Document · PDF

Rekenkamerrapport 'De informatiepositie van de Raad bij verbonden partijen' oktober 2021

raadscommissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid 14 oktober 2021, gemeente LeidenBij agendapunt: Presentatie rapport: 'De informatiepositie van de raad bij verbonden partijen' (Rekenkamercommissie Leiden-Leiderdorp) (ca. 20.05 uur)17.587 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

De informatie in deze tabel is summier van aard. We hebben geen aanwijzingen gevonden dat de raad ontevreden zou zijn met de informatie die is opgenomen in de paragraaf Verbonden Partijen.

4.2.

Deelvraag 2

2. Wat is het resultaat van de genomen maatregelen en hoe effectief worden deze maatregelen ervaren door het college, de raad en de ambtelijke organisatie van Leiden? De aanbevelingen hebben tot twee concreet zichtbare maatregelen geleid. Allereerst de aanpassing van de gemeentelijke begroting. Ten tweede waren de aanbevelingen een aanleiding om het Beleidskader Verbonden Partijen te actualiseren, zodat aangesloten kon worden op het advies van het rekenkameronderzoek.

Naar het oordeel van de portefeuillehouder hebben deze maatregelen ertoe geleid dat er meer samenhang is tussen de verbonden partijen en de beleidsdoelen van de gemeente. De portefeuillehouder heeft na de implementatie van deze twee maatregelen niet de indruk dat er een ander gesprek wordt gevoerd met de raad dan voor de aanbevelingen. Voor de raad blijft het moeilijk om zicht te krijgen op de momenten waarop besluiten over verbonden partijen bij de raad worden belegd en om te overzien welk sturingsmogelijkheden hij precies heeft. Daarnaast heeft de portefeuillehouder niet de indruk dat de aanbevelingen echt leven in de commissie- en raadsvergaderingen. Hier liggen, volgens de portefeuillehouder, verscheidende oorzaken aan ten grondslag. Raadsleden houden zich bijvoorbeeld graag bezig met de inhoud en minder met ‘samenwerking als structuur’ en de verschillende rollen van de gemeente in een verbonden partij. Ook merkte zij op dat de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid, o.a. verantwoordelijk voor samenwerking, intussen een volledig andere samenstelling kent dan in 2017. In de verslagen van de raads- en commissievergaderingen vonden wij niet terug dat de informatiepositie van de raad een issue is. Dit kan erop duiden dat de maatregelen als effectief zijn ervaren. Denkbaar is ook dat het vraagstuk om welke reden dan ook naar de achtergrond is verdwenen.

Uit de sessie met raadsleden op 16 juni kwam een ander signaal: raadsleden gaven aan over meer dan voldoende informatie te beschikken. Maar die informatiestromen konden beter worden ingericht voor hun volksvertegenwoordigende en controlerende rollen. Aandachtspunten waren: het overzicht van de gehele samenwerkingspositie, het aanbieden van informatie als er (nog) gestuurd kan worden, en niet alleen technische informatie maar toegespitst op de rol van volksvertegenwoordiger.

4.3.

Deelvraag 3

3. Welke overgenomen aanbevelingen zijn (nog) niet uitgewerkt in concrete maatregelen door Leiden, wat zijn de gevolgen hiervan en welke oorzaken zijn hiervoor aan te wijzen? De raad heeft in de afgelopen jaren geen scherpere eisen gesteld aan de informatievoorziening van de raad. De eerste aanbeveling is daarmee niet uitgewerkt in concrete maatregelen. De tweede aanbeveling heeft ook niet geresulteerd in concrete maatregelen. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar in het feit dat er niets in het beleidskader Verbonden Partijen is opgenomen over de betrokkenheid van de raad bij nieuwe samenwerkingsverbanden. Het is niet eenvoudig hiervoor een eenduidige oorzaak aan te wijzen. Van begin af aan heeft het college duidelijk gemaakt dat de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie uit 2017 waardevol waren, maar dat zij tevens moesten worden aangepast aan een voor Leiden geschikte en praktische werkwijze. Ofschoon de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid van haar kant nog eens een zestal aanvullingen gaf op de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie (die wel in het raadsvoorstel, maar niet in het raadsbesluit werden opgenomen), gingen commissie en raad akkoord met de invulling die het college wilde geven aan de aanbevelingen. Na de verkiezing van 2018 kreeg de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid een nieuwe samenstelling.

We hebben de indruk dat de raad na 2018 de aandacht verlegde: niet zozeer de informatiepositie als zodanig was nog het issue, maar de inhoud van de regionale thema’s, en de vraag of en hoe Leidse raadsleden via afstemming konden komen tot gezamenlijke standpunten met andere raden. Daarmee verschoof ook de informatiebehoefte.

4.4.

Deelvraag 4

4. In hoeverre informeren het college van Leiden en Leiderdorp de desbetreffende gemeenteraden intensief en tijdig over verbonden partijen en welke middelen gebruiken de raden vervolgens om toezicht te houden op de verbonden partijen? Leiden Uit het onderzoek blijkt dat het college de formele zienswijzeprocedure van een ontwerpbegroting van een verbonden partij gebruikt als aanleiding voor het gesprek met de raad. Het college vindt het belangrijk om de raad goed te betrekken bij ontwikkelingen in verbonden partijen. Bij vergaderingen van commissies en de raad geeft het college ook informatie over ontwikkelingen rondom verbonden partijen. Ook is duidelijk geworden dat Leiden tal van informatiestromen en ontmoetingen kent waarin raadsleden worden meegenomen bij regionale thema’s, zowel door het eigen college als door samenwerkingsverbanden. De raad houdt in ieder geval zicht op de verbonden partijen door vragen te stellen tijdens de behandeling van de zienswijze in de commissievergaderingen. De gesprekken die in de raad worden gevoerd gaan vaak over specifieke verbonden partijen en niet over samenwerking in zijn algemeenheid. In de raadsvergaderingen zelf worden de zienswijzen vaak als ‘hamerstuk’ geagendeerd, en aangenomen zonder beraadslaging en hoofdelijke stemming. Een enkele keer wordt er een amendement ingediend.

Af en toe is er de wens van een raadslid om kritisch te kijken naar alle gemeenschappelijke regelingen. Voor zover wij hebben kunnen nagaan, maakt de raad ook actief gebruik van zijn bevoegdheid om tevoren wensen en bedenkingen te uiten wanneer het college deel wil gaan nemen aan een privaatrechtelijke verbonden partij. Binnen de beperkte scope van het onderzoek, luidt de conclusie dat het college de raad intensief en tijdig informeert waar het gaat om de wettelijk voorgeschreven procedures. Het beeld is lastiger voor de thema’s waar geen wettelijke procedures voor bestaan, zoals het tijdig, ‘aan de voorkant’ meenemen van raadsleden bij de lange termijn ontwikkelingen van verbonden partijen: worden deze niet in de formele conceptbegroting opgenomen, dan is Leiden en het college ook afhankelijk van de wijze waarop het bestuur van de samenwerkingsverbanden daarover informeert en communiceert. We hebben niet kunnen achterhalen of het college de raad tijdig ‘meeneemt’ in allerlei regionale dossiers, los van formele verbonden partijen. Uit het gesprek met de portefeuillehouder, de ambtelijke sessies en ook uit de overhandigde documenten maken wij in ieder geval op dat college en organisatie de intentie hebben om zich hiervoor in te spannen. We zijn niet op klachten van raadsleden hierover gestuit.

Leiderdorp Het college van Leiderdorp benut formele zienswijzeprocedure van een ontwerpbegroting van een verbonden partij voor het gesprek met de raad, en het ziet het als zijn taak om de raad proactief te informeren over ontwikkelingen, zeker over de stabiliteit van het samenwerkingsverband. Door de portefeuillehouder wordt ervaren dat de raad scherp is op de formulering van de begroting van de verbonden partij. In de documenten zien wij ook terug dat er door de raad technische vragen worden gesteld en amendementen worden ingediend. Wat opvalt aan de informatie die de raad van het college ontvangt bij een zienswijze is dat de toelichting van het college niet eenduidig is. Er wordt gebruik gemaakt van verschillende formats. Vanaf 2020 zien we hierin verandering komen. We hebben overigens niet aangetroffen dat de informatieverstrekking rondom verbonden partijen tot dat jaar ontevredenheid bij de raad opriep.

We hebben evenmin kunnen signaleren dat de informatiepositie van de raad m.b.t. verbonden partijen heel specifiek leeft in de gemeenteraad. Binnen de scope van dit onderzoek kan worden gesteld dat het college de raad voldoende informeert, in ieder geval waar het gaat om de wettelijk voorgeschreven procedures. Regionale samenwerking in bredere zin is een onderwerp dat leeft in de raad. Dit is voorbeeld zichtbaar in de verscheidende onderzoeken die de afgelopen drie jaar zijn gehouden over de Leiderdorpse positie in de regio en zeker ook door het recentelijk instellen van de regionale commissie.

5. Aanbevelingen 5. Aanbevelingen

5. Aanbevelingen 5.1.

Ter inleiding

Aan informatiestromen geen gebrek: dat is het beeld dat rijst uit de terugblik en de beantwoording van de deelvragen in de vorige hoofstukken. Evenmin ontbreekt het aan goede bedoelingen: college, griffie en ook overige ambtelijke medewerkers is er veel aan gelegen de raad goed te ondersteunen in de wereld van samenwerking en verbonden partijen. De bij de sessie aanwezige raadsleden gaven aan dat het hun aan informatie zeker niet ontbrak. Die basis van informatievoorziening lijkt op orde, zowel in Leiden als in Leiderdorp. Toch zijn er verbeteringen mogelijk. We geven hieronder in paragraaf 5.2 wat suggesties voor een verdere optimalisatie, onder de titel: basis verder op orde! We maken een onderscheid in Leiden en Leiderdorp. Tijdens de sessie met raadsleden kwam echter nadrukkelijk een andere wens naar voren. Raadsleden gaven aan vooral behoefte te hebben aan regelmatige en toegankelijke informatie over het gehele samenwerkingslandschap, zodat zij het overzicht konden behouden. Verder stellen raadsleden er prijs op om op het juiste moment (‘aan de voorkant, als er nog kan worden gestuurd’) bij de samenwerking te worden betrokken, bijvoorbeeld ook mondeling in een ontmoeting met de wethouder.

Ook gaven raadsleden aan dat de inhoud van de informatie mocht worden aangescherpt: niet zozeer met uitvoerige, complexe en technische informatie (al of niet wettelijke voorgeschreven), maar zeker ook toegespitst op hun rol van volksvertegenwoordiger. Deze wensen sluiten aan bij delen van de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie uit 2017 die zijn blijven liggen (hoofdstuk 4). Dit probleem speelt beslist niet alleen in Leiden en Leiderdorp. Door de wettelijk voorgeschreven procedures van afzonderlijke, sectorale, specifieke en vaak op uitvoering gerichte verbonden partijen, missen raadsleden de mogelijkheden om politieke, beleidsinhoudelijke of integrale afwegingen te maken. Het lijkt erop dat het wettelijke systeem van met name de Wgr, met al zijn mogelijkheden voor raadsleden, in feite de raadsleden ook in de weg zit! Zou je als raadslid, met beperkt beschikbare tijd en met meestal niet de professionele vakkennis van een juridische of financiële expert, je niet meer moeten richten op integrale afwegingen en politieke keuzes, in plaats van het technisch controleren van die tientallen sectorale samenwerkingsverbanden? Daarom zullen we in 5.3 ook wat suggesties doen voor een andere informatiepositie In paragraaf 5.4 gaan we kort in op oplossingen die elders zijn gevonden om met name de informatiepositie van raadsleden te versterken.

We selecteerden wat voorbeelden en spitsten die toe op de situatie van Leiden en Leiderdorp. Daarmee komen we ook toe aan de bespreking van de twee nog openstaande deelvragen.

5.2.

Basis verder op orde

Leiden Voor gemeentelijke samenwerking is een actueel, werkzaam en eigen gemeentelijk kader gewenst, waarmee de raad lijnen voor het college uitzet. Zo’n eigen kader geeft ‘positief’ aan wat de

mogelijkheden van de raad zijn, wat er van het college wordt verwacht, en hoe de raad in zijn rol moet worden ondersteund. Nu zien we dat de opstellers van de raadsvoorstellen steeds een verschillende inhoud geven aan ‘kader’, op basis van uiteenlopende gemeentelijke stukken, regionale afspraken, besluiten van verbonden partijen zelf en ook wettelijke kaders. Dat loopt door elkaar. Daarbij ontstaat de indruk dat met name die wettelijke kaders niet ‘positief’ de mogelijkheden voor raadsleden aanreiken, maar de raad eerder letterlijk willen ‘inkaderen’. A. Concrete aanbevelingen voor Leiden 1.

Maak een actueel en beknopt gemeentelijk kader voor de samenwerking, bijvoorbeeld via een aanvulling of actualisering van het huidige Beleidskader Verbonden Partijen. Geef aandacht aan de vraag: op welk moment en met welke informatie wordt de raad bij de samenwerking betrokken. Wat mogen raad, college en ambtelijke organisatie en griffie van elkaar verwachten zodat ieder zijn rol goed kan vervullen? Formuleer dit ‘positief’, vanuit de wensen en mogelijkheden.

Zie erop toe dat de voorstellen aan de raad helder en eenduidig verwijzen naar dit eigen kader. Gebruik in ieder geval ondubbelzinnige terminologie: het eigen gemeentelijk kader voor Leiden is iets anders dan de beleidskaders of de kadernota van een verbonden partij zelf, of regionale afspraken over de financiering van verbonden partijen dan wel wettelijke kaders die voor een samenwerkingsverband gelden.

Zet de raadsvoorstellen m.b.t. de financiële stukken van verbonden partijen strakker op: de kadernota en een voorlopige jaarrekening zijn ter informatie, en bij de ontwerpbegroting kan een zienswijze worden gegeven. Beschikt de raad daarnaast nog over andere ‘positieve’ mogelijkheden, bijvoorbeeld op grond een eigen gemeentelijk kader of regionale afspraken, vermeld dit dan eveneens in het voorstel en gebruik hiervoor een eenduidige taal.

Leiderdorp Leiderdorp heeft de regionale samenwerking heel recent over een andere boeg gegooid, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Daarmee ook een begin gemaakt voor een betere basisvoorziening. Uit ons onderzoek bleek inderdaad dat deze basis wat strakker en meer gestructureerd mag worden opgezet. A. Concrete aanbevelingen Leiderdorp 1.

Zet de inspanningen voort om de raad eenduidige voorstellen aan te bieden wanneer om een zienswijze wordt gevraagd.

5.3

Een andere informatiepositie

Leiden In Leiden wordt traditioneel veel aandacht gegeven aan de strategische positie van deze centrumgemeente, te midden van tal van samenwerkingsverbanden, met wisselende betekenis, thema’s, schalen en congruentie. Ook zijn er veel inspanningen verricht om het wettelijke systeem van verbonden partijen voor raadsleden toegankelijk te maken. Dit gebeurt met informatiehulpmiddelen als dashboards, de wettelijk voorgeschreven procedures rondom de financiële jaarstukken van de verbonden partijen en met een constante en overvloedige informatiestroom via commissies naar de raad. In 2017 oordeelde de Rekenkamercommissie al dat Leiden – populair gezegd - zijn zaakjes heel behoorlijk op orde had, al bleven er wensen bestaan met betrekking tot de informatiepositie van de raad. Vervolgens is werk gemaakt van de

betreffende aanbevelingen, al koos het college en later ook de raad voor een meer praktische invulling ervan. Tijdens de raadssessie bleken raadsleden behoefte te hebben aan een andere informatiepositie: geef ons meer overzicht en spits de informatie toe op onze rol van volksvertegenwoordiger. Deze vraag moet verder worden verkend en uitgewerkt. Mogelijk is de Commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid daarvoor de goede tafel. Maar het kan ook zijn dat Leiden behoefte heeft aan een afzonderlijke tafel, zoals onlangs in Leiderdorp is ingesteld. B. Aanbevelingen Leiden m.b.t. informatiepositie 1.

Stel de vraag aan de orde: aan welke tafel ontmoeten raadsleden, griffie, college en ambtelijke organisatie elkaar periodiek voor het gesprek over het samenwerken als zodanig: wat komt er op ons af, wat betekent dat voor de raad en welke informatie is gewenst?

Stel specifiek aan de orde: hoe maakt de raad de vertaalslag van de informatiestromen naar politieke en maatschappelijke keuzes? Peil daarbij op een ‘raads-sensitieve wijze’ de informatiebehoefte, los van de bestaande voorschriften en procedures. Zorg voor informatie aan de raad die ‘uitdaagt en verleidt’ tot die rolneming.

Betrek in dit gesprek ook de nieuwe wettelijke sturingsmogelijkheden voor raadsleden dankzij de aanstaande wijziging van de Wgr.

Leiderdorp Leiderdorp beschikt met de commissie regionale samenwerking over de goede tafel voor het bespreken van het informatievraagstuk. B. Aanbevelingen Leiderdorp m.b.t. informatiepositie 1.

Stel in de commissie de vraag aan de orde of de huidige Nota Verbonden Partijen (2011) en de huidige opzet van de paragraaf verbonden partijen (nog) beantwoorden aan de actuele informatiebehoefte van de raad.

Stel de vaag aan de orde: op welk moment en met welke informatie wordt de raad bij de samenwerking betrokken. Wat mogen raad, college en ambtelijke organisatie en griffie van elkaar verwachten zodat ieder zijn rol goed kan vervullen? Formuleer dit ‘positief’, vanuit de wensen en mogelijkheden.

Betrek in dit gesprek ook de nieuwe wettelijke mogelijkheden voor raadsleden dankzij de wijziging van de Wgr.

5.3 Oplossingen elders? De vijfde deelvraag luidde: Welke (elders bewezen) werkwijzen betreffende grip, sturing en toezicht op verbonden partijen kunnen de Leidse en Leiderdorpse werkpraktijk verder verbeteren? Op dit moment wordt door tal van gemeenten en regio’s gezocht naar, en geëxperimenteerd met een andere positie van raadsleden. Daar komt bij dat de wetgever raadsleden binnenkort te hulp zal komen met meer mogelijkheden bij sommige samenwerkingsvormen. We maakten een kleine selectie van die wettelijke en praktische mogelijkheden, op basis van onze bevindingen in dit onderzoek en ook aan de hand van de geluiden die we ophaalden tijdens de raadssessie. Een waarschuwing vooraf is op haar plaats: er bestaat geen eenduidige, voor alle gemeenten en regio’s geschikte oplosing. Allereerst omdat de samenwerking historisch, maatschappelijk en bestuurlijk overal verschilt. In de tweede plaats omdat de rol van de raad steeds weer moet worden ontdekt in het goede gesprek vanuit de raad: welke concrete wensen en behoeften leven er op dit moment? De ervaring leert dat zo’n gesprek essentieel en situationeel is. Dat betekent ook dat aan de griffie en de ambtelijke organisatie een serieuze inspanning wordt gevraagd om dit proces goed te faciliteren. Het behoeft geen betoog dat voor het slagen van dit proces, mensen en middelen beschikbaar moeten zijn.

Ook van raadsleden wordt extra aandacht en tijd gevraagd voor dit thema. Dat is uiteraard ook een kwestie van prioriteiten. Nu onderzoek laat zien dat gemeenten langzaam maar zeker tot wel 40% van ‘hun geld’ via samenwerking uitgeven, kan het moment zijn aangebroken om die prioriteiten weer eens te bespreken. De praktijk laat ook zien dat het voor raadsleden niet altijd even vanzelfsprekend is om ‘politiekneutraal’ wensen te formuleren omwille van de gehele raad (‘convergentie’), terwijl je het als volksvertegenwoordiger ook moet hebben van profilering, het debat en de onderlinge verschillen (‘divergentie’). Dat is een logisch knelpunt, dat in het proces aan de orde moet komen. Voor Leiden en Leiderdorp geschikte oplossingen elders, brengen we onder in drie categorieën. a) Maak meer verbinding in eigen huis b) Breng focus aan c) Maak verbinding met raadsleden van andere gemeenten De mogelijke oplossingen moeten door Leiden en Leiderdorp verder worden verkend. Daarom formuleren we in dit stadium geen concrete aanbevelingen. Maar waar de voorbeelden van elders goed zouden kunnen matchen met onze concrete aanbevelingen uit paragraaf 5.2 of 5.3 geven we dit aan met de term koppelkansen. 5.4.1

Maak meer verbinding in eigen huis

We zien op diverse plaatsen in Nederland dat raad, college en ambtelijke organisatie een vaste tafel inrichten waar periodiek wordt gesproken over het samenwerken als zodanig, met name over ieders rol, de interne relaties en de gemeentelijke processen. De gemeente Leiden gebruikt hiervoor de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid. Leiderdorp belegde recentelijk de volgende taken bij de commissie regionale zaken. •

Periodiek overleg met college, ambtelijke organisaties over de rollen, processen en werkrelaties in eigen huis

•

Coördinatie, afstemming en regie bij algemene samenwerkingsaangelegenheden

•

Themabijeenkomsten, evaluaties, risico-inventarisaties

Koppelkans voor Leiden: •

Deze taken (of een selectie ervan) kunnen worden gecombineerd met de aanbevelingen voor Leiden onder B.1.

Een tweede mogelijkheid voor meer verbinding in eigen huis, is het gezamenlijk ontwikkelen van een nieuw soort ‘nota verbonden partijen’. Het vernieuwende is dat de gezamenlijke totstandkoming van de nota (in ‘cocreatie’), tevens ook een praktische invulling is van het leggen van verbindingen en processen. Dit is kern: •

Maak samen een ‘nieuwe nota’: raad, griffie, college en ambtelijke organisatie

•

Investeer in dit proces: het gaat ook om inleven, ontmoeten en elkaar begrijpen

•

Vertrek vanuit de inhoud: welke maatschappelijke thema’s vragen nu om politieke aandacht, omdat het ‘speelt’, vanwege gemeentelijke, regionale of landelijke ontwikkelingen (plaatselijke raads- of coalitieakkoord, collegeprogramma, regionale ruimtelijke ontwikkelingen, het komende coalitieakkoord in Den Haag, landelijke pacten, deals of akkoorden)

•

Geef aandacht aan de rolverdeling van raad, griffie, college, ambtelijke organisatie

•

Geef aan wat je van elkaar nodig hebt: welke informatie, wanneer, van wie?

Koppelkans voor Leiden: •

Deze werkwijze kan worden toegepast bij de aanbevelingen voor Leiden A.1, B.2 en B.3

Koppelkans voor Leiderdorp •

5.4.2

Deze werkwijze kan worden toegepast bij de aanbevelingen voor Leiderdorp B.2, B.3 en B.4

Breng focus aan

De zesde deelvraag voor ons onderzoek luidde: Gelet op impact en risico: op welke samenwerkingsverbanden zouden de politieke en bestuurlijke nadruk van de gemeente Leiden en Leiderdorp de komende tijd moeten liggen? Ons onderzoek heeft onvoldoende informatie opgeleverd voor concrete aanbevelingen. De redenen daarvan beschreven we in de inleiding. Voor het antwoord op deze deelvraag, zal het gesprek zeker moeten worden voortgezet. We geven hieronder enkele voorbeelden die elders al worden toegepast; sommige ervan hebben we in de raadssessie kort aan de orde kunnen laten stellen. Waar mogelijk, hebben we de ervaringen elders al wat toegespitst op de situatie voor Leiden en Leiderdorp. Essentieel bij het proces voor focus, is een gezamenlijke afweging binnen de eigen gemeente, waaraan raadsleden, college, griffie en ambtelijke deskundigen een bijdrage leveren. Alleen zo komt een gemeente tot maatwerk dat voldoet aan de concrete, actuele wensen en behoeften van de raad; en zo kan de raad scherp aangeven welke ondersteuning en informatie ze nodig heeft.

Focus De wereld van samenwerking groeit en groeit, en deze ontwikkeling zal voorlopig doorgaan. Leiden neemt op dit moment deel aan ruim veertig samenwerkingsverbanden, en Leiderdorp ongeveer dertig. Het is voor de raad niet werkbaar, en ook niet zinvol om al die samenwerkingsverbanden op eenzelfde wijze te volgen. Een gemeente kan daarin ook een keuze maken. Welke samenwerkingsverbanden vragen om politiek-bestuurlijke aandacht? Er zijn gemeenten die de selectie maken aan de hand van maatschappelijke impact en financiële omvang. Een samenwerkingsverband waarin weinig geld in omgaat, en waarvan de betekenis voor de inwoners beperkt is, vraagt om een andere betrokkenheid van de raad, dan een samenwerking met veel overheidsgeld en met veel impact op het leven van inwoners. Gebruikelijk is dat de raad ervoor kiest een samenwerkingsverband uit de eerste categorie (bijvoorbeeld de BSGR) te volgen ‘op afstand’, ‘passief’ en ‘reactief’, bijvoorbeeld alleen door kennis te nemen van de financiële jaarstukken en al naar gelang die informatie eventueel een zienswijze in te dienen bij de conceptbegroting. Een samenwerkingsverband uit de tweede groep (bijvoorbeeld de RDOG en jeugdzorg) vraagt om een andere betrokkenheid van de raad, ‘aan de voorkant’, ‘proactief’ met andere informatiestromen dan alleen de formele jaarstukken. • • • • • • • • • • •

BSGR Holland Rijnland ODWH RDOG SP71 VHRM Visie Hart van Holland Waterketen Economie 071 Land van Wijk & Wouden …..

De criteria voor de selectie verschillen per gemeente en regio. Er zijn ook gemeenten die samenwerkingsverbanden selecteren die in het verleden financiële of uitvoeringsproblemen kenden. Een andere mogelijkheid is de focus te richten op die samenwerking die in de nabije toekomst van grote betekenis gaat zijn voor de inwoners, bijvoorbeeld als gevolg van landelijke akkoorden en deals. In de regio NO Brabant is enige tijd geleden gekozen voor de thema’s Veiligheid, GGD, Omgevingsdienst, de ‘economic board’ en de portefeuillehoudersoverleggen Jeugd en Wmo. Centrumgemeente Den Bosch nam het op zich om alle raadsleden in de gehele regio te ondersteunen met een regionaal, digitaal informatiesysteem; griffiers waren behulpzaam bij het ‘programma van eisen’ voor dit informatiesysteem. Op andere plaatsen is de selectie gemaakt aan de hand van een indeling in operationele (bijvoorbeeld bedrijfsvoering), tactische (bijvoorbeeld inkoop van zorg) en strategische samenwerking (bijvoorbeeld omgevingsvraagstukken). Daarmee vergelijkbaar is de recente Visienota Leiden en Regio 2019, die de samenwerking indeelt in vier schaalniveaus. Deze actuele notitie zou goed kunnen worden gebruikt voor zowel de raad van Leiden als die van Leiderdorp om tot focus te komen.

Er zijn gemeenten die grotere samenwerkingsverbanden ‘op afstand’ willen volgen, omdat de gemeentelijke zeggenschap toch maar beperkt zal zijn. Andere gemeenten kiezen voor een tegenovergestelde benadering, juist omdat het gaat om grote en betekenisvolle samenwerking. Door nadrukkelijk de strategische aandacht en inspanningen (bestuurlijk en ambtelijk) te richten

op het grote samenwerkingsverband, verwachten deze gemeenten juist veel invloed uit te oefenen. Ook wijzen we nog op de mogelijkheid dat gemeenten onderling: belangrijke samenwerkingsverbanden onder elkaar ‘verdelen’ en iedere gemeente ‘adopteert’ een samenwerkingsverband. Medewerkers van de griffie treden in overleg met het ‘geadopteerde’ samenwerkingsverband, stemmen de informatiestromen (inhoudelijk en procesmatig) af op de behoefte van gemeenteraden en wisselen dit uit met de collega’s van andere gemeenten. Veel samenwerkingsverbanden zijn de afgelopen jaren begonnen met gerichte documentatie, informatie en ook bijeenkomsten voor raadsleden. Dat is een landelijke ontwikkeling. In regio’s waar wordt gewerkt met ‘adopties’ is het gelukt het aanbod van al die informatiestromen beter af te stemmen op de vraag van raadsleden. Het tegenovergestelde gebeurde overigens ook: dankzij deze ontmoetingen konden de samenwerkingsverbanden de raden beter meenemen in bovenlokale belangen en vraagstukken. Koppelkans voor Leiden •

Het aanbrengen van focus kan in samenhang met de aanbevelingen A.1 en B.2

Koppelkans voor Leiderdorp •

Het aanbrengen van focus kan in samenhang met de aanbevelingen B.2

Raadsrapporteurs Is eenmaal gekozen voor focus, dan kan de raad eventueel ook gaan werken met zogeheten raadsrapporteurs. Dit is verglijkbaar met de hierboven genoemde adoptieregeling. Dat gebeurt al op diverse plaatsen. De ervaringen zijn uiteenlopend, van positief tot negatief. Juist hier speelt het spanningsveld tussen een neutrale en politiek-inhoudelijke dimensie. In het algemeen, treffen we deze opzet aan. •

Benoem per samenwerkingsverband een of twee rapporteurs (coalitie, oppositie)

•

De rapporteurs volgen het samenwerkingsverband van nabij, onder meer: o

Voeren overleg met de eigen portefeuillehouder en de ambtelijke deskundigen; bijvoorbeeld rondom de jaarstukken van de verbonden partij

Nemen kennis van vergaderstukken, besluitenlijsten e.d. van de betreffende samenwerking

Gaan eventueel het overleg aan met de directie, en ambtelijke leiding van de samenwerking: welke wensen heeft de raad m.b.t. de informatiestromen?

Gaan eventueel het gesprek aan met inwoners die gebruik maken van de dienstverlening van de samenwerking: wat is de kwaliteit van de dienstverlening aan onze inwoners, wensen, klachten?

Nemen kennis van zienswijze e.d. van andere gemeenten

Gaan eventueel in gesprek met raadsleden-rapporteurs of woordvoerders van andere gemeente voor het uitwisselen van kennis, wensen en ervaringen.

Werken onafhankelijk en ‘apolitiek’

Brengen ‘neutraal’ advies uit aan de raad, of de commissie; gevraagd, ongevraagd

Koppelkans voor Leiden •

Het al niet werken met rapporteurs kan worden meegenomen bij aanbeveling B.2

Koppelkans voor Leiderdorp •

5.4.3

Het al niet werken met rapporteurs kan worden meegenomen bij aanbeveling B.3

Maak verbinding met raadsleden van andere gemeenten

De invloed van raadsleden in de regionale samenwerking groeit wanneer raadsleden van verschillende gemeenten de krachten bundelen. Binnenkort zal de Wet gemeenschappelijke regelingen worden gewijzigd, waardoor het bijvoorbeeld mogelijk wordt dat een openbaar lichaam (opgericht door colleges) de beschikking krijgt over een gemeenschappelijke adviescommissie van raadsleden. Is dat wenselijk of niet, of hangt het antwoord op die vraag af van de inhoud en betekenis van een samenwerkingsverband? Ook dienen gemeenten na te denken over de participatie van burgers en organisaties. In de motie van de gemeente Leiderdorp werd overigens ook al op dit aspect gewezen. De wetswijziging is een goede aanleiding om de contacten tussen raadsleden van gemeenten te intensiveren. Los van deze wetswijziging is de afgelopen jaren in diversie regio’s al volop gezocht naar verbindingen tussen gemeenteraden. Door de krachten te bundelen, kunnen raden grote samenwerkingsverbanden als het ware democratisch omsingelen. Er bestaan in de praktijk ruwweg drie varianten. Ze lopen op in intensiteit. De invloed van de raad neemt eveneens per variant toe, maar vraagt ook een stijgende inzet van raadsleden en van hun ondersteuners. Ook hier zijn er koppelkansen met onze concrete aanbevelingen.

Leiderdorp heeft het overleg en uitwisseling met raadsleden van andere gemeenten ondergebracht bij de commissie regionale zaken. 1. Lichte afstemming en uitwisseling Raadsleden zoeken elkaar op, naar aanleiding van ‘een dossier’, of meer periodiek en gestructureerd. De nadruk ligt op het uitwisselen van kennis en informatie. Gewapend met deze kennis, voeren raadsleden het gesprek aan de eigen gemeentelijke tafels, commissies en raad. 2. Netwerk Raadsleden organiseren zich in een regionaal netwerk, waarin regionale keuzes worden gemaakt voor regionale speerpunten. Daarvoor bundelen zij de krachten, synchroniseren afzonderlijke raadsagenda’s en stemmen de zienswijzen, moties en reacties op elkaar af tot een sterk, eensluidend en invloedrijk geluid. In dat netwerk kan ook het gesprek worden aangegaan met regiobestuurders. 3. Regionaal platform Alle raadsleden van een samenwerkingsgebied komen eenmalig, of periodiek samen voor het bespreken van strategische ontwikkelingen voor de lange termijn. Er kunnen moties en amendement worden ingediend bij de voorgestelde plannen (namens een of meer gemeenten, politieke partijen of door een gelegenheidscoalitie). De regiovoorzitter (of de burgemeester van een deelnemende gemeente) is voorzitter, en vormt samen met gemeentelijke portefeuillehouders een soort regiocollege. Aangenomen moties en amendementen gelden als zwaarwegende,

richtinggevende uitspraken voor de regionale samenwerking. Het regionale platform kent een eigen presidium en wordt ondersteund door de griffies. Op dit concept zijn vele varianten denkbaar. Tijdens de sessie gaven raadsleden aan weinig te voelen voor een nieuwe structuur, licht of zwaar. Voor de aanwezige raadsleden was het vooral zaak dat raadsleden ook in hun regionale ontmoetingen focus konden aanbrengen binnen de vele thema’s, dat zij daartoe op het juiste moment over de goede informatie kwamen te beschikken gebaseerd op de wensen en behoeften van raadsleden zelf (en niet ‘gezonden’ door de ‘aanbieders’ van de samenwerking). Er werden ook voorbeelden genoemd van succesvolle bijeenkomsten waaraan raadsleden zelf hadden bijgedragen, als initiatiefnemers, organisatoren en ook als specialisten voor het betreffende thema. Het gesprek over de raadsverbindingen tussen gemeenten zal moeten worden voortgezet. Koppelkans Leiden •

Betrek de afstemming met raadsleden van andere gemeenten bij aanbevelingen B.2 en B.3

Koppelkans Leiderdorp •

Betrek de afstemming met raadsleden van andere gemeenten bij aanbevelingen B.3 en B.4

Bijlagen

Bijlage I: Geraadpleegde stukken Leiden -

BSGR 2018-2020 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/514148#ai_3979001 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491473#ai_4047377 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564477 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468#ai_4741675 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655873 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655917#ai_5365778

Holland Rijnland 2018-2020 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491508 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491473 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/630240#ai_4680075 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468#ai_4741213 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655855 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655855#ai_5339533

ODWH 2018-2020 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491512#ai_4095238 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491477 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/630240 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655855 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655917

RDOG 2018-2020 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491575/raadscommissie%20Onderwijs%20 en%20Samenleving%2024-05-2018 Vergadering Gemeenteraad 31-05-2018 (notubiz.nl) https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564400#ai_4502918 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564416#ai_4558905 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564478#ai_4696139 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468/Gemeenteraad%20%20%20%20%2 0%20%20%20%2020-06-2019 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655882/raadscommissie%20Onderwijs%20 en%20Samenleving%2004-06-2020? https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655882#ai_5325084 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655917 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655917#ai_5365839

SP71 2018-2020

https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491561/raadscommissie%20Werk%20en% 20Middelen%2007-06-2018 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491473 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491569#ai_4347035 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491485#ai_4378315 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468#ai_4741194 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468#ai_4741194 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/612728 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/612729#ai_5059334 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655868#ai_5164302 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655912 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655873 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655912#ai_5198586 -

VHRM 2018-2020 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491508 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491473 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468#ai_4741682 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564470#ai_4729252 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655854 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655915#ai_5317402

Jaarstukken gemeente 2018-2020 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491594#ai_4081931 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491477#ai_4122957 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491483#ai_4327872 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/491483#ai_4327872 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564468#ai_4741051 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/564488#ai_4735445 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/612724#ai_4938209 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655918#ai_5355355 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/655919 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/701155#ai_5549428 https://leiden.notubiz.nl/vergadering/701158#ai_5617950

Beleidskader verbonden partijen + raadsbesluit

Rekenkameronderzoek Rapport Binding met Verbonden Partijen + raadsbesluit

Kadernota Regionaal Partnerschap & Leiderschap. De Leidse Regio Aanpak (2009)

Sturen op gemeenschappelijke regelingen. Een kwestie van anders denken en goed organiseren (2013)

Sturen op gemeenschappelijke regelingen. Een kwestie van anders denken en goed organiseren (2013). Discussienotitie gemeenten Hollands Midden

Leiden en Regio - Nieuwe koers, nieuwe kracht. Opmaat naar Partnerschap & Leiderschap 2014.

Visienota Leiden en Regio 2019 (2019)

Dashboard Verbonden Partijen https://programmabegroting.leiden.nl/beleidsbegroting/paragrafen/verbondenpartijen#:~:text=Naast%20het%20gestorte%20aandelenkapitaal%20geeft%20de% 20gemeente%20Leiden%20geen%20aanvullende%20financi%C3%ABle%20bijdrag e.&text=Het%20bestuur%20bestaat%20uit%201,jaarlijkse%20kosten%20aan%20d eelname%20verbonden.

Commentaar bij Tussenrapportage “De informatiepositie van de Raad bij verbonden partijen”. Rapport van 10 mei 2021, 21 mei 2021.

Informatie griffie gemeente Leiden t.b.v. doorwerkingsonderzoek verbonden partijen Rekenkamercommissie Leiden Leiderdorp. Vragen aan Leiden (8 juni 2021), met Besluitenlijst commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid 24 oktober 2017, Raadsvoorstel en Raadsbesluit n.a.v. de aanbevelingen Rekenkamercommissie en Wethoudersbrief Damen 14 december 2017.

Leiderdorp -

Nota verbonden partijen 2011

Dasboard Verbonden Partijen http://programmabegroting.leiderdorp.nl/beleidsbegroting/paragrafen/paragraaf -6-verbonden-partijen

Conceptbegrotingen van verbonden partijen 2017-2020: https://www.raadleiderdorp.nl/vergaderingen/Raad/2020/25-mei/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2019/01-juli/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2019/20-mei/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2018/28-mei/19:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2017/26-juni/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2017/29-mei/20:30

Kadernota gemeente Leiderdorp 2017-2020: https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2020/07-juli/19:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2019/01-juli/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2018/09-juli/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2017/26-juni/20:30

Jaarrekening gemeente Leiderdorp 2017-2020: https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2020/13-juli/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2019/08-juli/19:00 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2018/09-juli/20:30 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2017/26-juni/20:30

Begrotingen van gemeente Leiderdorp 2017-2020: https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2020/06-november/14:00 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2019/08-november/14:00 44

https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2018/09-november/14:00 https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2017/10-november/14:00 Onderzoeken: -

Onderzoek Twynstra Gudde 2019 + bijbehorende motie, https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2019/20-mei/20:30

Onderzoeken Berenschot over de Leidse Regio, 2020 + bijbehorende moties, per mail ontvangen.

RDOG: - Informatie over een raadsbijeenkomst op 10 maart: https://www.raadleiderdorp.nl/Evenement/2021/03/10/Informatieveraadsbijeenkomst-RDOG2024 -

Brief van het college over RDOG: https://www.raadleiderdorp.nl/documenten/Collegebrieven/20-119-RDOG-HMOntwikkelingen-werkzaamheden-en-de-contouren-in-de-financiele-kaders-in-2022brief-van-het-college-210202.pdf

Brief vanuit RDOG over Businesscase 2024: https://www.raadleiderdorp.nl/Documenten/11-RDOG-gewijzigde-planningtweede-businesscase-RDOG2024-201020-geanonimiseerd.pdf

Brief vanuit RDOG over Businesscase 2024: https://www.raadleiderdorp.nl/Documenten/03-RDOG-HM-begroting-2021-en-debegrotingswijziging-2020-vastgesteld-brief-RDOG-HM-201008.pdf

Visie Hart van Holland - Informatieavond 2020: https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Informatieavond/2020/28september/20:30 -

Omgevingsagenda Hart van Holland, 2020, https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Politiek-Forum/2020/05oktober/20:00

Besluit over de omgevingsagenda 2020, https://www.raadleiderdorp.nl/Vergaderingen/Raad/2020/12-oktober/20:30

Waterketen -

Raadssessie KSS Leiderdorp, 2020, per mail ontvangen.

Bestuurlijke overeenkomst Waterketen, 2016, per mail ontvangen.

Conclusies en aanbevelingen rekenkamerrapport, per mail ontvangen.

Brief voortgang samenwerking aan Raden, 10 april 2017, per mail ontvangen.

Intentieverklaring samenwerking afvalketen, 2012, per mail ontvangen.

Economie071 -

Regionale bedrijvenstrategie 2020-2030, per mail ontvangen.

Raadsbesluit vaststelling regionale bedrijvenstrategie, per mail ontvangen.

Evaluatie retailvisie Leidse Regio 2025, per mail ontvangen.

Land van Wijk en Wouden -

Financiële kadernota 2021-2024, per mail ontvangen.

Naar een toekomstbestendige begroting 2021-2024, per mail ontvangen.

Motie Regionale Samenwerking raad Leiderdorp d.d. 21 september 2020 Raadsvoorstel en verordening commissie regionale samenwerking (2021) Schriftelijke terugkoppeling ambtelijk hoor en wederhoor t.b.v. onderzoek naar informatiepositie van de raad over verbonden partijen. Memo Bestuur en organisatieondersteuning 31 mei 2021

Bijlage II: Feitelijke bevindingen documenten Leiden Servicepunt71 Servicepunt71 (SP71) is een openbaar lichaam dat de interne bedrijfsvoering van gemeenten in de regio uitvoert. In 2018 ontving de raad de volgende documenten bij de zienswijze van de ontwerpbegroting: de aanbiedingsbrief SP71, ontwerpbegroting en de concept zienswijze van het college. In de commissie Werk en Middelen werd een aantal technische en inhoudelijke vragen over de begroting. Er werd bijvoorbeeld m.b.t. tot de mogelijke taakuitbreiding door een raadslid gevraagd waarom de begroting en de kadernota uit elkaar worden getrokken, aangezien dit volgens hem afwijkt van voorgaande procedures. De wethouder zei in reactie dat dit de gangbare procedure is. In de vergadering werd door een ander raadslid geconstateerd dat de analyse in de ontvangen stukken ontbrak. De wethouder zegde toe deze nog na te sturen. In de commissievergadering werd ook nog gerefereerd aan het rekenkameronderzoek 2017. In dit kader werd aangegeven dat het moeilijk is voor de raad om te sturen en werd de wens uitgesproken om de raad nauw te betrekken. Een raadslid gaf bijvoorbeeld aan dat hij vond dat de raad te laat betrokken werd bij de taakuitbreiding van SP71. De wethouder en een ander raadslid reageerden echter aan dat de raad al meerdere keren op de hoogte was gesteld van de taakuitbreiding.

In 2018 werd aan de raad een begrotingswijziging van SP71 voorgesteld. In de raadsbijeenkomst over de zienswijze gaf een raadslid aan een puzzelgevoel te hebben en verzocht aan de wethouder om de financiële informatie beter in beeld te krijgen. In reactie gaf de voorzitter dat de wethouder heeft toegezegd meer context te geven. De zienswijze werd in de raad als hamerstuk vastgesteld In 2019 ontving de raad de zienswijze, raadsvoorstel, ontwerpbegroting, concept jaarstukken en de kadernota van het college. De raad besloot overeenkomstig het voorgestelde raadsbesluit. In 2019 wordt er ook een begrotingswijziging van SP71 aan de raad voorgelegd. De raad ontving hieromtrent de concept zienswijze, aanbiedingsbrief en ontwerpbegrotingswijziging van het college. In de commissievergadering gaf een raadslid aan dat de wijziging helder werd toegelicht. In de raad werd de zienswijze vervolgens als hamerstuk behandeld. Begin 2020 was er sprake van een begrotingswijziging van SP71. De commissie ontving het raadsvoorstel, concept zienswijze en de ontwerpbegrotingswijziging van het college. Het stuk werd als hamerstuk in de raad behandeld. Later in het jaar 2020 was er nogmaals sprake van een begrotingswijziging. De raad ontving toen de zienswijze, het raadsvoorstel, de ontwerpbegrotingswijziging, de jaarstukken, kadernota en aanbiedingsbrief van het college.

In de commissievergadering werd door een raadslid afgevraagd of er niet kritisch naar alle gemeenschappelijke regelingen gekeken moet worden, dit n.a.v. de jaarstukken van SP71 (een ‘worstelende organisatie’). Er werd ook door een raadslid gevraagd wat de inzet van Leiden is geweest en of het niet beter zou zijn om uit de gemeenschappelijke regeling te stappen. De wethouder gaf aan dat het moeilijk is om als eigenaar en opdrachtgever de rollen te scheiden en zegde toe om meer informatie te verstrekken door op hoofdlijnen een notitie op te stellen over de historie.

Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg De Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg Midden Holland (RDOG) is een openbaar lichaam en bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en het welbevinden van de burgers in de regio Hollands Midden in zowel reguliere als crisisomstandigheden. Onderdeel van de RDOG is de GGD en Veilig Thuis. In het jaar 2018 ontving de gemeenteraad de programmabegroting, de aanbiedingsbrief vanuit de RDOG, raadsvoorstel en de conceptbrief aan de RDOG van het college. In de commissie Onderwijs en Samenleving gaven raadsleden aan het belangrijk te vinden om op de hoogte te blijven van actuele ontwikkelingen en dat ze een tijdsplanning wilden ontvangen. Ook werd het idee geopperd om regionale overleggen te organiseren, zodat er meer ‘meegegeven’ kon worden aan de RDOG. In reactie hierop bevestigde de wethouder het belang om de raad goed op de hoogte te houden van ontwikkelingen met het oog op het rekenkameronderzoek 2017. Ook werd door de wethouder toegezegd om de begroting anders in te richten (de effecten van de inzet moeten duidelijk worden) en zegde hij toe te gaan onderzoeken hoe de betrokkenheid van de raad het beste georganiseerd kan worden.

Wat tot slot op viel in het debat is dat een raadslid van de wethouder wilde weten hoe de samenwerking met de RDOG werd ervaren en dat de voorzitter zei dat deze vraag buiten de orde was, maar liet de wethouder toch kort op de vraag in gaan. De zienswijze werd vervolgens in de raad aangenomen als hamerstuk. In 2019 werd de gemeenteraad in staat gesteld om een zienswijze over de kadernota van de RDOG te geven. Dit is wettelijk niet verplicht, maar de raad werd hiertoe toch in de gelegenheid gesteld om de kaderstellende rol van de raad te versterken. De kadernota werd kort besproken in de commissie, waarin een raadslid zei dat er onduidelijkheid ontstond over de kosten en waarin als kritiek werd geuit dat de relatie tussen kosten en resultaten van de besteding ontbrak. Op basis van de vergadering werd een kleine wijziging aan de zienswijze aangebracht. De zienwijze werd vervolgens als hamerstuk in de raad aangenomen. In 2019 ontving de gemeenteraad voor de zienswijze: het raadsvoorstel, de aanbiedingsbrief en de concept programmabegroting. De raad stelde naar aanleiding hiervan enkele technische vragen. Ook werd aangegeven dat er weinig grip op de verbonden partij wordt ervaren. De wethouder gaf aan na te denken over een manier waarop de raad meer inzicht gegeven kan worden en dat dit een zoektocht blijft. In de raad werd de zienswijze als hamerstuk vastgesteld.

In 2020 ontving de raad veel documenten van de RDOG doordat er grote veranderingen voor de bedrijfsvoering in het verschiet lagen. De raad ontving het raadsvoorstel, businesscase, begrotingswijziging 2020, samenvatting op programma RDOG2024, concept programmabegroting, aanbiedingsbrief, concept zienswijze brief. In de commissie werden er verschillende technische en inhoudelijke vragen gesteld aan de wethouder. Zo wilde de raad bijvoorbeeld weten wat de begrotingswijziging voor Leiden betekent. De portefeuillehouder gaf aan dat het niet was gelukt om in de begroting de financiën per taakgebied te financieren en dat dit in beeld, inclusief bijsturingsmogelijkheden van de raad, zal worden gebracht in de kadernota. De raad vroeg verder nog om informatie over de wachtlijsten van Veilig Thuis. De wethouder zegde toe deze informatie na te sturen. In de raadsvergadering werd door de raad een amendement aangenomen met verzoek aan het college om meer informatie waarin duidelijkheid wordt weergegeven wat de voordelen en randvoorwaarden van het programma zijn, inzicht in de kosten en baten wordt gecreëerd en waarin de ambities van de RDOG gepaard gaan met kritische en realistische keuzemogelijkheden. Het amendement werd ingediend, omdat het voor de raad niet duidelijk was of de investeringen tot het gewenste resultaat gaan leiden.

Holland Rijnland Holland Rijnland is een openbaar lichaam dat zich richt op verdere ontwikkeling van de regio om de kwaliteit van wonen, werken, ondernemen en recreëren van burgers, bedrijven en instellingen in het gebied te bevorderen. In het algemeen bestuur zitten zowel college- als raadsleden. Op 17 mei 2018 besprak de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid de Ontwerp programmabegroting 2019. (De betreffende stukken - het ontwerp, de aanbiedingsbrief ontbreken in het systeem Leiden.notubiz.nl). Voorgesteld werd onder meer dat de raadsdelegatie van Leiden in het algemeen bestuur te zijner tijd, na de formele vaststelling van de begroting door dat algemeen bestuur, de raad zelf informeert. Het collegevoorstel aan de raad benoemde kaders: voor 2015 een 25% reductieopdracht en in 2016 is een inhoudelijk kader met speerpunten voor Holland Rijnland vastgesteld. Het vermelde niet dat de informatievoorziening was gewijzigd naar aanleiding van de aanbevelingen van het rekenkameronderzoek 2017. Het voorstel van het college luidde als zienswijze instemming uit te spreken met de conceptbegroting. Een wethouder en de burgemeester waren aanwezig. Raadsleden vroegen een fundamentele discussie over GR-en. De burgemeester “vindt het een goed idee om dit onderwerp te bespreken.

In het verleden is daar een notitie over verschenen naar aanleiding van een notitie die in Leiderdorp was opgesteld, de zogeheten ‘Paprikanotitie’. De notitie die Leiden heeft opgesteld, is een goede basis voor de discussie hierover. Op 26 mei 2018 is er een bijeenkomst over alle gemeenschappelijke regelingen die er zijn. Ook de Leidse raadsleden zijn op deze bijeenkomst van harte welkom.” Het voorstel ging vervolgens als hamerstuk naar de raad, die op 31 mei 2018 die conform het voorstel besloot. Het is niet duidelijk of de wettelijk voorgeschreven procedure m.b.t. de kadernota en de (voorlopige) jaarstukken is gevolgd. Het jaar daarop laat min of meer de dezelfde gang van zaken zien. De aangeboden stukken omvatten enkel de aanbiedingsbrief en de ontwerpbegroting van Holland Rijnland. In het raadsvoorstel bleek er sprake te zijn van een nieuw kader: de Notitie sturen op gemeenschappelijke regelingen. Er was een gedachtewisseling binnen de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid (28 mei 2019), dit keer in het bijzijn van alleen de wethouder. Er werd geen strategische discussie over het samenwerken gehouden; we troffen geen verwijzingen aan naar een nieuwe wijze van informatievoorziening op basis van de aanbevelingen uit 2017. Het voorstel ging als hamerstuk door naar de Raad, die het op 20 juni ongewijzigd vaststelde.

Op 11 juni 2020 boog de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid zich over de ontwerpbegroting voor 2021. In het raadsvoorstel werd dit keer gesproken van deze kaders: Nota verbonden partijen; Notitie Sturen op Gemeenschappelijke regelingen en de Jaarlijkse afspraken kaderstelling gemeenschappelijke regelingen. Het college stelde de raad voor dat de bijdrage van de gemeenten wordt geïndexeerd op 2,84%. Tijdens de gedachtewisseling in de commissie was er sprake van een erratum bij het collegevoorstel: er moet meer aandacht voor groen en biodiversiteit komen. In het verslag is te lezen dat dit vorig jaar ook al was meegegeven aan Holland Rijnland (dat valt niet uit de verslaglegging m.b.t. het vorige jaar op te maken; misschien is bedoeld de bijdrage van raadsleden, tevens lid van het algemeen bestuur bij de behandeling van de begroting in het algemeen bestuur zelf). (Het uiteindelijke raadsbesluit ontbrak dit keer.)

ODWH Omgevingsdienst West-Holland is een openbaar lichaam en verantwoordelijk voor de Uitvoering van de wettelijke taken zoals de vergunningverlening en handhaving van de Wet milieubeheer en de Wet bodembescherming (m.n. bouwstoffenbesluit), en advisering van de deelnemende gemeenten en de provincie Zuid-Holland bij de uitvoering van hun taken, zoals ruimtelijke planvorming en verkeersbeleid. De commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid besprak op 28 juni 2018 de ontwerpbegroting 2019 en Meerjarenraming 2020-2022. De meegezonden stukken waren die van de ODWH zelf, met ter kennisneming het Jaarverslag 2017. Het raadsvoorstel luid als zienswijze instemming uit te spreken; het voorstel vermeldde niet dat het Jaarverslag 2017 voor kennisgeving kan zijn. Als kader vermeldde het voorstel het financiële Kader Gemeenschappelijke regelingen (i.c. de indexeringen). Er vond nauwelijks discussie plaats, en het voorstel gaat als hamerstuk naar de Raad, waar het op 12 juli 2018 zonder beraadslaging of hoofdelijke stemming werd aangenomen. We troffen geen verwijzing aan naar een nieuwe manier van informeren n.a.v. de besluitvorming uit 2017. Het jaar daarop werd in het raadsvoorstel een nieuw kader geformuleerd, namelijk de budgetcyclus van de ODMH. De meegezonden stukken waren van de ODMH: naast de conceptbegroting, ook de kadernota 2020 en het Jaarverslag 2018.

Het betreffende raadsvoorstel ging niet in op de twee laatstgenoemde stukken. Dat gold ook voor het raadsbesluit, dat op 20 juni 2020 plaatsvond, conform het voorstel, en dat na een korte discussie door commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid op 28 mei 2019 als hamerstuk was doorgeleid. Ook bij de zienswijze-procedure van de Begroting 2021 en Meerjarenraming 2022-2024 van de ODMH (op de agenda van commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid op 11 juni 2020) vermeldde het betreffende raadsvoorstel als kader de budgetcyclus van de omgevingsdienst. Het tevens aangeboden jaarverslag 2019 bleef onvermeld, en ook dit keer ging het voorstel als hamerstuk naar de raad, die op 18 juni conform het voorstel besloot in te stemmen met de ontwerpbegroting. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR) Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR) is een openbaar lichaam op het gebied van belastingen, waarin 11 gemeenten en het hoogheemraadschap samenwerken. De commissie Werk en Middelen, boog zich op 17 mei 2018 over de ontwerp Meerjarenbegroting 2019/2022, een begrotingswijziging 2018 en de jaarstukken 2017 van de BSGR. Er werd een groot aantal stukken tegelijk aangeboden: aanbiedingsbrief, de jaarstukken 2017, het accountantsverslag, de jaarrekening 2017, een voorstel tot begrotingswijziging 2018 en het ontwerp meerjarenbegroting 2019-2022.

Uit het raadsvoorstel viel op te maken dat het algemeen bestuur van de BSGR de begroting 2018 al zou hebben gewijzigd, waarvoor alsnog een zienswijzeprocedure wordt gevoerd. Het voorstel sprak zowel bij de begrotingswijziging 2018 als bij het ontwerp meerjarenbegroting van ‘een positief advies uitbrengen aan de het algemeen bestuur’ i.p.v. een zienswijze in te dienen bij het dagelijks bestuur. Het voorstel gaf niet aan dat de ter informatie aangeboden jaarstukken en jaarrekening 2017 voor kennisgeving kunnen worden aangenomen. Het voorstel vermeldde niet dat de informatievoorziening is gewijzigd naar aanleiding van de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie; er is bijvoorbeeld geen verwijzing naar een dashboard, of een beleidskader. Wel werd verwezen naar het hoofdstuk in de gemeentelijke programmabegroting. Het raadsvoorstel geeft verder een inhoudelijke toelichting op cijfers.

Er was een zeer korte gedachtewisseling in de commissie, waarna het voorstel als hamerstuk naar de raad gaat; de raad besloot op 31 mei 2018 conform het voorstel. Het jaar 2018 laat een min of meer dezelfde procedure zien m.b.t. Meerjarenbegroting 2020-2023 en begrotingswijziging 2019. In de commissie Werk en Middelen worden (6 juni 2019) een paar inhoudelijke vragen gesteld. Het gesprek vond plaats op basis van het raadsvoorstel en van de stukken die door de BSGR zijn aangeboden. Een vraag werd later schriftelijk beantwoord door de wethouder. De voorzitter concludeerde dat een en ander als hamerstuk naar de raad kan, die op 20 juni conform het voorstel besloot. In 2020 zien we een kleine verandering rondom de jaarstukken 2019, een begrotingswijziging 2020 en het ontwerp meerjarenbegroting 2021-2014. Het raadsvoorstel vermeldde nu dat de jaarstukken 2019 ter kennisneming zijn; nog steeds wordt gesproken van een ‘positief advies aan het Algemeen Bestuur’ m.b.t. een begrotingswijziging en het ontwerp meerjarenbegroting. Er blijken technische vragen te zijn; die worden elders beantwoord (‘politiek portaal’). Met name het CDA merkte op dat de samenwerking duur is; het wil het waarom van deze samenwerking weten en stelde de vraag of Leiden ook kan uittreden.

VRHM Veiligheidsregio Holland Midden is een openbaar lichaam, op basis van de wet Veiligheidsregio’s, waarvan burgemeesters het bestuur vormen. Op 17 mei 2018 besprak de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid de begroting voor 2019. Het voorstel luidde in te stemmen met deze conceptbegroting en kennis te nemen van meerjarenraming 2020-2022. Als kaders golden: Wet veiligheidsregio, Wet gemeenschappelijke regelingen, het Besluit Begroting en Verantwoording en Begrotingsuitgangspunten van de Veiligheidsregio. Bij de stukken van de Veiligheidsregio was ook een aanbiedingsbrief van het Dagelijks Bestuur, waarin sprake is van nog andere kaders, waaronder het eigen Regionale Beleidsplan, korpsbeleidsplan Brandweer en de Financiële kaderstelling gemeenschappelijke regelingen Hollands Midden (brief van de werkgroep 25 oktober 2017). In de raadscommissie vond een korte gedachtewisseling plaats, waarna het voorstel als hamerstuk naar de raad ging, waar dienovereenkomstig wordt besloten op 31 mei 2018. Het jaar daarop (13 juni 2019) ging de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid wat meer in op de inhoud. Tijdens een redelijk uitgebreide gedachtewisseling met de burgemeester stelde deze voor dat raadsleden meer worden meegenomen aan de voorkant en opperde hij ook een bezoek aan de kazerne. Bij de stukken zitten aanbiedingsbrieven, aan de gemeenteraden en ook aan de hoofden financiën.

Er werden, voorafgaande aan de commissievergadering technische vragen gesteld. Bij de stukken ook de al uitgebrachte zienswijzen van andere gemeenten (deze stukken zullen later niet doorgaan naar ook de Raad). In het raadsvoorstel stelde het college voor niet akkoord te gaan met het budget voor digitalisering. Als kaders golden de Wet Veiligheidsregio (“inclusief uitvoeringsbesluiten”), de Wet Gemeenschappelijke Regelingen, het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten Ontwerp-programmabegroting VR 2019 en het Financieel Kader gemeenschappelijke regelingen (BW 18.0574, d.d. 10-01-2019). Conform het voorstel besloot de raad op 20 juni als zienswijze aan te geven dat hij niet akkoord gaat met het budget voor digitalisering. Bij de bespreking van de ontwerpbegroting 2021 (op 19 mei 2020 in de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid en op 28 mei 2020 in de Raad) verloopt een en ander identiek. Dit keer gold als kader ook de financiële kaderstellingen gemeenschappelijke regelingen Hollands Midden voor

begrotingen 2021. Voorafgaand aan de commissievergadering waren schriftelijke vragen gesteld en beantwoord. Na een inhoudelijke gedachtewisseling binnen de commissie ging het voorstel als hamerstuk naar de Raad

Bijlage III: Feitelijke bevindingen documenten Leiderdorp SP71 In 2017 ontving de raad een kaderbrief, ontwerpbegroting, toelichting vanuit het college en zienswijze van het college. Tijdens het debat werd er een motie ingediend over de managementstructuur van SP71. De meerderheid van de raadsleden vond deze motie echter overbodig en te voorbarig. De indiener hield daarop de motie aan. De zienswijze werd vervolgens ongewijzigd vastgesteld. In 2018 ontving de raad aanbiedingsbrief, concept jaarstukken, kadernota, ontwerpbegroting, toelichting vanuit college in een brief. Er werd een amendement ingediend over het toevoegen van een inhoudelijke passage op het gebied van digitalisering en nieuwe huisvesting. De raad stemde met het amendement in. In 2019 ontving de raad de aanbiedingsbrief vanuit verbonden partij, de beantwoording van vragen, concept jaarstukken, kadernota, ontwerpbegroting, toelichting van het college. De zienswijze werd ongewijzigd vastgesteld. In 2020 ontving de raad aanbiedingsbrief vanuit SP71, jaarstukken 2019, kadernota 2021-2024, concept zienswijze, raadsbesluit en raadsvoorstel. Er werden technische vragen gesteld door de raad, waarop schriftelijk werd geantwoord. De zienswijze werd ongewijzigd vastgesteld.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10656928/1