Bijlage bij M RV 21.0067 GL Student in huis huren bij de hospita

STUDENT IN HUIS ONGEBRUIKTE KAMERS ALS OPLOSSING VOOR KAMERNOOD

VOORSTEL VAN IVO VAN SPRONSEN

JULI 2021

Inleiding/perssamenvatting De kamernood is in Leiden een groot en groeiend probleem. Woningen bijbouwen is noodzakelijk, maar gaat niet snel genoeg. GroenLinks vindt dat Leiden daarom op zoek moet naar creatieve oplossingen om het kamertekort ook op korte termijn tegen te gaan. Een concrete, sociale en direct toepasbare oplossing is (internationale) studenten op kamers bij een hospita of gastgezin: iemand die een kamer heeft en die deze kan en wil verhuren. Voor de student een kamer en voor de hospita gezelligheid, sociaal contact en een aardige bijverdienste. Nu is het zaak deze hospita’s en gastgezinnen op te sporen en in te zetten in de strijd tegen kamernood. “Student in huis is een win-win-winsituatie: voor de hospita sociaal contact en een leuke bijverdienste; voor de student een zachte landing en een veilig thuis; en voor Leiden een concrete, sociale en direct toepasbare oplossing voor het kamertekort,” aldus GroenLinks-raadslid Ivo van Spronsen die dit voorstel schreef. Bij de behandeling in de raad van de kaderbrief op 13 juli roept Van Spronsen de wethouder op een pilot van een jaar te starten in Leiden zodat studenten zo spoedig mogelijk een kamer kunnen huren bij hospita of gastgezin.

In deze proefperiode kan de gemeente laten onderzoeken of er in Leiden, net als eerder in onder meer Utrecht, een netwerk op te bouwen valt van hospita’s en gastgezinnen die geschikt zijn als verhuurder van kamers aan (internationale) studenten. Met deze pilot kan een organisatie opgezet worden die dit netwerk opbouwt en onderhoudt. Ook is deze verantwoordelijk voor het adviseren en begeleiden van studenten naar betaalbare, veilige en bovenal sociale studentenhuisvesting. De kosten van deze proefperiode zijn slechts €25.000 euro die vooral gaan zitten in de opstartkosten en de publiciteit die nodig is om hospita’s en gastgezinnen te werven en studenten te informeren over de mogelijkheden van deze manier van huren. Van Spronsen is hoopvol: “Ik heb vertrouwen in het nut van deze pilot. Laten we vooral snel van start gaan zodat de eerste (internationale) studenten snel een kamer vinden in nu nog ongebruikte kamers”.

STUDENT IN HUIS KOPPELT STUDENTEN VAN VER AAN LOKALE HOSPITA’S EN GASTGEZINNEN

IVO VAN SPRONSEN, RAADSLID

1

Tekort aan studentenkamers in Leiden De gemeente Leiden spant zich al jaren enorm in voor voldoende studentenkamers. Het huidige College van Burgemeester en Wethouders van D66, GroenLinks en PvdA heeft samen met de Leidse gemeenteraad de ambitie uitgesproken 2700 studentenwoningen tot stand te brengen. Samen met verschillende stadspartners als de Leidse universiteit, Hogeschool, DUWO Studentenhuisvesting en BRES (huurdersorganisatie DUWO) werkt Leiden hard en met succes aan betere, betaalbare en vooral beschikbare studentenhuisvesting. Toch blijft het aanbod helaas achter bij de sterk groeiende vraag. Het aantal studenten aan universiteit en hogeschool stijgt al jaren. Daarnaast neemt in Leiden ook het aantal internationale studenten toe. Volgens Kences (het kenniscentrum voor studentenhuisvesting) is Leiden een van de steden waar het kamertekort voor studenten het grootst is. De verwachting is dat het tekort in ieder geval de komende 5 jaar zal blijven toenemen. Zo zijn er steeds meer studenten uit de Europese Unie, die via het Erasmusprogramma, dat universitaire, hbo en mbouitwisseling bevordert, naar Leiden komen. Maar ook studenten uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten, China en Indonesië vinden vaker hun weg naar Leiden. Dat is geweldig voor de stad, voor wetenschappelijke- en culturele uitwisseling maar het verhoogt ook de druk op de studentenhuisvesting.

De druk op de woningmarkt raakt vele groepen, zoals mensen met een modaal inkomen, starters en studenten. Voor internationale studenten kan dit extra vervelend uitpakken. Deze groep heeft geen lokaal netwerk en heeft geen alternatief om tijdelijk bij familie of vrienden te verblijven na aankomst in Nederland. Daarnaast zoeken veel studentenhuizen specifiek Nederlandse studenten (‘Dutch only’) en geven huisbazen de voorkeur aan een student die vier jaar blijft wonen in plaats van een half jaar. Dit maakt deze groep kwetsbaar. Gevolg is dat zij als noodoplossing verblijven in tentenkampen, met z’n vieren op een slaapkamer in een hostel of in het uiterste geval hun studie vroegtijdig moeten afbreken. Met de coronapandemie op z’n retour nemen de aanmeldingen van internationale studenten weer toe. Verwachting is dat de aanwas nóg groter gaat zijn dan voor de pandemie. Mede omdat studenten die afgelopen jaar hun studie

IVO VAN SPRONSEN, RAADSLID

2

online hebben gevolgd, dit jaar wel op kamers zullen willen gaan in Leiden. Uit gesprekken met onderwijsinstellingen blijkt dat het aantal (internationale) aanmeldingen voor studies momenteel 3 keer zo hoog ligt ten opzichte van de tijden voor Corona. Hierdoor is het vinden van creatieve oplossingen die snel toepasbaar zijn extra van belang. GroenLinks Leiden hoopt met dit voorstel hieraan bij te dragen.

Student in huis: ongebruikte kamers als oplossing voor kamernood De helft van de Nederlandse huishoudens heeft een (slaap)kamer over in huis (cijfers CBS). Ook neemt het aantal ouderen in Nederland dat langer thuis woont toe. Hierdoor neemt Student in huis als oplossing voor het kamertekort de komende jaren alleen maar toe. Bij Student in huis komen een aantal elementen samen. Door internationale studenten te koppelen aan lokale gastgezinnen of hospita’s is het mogelijk om: • • •

Het aantal beschikbare kamers voor studenten te vergroten. Kwetsbaarheid van de groep internationale studenten te verminderen. Eenzaamheid onder alleenstaanden/ouderen én internationale studenten tegen te gaan.

Uit de pilot in Utrecht is gebleken dat de koppeling van internationale studenten een zeer positief effect heft op het welzijn van zowel de student als de hospita. Toch is er mogelijk schroom bij potentiële hospita’s om een kamer in huis te verhuren aan een student. Uit gesprekken met de organisatie betrokken bij de Utrechtse pilot, Hospi Housing, blijkt dat potentiële hospita’s en gastgezinnen veel vragen hebben. Zo is de wet- en regelgeving complex en zonder hulp of kennis soms lastig te begrijpen. Daarnaast spelen andere onzekerheden zoals: • • • • •

Mag ik wel een kamer verhuren? Is de student wel betrouwbaar? Krijg ik mijn huur wel (als de student ineens vertrokken is)? Wat te doen bij onenigheid? Hoe zit het met mijn privacy?

IVO VAN SPRONSEN, RAADSLID

3

"I felt free, we both did our own thing but we liked to talk to each other a lot. With Akke I had a special connection that is hard to find with someone your own age." - Student Celeste

"It all went smooth and she’s a quiet and nice girl, it was great from the beginning." They both agree that for them the matching process turned out very well: "we just had a good click, it really felt like a friendship". - Hospita Akke

Voorwaarden voor betrouwbaar hospitaverhuur Om optimaal gebruik te maken van de potentie van Student in huis is het belangrijk samen te werken met een organisatie die hospita’s, gastgezinnen en studenten kan bereiken, informeren en ondersteunen. Zo ontstaan de voorwaarden voor betrouwbaar, betaalbaar en sociaal hospitaverhuur. Zo zal de organisatie: • Zoeken naar geschikte hospita’s en gastgezinnen. • Nagaan of zij en de beschikbare kamers geschikt zijn voor in huis nemen van een student. • Bekijken of de kamers voldoen aan de eisen en de huur overeenkomt met het huurwaarderingsstelsel van de Huurcommissie. • De student vertegenwoordigen, beschermen en op weg helpen in Leiden en Nederland. • Zowel de hospita als studenten informeren en ondersteunen in zaken zoals complexe wet- en regelgeving. GroenLinks stelt voor om in Leiden, zoals eerder in Utrecht, te komen tot een pilot voor de duur van een jaar. Mogelijk al vanaf studiejaar 2021 – 2022. De pilot in Utrecht (2019-2020) is succesvol afgerond met de volgende resultaten: • 250 potentiële hospita’s geadviseerd. • 50 studenten gehuisvest. • Samenwerking tussen onderwijsinstellingen, woningcorporaties, gemeente en studentenorganisaties opgezet.

IVO VAN SPRONSEN, RAADSLID

4

• •

Effectieve bijdrage geleverd aan het verminderen van het kamertekort en het verbeteren van het welzijn van studenten en hospita’s in Utrecht. Snel een alternatieve woonlocatie geregeld voor studenten die eerder te maken hadden met misstanden, zoals seksuele intimidatie door de huisbaas.

Voordelen voor student, hospita en gastgezin • • • • •

Betaalbare studentenkamers Veilig en gezellig thuis voor (internationale) student Gaat eenzaamheid tegen en bevordert welzijn Culturele uitwisseling en ontmoeting (Extra) inkomsten hospita of gastgezin

Doel Student in huis levert een significante bijdrage aan het oplossen van het woningtekort. Een zelfstandige organisatie werft hospita’s en gastgezinnen in Leiden en omgeving en begeleidt hen hierbij. Door deze woonvorm hebben (internationale) studenten een betaalbare, sociale en veilige woonplek. De pilot in Leiden is geslaagd als: • Er een netwerk, met ondersteunende organisatie, is opgezet van 200 mogelijke hospita’s en gastgezinnen in Leiden en de Leidse regio. • Tussen de 75 en 100 studenten (een deel van) het studiejaar in Leiden op deze manier betaalbaar hebben kunnen huren.

Voorstel GroenLinks roept per motie bij de Kaderbrief het College op een pilot te (laten) starten. Hiervoor te kijken naar het Utrechtse voorbeeld en gebruik te maken van bestaande expertise zodat de eerste (internationale) studenten mogelijk al komend studiejaar zo een kamer vinden. De verwachte kosten (€25.000) van deze pilot zijn voor: • • • • •

Het opzetten van een netwerk van Leidse hospita’s of gastgezinnen Controle geschiktheid kamers en hospita’s door zelfstandige organisatie Advies en begeleiding van studenten Samenbrengen hospita en student Publiciteit en promotie van deze pilot

De tekst van de conceptmotie staat op de volgende pagina.

IVO VAN SPRONSEN, RAADSLID

5

RV 21.0067 Kaderbrief 2021-2025 Motie: 21.0067/ Onderwerp: student in huis – huren bij de hospita De raad van de gemeente Leiden, bijeen in de vergadering van 13 en 15 juli 2021, Constaterende dat: - Er kamernood is en vooral internationale studenten lastiger een kamer vinden in Leiden - Internationale studenten door een taalbarrière vaak minder goed aansluiting vinden in het Leidse studentenleven waardoor eenzaamheid op de loer ligt - Er steeds meer (eenpersoons)huishoudens komen die mogelijk extra ruimte hebben in hun woning om te verhuren - Eenpersoonshuishoudens vaker last hebben van eenzaamheid Overwegende dat: - Leiden al jaren werkt aan het terugdringen van het kamertekort en hiervoor creatieve oplossingen niet schuwt - In Utrecht de pilot rond hospitaverhuur in 2019 – 2020 succesvol was - (Internationale) studenten te vaak in dure, kleine en soms onveilige kamers verblijven - Kamerverhuur met een hospita of gastgezin een beproefde methode van verhuur is, mits er een goede ondersteunende organisatie is die student en verhuurders koppelt en let op betaalbare huren, veiligheid - Via deze vorm van verhuur er meer betaalbare studentenkamers bijkomen - Goede matching tussen (internationale) student en verhuurder van groot belang zijn - Het goed zou zijn als een deel van de 467.000 euro aan extra inkomsten in 2020 vanwege verkamering ingezet wordt om extra beschikbare kamers

voor studenten te creëren - Deze 467.000 euro extra inkomsten via de egalisatiereserve bouwleges uiteindelijk in de concernreserve terecht zijn gekomen Roept het College op: -

Zo spoedig mogelijk een pilot uit te (laten) voeren zoals omschreven het voorstel Student in huis (zie notitie bij motie) Actief over deze pilot met stad en studenten te (laten) communiceren In te zetten op samenwerking met Universiteit, Hogeschool en mbo’s Conclusies uit de Utrechtse pilot te gebruiken voor de Leidse pilot Hiervoor 25.000 euro te onttrekken uit de concernreserve Na afloop van de pilot te rapporteren aan de Raad, uiterlijk bij de begrotingsbehandeling daaropvolgend

En gaat over tot de orde van de dag.

IVO VAN SPRONSEN, RAADSLID

6

Verantwoording Dit voorstel is geschreven met de hulp van onder meer Joost Bokkers van Hospi Housing die in Utrecht de pilot hebben uitgevoerd op verzoek van de gemeente Utrecht.

Bronnen/mediaberichten: Huurwaarderingsstelsel https://www.kences.nl/wp-content/uploads/2020/11/20201105-Kences-Landelijkemonitor-studentenhuisvesting-2020.pdf https://issuu.com/universiteit-leiden/docs/jaarverslag_universiteit_leiden_2020 https://www.omroepwest.nl/nieuws/3693282/Leidse-studenten-wijken-vanwegekamernood-uit-naar-de-camping https://www.omroepwest.nl/nieuws/3698784/Buitenlandse-studenten-Leiden-staanalleen-bij-zoektocht-naar-woning https://nos.nl/op3/artikel/2247906-ik-ben-voor-1000-euro-opgelicht-en-heb-nog-steedsgeen-kamer https://www.ad.nl/utrecht/hoe-de-ouderwetse-hospita-de-hopeloze-utrechtse-studentaan-onderdak-helpt~a9207d66/ https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1962678/nieuwe-hoop-voor-buitenlandse-studentenom-kamer-te-vinden-in-utrecht-via-hospes.html/ https://www.duic.nl/algemeen/kamernood-de-ouderwetse-hospita-is-terug-in-utrecht/

De voornamen van de personen op de foto's zijn: • Titelblad: Carlos (student) en Gabrielle (hospita) • Pagina 1: Raquel (student) en Martine (hospita) • Pagina 4: Akke (hospita) en Celeste (student) • Pagina 5: Maarten (hospes), Maria (student) en de kinderen van Maarten

Versie 11 juli 2021

IVO VAN SPRONSEN, RAADSLID

7