HVOL brief aan de raad Kaderbesluit Energiepark-SBH - 5 juni 2021

Aan de raad van de gemeente Leiden Postbus 9100 2300 PC Leiden

Onderwerp: vaststelling Kaderbesluit Energiepark - Stadsbouwhuis / RV 21.0050

Leiden, 5 juni 2021 Geachte raadsleden, Op 25 mei jl. heeft het bestuur van de Historische Vereniging Oud Leiden ingesproken op het Kaderbesluit Energiepark. Daarbij hebben wij ons toegespitst op: • •

het voorgenomen B&W-besluit om het Stadsbouwhuis (SBH) niet aan te wijzen als gemeentelijk monument; hetgeen wij betreuren, de mogelijkheid om de loop van de vml 3e Binnenvestgracht visueel te herstellen en als historische bouwgrens voor eventuele nieuwbouw te hanteren, en daarmee en historische structuur te herstellen en het Singelpark meer ruimte te geven.

Naar aanleiding van het inspreken door mevrouw Hogendorp, die verwees naar een artikel in het Leidsch Dagblad van 14 mei 2021, is wellicht verwarring ontstaan over het standpunt van onze vereniging. Inspreekster meende dat de nieuwbouw niet verder het Singelpark insteekt dan het SBH. Dit is deels correct, zij het dat dit het uiterste punt van het huidige gebouw betreft, wat een geheel andere ruimtelijke werking op het Singelpark heeft, dan een gehele wand van vele verdiepingen hoog, met o.a. aanzienlijke schaduw tot gevolg. (Wij merken hier terzijde bij op dat er helaas geen schaduw-studie is gedaan – dit is een omissie die alsnog hersteld moet worden). Binnenvestgracht als bouwgrens Het gaat ons echter om iets anders: het stedenbouwkundig uitgangspunt, dat het Binnenvestgrachttracé zichtbaar zal blijven en zo mogelijk verder zal worden hersteld, is door ons altijd onderschreven. In het kaderbesluit wordt dát stedenbouwkundig uitgangspunt echter uitdrukkelijk NIET gehanteerd ter hoogte van de SBH-locatie. In de tekst onder het kopje “structuur” wordt daarover het niettemin volgende opgemerkt: “In oost-west richting krijgt de 3e Binnenvestgracht als oorspronkelijke bebouwingsgrens een nieuwe betekenis als basislijn van de “rafelrand”, een grillige en meer informele overgang van de stad naar parK’.

Onze waarneming: hier wordt volledig afgezien van de genoemde doelstelling met betrekking tot het tracé van de 3e Binnenvestgracht als bouwgrens en historische zichtlijn. Feitelijk wordt nu de nieuwbouw van het Tweelinghuis tot uiterste bouwgrens gemaakt, en dus NIET het tracé van de 3é Binnenvestgracht. Hierdoor wordt ook het Singelpark verkleind ten opzichte van de eerdere planvarianten. Dit is een ongewenste invulling van de locatie. Niet alléén omdat de historische structuur van de stadsrand ernstig geschaad wordt, maar óók omdat de schaduwwerking van de hogere nieuwbouw het Singelpark op deze plek vrijwel geheel in de schaduw zal leggen. De Vrienden van het Singelpark hebben hierin steeds samen met ons opgetrokken in het participatie-traject en delen deze zorg.

Dit genoemde stedenbouwkundige uitgangspunt sluit aan bij de historische situatie dat woningbouw zich beperkte tússen de Binnenvestgracht en de Langegracht. In de bijlage vindt u hierop enige toelichting. Mede daarom is dit zo opgenomen in de aanvankelijke verkenningen. Dat de voorgestelde, massieve nieuwbouw op de locatie van het stadsbouwhuis hóger scoort op “ruimtelijke uitgangspunten” dan behoud van de bestaande bebouwing, is dan ook pertinent onjuist. Toch wordt dit helaas door het college beweerd in het afwegingskader. Conclusie en verzoeken Het zal u duidelijk zijn dat behoud van het SBH voor onze vereniging leidend is. Omdat wij menen dat het gebouw goed is te herbestemmen voor woningbouw, dringen wij bovendien aan op een onafhankelijke second opinion om deze mogelijkheid te onderzoeken, waarbij wordt uitgegaan van de monumentwaardigheid van het SBH. Hierdoor kan – ook wat de eisen op energetische gebied en gebruiksnormen uit het Bouwbesluit betreft - een gelijk speelveld worden gecreëerd. Mocht echter – wat wij niet hopen – tóch nieuwbouw plaatsvinden, dan dringen wij er met klem op aan de bouwgrens te bepalen op de historische Binnenvestgracht-grens. (zie bijlage) Hierdoor herstelt u een belangrijke historische structuur en zichtlijn, én biedt u het Singelpark voldoende ruimte en zonlicht.

Namens het bestuur van de Historische Vereniging Oud Leiden, Met vriendelijke groet,

S. Engelsman (voorzitter)

J.J. de Haan (vice voorzitter)

============

In verband met de COVID-beperkingen is deze brief niet ondertekend en wordt deze digitaal verzonden aan de griffie van de raad en de leden van de raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling..

Historische Vereniging Oud Leiden Postbus 917, 2300 AX Leiden / info@oudleiden.nl

Bijlage:

Hierboven de historische situatie eind 17e eeuw (Stadsplattegrond Hagen 1670) Zoals op andere plaatsen in de stad is de Binnenvestgracht de bebouwingsgrens.

Ook op de stadsplattegrond van 1860 (Salomon van der Paauw) is er nog steeds géén sprake van bebouwing ten noorden van de Binnenvestgracht. Deze historische situatie heeft ruim 2,5 eeuw bestaan en is pas na demping van de gracht (o.a. ten behoeve van de gasfabriek) gedeeltelijk verlaten.

In de huidige situatie is de Binnenvestgracht slechts nog zichtbaar te oosten van de centrale. Deze kan echter, na sluiting van de centrale, zeer goed doorgetrokken worden, langs de monumentale schoorsteen. Het Tweelinghuis overschrijdt weliswaar deze grens, maar in dit pand zou op de begane grond goed een doorgang gemaakt kunnen worden. Het stadsbouwhuis overschrijdt grens inderdaad ook. Maar veel beperkter. Tevens is de schaduwwerking (zie foto) door de beperkte hoogte ter plekke veel beperkter dan in de nieuwbouw.

In de tekeningen bij het kaderbesluit Energiepark wordt helaas duidelijk dat de 3e Binnenvestgracht NIET de beloofde nieuwe bouwgrens wordt en dat de nieuwbouw veel massaler en verder het Singelpark in komt.

De blauwe pijl geeft het bouwblok aan dat de 3e Binnenvestgracht als bouwgrens (rode lijn) flink overschrijdt, en dat dus in strijd is met de ruimtelijke uitgangspunten van het project zelf. Opvallend is dat dit bouwblok aan de Langegracht zijde iets inspringt. Wellicht is het een optie dit bouwblok naar het zuiden ‘te verschuiven’?