RV 19.0126 Wensen en bedenkingen procedure deelname aan de Stichting Leiden Bio Science Park

RAADSVOORSTEL

Rv. nr.: 19.0126

B en W-besluit d.d.: 29-10-2019 B en W-besluit nr.: 19.0535

Naam programma: 03 Economie Onderwerp: Wensen en bedenkingen procedure deelname aan de Stichting Leiden Bio Science Park Aanleiding: In 1984 toonde het Leiden Bioscience Park zich al een voorloper als een van de eerste science parks in Nederland en Europa. Prof. Dr. Rob Schilperoort bedacht na een bezoek aan de VS dat het gebied achter het station bij uitstek geschikt zou zijn voor een nieuw soort bedrijventerrein waar naast de universiteit zich ook bedrijven zich konden vestigen, zodat deze gemakkelijker met elkaar konden samenwerken. Het begon met een enkel bedrijvencentrum, en door de jaren heen vestigden zich hier bedrijven, kennisinstellingen, start ups en onderzoeksinstituten. Het LBSP werd de thuisplek voor tal van Nederlandse successen in de Life Sciences & Health en dé groeimotor van de lokale en regionale economie. In 35 jaar is het Leiden Bio Science Park uitgegroeid tot de op één na grootste campus in Nederland en de grootste Life Science & Health campus. Want dat is een van de krachten van het LBSP, dat 35 jaar lang de focus altijd op de sector Life Sciences & Health is gericht. Dat maakt het LBSP tot de unieke plek die het vandaag de dag is. Helaas biedt dat geen garantie voor toekomstig succes, maar wel volop kansen. De omgeving van het LBSP is snel aan het veranderen.

Life Sciences & Health is overal een sector van groeiend belang, en wereldwijd zien we nieuwe innovatiecentra opkomen. Om de sterke positie van Nederland en het Leiden Bio Science Park in het bijzonder te behouden, zullen we betekenisvolle stappen moeten zetten in het verbeteren van het vestigings- en innovatieklimaat zodat talent en bedrijven hier blijven komen. Op en rond het LBSP is veel aan de gang, want stilzitten is geen optie. Vandaar dat het voornemen bestaat om een verstevigde parkorganisatie onder te brengen in een zelfstandige stichting. Gevraagd wordt om wensen- en bedenkingen op dit voornemen kenbaar te maken. Beleidsakkoord 2018-2022 Samen maken wij de Stad Het Beleidsakkoord 2018- 2022 “Samen maken wij de stad” noemt het strategische belang van het Leiden Bio Science Park. Samen met de Binnenstad en het Stationsgebied zijn deze gebieden belangrijk voor het bieden van (regionale) werkgelegenheid, voorzieningen en huisvesting. Niet voor niets wordt het Leiden Bio Science Park als de grootste banenmotor van de regio gezien. In het akkoord is opgenomen om samen met ondernemers op het park, het LUMC, de Universiteit Leiden en de gemeente Oegstgeest vijf jaar voor elk jaar € één miljoen uit te trekken voor het Bio Science Park ter versterking van het economische innovatiecluster.

1/14

De Raad van Participanten1 heeft vorig jaar Kwartiermaker Van den Steenhoven opdracht gegeven om met een voorstel te komen hoe wij onze kansen en positie van het park kunnen versterken. Dit heeft geleid tot het document : “Van Science Park naar Innovatie District”, Programma en Parkorganisatie Leiden Bio Science Park 2019 – 2023. Doel: Met het voorstel wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen te uiten op het voorgenomen besluit tot oprichting van de Stichting Leiden Bio Science Park.. Met de oprichting, het deelnemen aan de Stichting en versteviging van de parkorganisatie versterken wij onze kansen en positie van het park. Kader: - Ontwikkelingsvisie 2030 Leiden Stad van ontdekkingen - Beleidsakkoord 2018 - 2022 Samen maken wij de stad - Programma Leiden Kennisstad 2017 – 2021, Samenwerkingsovereenkomst Universiteit Leiden, Leids Universitair Medisch Centrum, Hogeschool Leiden en gemeente Leiden. - Omgevingsvisie 2040, versie 1.0.(vastgesteld 15 juli 2019) - Hart van Holland, regionale omgevingsagenda 2040 - Beleidskader Verbonden Partij gemeente Leiden 2018 - Kaderbrief 2019 - 2022 Overwegingen: Van Science Park naar Innovatie District (Programma en Parkorganisatie LBSP) De ontwikkeling die het Leiden Bio Science Park nu doormaakt, past in een wereldwijde trend waar en hoe innovatie plaatsvindt.

Deze zal echter het karakter van het LBSP wel doen veranderen. Sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw zagen we een opkomst van science parks en valleys waar kennisinstellingen en bedrijvigheid elkaar opzochten. Het bekendste voorbeeld is natuurlijk Silicon Valley rond Stanford University. Maar overal ter wereld zijn voorbeelden te over. Deze parken lagen in het groen en straalden bovenal een oase van rust uit waar bedachtzaam gewerkt kon worden aan innovaties. Niet afgeleid door de drukte van de stad. Ze lagen aan de rand van de stad of zelfs ver daarbuiten, omdat daar de grond goedkoper was, het vaak makkelijker parkeren was, maar ook omdat je daar gemakkelijker in eigen laboratoria je gang kon gaan. Want veel interactie was er niet. Research labs van universiteiten en bedrijven lagen apart en functioneerde zelfstandig met ieder zijn eigen voorzieningen. Op die manier kon je je letterlijk afsluiten om in het geheim te werken aan de volgende doorbraak. Geleidelijk vond een transformatie plaats. De aantrekkingskracht van de traditionele science parks begon af te nemen, onder meer door congestie maar ook omdat het innovatiemodel veranderde. Er kwam meer behoefte aan interactie, zij het meestal tussen specialisten binnen een bepaald domein. Science parks ontwikkelden zich tot campussen waar meer gelegenheid was voor ontmoeting en meer te doen was dan alleen werk.

Denk aan de campus van Google waar medewerkers alles in hun directe werkomgeving kunnen vinden, van horeca tot sportcentra. Dat is waar het talent dat deze bedrijven wilden aantrekken om vroegen. Een volgende stap in deze ontwikkeling was dat voorzichtig de interactie tussen verschillende bedrijven en

1

In de Raad van Participanten hebben bestuurlijk zitting; Universiteit Leiden, Leids Universitair Medisch Centrum, Ondernemersvereniging Leiden Bio Science Park, de gemeenten Oegstgeest en Leiden. 2/14

onderzoekers gefaciliteerd werd, gedreven door het zgn. Open Innovatie-model. De Eindhovense High Tech Campus is hiervan een sterk voorbeeld. Sinds een jaar of tien zien we de wijze waarop innovatie ruimtelijk neerslaat zich verder transformeren. Innovatie vandaag gaat steeds vaker over de interactie tussen domeinen en sectoren. Technologie in combinatie met Finance wordt Fintech. Health & AI. Energie en Big Data. Marketing en Design wordt van groter belang. We zien dat innovatie naar de stad trekt, van de rand naar het centrum waar mensen elkaar ontmoeten. Waar de interactie tussen sectoren en domeinen gemakkelijker is. Waar jong talent wil wonen en werken. Want zij gaan liever met de fiets of OV dan met een auto via een drukke snelweg naar een groot, lelijk parkeerterrein in een stil gebied zonder identiteit. Ze zoeken plekken met een levendige sfeer, met ruimte voor ontmoeting en vermaak. Met cultuur en onverwachtse evenementen. Waar ook programmatisch de interactie en samenwerking tussen diverse onderzoekers en innovatoren wordt ondersteund. Dus zien we de opkomst van het Innovatie District. De bekendste voorbeelden zijn Boston’s Kendall Square, Toronto’s Discovery District en Tokyo’s Innovation Campuses. Onderzoekers van Brookings Institution hebben het fenomeen van het Innovatie District bestudeerd, en zien dit in de VS maar inmiddels overal ter wereld opkomen.

Hier vindt momenteel zowel de meeste economische groei maar ook vooral verreweg het grootste aantal uitvindingen (en dus garantie voor toekomstige groei) plaats. Talent, kapitaal en bedrijvigheid trekken naar deze innovation districts. Zij definiëren een Innovatie District als: “A dense, dynamic engine of economic activity where research-oriented institutions, high growth firms, and tech and creative startups are embedded within a growing, amenity-rich residential and commercial environment.2” Zij zien innovatie nu plaatsvinden in levendige gemeenschappen waar innovatieve bedrijven, kennisinstellingen en talent samenkomen, vaak rond een bepaald thema en sterk verbonden met andere domeinen en sectoren. Altijd is er een universiteit of academisch medisch centrum als ankerpunt van het gebied. Tevens is er een organisatie die alle partijen verbindt en de ontwikkeling van het district bevordert. De onderzoekers zien drie modellen voor het Innovatie District waarbij de derde variant van ‘urbanized science park’ het best beschrijft welke ontwikkeling het LBSP doormaakt. Het Leiden BioScience Park is, zoals de naam al stelt, gestart als een science park. Voor vele Leidenaren was het buiten de stad, verstopt achter het station. Rustig in het groen, met volop ruimte.

In zijn tijd was het een gouden greep om dit gebied op deze manier te ontwikkelen, maar nu is het tijd voor een transformatie. We willen het LBSP van science park transformeren naar een innovatie district. Dat kan omdat het LBSP zeer goed te zien is als stedelijk gebied, als deel van de stad, direct achter het station. Het is ook nodig om als vestigingsplek aantrekkelijk en relevant te blijven. Als het LBSP de groeimotor van stad, regio en land wil blijven, als we werkgelegenheid willen behouden en uitbreiden, dan zullen we deze transformatie in de komende jaren moeten realiseren. Verdichten, Vermengen, Verbinden en Versterken Dit betekent dat het Leiden BioScience Park de komende jaren meer zal moeten verstedelijken. Dit betekent een ontwikkeling langs de volgende vier lijnen:

2

Bruce Katz & Julie Wagner, 2014, The Rise of Innovation Districts; a new geography of innovation in America, Brookings Institution 3/14

1. Verdichten De ruimtelijke omgeving van het LBSP zal verdichten. Er is ruimte om uit te breiden, maar ruimte is schaars en zal slim moeten worden benut. De trend is verdichting van het gebied. Dit betekent onder andere meer en hogere bebouwing, parkeren centraal in gebouwen, meer ruimte voor lopen en fietsen in plaats van de auto. Biodiversiteit, verduurzaming, klimaatadaptie en energietransitie zijn hierbij van belang. 2. Vermengen Diverse functies van het LBSP zullen meer gaan vermengen. Er komt naast kantoren en labs meer ruimte voor horeca, sportfaciliteiten, ontmoetingen (bv. events), cultuur etc. Deze zullen deels ook in dezelfde gebouwen gaan plaatsvinden. Er worden plekken gecreëerd waar ontmoeting en interactie wordt gefaciliteerd en die een levendig hart van de campus gaan vormen. 3. Verbinden Er zal actief gewerkt worden aan het verbinden van individuen en organisaties op en rond het LBSP middels programma’s, activiteiten en events. Dut geldt zowel voor bewoners van het LBSP, maar ook voor bezoekers. Dat zijn mensen werkzaam in Life Sciences & Health in Nederland, Europa of daarbuiten, maar ook andere mensen die het LBSP ontdekken als een plek om naartoe te gaan voor een diner, museumbezoek of event. 4.

Versterken Er wordt ingezet op het versterken van het vestigings- en innovatieklimaat op het LBSP, en het sterker zichtbaar maken wat het LBSP allemaal te bieden heeft. We zullen gericht kijken waar en hoe het LBSP te verbeteren middels faciliteiten en voorzieningen en hoe het LBSP meer onder de aandacht te brengen, lokaal, nationaal en internationaal. Als we deze transformatie realiseren, zal het LBSP, ook op Leids grondgebied, fors verder groeien en zich verder ontwikkelen tot een broedplaats van innovatie die wereldwijd talent, bedrijven en investeringen zal aantrekken. Dit sluit ook aan bij het advies van het College van Rijksadviseurs aan het Uitvoeringsprogramma Ruimtelijk Economische Ontwikkelstrategie (REOS). Het Leiden Bio Science Park is een van de strategische gebieden van het REOS. Doen we deze transformatie niet, dan lopen we het risico dat nieuwe bedrijven wegblijven of zelfs huidige bedrijven vertrekken naar andere innovatiecentra.

Wensen- en bedenkingenprocedure Het bevorderen en ondersteunen van de transformatie van het Leiden Bio Science Park in de komende jaren vereist een sterke, centrale organisatie die alle partners en stakeholders bijeen kan brengen, maar hen ook tot gezamenlijke actie kan leiden. Een centraal aanspreekpunt met voldoende gezag, en met een sterke en inspirerende directeur als gezicht van het LBSP. Er is op dit moment al een Parkorganisatie in het LBSP en deze doet goed werk. We beginnen zeker niet bij nul. Geconcludeerd is echter dat voor de ontwikkeling van de komende jaren de huidige constructie waarbij de Parkorganisatie ondergebracht is bij de OVBSP onvoldoende geschikt is. De huidige Parkorganisatie ontbeert het mandaat, menskracht en middelen om de rol te vervullen die nodig wordt geacht.

4/14

De huidige omvang van de parkorganisatie is 3 fte. Deze bezetting is volstrekt onvoldoende voor de huidige taken laat staan het doen van nieuwe taken. Derhalve wordt een groei in omvang nodig geacht om de parkorganisatie te verstevigen naar 8,9 fte in 2023. Een piek naar 9,9 fte is geraamd in 2022 vanwege dat Leiden dit jaar European City of Science is. Daarna stabiliseert de omvang van het team. Een deel van de groei zal ook tijdelijke krachten en/of inhuur betreffen om de organisatie flexibel te houden. Er wordt dan ook voorgesteld de Parkorganisatie onder te brengen in een eigen stichting, en is de afgelopen tijd gewerkt aan het herontwerpen ervan. Gedurende het jaar 2019 opereert de parkorganisatie nog onder verantwoordelijkheid van de OVBSP conform de huidige overeenkomst. Overdracht naar de nieuwe, zelfstandige stichting is bij goedkeuring deelname per 1 januari 2020 gepland. Gevraagd wordt uw eventuele wensen en bedenkingen over dit voornemen kenbaar te maken. Voorgenomen Stichting Leiden Bio Science Park en Beleidskader Verbonden Partijen 2018 De Stichting LBSP is een zelfstandige stichting met een bestuur van 6 leden waarbij de drie geledingen (ondernemers, kennisinstellingen en overheden) evenredig zijn vertegenwoordigd. Leden zijn functioneel benoemd.

Over maximaal twee jaar (uiterlijk per 31 december 2021) zal het bestuur overgaan in een Raad van Toezicht en zal de directeur tevens bestuurder van de stichting worden. Doel hiervan is zorg te dragen dat de directeur een sterk mandaat heeft en houdt, en zeker op termijn voldoende afstand te creëren tussen de dagelijkse operatie en het bestuur ervan. Dit wordt door alle partijen gezien als een cruciale succesfactor. Waar in het begin een grotere bestuursverantwoordelijkheid gerechtvaardigd is, wordt op velerlei advies nu reeds vastgelegd dat de komende twee jaar toegewerkt wordt naar een zelfstandige Parkorganisatie met een Raad van Toezicht. In het bestuur van de stichting wordt gevraagd de volgende vertegenwoordigers plaats te nemen: Geleding kennisinstellingen: 1 lid te benoemen door Universiteit Leiden, 1 lid te benoemen door LUMC Geleding ondernemers: 1 lid te benoemen door OVBSP, 1 lid namens Janssen Biologics BV Geleding overheden: 1 lid te benoemen door Gemeente Leiden en 1 lid te benoemen door Gemeente Oegstgeest. De gemeente Leiden hanteert het Beleidskader Verbonden Partijen 2018 op basis waarvan wordt bepaald of kan worden deelgenomen in een privaatrechtelijke rechtspersoon.

Dit beleidskader is formeel strikt van toepassing indien met de deelneming zowel een bestuurlijk als een financieel belang is gemoeid, op de manier zoals deze in de begrippen in het beleidskader zijn omschreven. In dit geval is er geen sprake van een financieel belang. Van een financieel belang in de zin van het beleidskader is sprake wanneer de gemeente of provincie middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de organisatie, of wanneer financiële problemen bij de organisatie kunnen worden verhaald bij de gemeente. Dit financiële belang kan op publiekrechtelijke of privaatrechtelijke weg tot stand komen, zoals via de Wgr, aandelen, leningen of garantstellingen.Reguliere handelstransacties waarbij geen geld ter beschikking wordt gesteld, maar een betaling van een tegenprestatie plaatsvindt, bijvoorbeeld bij crediteuren of subsidierelaties, leiden niet tot een financieel belang. De financiële bijdragen die de gemeente zal voldoen, zijn geen investeringen die worden geactiveerd op de gemeentelijke balans of garantstellingen. De betalingen zijn tegenprestaties voor opdrachten en/of betalingen op grond van subsidiebeschikkingen. Er is derhalve geen 5/14

sprake van een financieel belang in de zin van het beleidskader (zie onderstreping in cursief citaat hierboven). Het beleidskader verbonden partijen is dus strikt genomen vanwege het ontbreken van een financieel in de zin van het beleidskader niet van toepassing. Echter vanuit zorgvuldigheidsoogpunt is het voornemen van het college toch getoetst aan de uitgangspunten van het Beleidskader Verbonden Partij 2018. De uitgangspunten zijn als volgt: • Het college overweegt alleen een bestuursfuncties in een privaatrechtelijke organisatie als dat een duidelijk publiek belang heeft dat niet op een andere wijze kan worden gerealiseerd, evt. ambtelijk, namens het college. Gezien het strategisch belang van het Leiden Bio Science Park en de te nemen schaalsprong van de parkorganisatie is het wenselijk dat een bestuurder van de gemeente Leiden voor de eerste twee jaar van de op te richten stichting in het bestuur van de stichting zitting neemt. Hiermee dient de gemeente Leiden het publiek belang. Na twee jaar wordt van rechtswege (geregeld in de concept-statuten) de bestuursfunctie gewijzigd in een Raad van Toezichtfunctie zodat er meer afstand komt tussen de parkorganisatie (de stichting) en de gemeente.

• De wenselijkheid van een benoeming in een bestuur of Raad van Toezicht of Commissarissen wordt iedere vier jaar bij de aanvang van een nieuwe collegeperiode opnieuw door B&W vastgesteld aan de hand van een (risico)analyse. Niet van toepassing op de huidige collegeperiode. Bij een nieuw collegeperiode zal de bovenstaande overweging opnieuw worden getoetst. • Het belangrijkste criterium is of de voordelen van bestuurlijke deelname, namelijk dat de gemeentelijke doelstellingen door deelname beter kunnen worden bereikt, opwegen tegen de risico’s van deelname. In het algemeen verdient een externe vertegenwoordiger de voorkeur. Gezien het grote belang van het Leiden Bio Science Park als banenmotor, de kennisintensiteit, de innovatie en het behalen van gezondheidswinst worden gemeentelijke doelstellingen beter bereikt. Daarbij speelt mee dat vanuit ander partners de wens is geuit dat de gemeente deelneemt aan het bestuur (later Raad van Toezicht) van de Stichting. Onze partners zijn hierin op het hoogste niveau vertegenwoordigd. • Raadsleden vervullen geen gemeentelijke vertegenwoordiging in privaatrechtelijke functies, tenzij hiermee een publiek belang gediend wordt en de raad hierover gehoord is.

Niet van toepassing aangezien wordt voorgesteld de projectwethouder Leiden Bio Science Park deel te laten nemen aan het bestuur van de Stichting Leiden Bio Science Park, later Raad van Toezicht. • In gevallen waarin raadsleden op persoonlijk initiatief bestuursfuncties aanvaarden van partijen waarin de gemeente een financieel belang heeft, dan worden deze partijen als verbonden partij aangemerkt en zal een passend governanceregiem worden ingesteld. Raadsleden zullen een dergelijke functie slechts aanvaarden nadat de raad hierover is gehoord. Niet van toepassing aangezien wordt voorgesteld de projectwethouder Leiden Bio Science Park deel te laten nemen aan het bestuur van de Stichting Leiden Bio Science Park, later Raad van Toezicht. • Ambtenaren vervullen geen gemeentelijke vertegenwoordiging in privaatrechtelijke functies, tenzij hiermee een publiek belang gediend wordt en de raad hierover gehoord is. Bij beëindiging 6/14

van het dienstverband of functiewisseling eindigt in principe de vertegenwoordiging namens de gemeente. Niet van toepassing aangezien wordt voorgesteld de projectwethouder Leiden Bio Science Park deel te laten nemen aan het bestuur van de Stichting Leiden Bio Science Park, later Raad van Toezicht. Naast deze uitgangspunten vraagt het Beleidskader in te gaan op de volgende onderwerpen (zie ook hierna de tabel): A: Gemeentelijke bestuursdeelname De projectwethouder Leiden Bio Science Park neemt deel aan het bestuur van de op te richten Stichting. Per 1 januari 2022 wordt dit een Raad van Toezichtfunctie. B. Gemeentelijk toezicht Er is sprake van gemeentelijk toezicht door middel van het lid in het bestuur (later Raad van Toezicht) van de stichting, die door het College zal worden voorgedragen. C. Goedkeuring documenten Het Bestuur (later de De Raad van Toezicht) keurt de in de tabel genoemde stukken goed (zie artikel 6 lid 4 en artikel 10 lid 10 van de concept-statuten). D. Goedkeuring décharge, benoeming en ontslag Het Bestuur (later Raad van Toezicht) is bevoegd de directeur aan te stellen, te schorsen en te ontslaan (zie artikel 10 lid 10 en artikel 12 lid 5 van de concept-statuten). E.

Goedkeuring Majeure Besluiten Het Bestuur, later Raad van Toezicht, is statutair bevoegd om besluiten te nemen over majeure onderwerpen, die van invloed zijn op de (financiële) positie van de stichting (zie artikel 6 en artikel 10 van de concept-statuten). Tabel Beleidskader Verbonden Partijen 2018

7/14

Op grond van de bovenstaande afweging kan worden geconstateerd dat de bestuursdeelname (later gewijzigd in een Raad van Toezichtsfunctie) aan een privaatrechtelijke organisatie (de beoogde Stichting Leiden Bio Science Park) het publieke belang bij het verder ontwikkelen van het Leiden Bio Science Park dient. Ambities Leiden Bio Science Park Wat is het richtpunt voor het Leiden Bio Science Park in de komende jaren? Met de partners Universiteit Leiden, Leids Universitair Medisch Centrum, de Ondernemersvereniging LBSP en gemeente Oegstgeest zijn de volgende ambities geformuleerd: Het LBSP draagt bij aan een betere gezondheid van Nederlanders en mensen wereldwijd Onderzoekers, ontwikkelaars van kennisinstellingen en bedrijven op het LBSP werken elke dag aan het verbeteren van de gezondheid van Nederlanders en mensen wereldwijd. Of het nu gaat om het ontwikkelen van nieuwe medicijnen, vaccines of behandelmethoden. Leiden loopt hierin internationaal voorop en is in Nederland veruit het belangrijkste cluster. In het Nederlandse en Europese innovatiebeleid komen meer dan ooit grote, maatschappelijke uitdagingen centraal te staan. Voor de topsector Life Sciences & Health is onlangs als centrale missie geformuleerd: In 2040 leven alle Nederlanders 5 jaar langer in goede gezondheid en de gezondheidsverschillen tussen laagste en hoogste socio-economische groepen is met 30% afgenomen.

Vanuit het LBSP willen en kunnen we hieraan een actieve bijdrage leveren. Op de eerste plaats door met onderzoek en innovatie de nieuwste zorg te ontwikkelen. Maar we willen verder gaan dan dat. We willen de innovatiekracht van het park inzetten om de gezondheid van Nederlanders te verbeteren. We zien het LBSP en diens omgeving daarbij als een living lab, en we willen beiden de komende jaren actiever bij elkaar betrekken. Het LBSP als internationale broedplaats voor LSH-innovatie We werken samen aan de transformatie van het LBSP van science park naar innovatie district. Dat betekent het versterken van de toonaangevende positie van het LBSP in Nederland, Europa en wereldwijd. We verbeteren de programmering en faciliteiten op het park, investeren in de ruimtelijke ontwikkeling en zorgen voor een sterkere profilering. We versterken het ecosysteem door het ontwikkelen en/of aantrekken van voorzieningen, activiteiten, faciliteiten, bedrijven en instellingen. We willen tot de top 3 LSH-campussen in Europa behoren, en wereldwijd tot de top 15. Door dit alles is onze ambitie om te groeien naar 25.000 banen en 20.000 studenten in 2025. Het LBSP als ontmoetingsplek voor het Nederlandse en Europese LSH-cluster De Nederlandse LSH-sector kent 2900 bedrijven met ca 65.000 mensen die daarin werkzaam zijn.

Ze zijn door heel Nederland gevestigd, vaak dichtbij universiteiten en academische medische centra. Die hoeven niet allemaal op het LBSP gevestigd te zijn, en dat kan niet eens. Als veruit de grootste LSH-campus zien we het LBSP wel als de huiskamer en voortrekker van het Nederlandse LSH-cluster. Onze ambitie is dat innovatoren van het Nederlandse LSH-cluster met regelmaat naar het LBSP komen voor een event, vergadering of ontmoeting. Ons doel is dat in 2023 minimaal 23.000 bezoekers naar het LBSP komen voor specifieke LSH-activiteiten. Daar zullen in toenemende mate ook buitenlandse bezoekers bij zijn. Want ook voor het Europese LSH-cluster en internationale innovatoren en investeerders moet het LBSP een gewaardeerde en vertrouwde ontmoetingsplek zijn. Dit levert de volgende missie op voor het Leiden Bio Science Park: Het Leiden Bio Science Park is de grootste Life Sciences & Health campus van Nederland waar jong talent, onderzoekers en bedrijven samenwerken aan een langer, gezond leven voor iedereen. We zijn een van de meest 8/14

toonaangevende LSH-campussen in Europa met uitstekend onderwijs en onderzoek, innovatieve bedrijven en unieke faciliteiten voor de gehele keten van medicijnontwikkeling. We zijn een dynamisch innovatiedistrict met tal van programma’s en activiteiten, maar ook met ruimte voor wonen en ontspannen. Daarmee is het Leiden Bio Science Park een wereldwijde broedplaats voor innovatie en een ontmoetingsplek voor Life Sciences & Health-innovatoren uit Nederland, Europa en de rest van de wereld. Werkgelegenheid en een sterkte/zwakte-analyse Buck Consultants heeft in 2018 geconstateerd dat de werkgelegenheid op campussen fors harder is gegroeid dan de totale werkgelegenheid in de gemeenten waarin zij zijn gevestigd. In de periode 2014-2018 was de groei van het totale aantal arbeidsplaatsen op campussen 22% ten opzichte van overall 6% in de betreffende gemeenten. Het Leiden Bio Science Park biedt werkgelegenheid aan 19.000 banen met als groeiambitie naar 25.000 banen. Gemiddeld is er een groei van circa 500 banen per jaar. Campussen zijn een gewilde vestigingsplaats en een motor voor nieuwe bedrijvigheid. De werkgelegenheidsontwikkeling gaat door maar onder de beste campussen scoort LBSP daarmee op twee na het slechtste.

In het document ‘Van Science Park naar Innovatiedistrict” is de volgende sterkte/zwakte analyse hierover opgenomen: Sterktes • Veel talent op alle niveaus (WO, HBO & MBO) • Excellent onderzoek • Grote LSH corporates op/rond LBSP • Keten van lab tot patiënt • Unieke, kapitaalintensieve R&Dfaciliteiten • Leiden 5e congresstad Nederland (m.n. LSH) • Ligging en leefklimaat Kansen • Acquisitie (zeker met komst EMA) • Ruimte om te groeien • Actieve gemeenschap op LBSP • Park breder definiëren • Europese Hub • Bestuurlijk commitment

Zwaktes • Zichtbaarheid • Te weinig horeca/ontmoetingsplekken • Te weinig labruimte (m.n. flexibel) • Support voor starters • Toegang tot (durf)kapitaal • Samenwerking tussen diverse spelers

Bedreigingen • Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt • Bereikbaarheid & mobiliteit op LBSP zelf • Teveel naar binnen gericht • Debat medicijnprijzen • Sneller van praten naar actie • Ontbreken sterke parkorganisatie Kortheidshalve wordt verwezen naar bladzijde 8, 9 en 10 van het document waarin deze analyse verder wordt toegelicht. Strategische agenda Het document “Van Science Park naar Innovatie District” geeft aan dat in overleg met de partners en met input van stakeholders op hoofdlijnen een strategische agenda is opgesteld voor de periode 2019 – 2023. Dit geeft richting aan waar de komende jaren aan gewerkt gaat worden, maar biedt voldoende ruimte om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en kansen. Het gaat om een eerste duiding van de op te richten stichting. De agenda zal worden uitgewerkt door de vernieuwde Parkorganisatie in jaarplannen met concrete activiteiten en programma’s. Dat gezegd

9/14

hebbende, er is reeds een start gemaakt met sommige van de eerste activiteiten op verschillende programmalijnen. Programmalijn 1: Profilering van het LBSP De grootste prioriteit wordt gesteld voor een sterkere profilering van het LBSP zodat zichtbaarder gemaakt wordt wat het LBSP te bieden heeft. Dit begint bij het bepalen wat het profiel is, en vooral waarmee het LBSP het verschil maakt. Dit kan thematisch zijn, maar ook ingaan op de kwaliteiten die het LBSP te bieden heeft. Vervolgens is het zaak dit profiel effectief uit te dragen en te bewaken. Dit vereist goede marketing en communicatie, maar kan ook zichtbaar worden gemaakt door de programma’s en activiteiten die worden ontwikkeld. Bij dit alles is het zaak gezamenlijk en consistent dezelfde boodschap te verkondigen. Dat vereist afstemming en coördinatie. Doel is een helder, aansprekend verhaal over het LBSP neer te zetten en dit aan diverse maar relevante stakeholders te vertellen. Dit is ook met oog op de (internationale) acquisitie waar de Parkorganisatie een meer strategische rol in zal gaan spelen. Uiteraard vindt de profilering (en acquisitie) plaats in samenwerking met anderen, waaronder partners, andere steden, regio’s, overheden, campussen en netwerken, maar wel vanuit onze eigen kracht. Dat zal via uiteenlopende kanalen gebeuren en met/door meerdere instanties, en vanuit een eigen verhaal.

Dit moet leiden tot: • • •

•

grotere zichtbaarheid van het LBSP bij internationale bedrijven als mogelijke vestigingsplek die resulteren in succesvolle acquisities grotere zichtbaarheid van het LBSP bij innovatoren en investeerders in LSH-sector als plek om te bezoeken / actief te zijn die resulteren in meer bezoeken. bredere erkenning van (het belang van) het LBSP bij bestuurders en beleidsmakers op lokaal, provinciaal, nationaal en Europees niveau die tevens resulteren in meer beleidsmatige steun. meer trots van bedrijven en anderen in het LBSP en bredere publiek (m.n. lokaal en regionaal) op wat LBSP is, zeker in aanloop naar en tijdens Leiden als European City of Science in 2022.

Eerste Activiteiten: Ontwikkelen van een vernieuwd profiel van het LBSP Ontwikkelen en uitvoeren van een marketing en communicatiestrategie Herijken van acquisitiestrategie Ontwikkelen en uitvoeren van gerichte profileringsactiviteiten voor relevante stakeholders Voor deze activiteiten is reeds een subsidie van de Provincie Zuid-Holland aangevraagd en toegekend ter waarde van ruim 140.000 euro in het kader van de Campussenregeling Provincie Zuid-Holland. Deze ondersteunt het versterken van de zichtbaarheid van het LBSP in 2019 en 2020 en geldt als cofinanciering. Programmalijn 2: Programmering van het LBSP Het ecosysteem op en rond het LBSP dient verder te worden versterkt om het vestigings- en innovatieklimaat te verbeteren. Dit betekent het goed analyseren op welke punten versterking nodig wordt geacht, en vervolgens het ontwikkelen van initiatieven en activiteiten hierop. De belangrijkste thema’s die hiervoor naar voren komen zijn: acquisitie, talent & aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, support voor starters, R&D-samenwerking tussen instellingen/bedrijven en toegang tot faciliteiten/labruimte. Door de jaren heen zal dit een zich verder ontwikkelende agenda zijn, zodat het LBSP altijd een state-of-the-art campus is. Tegelijk gaat het hier ook om het verbinden en verlevendigen van het LBSP tot een Innovatie District door het organiseren van 10/14

events en programma’s op LSH-specifieke thema’s. Deze programmering staat in veel gevallen open voor het gehele Nederlandse LSH-cluster. Dit moet leiden tot: • een uitstekend vestigings- en innovatieklimaat • LBSP in rankings in top 3 NL campussen en top 3 Europese LSH-campussen • LBSP staat bekend als een levendige gemeenschap en ontmoetingsplek Eerste Activiteiten: Ontwikkelen / aantrekken van een incubatorprogramma Organiseren, aantrekken en behouden van key events Life Sciences & Health in Nederland Ontwikkelen programma en activiteiten talent & aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Ontwikkelen platform om bestaande research-faciliteit beter toegankelijk te maken

Provinciale Regeling voor Campussen, 2e tranche De Provincie Zuid Holland kent de subsidieregeling Campussen. Uit de eerste tranche heeft het Leiden Bio Science Park in totaal € 750.000,-- uit deze regeling toegekend gekregen. Recent is de tweede tranche van deze regeling opengesteld. De Raad van Participanten heeft vervolgens de aanvraag voor het ontwikkelen van een Life Sciences & Health incubatorprogramma van de parkorganisatie ondersteund, wederom met een totale omvang van 750.000 euro. Aan de gemeente Leiden is gevraagd een gedeelte van de benodigde matching beschikbaar te stellen. Ander partijen die co-financieren zijn PLNT, Biopartner, Universiteit Leiden, LUMC en Janssen Biologics BV. Voorgesteld wordt € 200.000,-- beschikbaar te stellen. Programmalijn 3: Positionering van het LBSP Het is nodig de positionering van het LBSP strategischer ter hand te nemen. Hiermee wordt bedoeld dat de vertegenwoordiging van het LBSP als veruit de grootste Nederlandse LSHcampus in beleid van lokale, provinciale, nationale en Europese overheden versterkt dient te worden. Helaas wordt nog te vaak wordt de unieke positie van het LBSP als een van de steunpilaren van de Nederlandse economie onvoldoende onderkend. Dit resulteert in het ontbreken dan wel onvoldoende positioneren van het LBSP in het innovatiebeleid en het beleid ten aanzien van internationale handel, acquisitie etc.

Dit begint bij het beter in kaart brengen en monitoren van relevante data over het LBSP zoals werkgelegenheidsgroei, aantallen start ups, R&D-investeringen, aantal (internationale) bezoekers etc. Maar het betekent ook het beter coördineren hoe het LBSP extern vertegenwoordigd wordt. Dat is nu te gefragmenteerd en hierdoor minder effectief. Eerste Activiteiten: aanstellen van directeur met stevig mandaat en 'extern' profiel In kaart brengen relevante data en databronnen Ontwikkelen dashboard LBSP Ontwikkelen lobbystrategie voor Nederland en EU Versterken positie LBSP binnen LSH-topsector en LSH-cluster Betere samenwerking met andere regio’s (Amsterdam, Utrecht, Medical Delta) en landelijke netwerken Programmalijn 4: Ruimtelijke ontwikkeling van het LBSP De kwaliteit van het LBSP wordt naast de programmering sterk bepaald door de ruimtelijke ontwikkeling. Hier staat de komende jaren veel te gebeuren en dit valt niet onder 11/14

verantwoordelijkheid van de Parkorganisatie. Echter, het is noodzaak om de ruimtelijke ontwikkeling enerzijds en de programmering en profilering anderzijds meer in lijn met elkaar te brengen. Er dient gezorgd te worden dat vanuit één visie op het LBSP door alle partijen wordt gewerkt. Hierin zal worden samengewerkt met de Regiegroep Ruimtelijke Ontwikkeling (deelnemers Universiteit Leiden, Leids Universitair Medisch Centrum, gemeenten Oegstgeest en Leiden). Dit kan vertaald worden in plannen voor de gebiedsontwikkeling (oa meer ruimte voor horeca en ontmoeting) en programmering voor activiteiten. Verder dient de publieke ruimte actief verbeterd te worden zodat het LBSP niet alleen mooi en veilig is, maar ook een heldere identiteit uitstraalt. Daarbij zijn ook onderwerpen als duurzaamheid, biodiversiteit, klimaatadaptie, energietransitie en mobiliteit belangrijk. Dit vereist coördinatie en actie van diverse partijen. Eerste Activiteiten: Ontwikkelen gezamenlijke visie op LBSP Upgrade zgn. Hartlijn en bewegwijzering om identiteit LBSP beter zichtbaar te maken Bevorderen van horeca en culturele activiteiten door het LBSP om levendigheid te vergroten Financiën: 2019: In tegenstelling tot het vijfjarig investeringsplan waarvoor bij de kaderbrief 2019 budget beschikbaar is gesteld, is de stichting vanwege de oprichting nog niet gestart.

Voor het boekjaar 2019 opereert de Parkorganisatie nog onder verantwoordelijkheid van de OV BSP, echter waar nodig en mogelijk al in lijn met dit plan. Hiervoor zijn in totaal additionele middelen van circa 240.000 euro nodig boven de huidige begroting. Afgesproken is dat de founding partners hier in dezelfde verdeling als vanaf 2020 aan bijdragen. Voor de overheden geldt in totaal dan een bedrag van circa 80.000 euro. Hiervoor dient een bijgestelde begroting met geplande uitgaven voor het resterende deel van 2019 alsmede een verantwoording achteraf te worden overlegd. Deze kosten kunnen van het voor 2019 gereserveerde budget worden betaald. De eerder benoemde matching (cofinanciering) van 200.000 euro voor de provinciale subsidieaanvraag voor de ontwikkeling van het Life Science & Health incubatorprogramma kan ook uit het jaar 2019 worden betaald. Het resterende deel wordt betrokken bij de verdere uitvoering van de strategische agenda/investeringsplan. De subsidieafhandelingen voor 2019 en verder worden volgens onze subsidieverordening in een Uitvoerings/partnerovereenkomst nader uitgewerkt. 2020 - 2023 Er is overeengekomen dat elk van de drie geledingen (kennisinstellingen, ondernemers en overheden) verantwoordelijk is voor ieder een jaarlijkse bijdrage van 330.000 euro.

De zes founding partners3 stellen zich garant voor deze bijdragen gedurende de gehele periode (20202023), maar zij kunnen andere partijen op en rond het LBSP vragen hierin mee te dragen zodat deze lasten worden verdeeld over meerdere partijen. De gemeente Leiden draagt samen met de gemeente Oegstgeest de bijdrage namens de overheden. Oegstgeest heeft een bijdrage van € 50.000,-- in besluitvorming. Daarbij is afgesproken dat gemeente Leiden (samen met de Universiteit Leiden) de bijdrage aan InnovationQuarter specifiek voor de inzet van de Sr Business Developer Life Sciences & Health (t.w. ieder 50.000 euro per jaar) van hun deel van de partnerbijdrage wordt afgetrokken. Dit houdt in dat de nieuw op te richten stichting vanaf 2020 tot 3

De zes founding Partners zijn: Universiteit Leiden, Leids Universitair Medisch Centrum, Ondernemersvereniging Leiden Bio Science Park, Janssen Biologics BV, gemeente Oegstgeest en gemeente Leiden. 12/14

en met 2023 jaarlijks een subsidie van circa € 230.000,-- aan de gemeente Leiden zal aanvragen. Het resterende deel wordt betrokken bij de uitvoering van de strategische agenda. Dekking In de Kaderbrief 2019-2022 was bij de budgetuitbreiding voor Programma Kennisstad (03.07) opgenomen dat incidentele dekking van € 335.000 door zou lopen tot 2023. Abusievelijk is dit incidentele budget voor 2023 echter niet in de jaarschijf 2023 meerjarenbegroting bij de Programmabegroting 2020 verwerkt. Dit zal bij de Kaderbrief 2021-2024 worden hersteld.

Lasten Investeringsplan LBSP Subsidie parkorganisatie LBSP Uitvoering strategische agenda LBSP Co-financiering Incubator programma (750K) Aanloopkosten Stichting LBSP Totaal lasten

2019

55.000

2020

2021

2022

2023

230.000

230.000

230.000

230.000

108.000

108.000

108.000

108.000

338.000

338.000

338.000

338.000

200.000 80.000 335.000

Inspraak/participatie: Er is afgestemd met de Ondernemersvereniging Leiden Bio Science Park, Universiteit Leiden, LUMC, Janssen Biologics BV en gemeente Oegstgeest. Evaluatie: Tijdens de planperiode 2019-2023 volgt een evaluatie. Wordt nog nader ingevuld. Bijgevoegde informatie: - Van Science Park naar Innovatie District, Programma en Parkorganisatie Leiden Bio Science Park 2019-2023, juni 2019. - Conceptstatuten d.d. 10 oktober 2019.

13/14

RAADSBESLUIT:

De raad van de gemeente Leiden: Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 19.0126 van 2019), mede gezien het advies van de commissie,

1.

BESLUIT De volgende wensen en bedenkingen te geven op het voornemen van het college van Burgemeester en Wethouders om, samen met de Universiteit Leiden, LUMC, Ondernemersvereniging Leiden Bio Science Park, Janssen Biologics BV en gemeente Oegstgeest de Stichting Leiden Bio Science Park op te richten: a) .. b) .. c) ..

Gedaan in de openbare raadsvergadering van, de Griffier,

de Voorzitter,

14/14