Beantwoording Technische vragen Beleidsplan schuldhulpverlening D66

Technische vragen E. Krijgsman (D66) Beleidsplan schuldhulpverlening Ontvangen: 26 januari 2020 Volgens de wet gemeentelijke schuldhulpverlening worden personen die schuldhulpverlening van de gemeente aanvaarden geregistreerd bij het bureau krediet registratie (BKR). 1. Gaat de gemeente standaard registratie bij de BKR toepassen bij iedereen die schuldhulpverlening accepteert? Ook als dit bijvoorbeeld hulp bij vroegsignalering betreft, of anderszins waar nog geen grote problematiek speelt? 2. Hoe wordt ingeschat dat de verplichte registratie bij de BKR van iedereen die schuldhulpverlening accepteert ertoe kan leiden dat personen afzien van het gebruik van de aangereikte hulp? Bijvoorbeeld omdat door een BKR registratie geen nieuw telefoonabonnement of andere financiële verplichtingen aangegaan kunnen worden? 3. Hoe is de gemeente voornemens om deze personen toch hulp te bieden, ook al zouden zij deze aangeboden hulp om deze reden in eerste instantie afwijzen? Antwoord 1-3: Nee, de gemeente gaat niet standaard een BKR –melding doen bij iedereen die schuldhulpverlening accepteert. Dat is onwenselijk, omdat het de drempel voor schuldhulp verhoogt. Bovendien is het in strijd met de wet, zeggen deskundigen van o.a. Schuldinfo en Schulinck. De discussie over de meerwaarde en wettelijke grondslag is landelijk nog in volle gang.

Zolang er nog geen uitsluitsel is, zal Leiden de huidige procedure continueren: dus alleen BKRregistratie bij schuldregeling. De beschikkingstermijn blijft in het raadsvoorstel op maximaal 8 weken staan, terwijl het streven is om in 2022 de beschikking binnen 4 weken te hebben (en in 2021 binnen 6 weken). 4. Waarom wordt vastgehouden aan maximaal 8 weken? Kan dit over bijvoorbeeld 1 jaar aangepast worden naar maximaal 6 weken? Antwoord: Het college streeft nadrukkelijk naar kortere doorlooptijden en kan door de raad worden aangesproken op overschrijding van de in het beleidsplan gestelde termijnen (in 2021 binnen 6 weken en vanaf 2022 binnen 4 weken). Het college geeft er de voorkeur aan om in de verordening de huidige 8 weken termijn aan te houden (conform Awb). Als die termijn namelijk wordt overschreden, moet de gemeente volgens de Wet Dwangsom een forse boete betalen. Schulden staan vaak niet op zichzelf. Er is vaak een samenhang tussen werkloosheid/ laag inkomen, gezondheid, de gezinssituatie en schulden. 5. Op welke wijze wordt ook vanuit andere partners van de gemeente Leiden, bijvoorbeeld op het gebied van zorg & welzijn, de persoonlijke financiële situatie doorzien en doorverwezen naar mogelijke trajecten binnen de schuldhulpverlening? Antwoord: Vooral de sociale wijkteams hebben hierin een belangrijke rol.

Zij zijn getraind om de situatie van de inwoner breed in kaart te brengen. Financiën is een van de leefgebieden waarop altijd wordt doorgevraagd. Indien nodig schakelen zij met hun vaste contactpersoon van de Stadsbank voor hun wijk, en wordt er warm overgedragen. Ook andere ketenpartners in het sociaal domein worden regelmatig geïnformeerd over de werkwijze van de Stadsbank, hoe financiële problemen kunnen worden gesignaleerd en welke ondersteuning de partners zelf kunnen bieden. Onder andere op p. 14 van het beleidsplan wordt dit onder Voorlichting ketenpartners verder toegelicht.

Bij het signaleren van ‘kleine’ schulden stuurt de gemeente brieven (pagina 13). De conclusie in het beleidsplan wordt al getrokken dat brieven het minst goed werken. 6. Komt er een vervolgactie van de gemeente als een brief onbeantwoord blijft, zo ja wat is deze vervolgstap? Antwoord: Als er een telefoonnummer beschikbaar is, wordt ook een sms verstuurd. Als de capaciteit het toelaat zullen huisbezoeken en belacties worden gedaan. Als enkele maanden later opnieuw een kleine schuld op hetzelfde adres wordt gemeld, wordt sowieso niet volstaan met een brief of sms, maar gaan we op huisbezoek. Overigens zijn de meeste brieven tegenwoordig aantrekkelijke, deels handgeschreven flyers en is de respons verhoogd. De meest kwetsbare inwoners lezen niet (goed) brieven, zo is inderdaad de ervaring. Maar in het kader van vroegsignalering bereiken we ook veel inwoners met kleine achterstanden die nog wel brieven lezen. Op pagina 14 staat: ‘Het door de Sociale Wijkteams beheerde Maatwerkbudget is bedoeld om in complexe situaties nieuw perspectief te bieden. In de regel wordt geen geld gegeven aan de inwoner, maar wordt de voorziening of leverancier betaald. Het Maatwerkbudget fungeert als smeerolie voor vastgelopen (schuld)hulpverleningstrajecten en heeft zo een preventieve werking.’ 7.

Hoe vaak het Maatwerkbudget vanaf 2019 voor dit soort complexe situaties ingezet? Antwoord: Tussen juli 2019 en december 2020 is het maatwerkbudget 310 keer ingezet, met een totaalbedrag van €123.709,73. Een deel van deze cijfers en een toelichting staan in de wethoudersbrief die de raad op 3 november jl. heeft ontvangen. 1

Inzet maatwerkbudget per maand 45 40

40 35

28

30

25

22

25 20

19

18

21

15 12

10

0

24

24 14

15

5

25

1

2

11 6

4

8. Weten alle betrokken instanties van deze mogelijkheid om het Maatwerkbudget voor dit soort complexe situaties in te zetten? Antwoord: Instanties zijn vanaf 2019 betrokken bij de ontwikkeling van het armoedebeleid en het maatwerkbudget. Het maatwerkbudget is zeer goed bekend. Er zijn nog wel regelmatig vragen over de werking van het maatwerkbudget en voor welke situaties het ingezet kan worden. Mede

1

Wethoudersbrief evaluaties maatwerkbudget en stichting leergeld, kenmerkZ/20/1604837, 3 november 2020.

daarom worden dit jaar informatiebijeenkomsten georganiseerd. Dit wordt verder toegelicht in de eerder genoemde wethoudersbrief (voetnoot 1). Onder het kopje Nazorg op pagina 20 staat dat personen na een schuldhulptraject nog enige tijd worden gevolgd voor ondersteuning of een vinger aan de pols. 9. Wordt er ook nazorg verleend door juist na een bepaalde periode (bijvoorbeeld 1 of 2 jaar na afloop van het traject) na te gaan hoe het met de persoon gaat en of er geen nieuwe schulden zijn opgekomen? Antwoord: Dit gebeurt niet systematisch, maar wel regelmatig. Na afloop van het schuldhulpverleningstraject wordt standaard een nazorgplan gemaakt dat verschilt per klant. Regelmatig wordt in het nazorgplan afgesproken dat een vrijwilliger (bijvoorbeeld schuldhulpmaatje) voor langere tijd de vinger aan de pols houdt. Wanneer er opnieuw betalingsachterstanden ontstaan komt de inwoner overigens ook weer in beeld via Eerste Hulp Bij Geldzorgen. Bij de financiën wordt de beschikbaar gestelde 525.000 euro corona-gelden voor het Rijk genoemd en dat deze met name ingezet zullen worden voor het opvangen van de verwachte stijging van het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening door de corona-crisis. 10.

Is er sinds maart 2020 al een significante stijging van aanvragen gezien? En wat zijn de prognoses van de gemeente voor 2021 en 2022 qua verwachte stijging van aanvragen? Antwoord: In 2019 waren er 279 aanmeldingen. In 2020 waren er 190 aanmeldingen (68%). 2

Aanmeldingen per maand 2019 - heden 35 32 30 30

28

28 26 24

25

21

22 20

21

21

19

20 16 15

24

18 15

17

16 14

15

14

13 10

10

5 5

0

Vanaf maart 2020 nam het aantal aanmeldingen af. Vanaf juni was het verloop grillig. Dit is in lijn met de landelijke trend.3 In het beleidsplan (p. 5) staat dat landelijke onderzoekers in het worst 2 3

190 is het werkelijk gerealiseerde aantal in 2020. In het beleidsplan is het aantal aanmeldingen geraamd op 195. Zie Landelijke monitor schuldhulpverlening in coronatijd (Divosa/NVVK).

case scenario een verdubbeling van het aantal huishoudens met (problematische) schulden verwachten en in het gunstigste geval een stijging van 10-20%.4 Als we deze cijfers toevoegen aan figuur 2 in het beleidsplan krijgen we de volgende grafiek. Groen: best case scenario Rood: worst case scenario Blauw: Autonome trend

Aanmeldingen per jaar 2016 - 2024* 600

500 497

400

428 402

300 279

276

277

277

277

277

217

217

217

217

217

195

195

195

195

195

2020

2021

2022

2023

2024

200

100

0

2016

2017

2018

2019

De prognose is voor 2020 duidelijk nog niet uitgekomen. Diverse deskundigen verwachten dat het aantal aanmeldingen de komende tijd zal toenemen, maar wanneer en in welke mate is zeer lastig te voorspellen.

4

COVID-19 en schuldenproblematiek in Nederland, Deloitte/SchuldenlabNL, juni 2020. De onderzoekers maakten alleen een prognose voor 2020 en 2021. In de grafiek zijn deze cijfers doorgetrokken naar 2022-2024.