Bijlage 1e Voortgangsrapportage 2021

Foto: Buro JP

1 Voortgangsrapportage e

2021

1e Voortgangsrapportage 2021 Versie: 3.0.0.0.0.0

Inhoudsopgave 1 Voorwoord

3

2 Leeswijzer en samenvatting 2.1 Leeswijzer 2.2 Samenvatting

5 5 6

3 Beleidsrealisatie begroting 2021 3.1 Bestuur en dienstverlening 3.2 Veiligheid 3.3 Economie 3.4 Bereikbaarheid 3.5 Omgevingskwaliteit 3.6 Stedelijke ontwikkeling 3.7 Jeugd en onderwijs 3.8 Cultuur, sport en recreatie 3.9 Maatschappelijke ondersteuning 3.10 Werk en inkomen 3.11 Algemene dekkingsmiddelen 3.12 Overhead, Vpb en onvoorzien

7 8 12 16 20 24 28 34 38 44 48 52 53

4 Paragrafen 4.1 Plankosten 4.2 Bedrijfsvoeringsreserve concern 4.3 Taakstellingen 4.4 In control

55 55 58 59 60

| 1

2 |

Hoofdstuk 1 1 Voorwoord De 1e Voortgangsrapportage 2021 laat zien dat de uitvoering van de Programmabegroting 2021 grotendeels op koers ligt: we realiseren het merendeel van de prestaties uit de begroting volgens plan. De impact van de landelijke maatregelen om verdere verspreiding van het coronavirus tegen te gaan is echter ook zichtbaar op een aantal prestaties. Met name binnen het programma Cultuur, sport en recreatie en het sociaal domein zijn er prestaties die worden beïnvloed door het coronavirus. Voorlopig staan deze prestaties op ‘oranje’, maar in het geval de maatregelen langer duren is het mogelijk dat de prestaties niet worden gerealiseerd binnen de kaders van Programmabegroting 2021 (‘rood’). Kosten coronavirus De coronamaatregelen raken ook de gemeentelijke begroting. Op dit moment is het uitgangspunt dat het saldo van de extra kosten en de gederfde inkomsten als gevolg van de coronacrisis voor 2021 volledig wordt gecompenseerd door steunmaatregelen van het Rijk. De exacte hoogte van compensatie voor 2021 is nog niet bekend. Het vierde pakket steunmaatregelen coronacrisis is opgenomen in de maartcirculaire van het Rijk en wordt verwerkt bij Kaderbrief 2021-2025. Aanvullende compensatiepakketten worden bekend gemaakt bij de mei- en septembercirculaire en zijn afhankelijk van de duur van de landelijke maatregelen om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.

Naast deze financiële effecten van de coronacrisis zijn er nog andere ontwikkelingen, zoals aanvullend budget voor Jeugdzorg, een hogere bijdrage aan Servicepunt71 (o.a. voor de vervanging van het financieel systeem) en het resultaat van de ontwikkeling van de uitkeringen uit het gemeentefonds. De bijbehorende begrotingswijziging (jaarschijf 2021) zal onderdeel zijn van het raadsvoorstel bij Kaderbrief 2021-2025 en deze zullen we daar ook toelichten. Leiden, juni 2021 College van burgemeester en wethouders

Voorwoord | 3

4 | Voorwoord

Hoofdstuk 2 2 Leeswijzer en samenvatting 2.1 Leeswijzer De voortgangsrapportage bestaat uit twee delen: - Verantwoording van de beleidsrealisatie van de Programmabegroting 2021; - De paragrafen plankosten, bedrijfsvoeringsreserve concern, taakstellingen en 'in control'. De verantwoording van de beleidsrealisatie volgt de programma-indeling van de Programmabegroting 2021. Aan de hand van de doelenbomen met de prestaties geven we met de kleuren van de stoplichten aan in hoeverre de uitvoering van de prestaties op schema ligt: Stoplicht

Betekenis

Groen

Prestatie wordt of is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.

Oranje

Er is een risico dat de prestatie niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit wordt gerealiseerd. Hierop is bijsturing nodig.

Rood

Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.

Bij een 'rood' of 'oranje' stoplicht bevat de voortgangsrapportage in ieder geval een toelichting op de oorzaak van de afwijking, de consequenties voor het bereiken van de programmadoelstelling en de wijze waarop het college wil bijsturen. Corona Deze rapportage ziet nog steeds op een bijzonder ongewone periode als gevolg van de ingrijpende landelijke maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus. Tegelijkertijd is de impact van die maatregelen op de prestaties van de gemeente nu nog niet op alle fronten goed te bepalen, omdat de consequenties nog niet met zekerheid of concreet zijn aan te geven en/of omdat effecten zich (mogelijk) pas op langere termijn zullen manifesteren. Bij de beoordeling van de prestaties is onderstaande richtlijn gehanteerd: ■ als er evident een direct effect is van de corona-maatregelen op de te leveren prestatie dan is het stoplicht op oranje gezet met een toelichting onder betreffende prestatie; ■ als het effect van de corona-maatregelen op de te leveren prestatie nog hoogst onzeker, hypothetisch of discutabel is, dan is het effect niet in de kleur van de stoplichten verwerkt, maar benoemd als onzekerheid in de inleiding op het programma of onder betreffende prestatie.

We realiseren ons dat de groene beoordeling van gemeentelijke prestaties die volgt uit deze werkwijze op een aantal terreinen contrasteert met de in de praktijk ervaren impact van de maatregelen. Gezien de onzekerheden die de aanwezigheid van het coronavirus met zich meebrengt, blijven we rekenen met onzekerheidsmarges.

Leeswijzer en samenvatting | 5

2.2 Samenvatting Voortgang Prestaties De uitvoering van de Programmabegroting ligt grotendeels op koers: van de 206 prestaties waarin de Programmabegroting 2021 is opgedeeld, verwachten we dat 175 prestaties volgens planning worden gerealiseerd ('groen'). Op 29 prestaties is bijsturing nodig ('oranje') en van 2 prestaties verwachten we dat deze niet binnen de kaders uit de Programmabegroting 2021 kunnen worden gerealiseerd ('rood'). Het grootste deel van de 'oranje' en 'rode' stoplichten valt onder programma 'Cultuur, sport en recreatie' en is het gevolg van de landelijke maatregelen tegen verspreiding van het coronavirus. De onderstaande figuur maakt inzichtelijk welk percentage van de prestaties binnen de diverse programma's op koers ligt:

6 | Leeswijzer en samenvatting

Hoofdstuk 3 3 Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 7

1 Bestuur en dienstverlening

8 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Bestuur en dienstverlening Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

1 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Bestuur, Veiligheid en Handhaving Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Werk, Inkomen en Economie & Cultuur

De missie van het programma Bestuur en dienstverlening luidt: De gemeente Leiden staat voor een betrouwbaar bestuur: open en transparant en in samenwerking met en voor partners en burgers in de stad en regio. De gemeente Leiden staat voor een klantgerichte dienstverlening, waarbij de burgers, bedrijven en overige instellingen betrouwbaar, duidelijk, snel en op maat worden bediend. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage In januari 2021 is het project Opgeruimd Over afgesloten, waarmee na het Stadhuis en Stadsbouwhuis ook al het papier in het Stationsplein is opgeruimd, bewerkt en als nodig opgeslagen. Het project Digitalisering Bouwdossiers wordt zomer 2021 afgerond. Dan is ruim 900 meter bouwarchief gedigitaliseerd en zijn alle papieren dossiers vervangen door de digitale exemplaren.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 9

3.1.1 Doelenbomen Beleidsterrein 1A Bestuur Doel

Prestatie

1A1 Volksvertegenwoordiging, kaderstelling en control

1A1.1 De gemeenteraad en raadscommissies vergaderen volgens de vastgestelde vergadercyclus 1A1.2 Burgers actief informeren over rol en werkzaamheden van de gemeenteraad 1A1.3 Ondersteuning van de gemeenteraad door de griffie, onderzoek door de rekenkamercommissie en controle door de accountant

1A2 Dagelijks besturen van de gemeente

1A2.1 Dagelijks besturen van de gemeente door het college 1A2.2 Informeren en betrekken van burgers, bedrijven en instellingen over besluiten en bij uit te voeren beleid 1A2.3 Organiseren van verkiezingen voor gemeente, provincie, waterschap, Rijk en Europa 1A2.4 Strategische beleidsadvisering en onderzoek 1A2.5 Adviseren van bestuur over communicatie

1A3 Bijdragen aan en sturen op samenwerkingsverbanden

1A3.1 Sturing en toezicht houden op samenwerkingsverbanden 1A3.2 Bevorderen van intergemeentelijke samenwerking

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 1A Bestuur 1A2.3 Organiseren van verkiezingen voor gemeente, provincie, waterschap, Rijk en Europa De laatste verkiezingen waren bijzonder, door de corona, briefstemmen, meerdere dagen, en tegelijk het referendum. Er was een goede en betrouwbare uitslag. Toch gaven onderdelen van het proces aanleiding om deze verkiezingen uitgebreider te evalueren dan gebruikelijk. Hierover zal de raad worden gerapporteerd.

Beleidsterrein 1B Dienstverlening Doel

Prestatie

1B1 Burgers, bedrijven en instellingen zijn tevreden over de publieke dienstverlening

1B1.1 Leveren van alle producten en diensten op het gebied van Burgerzaken (o.a. reisdocumenten, rijbewijzen, huwelijken etc.) 1B1.2 Zorgen voor persoonlijke, betrouwbare, toegankelijke en efficiënte dienstverlening via minimaal de belangrijkste 5 kanalen die de burger van ons verwacht en die voldoen aan de moderne standaarden 1B1.3 Op orde houden basisregistraties (BRP, BAG, BGT) 1B1.4 Beantwoorden van eerstelijns vragen, verstrekken van informatie en leveren van eerstelijns producten 1B1.5 Omzetten papieren archieven in digitale archieven naar de moderne standaarden

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 1B Dienstverlening Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

10 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 11

2 Veiligheid

12 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Veiligheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

2 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Bestuur, Veiligheid en Handhaving Gezondheid, Jeugdzorg & Welzijn

De missie van het programma Veiligheid luidt: De gemeente Leiden staat voor een stad die veilig is èn voelt op het gebied van wonen, werken en leven in samenwerking met bewoners en partners. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage In de eerste twee maanden zie we voor wat betreft de criminaliteitscijfers een continuering van de trend van 2020 ten gevolge van de coronacrisis. We zien een afname van de criminaliteit over de gehele breedte m.u.v. cybercrime en geluids- en jeugdoverlast.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 13

3.2.1 Doelenbomen Beleidsterrein 2A Veiligheid Doel

Prestatie

2A1 Beperken criminaliteit, bewaken democratische rechtsstaat

2A1.1 Aanpak ondermijning 2A1.2 Voorkomen of aanpakken radicalisering en polarisatie 2A1.3 Voorkomen cybercrime / gedigitaliseerde criminaliteit 2A1.4 Inzet Veilig Thuis 2A1.5 Inzet Veilige Publieke taak

2A2 Beperken criminaliteit en overlast in de woonomgeving

2A2.1 Beperken van overlast van personen die verward gedrag vertonen 2A2.2 Beperken van overlast in de woonomgeving 2A2.3 Preventie woninginbraken 2A2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling / vuurwerk 2A2.5 Inzet buurt- en wijkveiligheid 2A2.6 Aanpak fietsendiefstal en fietsoverlast

2A3 Beperken jeugdoverlast en criminaliteit

2A3.1 Stedelijke jeugdaanpak

2A4 Optimale preventie en aanpak branden, rampen en crises

2A4.1 Realiseren van BRL-vakbekwame gemeentelijke crisisorganisatie 2A4.2 Planvorming rondom grootschalige risicovolle evenementen 2A4.3 Inzet bij rampen en crises 2A4.4 Optimale preventie brandveiligheid

2A5 Veilig ondernemen en veilig uitgaan

2A5.1 Risicoscan, coördinatie vergunningverlening evenementen 2A5.2 Handhaven bij evenementen 2A5.3 Bijdrage aan veilig ondernemen 2A5.4 Handhaven coffeeshopbeleid / Regulering wietteelt 2A5.5 Coördinatie vergunningverlening horeca 2A5.6 Handhaven horecaregelgeving 2A5.7 Handhaven prostitutiebeleid

Toelichting doelenboom beleidsterrein 2A veiligheid 2A3 Beperken jeugdoverlast en criminaliteit Onder andere door Corona is er sprake van meer jeugdoverlast of wordt er meer jeugdoverlast ervaren op diverse plekken in Leiden. Zowel preventief als repressief maakt dit dat (tijdelijke) extra inzet van capaciteit noodzakelijk is. 2.A2.6 Aanpak fietsendiefstal en fietsoverlast Door corona organiseren we voorlopig geen fietsgraveeracties. Dat is normaal gesproken ons moment om bewustwording te creëren en informatie te verspreiden over tegengaan van fietsendiefstal. Mogelijk volgt in het najaar nog een actie als er geen (strenge) coronamaatregelen meer zijn. 2.A5.1.Risicoscan, coördinatie vergunningverlening evenementen In het eerste kwartaal van 2021 zijn er door de coronacrisis geen evenementen geweest 2.A5.5. Coördinatie vergunningverlening horeca In het eerste kwartaal van 2021 zijn er door de coronacrisis bijna geen horecavergunningen aangevraagd en afgegeven. Wel zijn er in het kader van de tijdelijke uitbreiding terrassen een groot aantal tijdelijke terrasvergunningen verleend. 2.A4.3 Inzet bij rampen en crisis Sinds maart 2020 zitten we in een crisissituatie waardoor er ook de eerste maanden van 2021 veel extra werkzaamheden zijn op het gebied van de crisisorganisatie... Er wordt vanuit het team Bouwtoezicht, Juridische

14 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Handhaving en Veiligheid veel inzet geleverd aan de Veiligheidsregio op het gebied van juridische advisering en benodigde bestuurlijke maatregelen in het kader van Covid-19 en de toepassing/uitvoering van de Tijdelijke wet maatregelen (Twm) en voorheen op de noodverordeningen. Er wordt inzet geleverd voor het backoffice ROT-team waar de Covid-19 gerelateerde vragen van alle gemeenten vanuit de Veiligheidsregio worden beantwoord, zo nodig een regionale lijn wordt afgestemd maar waar ook de voorbereiding plaats vindt op vraagstukken vanuit het RBT / ROT-C. Ook is er ook inzet vanuit team Veiligheid in het wekelijkse ROT-C van de veiligheidsregio. Daarnaast wordt er veel tijd besteed aan o.a. de beantwoording en juridische advisering van Covid-19 gerelateerde vragen van de eigen organisatie, inwoners, bedrijven, instellingen e.d.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 15

3 Economie

16 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Economie Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

3 Werk en Middelen Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Werk, Inkomen, Economie & Cultuur

De missie van het programma Economie luidt: De gemeente Leiden staat voor een vitale en duurzame economische structuur in samenwerking met haar stadspartners en de regio. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Het programma Economie omvat 11 verschillende prestaties. De prestaties zijn volop in uitvoering. Een aantal is gericht op het opvangen van de gevolgen van de coronacrisis en een aantal komt voort uit een langere termijnplanning. Desalniettemin wordt bij elke prestatie gekeken naar de veerkracht van de economie om vitaler en duurzamer uit de crisis te komen. Zo wordt voor de crisisdienstverlening aan ondernemers nauw samengewerkt met stadspartners. In het kader van heroriëntatie ondernemers, is een Ondernemersloket opgericht om ZZP-ers te ondersteunen met de juiste informatie om door de coronacrisis te komen. Voor werkgevers en studenten is het Stagepact071 in maart gelanceerd, als project van Economie071. Regiogemeenten, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven slaan de handen ineen om 1000 stageplekken te creëren voor studenten die door de coronacrisis geen stageplek konden vinden. Er zijn meerdere beleidstrajecten in voorbereiding voor aanbieding aan de Gemeenteraad deze Collegetermijn. Hierbij gaat het om de aanpak bezoekerseconomie, de aanpak toeristische verhuur van woonruimte en de aanpak detailhandel en markt.

De horecavisie is in januari vastgesteld en wordt reeds toegepast op nieuwe aanvragen. Voor bedrijven wordt in het kader van de regionale bedrijventerreinenstrategie een challenge ontwikkeld en voor het Leiden Bio Science Park worden heldere tussendoelen voorbereid. Deze en meer activiteiten zorgen ervoor dat alle prestaties, op één na, op groen staan. Alleen het onderdeel markten, bij prestatie 3A1.1. krijgt een oranje stoplicht en wordt hieronder toegelicht. Daarnaast is een aantal relevante en informatieve toelichtingen opgenomen in deze rapportage. Een aantal prestaties heeft uiteraard te maken met de effecten van de coronacrisis, maar hier is bij de opstelling van de begroting 2021 al rekening mee gehouden. Op dit moment lopen de verschillende inspanningen grotendeels door, rekening houdend met de belemmeringen van de coronacrisis.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 17

3.3.1 Doelenbomen Beleidsterrein 3A Ruimte om te ondernemen Doel

Prestatie

3A1 Betere ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven en instellingen

3A1.1 Regionale en lokale beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en advisering 3A1.2 Doorontwikkeling Leiden Bio Science Park (LBSP)

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 3A Ruimte om te ondernemen 3A1.1 Regionale en lokale beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en advisering Deze prestatie bestaat uit 9 verschillende onderdelen. Hiervan krijgen de volgende 8 onderdelen een groen stoplicht : Regionale kantorenvisie, Economie 071, Bedrijventerreinenstrategie, Retailvisie 071, Aanpak Leiden Winkelstad, Airbnb, Ligplaatsenbeleid en Internationalisering. Crisisdienstverlening Met stadspartners wordt periodiek in het Crisisteam-overleg bijgepraat over de gevolgen voor en behoefte van ondernemers als gevolg van de coronacrisis. Hierdoor kan er kennis, capaciteit of middelen worden ingezet waar nodig om ondernemers door de crisis te helpen. In het kader van heroriëntatie ondernemers is het Ondernemersloket opgericht, waar ZZP-ers die geraakt zijn door de crisis andere ZZP-ers helpen met advisering en doorverwijzing . Economie 071 In maart is het Stagepact071 gelanceerd. Het Stagepact071 is een project van Economie071 waar het bedrijfsleven, kennisinstelingen en overheden uit de Leidse regio en Katwijk de handen ineen hebben geslagen om te helpen bij het oplossen van de nijpende stagetekorten voor studenten door de coronamaatregelen. Markten ('oranje' stoplicht) Er is een begin gemaakt met de retail- en marktvisie, met als doel het creëren van een toekomstbestendige binnenstad.

Voor de markt wordt gekeken naar de doelstellingen uit het rapport van Seinpost uit 2017. De voorbereiding en de eerste werkgroepen hebben hiervoor plaatsgevonden, een van de onderwerpen van gesprek zal het al dan niet verzelfstandigen van de markt zijn. Door de coronamaatregelen was het voor de non-food marktkooplieden in het eerste kwartaal van 2021, op de bloemen- en drogisterijkramen na, niet toegestaan om op de diverse weekmarkten in Leiden te staan. Daarnaast is op de foodmarkt, net zoals in 2020, de maximale kraamlengte beperkt tot 8 meter. Dit zal de hoogte van de te innen standplaatsgelden over 2021 negatief beïnvloeden. Horecavisie Tijdens de behandeling van de Horecavisie in de gemeenteraad in januari 2021 is aangeven dat de gemeenteraad met regelmaat geïnformeerd zal worden over het aantal gerealiseerde hotelkamers en horecavestigingen in Leiden. Via deze voortgangsrapportage zal de gemeenteraad hierover tweemaal per jaar worden geïnformeerd. Op dit moment worden de voorbereidingen getroffen om bij de volgende voortgangsrapportage de gemeenteraad te informeren.

Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen Doel

Prestatie

3B1 Sterker ondernemersklimaat

3B1.1 Faciliteren van bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden 3B1.2 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap

3B2 Meer kennisintensieve bedrijvigheid

3B2.1 Stimuleren en acquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen. 3B2.1 Onderdeel Economic Board Zuid Holland Bijna 80 overheden, bedrijven en kennisinstellingen in Zuid-Holland investeren het komende decennium jaarlijks samen € 1,4 miljard in de regionale economie. Hiermee bestrijdt de regio de effecten van de coronacrisis,

18 | Beleidsrealisatie begroting 2021

de hoge werkloosheid en achterblijvende economische groei in de regio én wordt een forse CO2-reductie gerealiseerd. Ook wordt een forse impuls gegeven aan de grote woningbouwopgave en de bereikbaarheid en leefbaarheid van de regio. De plannen staan in de Groeiagenda Zuid-Holland die dinsdag 16 maart werd gelanceerd tijdens een conferentie met onder andere SCP, VNO-NCW, DSM, TU-Delft en PZH. Aanbieding propositie Zuid Holland: https://www.economicboardzuidholland.nl/overheden-bedrijven-kennisinstellingen-inzuid-holland-investeren-e-14-miljard-in-economie/

Beleidsterrein 3C Marketing en promotie Doel

Prestatie

3C1 Meer zakelijk en recreatief bezoek aan Leiden

3C1.1 Citymarketing en stimuleren toeristische aantrekkelijkheid 3C1.2 Faciliteren Centrummanagement Leiden en marketing- en activiteitencampagne binnenstad 3C1.3 Inspanningen en programmasturing Binnenstad

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 3C Marketing en promotie. Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 3D Circulaire economie Doel

Prestatie

3D1 Circulaire Economie Een economie waar materialen afkomstig zijn uit hernieuwbare bronnen en efficiënt worden gebruikt, waar de focus verschuift van bezit naar gebruik en waar nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan gerelateerd aan reparatie en recycling.

3D1.1 Transitie naar circulaire bouw, infrastructuur en gebiedsontwikkeling 3D1.2 Van afval naar materiaalstromen 3D1.3 Maatschappelijk verantwoord inkopen

Toelichting doelenboom beleidsterrein 3D Circulaire economie Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 19

4 Bereikbaarheid

20 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Bereikbaarheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

4 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen

De missie van het programma Bereikbaarheid luidt: De gemeente Leiden wil goed bereikbaar zijn. De komende jaren wordt ingezet op duurzame mobiliteit, waarbij voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer voorrang krijgen. Door de aanleg van een goede hoofdontsluitingsstructuur, het zoeken naar nieuwe vormen van vervoer, het optimaal gebruiken van parkeervoorzieningen en het autoluw maken van de binnenstad wil de gemeente Leiden de leefbaarheid, duurzaamheid en bereikbaarheid verbeteren. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage De agenda autoluwe binnenstad is in februari 2021 vastgesteld. Vanaf nu en de komende jaren voeren we de agenda uit zodat de binnenstad nu, straks en later een nog fijnere plek wordt. Na het beleidsprogramma fiets is nu ook voor de voetganger een apart beleidsprogramma opgesteld en aan de raad aangeboden. Hiermee wordt recht gedaan aan de ambitie om het lopen te stimuleren, wat bijdraagt aan de gewenste modal shift. Ook op het gebied van openbaar vervoer is een grote stap gezet door de opening van het eerste deel van de Centrumroute. Voor het Hoogwaardige openbaar vervoer naar Katwijk / Noordwijk zijn nieuwe afspraken gemaakt, waarmee verbeteringen voor dit tracé weer een stap dichter bij zijn gekomen.

Wat betreft aanpassingen die benodigd zijn voor de grote bouwontwikkelingen kan gemeld worden dat het kruispunt Pasteurstraat - Willem de Zwijgerlaan inmiddels is aangepast, wat benodigd is voor de ontwikkeling LEAD. Alle Parkeerproducten, waaronder de gehandicaptenparkeerkaarten zijn in de eerste helft van 2021 gedigitaliseerd. Medio zomer 2021 zijn ook de verkeersontheffingen gedigitaliseerd. Sinds vorig jaar wordt gebruik gemaakt van een fietsvlonder om op locaties waar veel fietsen op het trottoir de doorgang voor voetgangers bemoeilijkt, de fietsen te verplaatsen naar een parkeervak. Het eerste project met de fietsvlonder is succesvol afgerond. De eerste fietsvlonder is verplaatst naar een volgende locatie en er worden definitieve extra fietsplaatsen toegevoegd. Er zijn twee extra vlonders aangeschaft om de aanvragen snel in behandeling te kunnen nemen. Op de Breestraat zijn drie fietsparkeervakken gerealiseerd, om het fietsparkeren meer te ordenen en de vrije ruimte voor voetgangers te waarborgen. Na heropening van de horeca/detailhandel zullen de vakken geopend worden. Er worden voorbereidingen getroffen voor groot onderhoud aan de fietsenstalling onder de taxistandplaats. Hierbij worden de fietsenrekken en de verlichting vervangen. Voor het verduurzamen van de stadslogistiek hebben we ons aangesloten bij de landelijke uitvoeringsagenda stadslogistiek.

Samen met 40 gemeenten en onze partners landelijk en in de stad werken we de zero emmissiezones uit en bundelen we onze krachten. Ook op het gebied van laadinfrastructuur wordt samengewerkt, in dit geval in de regio zuid-west. Dit is vastgelegd in de regionale laadvisie die wij mede hebben opgesteld en vastgesteld. Onze ambitie voor het totaal aantal te plaatsen laadpalen is hierin opgenomen.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 21

3.4.1 Doelenbomen Beleidsterrein 4A Langzaam verkeer Doel

Prestatie

4A1 Meer fietsgebruik

4A1.1 Opstellen fietsbeleid 4A1.2 Verbeteren Fietsroutes 4A1.3 Noord-zuid verbindingsas Leiden Bio Science Park

4A2 Betere looproutes

4A2.1 Opstellen voetgangersbeleid

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4A Langzaam verkeer Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 4B Openbaar vervoer Doel

Prestatie

4B1 Meer gebruik van het openbaar vervoer

4B1.1 Opstellen openbaar vervoer beleid 4B1.2 Realisatie afspraken HOV-overeenkomst Z-Holland Noord 4B1.3 Verbeteren OV infrastructuur 4B1.4 Verbeteren kwaliteit busstation en aanrijroutes

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4B Openbaar vervoer Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 4C Autoverkeer Doel

Prestatie

4C1 Betere doorstroming op het Leidse wegennet

4C1.1 Opstellen beleid autoverkeer 4C1.2 Autoluwe binnenstad 4C1.3 Rijnlandroute 4C1.4 Leidse Ring Noord 4C1.5 Verbeteren knelpunten wegennet 4C 1.6 Herinrichten centrale infrastructuur Leiden Bio Science Park

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4C Autoverkeer 4C1.3 RijnlandRoute De RijnlandRoute bestaat uit twee projectdelen. Het projectdeel N434/A44/A4 verloopt volgens planning, maar het projectdeel N206 Europaweg-Lammenschansplein niet. De planning van de provincie loopt vanwege een noodzakelijke herziening van het Provinciaal Inpassingsplan (PIP) vertraging op. De inpassing van een busbaan op de Europaweg en noodzakelijke asverschuivingen op het Lammenschansplein van de beide bruggen (Trekvlietbrug en Lammebrug) zijn hiervan de redenen. Naast deze noodzakelijke PIP-herziening wacht de provincie het definitief Esthetisch Programma van Eisen af alvorens met de aanbesteding formeel te starten. 4C1.6 Herinrichten centrale infrastructuur Leiden Bio Science Park Doordat er grote aanpassingen aan het ontwerp gedaan moesten worden vanwege een Europees beschermde diersoort, zal de uitvoering starten in mei 2021 en niet zoals gepland in het laatste kwartaal van 2020.

22 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsterrein 4D Parkeren Doel

Prestatie

4D1 Meer parkeerkwantiteit en betere parkeerkwaliteit

4D1.1 Opstellen parkeerbeleid 4D1.2 Parkeermanagement 4D1.3 Uitvoeren maatregelen autoparkeren 4D1.4 Uitvoeren maatregelen fietsparkeren

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 4D Parkeren Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 4E Leefomgeving Doel

Prestatie

4E1 Betere leefomgeving door verkeersmaatregelen

4E1.1 Verkeersveiligheidsbeleid 4E1.2 Uitvoeren verkeersmaatregelen op wijkniveau 4E1.3 Verkeersmanagement

4E2 Verduurzaming mobiliteit

4E2.1 Uitvoeren maatregelen verduurzaming mobiliteitsbeleid

Toelichting doelenboom 4E Leefomgeving 4E1.1 Verkeersveiligheidsbeleid Vanwege de coronacrisis zijn er geen evenementen waarbij we kunnen aansluiten met campagnes en ook in het primair en voortgezet onderwijs is nog geen ruimte voor verkeersveiligheidsacties. Wel biedt Veilig Verkeer Nederland extra theoretisch verkeersonderwijs aan bij basisscholen. Ook zijn er vanuit ons schoolomgevingsproject nabij enkele scholen aanpassingen gestart of al gedaan ter verbetering van de verkeersveiligheid, zoals nabij de Haanstraschool, de ELS en de scholen ’t Klankbord, de Zwaluw en de OBS Stevenshof in de Stevenshof. Ook worden verbeteringen op het gebied van verkeersveiligheid voorbereidt in diverse straten en wijken waaronder de Professorenwijk, de Vrouwenweg en op het LBSP.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 23

5 Omgevingskwaliteit

24 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Omgevingskwaliteit Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

5 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen Bestuur, Veiligheid en Handhaving Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte

De missie van het programma Omgevingskwaliteit luidt: De gemeente Leiden staat voor een stad met een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is, waar mensen graag vertoeven en die uitnodigt tot verantwoordelijk gedrag. Zij doet dit samen met alle gebruikers. Om de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden moet Leiden zich aanpassen om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen en de biodiversiteit te vergroten. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage De voorbereiding van de wijkvervangingen gaat gestaag voort. Het uitvoeringsbesluit voor het Houtkwartier-Oost is in januari vastgesteld en gaat vanaf de zomer in uitvoering. Voor de Professorenwijk-Oost en Gasthuiswijk fase 1 worden de uitvoeringsbesluiten in juni aangeboden. Voor Vogelwijk-Raadsherenbuurt en Gasthuiswijk-HaagwegZuid fase 2 worden de uitvoeringsbesluiten in oktober aangeboden. Vanwege de intensieve participatietrajecten (in coronatijd) om een breed draagvlak onder de bewoners en overige stakeholders voor de ontwerpen te krijgen is de planning uitgelopen ten opzichte van de eerder opgegeven planning. Conform planning wordt het kaderbesluit voor de Hoge Mors in juli 2021 ter besluitvorming aangeboden. In Meerburg wordt momenteel aanvullend onderzoek gedaan om te bepalen of het nemen van tijdelijke maatregelen en aansluiten bij de ontwikkelingen over ongeveer 10 jaar een optie is.

Dan kan gelijktijdig met de ontwikkelingen in het gebied en de fysieke aanleg van een warmtenet het project integraal worden uitgevoerd. Eind maart zijn de Haagse Schouwbrug, Stevensbrug, Sumatrabrug en Schrijversbrug definitief opgeleverd en zijn deze bruggen weer toekomstbestendig: geheel aangepast aan de machinerichtlijn en met een nieuwe bediencentrale op de Schrijversbrug. Het handboek kwaliteit openbare ruimte krijgt dit jaar een update. Het nieuwe beleid voor de openbare verlichting wordt dit jaar ter besluitvorming aan uw raad aangeboden. De illuminatie van de Pieterskerk wordt dit jaar gerealiseerd. De gemeente Leiden heeft 2021 tot Jaar van de Tuin bestempeld. Tijdens het Jaar van de Tuin staat de tuin of balkon van de Leidenaars centraal. De gemeente geeft samen met veel andere partijen tips hoe Leidenaren hun tuin kunnen vergroenen of hoe ze de tuin en balkon aantrekkelijker maken voor insecten en vogels. Om waardevolle bomen in Leiden beter te kunnen beschermen en bomen een meer effectieve bijdrage te laten leveren aan onze duurzaamheidsdoelen hebben we begin 2021 de nieuwe bomenverordening (de verordening fysieke leefomgeving, onderdeel bomen) vastgesteld en vrijgegeven voor inspraak. Een belangrijke verbetering is het aanwijzen van waardevolle bomen met een Groene Norm.

Deze biedt criteria en een eenduidige en meetbare methode om van elke boom in Leiden vast te kunnen stellen of deze waardevol is. De klimaatgesprekken met verschillende organisaties in de stad zijn van start gegaan, naar aanleiding van de stresstesten die zijn uitgevoerd. Het doel van de gesprekken is om tot afgewogen keuzes en een strategie te komen hoe we als gemeente samen met onze partners met de risico’s als gevolg van de klimaatverandering omgaan. De subsidieregeling die de gemeente Leiden heeft voor inwoners om een groen dak op hun schuur of aanbouw te laten leggen, is ook dit jaar weer een groot succes. In totaal is er al voor bijna 4.500 m2 groen dak subsidie aangevraagd in 2021. Door het grote enthousiasme is het einde van de beschikbare subsidie in zicht. Lopende aanvragen worden nu beoordeeld en daarna wordt bekeken of eventueel nog nieuwe aanvragen in behandeling kunnen worden genomen. Voor 2022 is er weer 75.000 euro subsidie beschikbaar.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 25

3.5.1 Doelenbomen Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte Doel

Prestatie

5A1 Schoon, heel en veilig

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte 5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad 5A1.3 Beheren openbare ruimte 5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval 5A1.5 Beheren contracten buitenreclame 5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte 5A1.7 Werken voor derden cluster beheer

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte 5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval Als gevolg van de lockdown en het toegenomen aantal internetbestellingen neemt het aantal dozen bij de papierinzameling toe. Dit leidt enerzijds tot meer druk op de inzameling terwijl anderzijds de kans op verstoppingen van de verzamelcontainers toeneemt. Bij de ergste hotspots worden momenteel, voor de duur van de lockdown, extra bovengrondse papiercontainers geplaatst en wordt onderzocht of het aanbiedgedrag dusdanig kan worden beïnvloed dat dozen in stukken in de container worden gestopt om verstopping te voorkomen. Daarnaast gaat de uitrol van de minicontainers van papier voor de inzameling aan huis gestaag door wat ook leidt tot minder druk op de openbare verzamelcontainers. Intensivering van textielinzameling zal dit jaar niet plaats vinden. Hiervoor in de plaats wordt momenteel onderzocht of er in het najaar een textielrace met scholen kan worden georganiseerd om aandacht te vragen voor de gescheiden inzameling van textiel. 5A1.5 Beheren contracten buitenreclame De nieuwe bushokjes en reclamevitrines zijn eind april 2021 (met vertraging door de coronacrisis) geplaatst. Verder hebben de coronamaatregelen een aanhoudend negatief effect op de reclame-inkomsten voor de gemeente.

Beleidsterrein 5B Openbaar water en klimaatadaptatie Doel

Prestatie

5B1 Waterkwantiteit op orde en verbeteren waterkwaliteit

5B1.1 Klimaatadaptatie en ontwikkelen beleid waterkwaliteit

5B2 Recreatieve waarde water vergroten

5B2.1 Ontwikkelen beleid gebruik openbaar water

5B1.2 Beheren openbaar water en riolering

5B2.2 Exploiteren havens en waterwegen 5B2.3 Behandelen ligplaatsvergunningen 5B2.4 Handhaven gebruik openbaar water

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5B Openbaar water en klimaatadaptatie Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 5C Openbaar groen en biodiversiteit Doel

Prestatie

5C1 Ontwikkelen en beheren van het openbaar groen

5C1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid stedelijk en regionaal groen 5C1.2 Renoveren en herinrichten parken 5C1.3 Beheren openbaar groen 5C1.4 Behandelen kapvergunningen

26 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Doel

Prestatie

5C2 Bevorderen biodiversiteit en dierenwelzijn

5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid dierenwelzijn en biodiversiteit 5C2.2 Aanleggen Singelpark 5C2.3 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5C Openbaar groen en biodiversiteit Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsterrein 5D Milieu en duurzaamheid Doel

Prestatie

5D1 Werken aan een klimaatneutrale en klimaatingerichte stad

5D1.1 Milieubeheer algemeen 5D1.2 Uitvoeren geluidsanering 5D1.3 Uitvoeren bodemsanering 5D1.4 Uitvoeren duurzaamheidbeleid

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 5D Milieu en duurzaamheid Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 27

6 Stedelijke ontwikkeling

28 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Stedelijke ontwikkeling Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

6 Stedelijke Ontwikkeling Duurzame verstedelijking, Ruimte en Wonen Bestuur, Veiligheid en Handhaving

De missie van het programma Stedelijke ontwikkeling luidt: De gemeente Leiden staat voor een optimale ruimtelijke ontwikkeling van de beschikbare, schaarse ruimte van stad en regio die gericht is op een kwalitatief hoogwaardige woon-, werk- en leefomgeving. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Er wordt hard en voortvarend gewerkt aan beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en projecten om de duurzame verstedelijking zoals opgenomen in het programma Stedelijke Ontwikkeling te realiseren. Met de vele investeringen die in uitvoering zijn wordt de stad groener, leefbaarder en toegankelijk voor alle Leidenaren. In de vele woningbouwprojecten wordt bijgedragen aan de grote woningbouwopgave waar Leiden voor staat. Er wordt zo transparant mogelijk gewerkt en er is veel aandacht voor informatie en participatie. Het programma Stedelijke Ontwikkeling bestaat uit 24 prestaties. Hiervan krijgen 22 prestaties een groen stoplicht. De verwachting is dan ook dat de resultaten die bij de prestaties in de gemeentebegroting 2021 zijn genoemd in bijna alle gevallen zullen worden behaald. De 2 prestaties met een oranje stoplicht worden toegelicht in deze voortgangsrapportage. Genoemde oorzaken zijn onder andere IT problematiek, langere procedures en meer tijd nodig voor onderzoek, participatie en samenwerking. Deze oorzaken liggen voor een belangrijk deel buiten de invloedssfeer van de gemeente.

In 2021 wordt de bouw van een groot aantal woningbouwprojecten voortgezet, zoals De Ananas, de Robijnhof, de nieuwe brandweerlocatie, en verschillende projecten in het Kanaalpark en rondom de Meelfabriek. Daarnaast is gestart of zal in 2021 worden gestart met de bouw van een paar nieuwe projecten, zoals een deel van het Entreegebied, een studentencomplex van DUWO in Boerhaave, Sumatrastraat 195 en Octagon in het Stationsgebied. We liggen goed op koers met de invulling van onze woningbouwopgave. In navolging op de vaststelling van gebiedsvisies en wijkgerichte ontwikkelkaders voor het Vondelkwartier, de Schipholweg en De Mors, worden in 2021 gebiedsvisies opgesteld voor Westerpoort en de omgeving van de Telderskade. Daarnaast wordt een ontwikkelperspectief opgesteld voor Leiden-Noord. De financiële haalbaarheid van de gebiedsontwikkelingen in Leiden is het afgelopen jaar flink verstevigd door de toekenning van een drietal Woningbouwimpulssubsidies door BZK, samen goed voor ca. 14 miljoen euro aan rijksinvesteringen in de projecten Wernink, Lammenschans en het Stationsgebied. In 2021 zal de focus gericht zijn op de derde tranche van de Regeling Woningbouwimpuls, maar daarnaast ook op een aantal provinciale subsidieregelingen voor woningbouw.

De visie op de ontwikkeling van de energievoorziening in de Holland Rijnland regio tot 2030 is met de totstandkoming van de RES in de besluitvormingsfase gekomen. Inmiddels is ook een voorstel aan de gemeenteraad gedaan om komende jaren intensief in de Leidse regio samen te gaan werken aan de warmtetransitie. Dit is nodig om bijvoorbeeld werk te kunnen maken van de ontwikkeling van transportleidingen voor warmte tussen gemeenten. In het traject om later dit jaar een voldragen transitievisie warmte op te stellen, loopt nu een intensief participatietraject met de stad. Dit voorjaar worden er informerende talkshows per wijk georganiseerd, bedoeld om de grote middengroep te bereiken. Later volgen nog gesprekken in de wijken zelf. Bij enkele prestaties is een nadere toelichting opgenomen omdat eerder is toegezegd aan de raadscommissie SO dat hierover in de voortgangsrapportage gerapporteerd zou worden. Het betreft onder andere Wonen boven winkels en gemeentelijk vastgoed.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 29

3.6.1 Doelenbomen Beleidsterrein 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing Doel

Prestatie

6A1 Toedelen van ruimte

6A1.1 Opstellen kaderstellende visies voor de ruimtelijke ontwikkeling van regio, stad en stadsgebieden 6A1.2 Stimuleren ruimtelijke initiatieven en ruimtelijke kwaliteit 6A1.3 Opstellen en actualiseren ruimtelijk instrumentarium 6A1.4 Implementatie Omgevingswet

6A2 Ruimtelijke kwaliteit van de bebouwde ruimte

6A2.1 Behandelen verzoeken van omgevingsvergunningen 6A2.2 Het voeren van vooroverleg

6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte

6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken

6A4 Aantrekkelijke binnenstad door ruimtelijke ontwikkeling

6A4.1 Wonen boven winkels 6A4.2 Ontwikkeling stationsgebied 6A4.3 Ontwikkeling Meelfabriek

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing Implementatie van de Omgevingswet 2021 is een belangrijk jaar voor de implementatie van de Omgevingswet in Leiden. Het is een jaar van transitie en ontwikkeling van nieuwe wettelijke producten en werkprocessen. Op de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet (1 januari 2022) moeten gemeenteraad, college en de gemeentelijke organisatie met deze producten en het digitale stelsel (DSO) kunnen werken. De afgelopen maanden zijn veel vorderingen gemaakt en resultaten behaald binnen het Programma Leiden 2040 om ervoor te zorgen dat de minimaal vereiste acties gereed zijn bij inwerkingtreding van de wet. In 2021 zijn diverse besluiten door college en/of raad vereist, zoals de vaststelling van de Omgevingsvisie 1.1 en Ontwikkelperspectief Noord. Met de voorbereiding van het Leidse Omgevingsplan wordt inzicht gegeven in de geldende regels. Om ervoor te zorgen dat de producten in samenhang gebruikt kunnen worden en goed op elkaar aansluiten wordt momenteel het raadsvoorstel Werken met de Omgevingswet voorbereid. Onderdeel van het voorstel is de toekomstige rol van de raad in het nieuwe bestuurlijke stelsel, want de Omgevingswet raakt alle portefeuilles en raadscommissies.

Om de raad goed te informeren over de samenhang van de diverse besluiten die zijn vereist in 2021 en wat dat betekent voor zijn rol, organiseren we, net als in 2020, op-maat-gemaakte informatieve raadsessies over Werken met de Omgevingswet. Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt per 2022 ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Dit jaar nog sluit Leiden aan op het landelijke digitaal stelsel en nieuw Omgevingsloket. 6A2.1 Behandelen verzoeken van omgevingsvergunningen Door IT-problemen is er vertraging in de afhandeling van alle aanvragen. Crisismanagement is ingezet om de performance van de systemen te verbeteren. De blijvend hoge instroom van aanvragen en de overspannen arbeidsmarkt waardoor nagenoeg geen ervaren personeel te krijgen is, bemoeilijken de terugkeer naar de normale bedrijfsvoering verder. De raad ontvangt voortgangsberichten over de stand van zaken op het moment van rapporteren 6A2.2 Het voeren van vooroverleg Het vooroverleg maakt deel uit van hetzelfde proces als bij 6A2.1. Ook dit onderdeel wordt wel geraakt door het daar geschetste probleem, maar relatief minder. 6A4.1 Wonen boven winkels Het project wonen boven winkels is succesvol. Op basis van het beschikbare budget wordt verwacht dat eind 2021 het budget uitgeput zal zijn.

Medio 2021 zal het project geëvalueerd worden en op basis daarvan kan worden besloten om een aanmelding voor extra budget in Kaderbrief 2021-2025 op te nemen. 6A4.2 Ontwikkeling stationsgebied Het college heeft de Gebiedsvisie voor het Stationsgebied vastgesteld en aan de gemeenteraad aangeboden.

30 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Rijnsburgerblok Voor het derde deel Rijsburgerblok is in het eerste kwartaal 2021 gestart met de sloop van het bestaande voormalige ABN-AMRO kantoor en de achterliggende school, waarna medio 2021 de bouw aanvangt. Het hotel en nagenoeg alle woningen zijn inmiddels verkocht. De Geus Het ontwerpbestemmingsplan is in inspraakprocedure gebracht en wordt in het tweede kwartaal 2021 voorgelegd aan de gemeenteraad.. De contractuele onderhandelingen en de uitwerking van een fietsenstalling onder het plan nadert de afronding. De verwachting is dat de sloop van bestaande het bestaande pand en de bouw van het nieuwe plan eind 2021/ begin 2022 zal aanvangen. Toekomstige busterminal Bij de doorontwikkeling van de OV-knoop Leiden Centraal wordt nu nadrukkelijk samengewerkt met NS, ProRail, PZH, Holland Rijnland en LUMC. In november 2020 is besloten om gezamenlijk, ook met betrokkenheid van het Rijk, een MIRT verkenning uit te voeren naar Knooppunt Leiden Centraal onder de titel “Leiden Verbindt”.

Beleidsterrein 6B Gemeentelijk vastgoed Doel

Prestatie

6B1 Optimale exploitatie van gemeentelijk vastgoed

6B1.1 Voeren van een erfpachtbedrijf 6B1.2 Opstellen MPG en Vermogensbeheer grondexploitaties 6B1.3 Exploiteren van gemeentelijke gebouwen

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6B Gemeentelijk vastgoed De prestatie 6B1.3 krijgt een groen stoplicht. Omdat is toegezegd dat over de voortgang van het beleidskader vastgoed (BKV) wordt gerapporteerd via de planning en control cyclus, volgt hierover aanvullende informatie. De verduurzaming van het vastgoed is een belangrijke opgave. Er is een krediet beschikbaar voor de verduurzaming van de eerste 15 gebouwen (o.a. Stadsgehoorzaal en de Schouwburg). Inmiddels zijn twee panden verduurzaamd en aan de andere dertien wordt nog gewerkt. De uitvoering vergt meer tijd dan gepland. Dit is ten eerste veroorzaakt doordat de overeenstemming met de huurders voor duurzaamheidsallonges langer heeft geduurd. Door de huurderswisseling tussen Libertas en Inclusio moesten de afspraken opnieuw worden vastgelegd en daarvoor was extra tijd nodig. Ten tweede is dit ontstaan door de bouwkundige en installatietechnische complexiteit van de verduurzamingsopgave voor een aantal panden. Ook de verduurzaming van monumentale panden vergt meer voorbereidingstijd dan in eerste instantie werd verwacht. De verwachting is dat in 2021 een groot deel van de werkzaamheden in opdracht kan worden gegeven en kan worden uitgevoerd. In 2020 is het vastgoed geïnspecteerd conform de NEN 2627 methodiek. De inspectie is de basis geweest voor het opstellen van nieuwe en duurzame Meerjarenonderhoudsplannen (MJOP).

Er is inzichtelijk gemaakt welke werkzaamheden nodig zijn om het vastgoed te onderhouden op het bestaande onderhoudsniveau. Aangezien de bouwkosten zijn gestegen is extra budget nodig voor de financiering van het onderhoud (deze tegenvaller zal worden meegenomen bij Kaderbrief 2021-2025). Tevens zijn duurzaamheidsadviezen opgesteld om het vastgoed te verduurzamen conform de routekaart verduurzaming vastgoed. De financiële gevolgen zullen ook in 2021 inzichtelijk worden gemaakt. In de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed wordt voor de periode tot 2050 in hoofdlijnen vastgelegd welke doelen er gesteld zijn voor de verduurzaming van de vastgoedportefeuille. Deze doelen zijn opgeknipt in tussenstappen, zodat er gefaseerd toegewerkt kan worden naar een duurzaam gebouwenbestand. Het einddoel voor 2050 is dat de vastgoedportefeuille zogenaamd ‘Paris Proof’ is. Het gebouwenbestand is dan dusdanig opgebouwd dat de duurzaamheidsdoelstellingen uit het Parijsakkoord van 2015 zijn gehaald. Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan een groener, gezonder en duurzamer Leiden, zoals geformuleerd in het huidige coalitieakkoord ‘Samen maken we de stad’. De komende tijd zal er in de stad op steeds meer plekken zichtbaar worden dat de gemeente werkt aan de verduurzaming van haar eigen panden.

Hiermee wordt nagestreefd dat ook andere vastgoedeigenaren geïnspireerd raken en hun steentje zullen gaan bijdragen met betrekking tot verduurzaming. Met betrekking tot het onderhoud van het vastgoed hebben we een jaarplan 2021 vastgesteld. Dit jaarplan is gebaseerd op het bestaande Meerjarenonderhoudsplan. In het jaarplan is vastgelegd welk onderhoud in 2021 aan welke panden wordt uitgevoerd. Dit zal zoveel mogelijk gebeuren vanuit raamcontracten.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 31

Beleidsterrein 6C Wonen Doel

Prestatie

6C1 Hogere kwaliteit en toename van de woningvoorraad

6C1.1 Woonvisie Leiden 2020-2030 en Woonvisie uitvoeringsagenda 2020-2030 6C1.2 Prestatieafspraken met corporaties 6C1.3 Regionale woonagenda en woonruimteverdeling 6C1.4 (Laten) uitvoeren van woningbouwprojecten (inclusief studentenhuisvesting)

6C2 Opheffen illegale huisvesting

6C2.1 Toezien en handhaven op onrechtmatige bewoning

6C3 Beter leefklimaat in Leiden Noord

6C3.1 Kooiplein 6C3.2 Groenoordhallen e.o. 6C3.3 Oude Kooi.

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6C Wonen 6C1.4 (Laten) uitvoeren van woningbouwprojecten (inclusief studentenhuisvesting) Onder deze prestatie vallen 13 verschillende projecten. Hiervan krijgen acht projecten een groen stoplicht. Het betreft de volgende projecten : ■ Ananasweg ■ Big Boss / Maredijk ■ Dolfijn ’t Schippertje ■ Energiepark ■ Lammenschansdriehoek (vh Lammenschanspark) ■ LEAD ■ Nieuweroord ■ Paardenwei Er zijn vijf projecten met een 'oranje' stoplicht: Humanities Campus Er is gewacht met het ter inzage leggen van het ontwerpbestemmingsplan Humanities Campus tot het moment dat het compensatie-aanbod compleet was en de bewoners van het Doelencomplex hierover zijn geïnformeerd. Dit heeft in maart plaatsgevonden, vanaf eind maart liggen de stukken ter inzage. Het compleet krijgen van het compensatie-aanbod heeft langer geduurd dan verwacht. In januari is het adviesrapport van de externe deskundige ontvangen die het aanbod heeft getoetst. Zijn aanbevelingen worden opgevolgd. De draagvlakmeting onder de bewoners zal voor de zomer plaatsvinden waarna het kennisnemingsbesluit door het College kan worden genomen net voor het zomerreces. Kaasmarkt Nu de consequenties van de agenda Autoluw duidelijk zijn voor de Kaasmarkt wordt een kaderbesluit voor de herinrichting en de realisatie van de woningbouwontwikkeling langs de Oude Rijn voorgelegd aan de gemeenteraad.

Na behandeling in de commissie Stedelijke Ontwikkeling is de behandeling van het kaderbesluit Kaasmarkt in de gemeenteraad voorzien op 22 juni 2021. Het college legt in het raadsvoorstel de keuze voor aan de raad om al dan niet te bebouwen langs de Oude Rijn. De daaraan ten grondslag liggende scenario’s zijn uitgewerkt en besproken met de raadscommissie SO en met de omgeving. Daarnaast wordt een voorstel gedaan om de kaders voor de herinrichting vast te stellen. De ontwikkeling aan de Koppenhinksteeg staat onder druk, waardoor daar mogelijk geen woningbouw komt. Als dat wel doorgaat, is de kans nihil dat de gemeente daaruit inkomsten voor grondverkoop ontvangt omdat het plan een onrendabele top heeft. Oude Rijnlocatie Er was vertraging opgetreden doordat een niet terecht gebleken bezwaar moest worden gerepareerd. De aangepaste beslissing is door het college akkoord bevonden. De bouw start in het tweede kwartaal 2021. De oplevering staat nu in de tweede helft van 2022 gepland.

32 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Turkoois Eind 2020 is het project Turkoois door woningbouwcorporatie Portaal overgenomen van ontwikkelaar De Raad Vastgoed. Hierdoor is het project vertraagd. Portaal en de gemeente ondertekenen in de eerste helft van 2021 de anterieure overeenkomst. Inmiddels heeft Portaal opdracht gegeven aan de architect voor het uitwerken van het ontwerp en wordt toegewerkt aan het organiseren van een (digitale) bijeenkomst voor de Tweede Participatieronde in het tweede kwartaal van 2021. Naar verwachting wordt in 2021 het bestemmingsplan voor Turkoois met ca. 140 appartementen (waarvan 85% sociale huur) ter visie gelegd en kan de vaststelling van het bestemmingsplan in de eerste helft van 2022 plaatsvinden, waarna de start bouw kan worden voorbereid. Werninkterrein Als gevolg van mogelijke effecten van de voorgestelde maatregelen autoluwe binnenstad voor de Churchillbrug en de Dr. Lelylaan is een aanvullend onderzoek uitgevoerd voor de verkeersontsluiting van het Werninkterrein. Dit heeft voor een aantal maanden vertraging gezorgd. Het onderzoek is in maart afgerond. In april vindt er nog eenmaal participatie plaats over de gebiedsvisie en over de verkeersontsluiting waarna er bestuurlijke besluitvorming kan plaatsvinden in de vorm van een kaderbesluit met een gebiedsvisie Werninkterrein voor het zomerreces.

Beleidsterrein 6D Energietransitie 6D1 Klimaatneutrale gebouwde omgeving in 2050

6D1.1 Meer energie besparen 6D1.2 Meer duurzame opwekking energie 6D1.3 Realisatie aardgasvrije stad

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 6D Energietransitie Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 33

7 Jeugd en onderwijs

34 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Jeugd en onderwijs Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

7 Onderwijs en samenleving Gezondheid, Jeugdzorg & Welzijn Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Bestuur, Veiligheid en Handhaving

De missie van het programma Jeugd en onderwijs luidt: In Leiden krijgen kinderen en jongeren de kans gezond en veilig op te groeien in een stimulerende omgeving, zodat zij hun talenten kunnen ontwikkelen en volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Jeugdhulp Bij jeugd zijn de volgende activiteiten begin 2021 gestart: 1. implementatietraject nieuwe toegangsteams Jeugd 2. uitwerking inkoopplan voor jeugdhulp vanaf 2022 en 3. implementatie aanvullende regionale maatregelen om wachtlijsten en extra kosten tegen te gaan. Vanwege de nog steeds toenemende vraag naar jeugdhulp staat deze prestatie op oranje. Onderwijshuisvesting Op 28 januari 2021 is het lntegraal Huisvestingsplan voor Onderwijs 2020-2032 (herijking IHP 2019-2030) (RV20.0127) vastgesteld. Corona Een groot aantal prestaties wordt in aangepaste vorm uitgevoerd als gevolg van corona. Voorbeelden hiervan zijn het combineren van contactmomenten in de jeugdgezondheidzorg (bijv. een combinatie van de contactmomenten als kinderen 3 en 4 jaar zijn) en cursussen opvoedondersteuning. Cursussen hebben digitaal plaatsgevonden, wat leidde tot een hogere deelname. Samen met het onderwijs en kinderopvang proberen we de oplopende leerachterstanden in beeld te krijgen en op te lossen (onder andere met het Nationaal Programma Onderwijs).

Naast directe effecten op het uitvoeren van prestaties zien we ook langer durende effecten van corona op onze inwoners.

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 35

3.7.1 Doelenbomen Beleidsterrein 7A Jeugd Doel

Prestatie

7A1 Een krachtige pedagogische samenleving

7A1.1 Betrekken van de jeugd via jeugdparticipatie 7A1.2 Waarborgen kwaliteit (openbare) speelruimte 7A1. 3 Ondersteunen spelbevordering

7A2 Goede (gebiedsgerichte) ondersteuning en hulp aan jeugd en gezin

7A2.1 Vanuit het CJG uitvoeren Wet Publieke Gezondheid 7A2.2 Vanuit het CJG organiseren van informatie en advies en opvoedingsondersteuning 7A2.3 Vanuit het CJG organiseren van jeugdhulp door middel van jeugd & gezinsteams

7A3 Goede specialistische hulp beschikbaar

7A3.1 Het doen organiseren van specialistische hulp

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7A Jeugd 7A3.1 Het doen organiseren van specialistische hulp De vraag naar jeugdhulp in bredere zin blijft groeien waardoor het moeilijk blijft om jeugdhulp binnen de begroting uit te voeren. In 2021 zijn regionaal aanvullende maatregelen uitgewerkt om binnen de begroting te kunnen blijven werken en tegelijkertijd knelpunten als wachttijden het hoofd te kunnen bieden. Het is nog moeilijk te voorspellen wat de effecten van de coronacrisis op de middellange en langere termijn zullen zijn op het jeugdhulpgebruik. Er wordt maatwerk geleverd voor specifieke doelgroepen op locatie, ook bij het onderwijs. Momenteel zijn wij intensief in gesprek met VO-scholen en koepelorganisaties om tot een zo passend mogelijke ondersteuningsstructuur te komen voor een vanwege de coronacrisis toenemend aantal hulpvragen. ‘Normaliseren’ en ‘zo dichtbij als mogelijk’ vormen ook hier het uitgangspunt; op scholen wordt primair gewerkt vanuit het voorveld en Jeugd- en Gezinsteams.

Beleidsterrein 7B Peuterspeelzalen en kinderopvang Doel

Prestatie

7B1 Kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van kindercentra

7B1.1 Zorg dragen voor voldoende aanbod peuterspeelzaalwerk 7B1.2 Waarborgen kwaliteit kinderopvang / peuterspeelzalen

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7B Peuterspeelzalen en kinderopvang Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

36 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Beleidsterrein 7C Onderwijsbeleid Doel

Prestatie

7C1 Gelijke onderwijskansen voor kinderen van nul tot dertien jaar

7C1.1 Waarborgen van aanbod, kwaliteit en deelname aan voor- en vroegschoolse educatie 7C1.2 Stimuleren hoogwaardig taalaanbod op onderwijskansenscholen 7C1.3 Doen bevorderen van ouderbetrokkenheid bij doelgroepkinderen

7C2 Goede onderwijs-ondersteuning en samenwerking in het onderwijs

7C2.1 Ondersteunen zorg voor leerlingen met specifieke behoeften

7C3 Als kennisstad toekomstbestendig onderwijs bevorderen met extra aandacht voor internationalisering en duurzaamheid

7C3.1 Stimuleren van een rijke leeromgeving waarin leerlingen hun eigen talenten kunnen ontwikkelen in een doorlopende leerlijn

7C2.2 Stimuleren samenwerking en voorzieningen in het onderwijs

7C3.2 Stimuleren dat leerlingen worden voorbereid op een internationale samenleving 7C3.3 Bevorderen van een rijke leeromgeving en toekomstgerichte talentontwikkeling door samenwerking van onderwijs met bedrijven en instellingen

7C4 Zoveel mogelijk leerlingen volgen onderwijs en halen een startkwalificatie of het verwerven van een werkplek

7C4.1 Sturing geven aan projecten die zich richten op het behalen van een startkwalificatie, terugkeer naar het onderwijs (ook voor thuiszitters) of het verwerven van een werkplek 7C4.2 Tegengaan verzuim leerplichtigen

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7C Onderwijsbeleid 7C1 Gelijke onderwijskansen voor kinderen van nul tot dertien jaar Er is hierbij een een inhoudelijke link met het onderwijskansenbeleid vanwege het aspect intergenerationele overdracht van laaggeletterdheid. Met het veld wordt momenteel geinventariseerd welke inspanningen er worden gedaan voor de uitvoering van de motie 'Jong Geleerd' RV 20.0102/01 (zie de toelichting onder prestatie 10A1.2) . 7C3.2 Stimuleren dat leerlingen worden voorbereid op een internationale samenleving De opening van het Internationaal Georiënteerd Basisonderwijs (IGBO) kent vertraging omdat er een nieuw schoolbestuur is die de school gaat starten. Dit vergt opnieuw een licentie-aanvraag bij OCW en herstart van de onderwijshuisvesting op de Saffierstraat. Opening staat nu gepland in de tweede helft van 2022 (zie ook de toelichting onder prestatie 7D1.1)

Beleidsterrein 7D Onderwijshuisvesting Doel

Prestatie

7D1 Goede kwantiteit en kwaliteit van onderwijshuisvesting

7D1.1 Realisatie van nieuwbouw, uitbreiding en vervanging van lesgebouwen en gymnastieklokalen 7D1.2 In stand houden van de bestaande gebouwenvoorraad door onderhoud en aanpassingen 7D1.3 Uitvoering van de overige wettelijke taken zoals ozb, schadeherstel en bekostiging gymnastiekonderwijs

Toelichting doelenboom Beleidsterrein 7D Onderwijshuisvesting 7D1.1 Realisatie van nieuwbouw, uitbreiding en vervanging van lesgebouwen en gymnastieklokalen De meeste projecten verlopen zoals gepland. Er zijn twee afwijkingen: de nieuwbouw van de sportzaal Oppenheimstraat is vertraagd door planvorming van het Roomburgerpark en de bouw van een tijdelijk schoolgebouw ten behoeve van de IGBO aan de Saffierstraat is vertraagd (zie ook de toelichting bij prestatie 7C3.2).

Beleidsrealisatie begroting 2021 | 37

8 Cultuur, sport en recreatie

38 | Beleidsrealisatie begroting 2021

Cultuur, sport en recreatie Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

8 Onderwijs en Samenleving, Werk en Middelen Werk, Inkomen, Economie & Cultuur Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën Bestuur, Veiligheid en Handhaving Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte

De missie van het programma Cultuur, sport en recreatie luidt: Cultuur, cultuurhistorie, sport, recreatie en evenementen vormen een belangrijk deel van het stadsklimaat, dragen bij aan de ontwikkeling van alle Leidenaren en maken deelname aan het maatschappelijke leven voor iedereen toegankelijk. Dat is van grote waarde voor de versterking van de aantrekkelijkheid van de stad voor bewoners en bezoekers. In de gezonde stad hebben mensen de ruimte om te sporten en te bewegen. Stand van zaken bij Voortgangsrapportage Cultuur Door corona en de daarvoor geldende beperkingen begin 2021 zijn veel culturele activiteiten niet mogelijk. Musea waren gesloten, voorstellingen en uitvoeringen waren niet toegestaan evenals evenementen. Ondanks de beperkingen probeert de culturele sector op creatieve manieren er het beste van te maken, bijvoorbeeld door streaming van voorstellingen. Maar er waren ook creatievere manieren om met het publiek in contact te blijven, zoals bijvoorbeeld Cultuurplatform "De Leidse Burcht". De Leidse Burcht - een initiatief van Creatiefabriek Doorgedraaid, in samenwerking met de gemeente, Leiden Marketing, Centrummanagement Leiden en Cultuurfonds Leiden - is een digitale, coronaproof ontmoetingsplek waar jong en oud elkaar kunnen vinden.