RV 20.0104 Vaststellen Horecavisie 2020 (na inspraak)

RAADSVOORSTEL

Rv. nr.: RV 20.0104

B en W-besluit d.d.: 13-10-2020 B en W-besluit nr.: 20.0453

Naam programma: Werk, Inkomen, Economie & Cultuur Onderwerp: Vaststellen Horecavisie 2020 (na inspraak) Aanleiding: Eind 2019 zou er een tussentijdse evaluatie van de Ruimtelijke-economische horecavisie opgeleverd worden. Omdat tijdens de evaluatie is gebleken dat er een aantal zaken in deze visie grondig verbeterd en/of toekomstbestendig gemaakt moest worden, is ervoor gekozen om de huidige Ruimtelijk-economische Horecavisie Leiden, met een looptijd van 2016-2020, te vernieuwen. Doel: Deze Horecavisie 2020 is erop gericht om de leefbaarheid en de vitaliteit in de binnenstad te verbeteren. Op sommige plekken wordt ingezet op meer levendigheid en op andere plekken wordt ingezet op het bewaren van de rust. De horecabranche staat momenteel als gevolg van de maatregelen omtrent Covid-19 onder grote druk. Ten aanzien van het consolideren en versterken van het bestaande horeca-aanbod biedt deze visie flexibiliteit aan ondernemers door ontwikkeling en innovatie mogelijk te maken. Daar waar de toevoeging van horeca en/of hotelcapaciteit gewenst is, wordt deze passend bij de vraag en de omgeving mogelijk gemaakt. Op andere plekken wordt juist ingezet om het woonklimaat voor bewoners zoveel mogelijk te ontzien door horecaontwikkelingen uit te sluiten. Kader - RV.nr. 19.0057 Uitbreiding functies horeca 1 en consumentverzorgende dienstverlening in de Haarlemmerstraat-Oost - RV.nr.

17.0074 Tussentijdse partiële herziening van de ruimtelijk-economische Horecavisie voor het Nieuwe Rijngebied (na inspraak) - RV.nr. 15.0142 Ruimtelijk-economische horecavisie Leiden (vastgesteld 11 februari 2016) Overwegingen: Horeca draagt op een zeer positieve wijze bij aan de levendigheid van de stad. Levendigheid vormt tezamen met andere facetten een van de onderdelen van een leefbare stad. De binnenstad van Leiden functioneert als de ‘huiskamer’ voor de hele stad en de regio. Zoals in de visie staat beschreven heeft horeca ook een belangrijke sociale functie. Het is de plek waar mensen met een laptop en een goede kop koffie aan het werk zijn en studenten hun scriptie schrijven. Een plek waar je liefde en leed deelt, jubilea viert in een volle kroeg of juist een chique restaurant, samen proost op het behalen van je diploma of je bul, je huwelijksnacht door brengt, je hart kan luchten, even op adem kan komen met een wijntje en een kaasplankje of juist de benen uit je lijf danst. Kortom: horeca verbindt en draagt daarmee op een positieve manier bij aan de leefbaarheid en het karakter van de stad.

1/8

Het nieuwe beleid is tot stand gekomen op basis van uitgebreide raadpleging van stadspartners zoals bewonersverenigingen, KHNL, CML, LM, een enquête onder bewoners, ondernemers en bezoekers (1200 respondenten) en onderzoeken van twee verschillende onderzoeksbureaus, één voor de hotels en één voor de overige horeca. Uit het voortraject werd duidelijk dat de horecavisie moest worden herzien op de volgende punten: - Inspelen op marktontwikkeling en vraag in het totaalaanbod; - de leesbaarheid; - de leefbaarheid in de stad, wonen versus horeca/toerisme optimaliseren; - de regeldruk verlagen en flexibiliteit in ondernemerschap faciliteren. Tijdens de ontwikkeling van deze visie is het Coronavirus uitgebroken, met grote gevolgen voor de (Leidse) horeca. Daarom zijn de groeiprognoses die eerder afgegeven werden voor horeca (exclusief hotels) fors teruggeschroefd. Om de bestaande horecaondernemers de kans te geven om deze economisch zware tijd door te komen, worden ondernemers gefaciliteerd door hen meer flexibiliteit te bieden bij het ontwikkelen en vernieuwen van hun concepten. Algemeen De indeling van horecagebieden is gewijzigd ten opzichte van de huidige horecavisie, waarmee ook de leesbaarheid ervan bevorderd is.

In het kader van leefbaarheid is er een 15-tal woonstraten die geen potentie bieden voor horeca verwijderd, het is hier ongewenst om horecabezoekers naar toe te trekken. Het gaat hierbij om de volgende straten: • 1ste Binnenvestgracht • 2e Binnenvestgracht • Schipholweg • Groenhazengracht • Papengracht • Langebrug (2 delen) • Schoolsteeg • Mooi Japiksteeg • Zonneveldstraat • Boomgaardsteeg • Scheepmakerssteeg • Herensteeg • Salomonsteeg • Pieterskerkgracht • Kaasmarkt Daartegenover staat dat de gebieden rondom het Cultuurkwartier en de Apothekersdijk zijn toegevoegd als horecagebieden. De volgende straten zijn in deze gebieden toegevoegd: • Lange Scheistraat • Marktsteeg • Oude Singel • Apothekersdijk • Stille Rijn • Boommarkt • Vrouwenkerkhof Deze toevoeging geeft nadere invulling aan de Cultuurnota en maakt het mogelijk om ter ondersteuning van de culturele functie van het Cultuurkwartier beperkt horeca toe te voegen. Zo kan men elkaar voorafgaand aan of aansluitend op een cultureel bezoek ontmoeten of samenkomen in de lokale horeca. De Apothekersdijk / Stille Rijn wordt voor bezoekers als aantrekkelijke looproute door de historische binnenstad gezien en vormt met de culturele voorzieningen, horeca, de rondvaart, het water en de gunstige ligging ten opzichte van de zon 2/8

kansen voor het economisch perspectief van de binnenstad. Het Energiepark is als ontwikkellocatie beschreven, omdat hier de wens is om horeca toe te voegen. De pareltjesregeling wordt afgeschaft. Deze heeft in het verleden alleen maar tot verwarring geleid en is zelden gebruikt. Het college behoudt zich het recht voor om gemotiveerd af te wijken van deze horecavisie. Ten opzichte van hotels komt er een marktruimte beschikbaar om het structurele tekort aan kamers dat de afgelopen jaren is ontstaan in te vullen. Omdat veel bestaande Leidse hoteliers al langere tijd hebben aangegeven dat zij uitbreidingsplannen hebben voor hun hotels, is er een aantal kamers gereserveerd voor hen om hun uitbreidingsplannen te kunnen realiseren. Om er voor te zorgen dat het hotelaanbod minder eenzijdig wordt, wordt voor een aantal segmenten waarin weinig aanbod is (boutique hotels, budgethotels en gesegmenteerde zakelijke hotels) ontwikkelruimte gereserveerd. Om een goede geografische spreiding te bewerkstelligen wordt in stadsdeel Zuid ruimte voor hotelontwikkeling gereserveerd. Daarnaast wordt aan een 5-sterren hotel altijd medewerking verleend. Naar aanleiding van de gevolgen van de coronacrisis, wordt van de beschikbare marktruimte vanaf de inwerking treding van deze visie tot een eerste monitoringsmoment in 2023 in eerste instantie 75% beschikbaar gesteld.

Hiermee wordt voorkomen dat in een korte termijn teveel nieuwe hotelkamers worden gerealiseerd. Hoe lang de gevolgen van de Corona-crisis en het herstel daarvan in de horecabranche nog duurt, is niet te voorspellen. Daarom wordt aan deze visie geen einddatum gehangen. In plaats daarvan worden er monitoringsmomenten vastgesteld in 2023 en 2026. Op die momenten wordt gekeken naar de meest recente ontwikkelingen op de markt. Op het moment dat er signalen zijn dat de huidige horecavisie op punten aanpassing behoeft, of aanvullend beleid nodig is, wordt hier in samenwerking met de betrokken partners invulling aan gegeven. Leefbaarheid en duurzaamheid Het wordt drukker in de stad. De effecten hiervan zien we terug op bijvoorbeeld de terrassen en in horecagelegenheden. Dit is o.a. het gevolg van factoren als: kleinere behuizing, bevolkingsgroei, het toenemende aantal banen, meer buitenshuis werken, meer sociaal bezoek / ontmoeting in de horeca en het veranderende wenspatroon van de bezoeker van de winkelstraten. Ook is het aantal museumbezoeken toegenomen. Dit is het gevolg van een consequent beleid van de gemeente om in te zetten op de aantrekkelijkheid van onze stad op het gebied van kennis en cultuur. Zowel voor de mensen uit de stad en de regio maar ook landelijk en zelfs internationaal trekken onze culturele activiteiten bezoekers.

Uit onderzoek is echter ook gebleken dat het aantal bezoekers in het verblijfsgebied van de binnenstad de afgelopen jaren juist is afgenomen. Wel verblijven deze mensen langer in dit gebied en besteden zij meer. Ook geven zij meer geld uit aan eten en drinken. Om goed te monitoren of de stad het aantal toeristen leidt tot overlast is gekeken naar de landelijk gebruikte indicator om overtoerisme te bepalen: het aantal overnachtingen per inwoner. Cijfers van het CBS laten zien dat er in Leiden geen sprake is van overtoerisme. Natuurlijk heeft horeca ook op punten negatieve effecten op de directe leefomgeving en met name het woongenot. Om hierin een goede balans aan te brengen maakt het college in deze visie bewuste keuzes op welke plek en in welke vorm horeca wordt toegestaan. Om de rust te bevorderen en het woongenot te vergroten, zijn allereerst een flink aantal straten verwijderd als horecastraat. Daar zal, anders dan in het bestemmingsplan is toegestaan, geen toevoeging van horeca meer plaatsvinden. Daarnaast wordt in gebieden met kleinschalige panden en meer 3/8

woningen die worden gekenmerkt als zwerfmilieu, een maximale schaalgrootte voor nieuwe horeca vastgesteld. Restaurantgelegenheden in hotels die op breder publiek dan hotelgasten gericht zijn, worden gerekend als zelfstandige horeca om zo te voorkomen dat deze voor overlast zorgen of de balans op de markt verstoren. Tot slot worden terrassen bij hotels alleen mogelijk gemaakt in de horecagebieden van de binnenstad. In deze horecavisie wordt duurzaam ondernemen gestimuleerd door aanbevelingen te doen voor en voorbeelden te geven van maatregelen die men kan nemen ter verduurzaming van de bedrijfsvoering. Ook wordt er informatie gegeven over projecten die lopen vanuit o.a. de gemeente, zoals duurzame afvalinzameling. Daarnaast wordt er ook op gewezen hoe men deel kan nemen aan deze projecten.

Flexibiliteit Ondernemers worden gefaciliteerd in innovatie en versterking van hun bedrijfsvoering: - Ondergeschikte horeca wordt voor bedrijven mogelijk gemaakt; - In bepaalde gebieden buiten de binnenstad wordt horeca toegevoegd die voorziet in de behoefte van het betreffende gebied; - Horeca 1 en 1* worden qua vestigingscriteria gelijk gesteld (de raad wordt hiervoor de keuze voorgelegd, zoals hieronder toegelicht); - Maaltijdrestaurants die gericht zijn op snelle maaltijden maar alleen binnen winkeltijden geopend zijn, krijgen meer kans omdat zij onder horecacategorie 1 worden geschaard (was voorheen H2); - Up- en downgrade van horecacategorie wordt in bepaalde gebieden mogelijk (aanpassing bedrijfsvoering); - Aan hotels tot 5 kamers wordt altijd medewerking verleend; hoteliers krijgen de mogelijkheid uit te breiden. Voor hen wordt een uitbreidingsvoorraad van 350 kamers gereserveerd.

4/8

Het college wil aan de raad de keuze voorleggen om de vestigingsmogelijkheden van H1 en H1* gelijk te trekken. Mits de raad hier voor is, is dit in de besluittekst opgenomen als punt 1.a.iii.1. Mocht de raad ervoor kiezen om dit niet te doen dan geldt in de besluittekst punt 1.a.iii.2. Omdat het wel of niet schenken van alcohol met name van het lunchconcept afhankelijk is en overlast door alcohol in deze vorm van daghoreca niet te verwachten valt, zou bij de mogelijkheden voor nieuwe vestigingen het onderscheid tussen H1 en H1* gelijk getrokken kunnen worden. Het gelijk trekken van de vestigingsmogelijkheden voor H1 en H1* heeft, ten opzichte van de huidige regelgeving, effectief als gevolg dat er in het winkelgebied, zoals hieronder in de kaart in het oranje is aangeduid, bestaande H1 ondernemers hun bedrijfsconcept niet mogen omzetten naar H1*.

Er zijn hieraan zowel positieve gevolgen aan verbonden als negatieve. Het biedt economisch perspectief en gelijke kansen aan horecaondernemers in dit winkelgebied. Het komt tegemoet aan de wens van de overige ondernemers (retailers) in dit gebied die aangeven dat zij graag H1 en H1* toegevoegd willen zien in het gebied. Zij geven aan dat het toevoegen van lunchrooms het winkelgebied aantrekkelijker maakt en versterkt, omdat er meer rustmomenten worden gecreëerd voor bezoekers. Aan de andere kant leidt het toevoegen van H1* in het kernverblijfsgebied tot meer gelegenheden die alcohol schenken. Echter, gezien de beperkte aantallen (maximaal 7) en gezien de openingstijden overdag, is de verwachting dat dit niet zal leiden tot een negatieve impact op de gezondheid en vitaliteit in de stad. De meeste van deze vestigingen zijn landelijke ketens met een vaste formule, deze zullen waarschijnlijk hun bedrijfsconcept niet veranderen naar H1*. Het college laat de beslissing aan de raad of het wenselijk is om de vestigingscriteria van H1 en H1* aan elkaar gelijk te trekken.

Kwaliteitsverbetering aanbod Om een kwaliteitsverbetering van het aanbod te stimuleren wordt met name voor hotels ingezet op een verbreding van het aanbod door de reservering in bepaalde segmenten. Daarnaast zal ook voor stadsdeel Zuid een reservering worden gemaakt. 5/8

Placemaking in de vorm van horeca zal worden toegestaan binnen bepaalde kaders om zo, vooruitlopend op gebiedsontwikkelingen, de mogelijkheid te bieden deze in de spotlight te zetten. Financiën: Het vaststellen van deze nieuwe horeca visie heeft geen financiële of personele gevolgen. Beleidsadvisering op deze visie vindt plaats vanuit de reguliere budgetten binnen programma 3 Economie en de omgevingsvergunningen (horeca) zijn binnen programma 6 Stedelijke ontwikkeling begroot. Inspraak/participatie: Er is in de aanloop van het traject geïnventariseerd bij bewoners en ondernemers naar verbeterpunten. Tevens heeft er een uitgebreide enquête plaatsgevonden onder bewoners, bezoekers en ondernemers binnen Programma Binnenstad waarin men breed op het thema horeca is bevraagd. Ten behoeve van het opstellen van de nieuwe horecavisie is vervolgens een proces beschreven en is een tijdspad vastgesteld. Tijdens het proces zijn het Centrummanagement, de Koninklijke Horeca Nederland afdeling Leiden, Hoteloverleg en Leiden Marketing gevraagd om input. Vervolgens is de conceptversie van de horecavisie opgesteld waarbij de input van de diverse betrokkenen is verwerkt. De conceptversie van de visie is vervolgens gedeeld, toegelicht en besproken met vertegenwoordigers van bewonersverenigingen en ondernemersverenigingen in de stad, KHNL, het Hoteloverleg en LM.

De conceptversie is gedeeld met de HVOL en de Milieuraad. Waar nodig zijn daarna nog aanpassingen gedaan. Daarnaast heeft de visie van 16 juli 2020 tot en met 27 augustus 2020 in de inspraak gelegen. Hierop zijn 27 inhoudelijke reacties gekomen, deze zijn te vinden in het bijgevoegde document “Nota van beantwoording inspraakreacties Horecavisie 2020”. Op hoofdlijnen richten de inspraakreacties vanuit bewoners zich met name op de balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Vanuit vertegenwoordigers van ondernemers is overwegend positief gereageerd op de visie. De hotelbranche maakt zich met name zorgen om de geboden marktruimte. Hiertoe is een aanpassing gedaan in de Horecavisie 2020. Evaluatie: De horeca is een sector die zich snel ontwikkelt en de gevolgen van de corona-crisis en het economisch herstel daarvan zijn niet te voorspellen. Daarom wordt er geen einddatum gehangen aan deze visie. In plaats daarvan zijn er monitoringsmomenten vastgesteld in 2023 en 2026. Op die momenten wordt gekeken naar de meest recente ontwikkelingen op het gebied van horeca en hotels. Mocht op die momenten blijken dan de horecavisie op onderdelen moet worden bijgesteld, of dat behoefte is aan aanvullend beleid, dan zal dit in gang worden gezet. Bijgevoegde informatie: 1. Gebundelde inspraakreacties (vertrouwelijk), inclusief bijlage (lijst insprekers horecavisie 2020, vertrouwelijk) 2.

Nota van beantwoording inspraakreacties horecavisie 2020, inclusief bijlage (Veiligheidsmonitor 2020) 3. Horecavisie 2020 inclusief bijlagen (Evaluatie hotelbeleid Leiden Bureau Stedelijke Planning, Actualisatie horecaonderzoek van B@S, Advies aanpak horecavestiging

6/8

Leiden na corona B@S, enquête programma binnenstad, presentatie horecavisie juni 2020) RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel RV 20.0104 van 2020), mede gezien het advies van de commissie, BESLUIT De Horecavisie 2020 met bijlagen vast te stellen na inspraak met de volgende ambities: a. Flexibiliteit bieden aan zittende en toekomstige ondernemers door: i. Ondergeschikte horeca mogelijk te voor bedrijven; ii. Horeca buiten de binnenstad mogelijk te maken die in lokale behoefte voorziet; iii. 1. Horeca 1 en 1* qua vestigingscriteria aan elkaar gelijk te trekken; of 2. Horeca 1 en 1* qua vestigingscriteria niet aan elkaar gelijk te trekken; Eenvoudige maaltijdrestaurants om te delen in Horeca 1 wanneer deze binnen winkeltijden geopend zijn; iv. Flexibiliteit op sommige plaatsen mogelijk te maken in bedrijfsvoering (upgrade / downgrade horecacategorie); v. Placemaking mogelijk maken ten behoeve van het promoten van toekomstige ontwikkelingen in de stad. b. Balans tussen leefbaarheid en levendigheid waarborgen door: i. Beperking schaalgrootte tot maximaal 300 vierkante meter bvo voor nieuwe horecagelegenheden in de zwerfmilieus in het Pieterskwartier en de Nieuwstraat e.o.; ii. Het stimuleren van duurzaam ondernemerschap; iii. Het vaststellen van het horecagebied; iv.

Onderscheid te maken tussen zelfstandige en ondersteunende restaurantfuncties bij hotels; v. Terrassen bij boutique hotels in de binnenstad alleen mogelijk te maken in straten in het horecagebied. c. Het versterken en consolideren van de horeca in Leiden door: i. Een verbeterde opbouw van het totale horeca-aanbod, door middel van horecagebieden in de binnenstad; ii. Monitoringsmomenten in 2023 en 2026 vast te stellen ten behoeve van het volgen van ontwikkelingen op het gebied van horeca. d. Het verbeteren van de kwaliteit van het aanbod van hotels door: i. Uitbreidingsmogelijkheden bieden aan bestaande Leidse hotelondernemers, door middel van het toewijzen van beperkte uitbreidingsvoorraad; ii. Het aanvullen van tekorten en verbreding in het aanbod van hotelsegmenten door middel van het toewijzen van beperkte uitbreidingsvoorraad per segment; iii. Het stimuleren van de komst van middelgrote hotels door middel van het toewijzen van een beperkte uitbreidingsvoorraad; iv. Het stimuleren van een geografische spreiding hotels door middel van het toewijzen van een beperkte uitbreidingsvoorraad in Leiden Zuid; v. Waar mogelijk medewerking te verlenen aan hotels tot 5 kamers; vi. Maximering aantal hotelkamers per hotel. 7/8

vii. Monitoringsmomenten in 2023 en 2026 vast te stellen ten behoeve van het volgen van ontwikkelingen op het gebied van hotels.

Gedaan in de openbare raadsvergadering van, de Griffier,

de Voorzitter,

8/8