Beantwoording Technische vragen Beleidsplan Schuldhulpverlening GroenLinks

Technische vragen van Marcel Terlouw (GroenLinks) bij Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Ontvangen 19 januari 2021

1. In het beleidsplan Schuldhulpverlening staat dat schuldenaars vaak zorgmijders zijn. Op welke manier wordt er actief gezocht naar mensen met schulden of wordt er publiciteit gegeven waar mensen terecht kunnen voor schuldhulpverlening? Antwoord: Vroegsignalering is de meest effectieve manier om mensen te bereiken: het team Eerste Hulp Bij Geldzorgen (EHBG) verricht huisbezoeken bij mensen die betalingsachterstanden hebben. Als we ons zorgen maken om een inwoner en het lukt schuldeisers èn EHBG niet om de inwoner te bereiken (zorgwekkende zorgmijders), wordt de casus opgepakt door EHBGconvenantpartner Meldpunt Zorg & Overlast. Daarnaast is Leiden recent aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute: Via landelijke campagnes en attendering door o.a. banken worden Leidenaren via Geldfit.nl, Geldfit Zakelijk (ondernemers), Moneyfit.nl (jongeren) en 0800-8115 toegeleid naar de Stadsbank (www.nederlandseschuldhulproute.nl). Hulp- en dienstverleners in de stad worden periodiek geïnformeerd over schuldhulpverlening, financiële regelingen en manieren om financiële problemen te signaleren en bespreekbaar te maken. Via informatiebijeenkomsten, brieven, folders, persberichten, website, social media, campagnes zoals Komuitjeschuld, huis-aan-huisbladen en andere media worden inwoners geïnformeerd over geldzaken, financiële regelingen en het ondersteuningsaanbod van de gemeente.

In het beleidsplan schuldhulpverlening staat dat hiervoor een concrete jaarplanning wordt gemaakt. Tot slot, in november 2020 is het Meldpunt voor gedupeerden van de toeslagenaffaire gelanceerd, en eind januari 2021 ontvangt de gemeente van de Belastingdienst de adressen van gedupeerden. De gemeente zal de gedupeerden individueel benaderen en ondersteuning aanbieden. Overigens is de gemeente Leiden met 5 andere gemeenten recent gestart met een unieke pilot met de Belastingdienst. De Belastingdienst meldt bij EHBG als er achterstanden zijn bij de betaling van o.a. de inkomstenbelasting en toeslagen. 2. Welke risico doelgroepen (Bijvoorbeeld rond zgn. life events zoals pensionering, echtscheiding, arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en overgang naar het 18e jaar) worden actief benaderd voor eventuele schuldhulpverlening of informatie daaromtrent? Antwoord: Op p. 13 van het beleidsplan staat dat we het aantal signaalpartners voor EHBG uitbreiden. Veel signaalpartners hebben een eigen risico doelgroep. Denk aan ouderen (SVB), arbeidsongeschikten en werklozen (UWV), mediators en echtscheidingsadvocaten (echtscheiding) en kinderopvang. Via o.a. lesprogramma’s op middelbare scholen en ROC’s bereiken we jongeren (p. 12 beleidsplan). Via EHBG komen ook zelfstandig ondernemers goed in beeld. 3.

Hoe krijgen schuldeisende partijen toestemming van hun schuldenaars om een melding bij de gemeente te kunnen doen? schuldenaars zijn immers zorgmijders en reageren slecht op brieven, wat is hierbij de strategie?

Antwoord: De wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) per 1/1/2021 geeft een grondslag voor gemeenten, zorgverzekeraars, woningverhuurders en water- en energieleveranciers om gegevens uit te wisselen over betalingsachterstanden zonder toestemming van de betrokkene. Alle andere signaalpartners moeten daarvoor eerst toestemming vragen aan hun klant. De in de Wgs genoemde schuldeisers moeten zich volgens het landelijk convenant vroegsignalering (art. 2) ‘inspannen om in persoonlijk contact te treden’ met hun klant en een betalingsregeling aanbieden voordat zij gegevens mogen doorsturen naar de gemeente. Meestal gebeurt dat telefonisch in aanvulling op geschreven aanmaningen. Dat is ook gebruikelijk bij de signaalpartners die niet in de Wgs zijn genoemd, maar wel zijn aangesloten bij het lokale EHBGconvenant. We kunnen niet eenduidig aangeven bij welke problematiek welke benaderingswijze geldt, omdat het aantal meldingen per maand sterk verschilt. Wel geldt dat EHBG-medewerkers ‘proportioneel’ eropaf gaan. Dat wil zeggen, als er veel en hoge schulden zijn, worden meerdere pogingen tot een huisbezoek gedaan. In minder problematische situaties wordt gebeld en/of een sms/brief gestuurd. Overigens hebben de EHBG-medewerkers in coronatijd voorzichtig positieve ervaringen opgedaan met voordeurbezoeken (dus niet aan de keukentafel) en belacties.

En ook hebben we door aanpassing van de inhoud en vorm van onze brieven en flyers de respons weten te verhogen. 4. Als schuldenaren zich niet aan afspraken houden wordt het begeleidingstraject beëindigd (pag7), wat gebeurt er hierna met de schuldenaars, worden die aan hun lot over gelaten? (bv de 39% die niet worden toegelaten tot de Wsnp) Antwoord: Als een schuldenaar zich niet aan de afspraken houdt, wordt altijd eerst bekeken of dit verwijtbaar is. Met andere woorden, is het een kwestie van niet-willen of niet-kunnen? We weten dat mensen door schuldenstress soms onverstandige keuzes maken en moeite hebben met plannen. Schuldhulpverleners zijn getraind in het bieden van stress-sensitieve dienstverlening. Indien nodig wordt met andere hulpverleners, vrijwilligers of familieleden afgestemd hoe en met welke begeleiding de schuldhulpverlening kan worden gecontinueerd. Als mensen niet willen, kan de gemeente – meestal samen met een schuldeiser – in sommige gevallen aansturen op verplichte bewindvoering, mede ter bescherming van de schuldeisers. De rechtbank legt dit echter alleen bij hoge uitzondering verplicht op aan mensen die niet willen. Na beëindiging van de schuldhulpverlening zullen schuldeisers de schuldenaar tot in lengte van jaren blijven achtervolgen. Het laatste vangnet waarop mensen kunnen terugvallen is de beslagvrije voet.

De gemeente wil deze vorm van uitval zoveel mogelijk voorkomen, uiteraard in het belang van de inwoner, maar ook vanwege de kosten voor de gemeente, de schuldeisers en de samenleving als het schuldenprobleem blijft voortbestaan.