Presentatie onderzoek participatie Leiden Platform 31 commissie LB 1 juli 2021

Participatie in Leiden ontleed casusonderzoek naar perspectieven, ervaringen en betekenisgeving van betrokkenen in participatietrajecten

Bernadette Schomaker en Annemiek van Tol 29 juni en 1 juli 2021

Platform31 kennis- en netwerkorganisatie voor stad en regio Platform31 ziet de trends in stad en regio. We verbinden beleid, praktijk en wetenschap rondom actuele vraagstukken en komen tot een aanpak, waarmee bestuurders, beleidsmakers en uitvoerders direct aan de slag kunnen. Iedereen profiteert mee van de resultaten.

Aanleiding

• Wijkverenigingen zeggen samenwerking met gemeente op • Motie “Participatie onafhankelijk belicht” (17 september 2020) • Onderzoek kan helpen om te reflecteren op de algemene kaders en randvoorwaarden voor participatie.

Paradox van Participatie

Hoe meer P(articipatie) des te meer K(ritiek) “Als het doel is mensen enthousiast meekrijgen over de plannen waarover wij besluiten, dan lijkt er iets niet te lukken. Hoe kan dat dan? Waarom raakt men teleurgesteld terwijl we allemaal het goed voor hebben?” (een raadslid)

“Wat mij het meest interesseert is dat wij als gemeente enorm investeren in participatie, mensen betrekken en van alles en nog wat doen maar ondertussen is de indruk dat men alleen maar ontevredener wordt. Ik vraag me af waar dat aan ligt. In 95% van de trajecten gaat het goed. Is het beeldvorming, is het ook door social media dat boze geluiden die het hardst klinken de boventoon voeren?” (een raadslid)

Het onderzoek

4 casussen: • Evenementenbeleid • Uitvoeringsbesluit Houtkwartier-Oost (riolering, straten en groen)

• Winkelcentrum Kopermolen • Woonunits in de Verdamstraat

Evenementenbeleid Doel

Het beleidsproces om te komen tot een nieuw evenementenbeleid

Participatie

Informeren en raadplegen

Stakeholders

Evenementenondernemers, horecaondernemers, wijkverenigingen

Middelen

Bijeenkomsten, inspraakmogelijkheden en overleggen

Uitvoeringsbesluit Houtkwartier-Oost Doel

Het realiseren van een gedragen wijkvervangingstraject waarin klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie als opgaven samenkomen/ herinrichting en riolering Gasthuiswijk/Haagweg Zuid, Houtkwartier-Oost, Professorenwijk-Oost, Meerburg

Participatie

Informeren, raadplegen

Stakeholders

Gemeente en bewoners

Middelen

Meedenksessie, participatieplatform, enquete en telefonisch spreekuur

Winkelcentrum Kopermolen Doel

Het creëren van draagvlak en terugwinnen van het vertrouwen van bewoners bij het ontwikkelen van een stedenbouwkundige visie voor de renovatie van het winkelcentrum

Participatie

Informeren, raadplegen (eerste traject) Informeren, adviseren, meedenken en meedoen/meebeslissen (tweede traject/herstart)

Stakeholders

Gemeente, vastgoedeigenaar, wijkvereniging, winkeliersvereniging en ongeorganiseerde winkeliers en bewoners Overleggroepen, bewonersavond (eerste traject) Plan van aanpak participatie, meedenkgroep, denk- en doe mee (tweede traject)

Middelen

Woonunits Doel

Het creëren van draagvlak voor de keuze van een nieuwe locatie voor woonunits voor voormalig dak- en thuislozen

Participatie

Informeren, meedenken

Stakeholders

Gemeenten, bewonersgroep Verdamstraat-KernstraatBurggravenlaan/Actiegroep Speelveld Groen (in eerste traject ook bewoners Sumatrastraat De Kooi en bewoners van 5 Meilaan), woningcorporatie en zorgstichting Bijeenkomsten, inspraak

Middelen

7 inzichten uit de casussen 1. Ruis: verschillende verwachtingen

2. Participatie en kritiek: teleurstelling en verbazing

3. Vraagstelling: veel top-down

4. Verkokering: wat voor bewoners samenhangt, is voor gemeente over verschillende beleidsterreinen verdeeld

5. Terugkoppeling: voor bewoners niet duidelijk wat met inbreng is gedaan

6. Doelgroepen: vragen over representatie in participatie

7. Tempo en snelheid: versnelling en vertraging

Het onderzoek

4 thema’s van aandacht (gebaseerd op de vragen vanuit de Raad): - Het begrip participatie: wat betekent participatie voor wie (doel, participatieniveau/trede op de ladder, (beleids)fase en reikwijdte)? - Het proces van participatie: hoe verliep het proces (doel, partijen/spelers, rollen, relaties, verwachtingen, perspectieven, samenspel en mismatch)? - De instrumenten: welke instrumenten zijn ingezet (participatieverordening, regelgeving, middelen, informatie en communicatie)? - Het effect: welk resultaat heeft participatie opgeleverd (kwaliteitscriteria, lessen en succesfactoren)?

Conclusie

Er is geen spoorboekje!

3 aanbevelingen

1. Geef ruimte

2. Tweezijdige communicatie

3. Ontspanning

Rol van de Raad - Het stellen van duidelijke kaders zodat bewoners weten - op welke punten ze wel inbreng hebben en op welke punten niet - Wat hun mate van invloed is (trede op de participatieladder)

- Het controleren van de participatie: - is het proces duidelijk, zijn bewoners juist en voldoende vertegenwoordigd, zijn alle belangen op tafel gekomen, terugkoppeling aan bewoners etc.

- Aandacht voor de scope van belangen – representatieve democratie en directe democratie: - welke belangen spelen en worden zij voldoende vertegenwoordigd? - beschikt de Raad over de juiste informatie om te beslissen?

Vragen?