Inspraakbijdrage Joost Kaper - FNV bij de commissie WM d.d. 4-2-2021

Geachte leden van de commissie Werk en Middelen. Allereerst mijn dank voor de mogelijkheid om in te spreken. Ik ben bestuurder Sociale Werkvoorziening en overige gesubsidieerde arbeid bij de FNV en ik hou mij bezig met de SW- of participatiebedrijven in Noord en Zuid-Holland. De afgelopen tijd staan werknemers met een arbeidsbeperking weer meer in de belangstelling. Of dat door de landelijke verkiezingen komt of dat een natuurlijk moment is gekomen om weer naar de mensen om te kijken durf ik niet te zeggen. Mogelijk heeft u de afgelopen week in de krant gelezen dat de initiatiefnota die SP en CDA hebben opgesteld over het sociaal ontwikkelbedrijf, kamerbreed positief is ontvangen. Een begin van een positieve verandering voor mensen met een arbeidsbeperking? De FNV visie voor het sociaal ontwikkelbedrijf heeft aan de basis gestaan van de initiatiefnota. Wij zijn de afgelopen jaren druk bezig geweest om dit concept uit te werken door te laten rekenen en onder de aandacht van de landelijke politiek te brengen. Het sociaal ontwikkelbedrijf is de centrale plaats waar mensen met een arbeidsbeperking naartoe kunnen om hulp te krijgen om te gaan werken. Wij zien hierbij twee belangrijke elementen. De springplank, waarbij via opleiding, training en begeleiding werknemers klaar worden gestoomd voor uitstroom naar werk in het bedrijfsleven.

En het vangnet: de werknemer met een beperking die helaas niet slaagt in zijn nieuwe baan, laten we niet op de bank zitten maar houden wij vast en bieden wij werk aan in het sociaal ontwikkelbedrijf. Wij geven weer de ruimte en gelegenheid om te werken, indien nodig te trainen en een nieuwe poging te wagen richting een echte baan buiten. Het sociaal werkbedrijf is nu ook al de plek waar werknemers met een indicatie beschut kunnen werken. Dat kunnen ze in een breder scala van werkzaamheden. Van groen en schoonmaak buiten, tot verpakken en montage binnen. Dat kan dus daadwerkelijk beschut binnen maar ook via een detachering. Deze detachering kan ook ingezet worden als eerste stap voor de werknemers met een garantiebaan-indicatie om werknemer en werkgever/inlener aan elkaar te laten wennen en de werkgever een stukje te ontlasten. Dat voordeel voor de werkgever kan worden meegenomen in een detacheringsvergoeding die onder andere gebaseerd is op de loonwaarde van

de werknemer. Als het bevalt kan de volgende stap gezet worden naar het daadwerkelijk in dienst nemen door de werkgever. Opleiding en ontwikkeling zijn belangrijk in deze ontwikkelbedrijven. Wij zien daarbij zeker mogelijkheden om te onderzoeken in samenwerking met scholen, van praktijkschool tot MBO, Het inzetten van BBL-achtige oplossingen waarbij wordt gewerkt en daarnaast ook wordt geleerd. Hierbij is een duidelijke scheiding tussen productief werken en stage. Een stage is echt om een vak te leren niet om productieve arbeid te verrichten. Bij de doorrekening van onze visie van het sociaal ontwikkelbedrijf kwam naar voren dat er per saldo maatschappelijke baten waren bij het investeren in werk voor mensen met een arbeidshandicap. De return on investment werd echter niet goed verdeeld. Waar de gemeente een investering deed, kwam de winst met name bij de centrale overheid terecht. Wanneer de overheid een deel van zijn baten zou overhevelen naar de gemeenten zouden alle partijen hier uiteindelijk een voordeel in hebben. Maar laten we niet alleen naar de baten en lasten kijken maar vooral ook naar de mens. De werknemer met een arbeidsbeperking kan met begeleiding en een lading motivatie uit een uitkering en alle problemen die daarmee samenhangen geholpen worden.

Wat hierbij echter wel belangrijk is, is dat werk met behoud van uitkering, bijvoorbeeld in de vorm van een proefplaatsing meestal geen motivatie is voor veel mensen om die stappen te gaan zetten. Juist die eerste stap richting weer meedoen, zou moeten worden aangemoedigd door middel van echt loon. Geen uitkering maar een volwaardig loon. Geen arbeidsomvang gelijk aan een bijstandsuitkering maar één waar hij of zij uit de problemen kan komen en volwaardig mee kan doen. Wij zijn van mening dat het Sociaal Ontwikkelbedrijf, door de uitgebreide kennis en jarenlange ervaring van de medewerkers een centrale rol kan spelen in het matchen van mens en werk en zelfs in zou kunnen spelen op tekorten op de arbeidsmarkt. Dat zonder meer afbouwen en laten krimpen zou een ware kapitaalvernietiging zijn. Juist behouden, doorontwikkelen en inzetten voor de bredere doelgroep zal winst opleveren. Wij zien op verschillende plaatsen in Nederland initiatieven waarbij bedrijfsleven en Sociaal Werkbedrijf samenwerken in het opleiden en plaatsen van mensen met een arbeidsbeperking of een afstand tot de arbeidsmarkt. Goede voorbeelden die zeker navolging mogen krijgen. U wordt in deze

vergadering verzocht te besluiten en een aantal voornemens uit te spreken voor de verdere ontwikkeling van de DZB. U hebt al de nodige elementen van wat ik hierboven heb aangegeven herkend uit de stukken die voorliggen. Op enkele punten heeft u mijn bedenkingen kunnen horen. Hou ruimte voor daadwerkelijke doorontwikkeling van DZB om aan te kunnen sluiten bij de ontwikkelingen die vanuit Den Haag mogelijk kunnen plaatsvinden. Wij zien zeker kansen voor de initiatiefnota van SP en CDA. Staar u niet blind op publiek private samenwerkingen. Het is vaak niet goedkoper om expertise van buiten te halen en wat al in huis is af te stoten als er een structurele vraag is. Stel de mens, de inwoner van Leiden, centraal en stem dáár het budget op af in plaats van andersom. Neem daarbij de maatschappelijke baten zeker mee en laat mensen die dat willen en kunnen werknemer zijn in plaats van cliënt. Dank U wel. Nota bene. Ik zal u deze inspreeknotitie doen toekomen met daarin een link naar onze pagina over het sociaal ontwikkelbedrijf waar ons witboek, de doorrekening werkvormen, baten en lasten voor het Sociaal Ontwikkelbedrijf én het rapport de waarde van werk verzilveren zijn terug te vinden.

https://www.fnv.nl/cao-sector/overheid/sociale-werkvoorziening/iedereenheeft-recht-op-werk/oplossing-rechtopwerk/help-mensen-met-eenarbeidsbeperking-aan-een-baan https://www.fnv.nl/cao-sector/overheid/sociale-werkvoorziening/iedereenheeft-recht-op-werk