbare kader niet nodig is).

Kader: - Omgevingswet en Erfgoedwet: De Omgevingswet en de Erfgoedwet regelen de bescherming van het cultureel erfgoed. De omgang met het cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving is geregeld in de (aanstaande) Omgevingswet die per 1 januari 2022 gepland staat. De duiding van cultureel erfgoed en de zorg voor cultuurgoederen in overheidsbezit staat in de Erfgoedwet. Dat betekent dat het fysieke erfgoed uit de Leidse Erfgoedverordening overgaat naar de Verordening Fysieke Leefomgeving. In de Erfgoedverordening blijft alleen het roerende erfgoed achter. - RV.12.0044 Ontwikkelingsvisie Leiden 2030, Stad van Ontdekkingen (pijlers internationale kennis en historische cultuur, waar de Erfgoednota op aansluit) - RV 19.0068 Omgevingsvisie Leiden 2040 1.0 (waarin erfgoed vanuit de Omgevingswet een verplicht onderdeel) -

Programma 8, Sport, Cultuur en Recreatie RV 19.0140 Cultuurnota 2020 De kracht van cultuur (raakvlakken met Erfgoednota, pijler Historische Cultuur), Visie: Cultuur biedt ieder die hier woont, werkt of verblijft de gelegenheid mee te doen in onze Stad van Ontdekkingen; Cultuur geeft ieder de gelegenheid tot ontwikkeling en ontmoeting, tot genieten en ontdekken; Voor iedereen, ongeacht leeftijd, afkomst, opleiding, herkomst, talent en/of vitaliteit. Ambities: 1. Op Sterke Benen: Onze sterke culturele basisinfrastructuur heeft een kwalitatief goed en inclusief aanbod. Toegankelijk en aantrekkelijk. Met groot bereik. 1/5

2. Met Hart en Ziel: In Leiden draagt cultuur bij aan het bereiken van maatschappelijke doelen. Leiden is een sociale stad: iedereen doet en telt mee. 3. Met Kop en Schouders: Leiden onderscheidt zich (inter)nationaal met haar bijzondere weefsel van kennis en cultuur. Cultuur én kennis maken samen de stad. Lokaal en regionaal, nationaal en internationaal. -

RV 13.0113 Erfgoednota (2014 – 2020)

Visie Erfgoednota De visie in de Erfgoednota geeft aan dat Leiden met erfgoed een onderscheidende kracht in huis heeft; zo heeft Leiden én de internationale kennis en collecties, én de aantrekkelijke historische stad én de grote mate van betrokkenheid van bewoners. Daarbij gaat het om de waarde van het erfgoed zelf, maar ook om de meerwaarde voor de stad. We onderzoeken en ontdekken, verbinden oud en nieuw, borgen en innoveren, vertellen en beleven. Dat maakt erfgoed tot een essentiële bron in de pijlers van Leiden, Stad van Ontdekkingen. Erfgoed leeft, het raakt de emotie, geeft daardoor energie en stimuleert de economie. Leiden bouwt met het levend verleden aan de toekomst van de stad. De Erfgoednota gaat in op drie centrale thema’s: kennis en collecties, de historische omgevingskwaliteit en de beleving van erfgoed. Erfgoednota (2014 – 2020); overzicht van 3 ambities en 12 doelen (aandachtspunten binnen de ambities) I Leiden staat met al haar erfgoedkennis en collecties nationaal en internationaal aan de top; 1.

Leiden versterkt en behoudt de unieke mix van musea en kennisinstellingen (relatie cultuurnota en kennisstad)

2.

Leiden bouwt verder aan erfgoedkennis en collecties, van Leidse geschiedenis tot wereldschatten

3.

Leiden versterkt de vakkennis die op het gebied van erfgoed in de stad aanwezig is

II

Leiden wil haar historische omgevingskwaliteit behouden, benutten en versterken voor een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige stad; 4.

Leiden betrekt cultuurhistorische kennis en waarden bij iedere ontwikkeling in de stad

5.

Leiden versterkt de omgevingskwaliteit en belevingswaarde ten behoeve van een aantrekkelijke stad

6.

Leiden behoudt en benut vakmanschap voor kwaliteit

7.

Leiden stimuleert gebruik en herbestemming van historische bebouwing voor een vitale stad

8.

Leiden zorgt voor toekomstbestendige monumenten en historische elementen

III

Leiden bruist van erfgoedbeleving voor en door bewoners en bezoekers. 9.

Leiden maakt erfgoed beleefbaar voor en door bewoners en bezoekers

10. Alle Leidenaren tot 18 jaar maken kennis met het brede erfgoed van de stad 11. Leiden benut de historische stad als podium en decor en geeft nieuwe betekenis aan bestaand erfgoed 12. Leiden laat zien wat de stad in huis heeft en zorgt voor goede erfgoedmarketing

2/5

Overwegingen: De huidige Erfgoednota (2014 – 2020) werd na een uitgebreid interactief proces met draagvlak van de stad vastgesteld. In de Erfgoednota staat de open – en nog altijd actuele – opgave centraal; hoe benutten we de kansen en kwaliteiten van erfgoed in Leiden, Stad van Ontdekkingen? De einddatum van de Erfgoednota (2014 - 2020) is destijds vrij arbitrair gekozen, er was geen specifieke aanleiding voor. Erfgoedbeleid gaat van nature over de lange termijn; wat Leiden in huis heeft aan kernkwaliteiten op het gebied van erfgoed is niet veranderd. Continuering van de huidige Erfgoednota wordt voorgesteld omdat de nota als kader (met visie, ambities en doelen) nog goed voldoet, mede gezien het integrale en open karakter daarvan, waarbij ieder een eigen bijdrage kan leveren aan de ambities, ook vanuit actuele situaties en ontwikkelingen. Komst van de Omgevingswet Een van die actuele ontwikkelingen is de komst van de Omgevingswet, met als opgave het in samenhang beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving, met ruimte voor ontwikkeling en het waarborgen van kwaliteit. Cultureel erfgoed is één van de verplichte belangen binnen de Omgevingswet.

De inhoud van de huidige Erfgoednota biedt hiervoor voldoende aanknopingspunten, omdat het al een integrale Erfgoednota is die sterk gericht is op de relatie erfgoed en ruimte (ambitie 2) en daarmee al voorsorteert op de Omgevingswet. De afgelopen jaren zijn we vanuit erfgoed al volop aan de slag gegaan in de geest van de nieuwe wet. Zo is er in Leiden, als één van de weinige gemeenten in Nederland, een eigen programma Duurzame Monumentenzorg succesvol opgestart. Daarnaast is met Erfgoed op de Kaart een grote stap gezet in de benodigde digitale inventarisatie van erfgoed. Inhoudelijk gezien staat de Erfgoednota (en de daarin geformuleerde leidende principes zoals het zoeken van aansluiting bij de historische karakteristieken) niet op zichzelf, maar altijd in relatie tot andere ruimtelijke kaders. Steeds wordt vanuit het huidige erfgoedbeleid input geleverd en erfgoed meegewogen, maar zal in de ruimtelijke ontwikkeling van de stad altijd een bredere belangenafweging plaatsvinden, bijvoorbeeld ten aanzien van grote opgaven zoals duurzame verstedelijking, hoogbouw, de omgang met het beschermd stadsgezicht en energietransitie. In die belangenafweging spelen ook erfgoedpartners zoals de Historische Vereniging Oud Leiden een actieve rol in de stad.

De diverse instrumenten van de Omgevingswet geven de mogelijkheid om erfgoed op een integrale manier in te zetten bij de aanpak van de grote ruimtelijke opgaven van de toekomst. Om erfgoed goed te kunnen meewegen in deze ontwikkelingen is het van belang dat zowel in de Omgevingsvisie als in het Omgevingsplan erfgoed de juiste plek krijgt. Daarnaast is het zinvol te bezien in hoeverre delen van het huidige beleid ondergebracht kunnen worden in een programma (een van de instrumenten van de Omgevingswet). Dat kan de samenhang tussen de beleidsmatige facetten en het uitvoeringsprogramma versterken. Zo kan het beleidsterrein goed worden geborgd in samenhang met bijvoorbeeld het duurzaamheidsbeleid en de verstedelijkingsopgave. Op die manier zal waarschijnlijk een groot deel van het huidige sectorale beleid (ten aanzien van de fysieke erfgoed) worden ondergebracht binnen de instrumenten van de Omgevingswet. Hiervoor is uiteraard een flinke tijdsinvestering nodig. De vraag of en welk sectoraal beleid er dan vervolgens nog kan of moet worden ontwikkeld komt pas na deze uitwerking aan de orde.

3/5

Vervolg Erfgoedbeleid is lange termijn beleid. We zien in de uitvoering van de totale Erfgoednota dat er flinke stappen zijn gemaakt, niet alleen vanuit de gemeente (met name ook de gemeentelijke instelling Erfgoed Leiden en Omstreken) maar ook door de vele professionals en vrijwilligers in de stad. Veel is uitgevoerd maar zeker niet alles. Vaak gaat het ook om grotere langlopende processen, die mede afhankelijk zijn van ontwikkelingen in – of initiatieven uit - de stad, zoals een ambachtsplein (clustering) of een Humanities Campus. Ook zijn er veel structurele inspanningen die blijvende aandacht vragen. In voorliggend voorstel komt de einddatum van het huidige beleidskader te vervallen. Afhankelijk van nut en noodzaak (ontwikkelingen) kan het erfgoedbeleid na een aantal jaar alsnog worden geëvalueerd / geactualiseerd. De komende jaren staan echter vooral in het teken van de Omgevingswet. Financiën: Erfgoed maakt deel uit van programma 8, Sport, Cultuur en Recreatie, 8b erfgoed. Continuering van de Erfgoednota brengt geen nieuwe kosten met zich mee. Bestaande middelen zijn niet specifiek gekoppeld aan de looptijd van de Erfgoednota. Inspraak/participatie: De Erfgoednota is destijds tot stand gekomen in samenspraak met de stad en had in die zin een breed draagvlak.

Er is op het voorliggend voorstel tot continuering geen inspraaktraject gestart omdat het gaat om voortzetting van bestaand beleid. Wel is de verlenging besproken met partners aan de Erfgoedtafel: de Historische Vereniging Oud Leiden, Het Waterambacht Leiden, Stichting Open monumentendagen en stichting Diogenes Leiden. Zij staan achter het continueren van bestaand beleid. De Historische Vereniging Oud Leiden geeft aan dat de huidige Erfgoednota nog goed een tijd van kracht kan zijn, dat het een prima stuk is waar veel in staat en wat ook nog actueel is. Evaluatie: De Erfgoednota vormt het lange termijn kader voor het erfgoedbeleid. Als hiertoe aanleiding is, afhankelijk van nut en noodzaak (ontwikkelingen) kan dit opnieuw na een aantal jaar tussentijds geëvalueerd of geactualiseerd worden. De komende jaren staan echter in het teken van de Omgevingswet. Bijgevoegde informatie: - brief met terugblik op het erfgoedbeleid sinds 2014

4/5

RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 20.0147 van 2020), mede gezien het advies van de commissie (2 februari 2021),

1.

BESLUIT de einddatum van de huidige Erfgoednota (2014 - 2020) te laten vervallen en deze onder de titel Leidse Erfgoednota (2014) met de bestaande ambities te continueren: a. Leiden staat met al haar erfgoedkennis en collecties nationaal en internationaal aan de top; b. Leiden wil haar historische omgevingskwaliteit behouden, benutten en versterken voor een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige stad; c. Leiden bruist van erfgoedbeleving voor en door bewoners en bezoekers.

Gedaan in de openbare raadsvergadering van 18 februari 2021, de Griffier,

de Voorzitter,

dhr. G.F.C. Van Leiden

drs. H.J.J. Lenferink

5/5