Beantwoording technische vragen PvdA giften bijstand

Vragen PvdA (Elwin Wolters) in verband met Motie VOD giften bijstand Ontvangen: 19 februari 2021

1. In welke artikelen van de Leidse beleidsregels van de Participatiewet wordt de inlichtingenplicht rondom de giften (geld of in natura) genoemd? Antwoord: In de Beleidsregels Terugvordering wordt alleen in artikel 16 lid 2 verwezen naar de inlichtingenplicht zoals bedoeld in artikel 17 lid 1 Participatiewet. Deze algemene inlichtingenplicht heeft niet uitsluitend en specifiek betrekking op giften. 2. Klopt het dat volgens artikel 31 lid 2, sub M van de Participatiewet het mogelijk is om giften in de Participatiewet toe te staan? Tot welk bedrag geldt? Antwoord: Ja, dit artikel maakt het mogelijk om giften toe te staan. Juristen zijn het er niet over eens of hier een vast (maximum)bedrag mag worden vastgesteld of dat er maatwerk moet worden geleverd. In model-beleidsregels van Stimulansz wordt wel de mogelijkheid van vaste bedragen wel genoemd. En ook gemeenten als Amsterdam, Anhem, Utrecht, Groningen en Nijmegen hanteren vaste bedragen of gaan dat binnenkort doen. Op 25 februari jl. is in de Tweede Kamer een motie (TK 24515-580) aangenomen waarin de regering wordt verzocht voor mensen in de bijstand een landelijke vrijstelling van giften te realiseren van € 1.200 per jaar. Na de Tweede Kamerverkiezingen wordt gedebateerd over een amendement (TK 35394-17) met dezelfde strekking, maar met een grens van € 1.500 per jaar. 3.

Hoeveel boetes en terugvorderingen bij bijstandsuitkeringen zijn er afgelopen jaren 2021, 2020 en 2019 in totaal geweest? En hoeveel gevallen ging het daarbij om minder dan 100 euro per maand of 1200 euro per jaar? Antwoord: Boetes worden niet geregistreerd op de soort schending. Er wordt alleen geregistreerd of de boete is opgelegd in verband met benadeling door schending van de inlichtingenplicht: - 2019: 88 boetes met benadelingsbedrag; - 2020: 54 boetes met benadelingsbedrag; - 2021: 9 boetes met benadelingsbedrag. Bij terugvordering wordt niet apart op terugvordering in verband met gift geregistreerd. Dit maakt deel uit van verzamelregistratie terugvordering “andere overtreding inlichtingenplicht”. Dus hierbij is niet te zeggen hoeveel vorderingen hier betrekking hebben op giften: - 2019: 70; - 2020: 41; - 2021: 10. Doordat schending inlichtingenplicht bij giften niet apart wordt geregistreerd, is uit de cijfers niet te ahterhalen of en in hoeveel gevallen het om minder dan € 100,- per maand ging. 4. Wat zijn de totale kosten (administratie, beroep- en bezwaarprocedure etc) voor de gemeente per terugvordering of boete van iemand met een bijstandsuitkering die de inlichtingenplicht overtreedt vanwege een gift? 5. In hoeverre verhouden deze kosten zich tot de ‘opbrengsten’ voor de gemeente? Antwoorden 4 en 5: Dit wordt niet apart geregistreerd.

We hebben daarom geen goed beeld van de kosten en ‘opbrengsten’.

6. Hoe vaak wordt maatwerk bij een gift tot 100 euro per maand of 1200 euro per jaar toegepast? Antwoord: toepassing van maatwerk wordt niet geregistreerd, anders dan in de individuele dossiers.

In aanvulling op uw vragen vermelden we graag nog het volgende. De discussie over de fraudewetgeving is door de ‘boodschappenaffaire’ in een stroomversnelling geraakt. In de Eerste Kamer liggen al de voorstellen om (1) fraudevorderingen uit te sluiten bij de vermogenstoets en (2) het verbod tot medewerking aan een schuldregeling bij een fraudevordering te beperken tot gevallen van opzet of grove schuld. In de Tweede Kamer zijn zoals gezegd voorstellen ingediend - waarvan sommige al aangenomen - om giften tot bepaalde hoogte vrij te stellen. Daarnaast zijn in de Tweede Kamer voorstellen ingediend waarbij gemeenten niet meer de plicht hebben om terug te vorderen en/of een boete op te leggen. Het debat over de fraudewetgeving wordt in de Eerste en Tweede Kamer vervolgd na de verkiezingen. Leiden heeft – zoals de meeste gemeenten - het giftenbeleid niet vastgelegd in specifieke beleidsregels. Zoals in eerdere antwoorden op vragen van uw raad is aangegeven, zijn er wel werkinstructies. Medewerkers woden geïnstrueerd de wet en jurisprudentie te volgen en maatwerk en de omgekeerde toets toe te passen waar mogelijk. Naar aanleiding van de ‘boodschappenaffaire’ (casus Wijdemeren) en de landelijke discussie die hierover is ontstaan, worden medewerkers in Leiden geïnstrueerd meer te handelen conform de uitspraken zoals gedaan in de Tweede Kamer (antwoord 2).

De beleidsregels Terugvordering worden momenteel herijkt. Daarbij gaat het vooral om technische aanpassingen. Het college gaat graag met de raad in gesprek over verdergaande aanpassingen in lijn van de landelijke besluitvorming.