RE Warmtelinq

Infrastructuur megaprojecten

Prof.dr.ing. Alfons van Marrewijk (TUDelft / VU Amsterdam)

Wat zijn infrastructuur megaprojecten? • Projecten met groot budget, lange looptijd, met grote impact waaraan veel publieke en private partijen gezamenlijk werken aan het realiseren van een infrastructuur • Dit soort projecten zijn complex, met veel (technische) onzekerheid en onbekende risico’s • Geliefd door besluitvormers en politici: veelal modern symbolen van economische ontwikkeling, politieke integratie, of energie transformatie • Looptijd bevat verschillende electorale perioden

Kostprijs per KwH

Israel Solar Valley 2009

2019

risico’s ondergrondse grote projecten • Infraprojecten zoals warmtenetten kosten veelal meer, duren langer leveren niet altijd wat is beloofd • Ondergrondse werken hebben extra risico’s • Onzichtbaarheid van de ondergrond bij aanleg netwerken • Weten niet precies waar alle ondergrondse infra netwerken liggen • Verrassingen in de ondergrond; veenlagen, bommen, verzakkingen • Je weet pas hoe duur een ondergronds project is wanneer het afgelopen is

• Lager berekenen van kosten en hoger inschatten van opbrengsten, zodat besluiten veelal positief uitvallen • Besluitvormers durven niet te stoppen omdat er al veel tijd, geld en energie in een megaproject is gestopt

Hoe ontstaat over-commitement? • Risico op over-commitment van bestuurders die vasthouden aan een ineffectieve plan • Vier factoren die over-commitment bevorderen (Staw, 1981) 1) motivatie om eerdere beslissingen te rechtvaardigen 2) consistentie als norm hanteren 3) mogelijkheid van toekomstige resultaten schetsen 4) waarde van toekomstige resultaten benadrukken

Hoe voorkom je over-commitment? • Begin met twijfels, bepaal grenzen, voorkom volharding, en werk met onzekerheid • Onderken dat besluiten niet puur rationeel worden gemaakt • Maak onderscheid tussen “geen spijt” besluiten en meer onzekere besluiten • Bouw “go/no-go” reviews in met heldere exit strategieën en organiseer een buitenstaanders perspectief