B 31. Evaluatie regeling overdracht toeristenbelasting Ondernemersfonds Leiden en beantwoording afdoening motie Cultuurfonds

Burgemeester en Wethouders

Retouradres: Postbus 9100, 2300 PC Leiden

Gemeente Leiden Bezoekadres Stadskantoor

Aan de gemeenteraad van Leiden

Bargelaan 190 Postadres Postbus 9100 2300 PC Leiden Telefoon 14071 E-Mail Website www.leiden.nl/gemeente

30 maart 2021 Ons kenmerk Z/21/3237741 Onderwerp Evaluatie en verantwoording regeling overdracht toeristenbelasting aan het Ondernemersfonds Leiden en beantwoording en afdoening motie Cultuurfonds Datum

Kees de Mooy Doorkiesnummer 06-40359853 Contactpersoon

Geachte leden van de gemeenteraad, Aanleiding Op 1 december 2016 (RV.nr. 16.105) heeft uw raad ingestemd met de continuering van de overdracht van de opbrengsten toeristenbelasting aan het Ondernemersfonds Leiden voor de medefinanciering van de citymarketing van Leiden. Hierbij is besloten om de werking van de regeling voor de besteding van de middelen voor de citymarketing van Leiden periodiek te evalueren. Ten behoeve hiervan is voor de periode 2013–2019 een evaluatie/verantwoordingsverslag opgesteld, als terugblik op de regeling en de in de afgelopen jaren behaalde resultaten, effecten en bezoekcijfers van de citymarketing. Bijgaand bieden wij u dit ter kennisneming aan (zie hiervoor de separate bijlage en de door Leiden Marketing verzorgde evaluatie ‘Impact van de marketing van Leiden 2013-2020’, die als bijlage bij deze brief gaan). Naast een evaluatie en verantwoording van de met de middelen uitgevoerde citymarketingactiviteiten, waren er nog enkele redenen om de werking van de regeling tegen het licht te houden, te weten:  het besluit van uw raad om vanaf 2023 jaarlijks € 400.000,-- van de opbrengsten toeristenbelasting via een tariefsverhoging te bestemmen voor de algemene middelen (RV.nr.

20.0097);  de beantwoording en afdoening van de door uw raad vastgestelde motie Cultuurfonds (M18.0085/30; Programmabegroting 2019-2022), waarin u ons heeft verzocht om in gesprek te gaan met de partners van het Leidse Handelshuis om te onderzoeken of een deel van de gemeentelijke inkomsten uit toeristenbelasting ingezet kan worden voor het Cultuurfonds ten behoeve van culturele programmering. Ten behoeve hiervan zijn gesprekken gevoerd met het Hoteloverleg Leiden (namens het Ondernemersfonds Leiden), Leiden Marketing, Centrummanagement Leiden en Cultuurfonds Leiden. In het navolgende gaan wij hierop in.

Datum

30 maart 2021

Kenmerk

Z/21/3237741

Pagina

Gemeente Leiden

2/7

Evaluatie en verantwoording van de inzet van de middelen voor de citymarketing In de periode 2013-2016 is als proef de netto opbrengst van de toeristenbelasting overgedragen aan het Ondernemersfonds Leiden voor de medefinanciering van de citymarketing van Leiden, gericht op het uitgangspunt ‘uitvoering door en voor ondernemers’. Met als doel het benutten van de middelen voor de ‘citymarketing van Leiden in brede zin van het economisch spectrum (gericht op de 2 kernwaarden van de visie Leiden Stad van Ontdekkingen: Cultuur en Kennis) en voor het aantrekken van bezoekers, bedrijven en studenten en het stimuleren van congressen en meerdaags verblijf’. Het Hoteloverleg Leiden beheert hierbij namens het Ondernemersfonds Leiden de middelen van de toeristenbelasting als zogeheten trekkingsrechten. Voor de inzet van de middelen voor de citymarketing van onze stad, maakt het Hoteloverleg jaarlijks afspraken met Leiden Marketing op basis van een citymarketingplan. Overigens verzorgt Leiden Marketing voor meer stadspartners citymarketingactiviteiten en ontvangt hiervoor bijdragen, waaronder de universiteit en Rabobank. Leiden Marketing is er de afgelopen jaren in geslaagd de reputatie van Leiden te versterken en haar bekendheid te vergroten via campagnes en productontwikkeling. Tegelijk versterkt zij het netwerk van de stad, door partijen samen te brengen.

Soms als collectief, maar ook in coalities op thema’s is Leiden Marketing er in geslaagd nieuwe grote festivals te organiseren, jaarthema’s te programmeren, congressen te verwerven, de regionale functie voor begeleiding en samenwerking met de omliggende dorpen te organiseren en de gastvrijheid voor de bezoekers via de VVV-functie te verhogen. Leiden Marketing voert de citymarketing uit in samenwerking met de relevante partners in Leiden. Zo is er voor de ontwikkeling van de citymarketingplannen overleg met de marketeers van onder meer de hotels in Leiden. In 2019 heeft Leiden Marketing de ‘Nationale Citymarketing Trofee’ in de categorie grote steden gewonnen, vanwege haar positionering van Leiden als Stad van Ontdekkingen met de visie ‘het Leids Continuüm’. De uitvoering van de citymarketing voor Leiden in deze periode kan dan ook als succesvol worden beschouwd. Dit uitte zich onder meer door groei van het aantal hotelovernachtingen en bezoekers in de musea en overige cultuurpodia. Voor de musea is dat opvallend, omdat belangrijke musea in delen van die periode gesloten waren voor bezoek. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen wij u naar het Evaluatie- en verantwoordingsverslag en de evaluatie ‘Impact van de marketing van Leiden 2013-2020’ van Leiden Marketing.

Aanleiding aanpassing van de werking van de regeling overdracht toeristenbelasting Naast de evaluatie/verantwoording van de besteding van de opbrengsten van de toeristenbelasting, is er aanleiding om de werking van de regeling tegen het licht te houden. Redenen hiervoor zijn:  De eerder genoemde bijsturing met ingang van 2023 van jaarlijks € 400.000,-- van de opbrengsten toeristenbelasting (via een tariefsverhoging) en de beantwoording van de motie Cultuurfonds.  Hoewel in voorgaande jaren bewust voor de huidige regeling is besloten, worden noch de gemeente, noch de overige partijen uit het Handelshuis formeel betrokken bij de afspraken over de besteding van de middelen van de citymarketing. Vanwege het brede belang voor de stad hebben zowel wij, als de overige partijen uit het Handelshuis, behoefte aan betrokkenheid bij de keuze en de verbreding van de doelgroepen en bestedingsdoelen van de citymarketing.

Datum

30 maart 2021

Kenmerk

Z/21/3237741

Pagina

Gemeente Leiden

3/7



De coronacrisis en de daardoor veroorzaakte ernstige financiële gevolgen voor de bedrijven en instellingen in de bezoekerseconomie in de stad en dientengevolge ook voor de te verwachten vermindering van de opbrengsten van de toeristenbelasting.

Doel is om de aard van de regeling van overdracht van de toeristenbelasting aan het Ondernemersfonds Leiden in tact te laten, maar wel met aanpassing van de werking, in afstemming met het Hoteloverleg Leiden (namens het Ondernemersfonds Leiden) en Leiden Marketing (afnemer van de middelen voor de citymarketing van Leiden). Als belangrijkste punten voor de aanpassing van de regeling zijn genoemd:  Verbreding van de besteding van de middelen van de citymarketing door naast marketingactiviteiten gericht op bezoekers van buiten, ook te richten op de eigen inwoners met behoud van de pijlers Kennis en Cultuur;  Onderzoeken van de mogelijkheden van verhoging van de opbrengsten van de toeristenbelasting in de komende jaren, door onder meer aanpassing van het tarief, toename van het aantal overnachtingen door inbouw van een prikkel om het aantal overnachtingen te laten stijgen;  Beleidsontwikkeling in Leiden voor de regulering van de toeristische verhuur via platforms als Airbnb, na inwerkingtreding van de Wet op de toeristische verhuur van woonruimte. Bijsturing: tarief en verdeling opbrengsten toeristenbelasting Door de coronacrisis maken de bedrijven en instellingen van de bezoekerseconomie zware tijden door. Zo is in 2020 het bezettingspercentage in de hotels laag en zal dat ook het komende jaar zo zijn.

Gebaseerd op prognoses van toonaangevende adviesbureaus wordt verwacht dat vanaf 2023 de markt voor de hotels weer zal aantrekken. Bij berekening van het aantal overnachtingen is de verwachting dat er in 2023 weer evenveel overnachtingen zijn als in 2019 (toen bedroeg het aantal overnachtingen ca. 406.000). Hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen de toeristische en leisure verblijfsmarkt en de congres- en zakelijke markt. Bij de laatste is nog onzeker op welke wijze de congresmarkt zich zal herstellen. De afgelopen periode zijn vooral digitale bijeenkomsten georganiseerd, maar zijn proeven gehouden met een hybride vorm van congressen. Uit de congreswereld komen geluiden van behoefte aan fysieke bijeenkomsten. Uw raad heeft besloten om vanaf 2023 jaarlijks € 400.000,-- van de opbrengsten toeristenbelasting via een tariefsverhoging te bestemmen voor de algemene middelen. Het tarief voor de toeristenbelasting in Leiden is met € 2,50 per overnachting lager dan vergelijkbare steden. In afstemming met het Hoteloverleg en Leiden Marketing wordt voorgesteld om het tarief voor de toeristenbelasting voor het jaar 2022 en volgende jaren te verhogen naar € 3,50 per overnachting. Het voorstel voor het tarief en de verdeling van de middelen is als volgt:

Tarief TB t.b.v. citymarketing Gemeente Leiden

2021 2,50 100%

2022 3,50 85%

2023 3,50 85%

2024 3,50 70%

0%

15%

15%

30%

Datum

30 maart 2021

Kenmerk

Z/21/3237741

Pagina

Gemeente Leiden

4/7





  

hierbij geldt dat in 2021 de totale opbrengsten toeristenbelasting naar het Ondernemersfonds Leiden/Hoteloverleg worden overgedragen t.b.v. de citymarketing door Leiden Marketing vanwege de gemeentelijke bijsturing vloeit voor 2022 en 2023 van de opbrengsten toeristenbelasting 15% naar de gemeente en 85% naar Ondernemersfonds/Hoteloverleg t.b.v. de citymarketing. Hoewel wordt voorzien dat in 2023 het aantal overnachtingen gelijk zal zijn aan 2019 is ervoor gekozen 2023 als een overgangsjaar te beschouwen. vanaf 2024 vloeit van de opbrengsten toeristenbelasting 30% naar de gemeente en 70% naar Ondernemersfonds/Hoteloverleg t.b.v. de citymarketing In 2024 wordt een nieuwe evaluatie van de regeling verricht.. 2021

Prognose overnachtingen TB t.b.v. citymarketing TB t.b.v. gemeente Leiden

2022

2023

200.000 € 500.00 0

330.000

385.000

€ 981.750

€

€ 173.250

€ 1.145.375 € 202.12 5

-

2024 420.000 € 1.029.00 0 €

441.000

Beantwoording motie Cultuurfonds Uw raad heeft bij de vaststelling van de Programmabegroting 2019-2022 de motie Cultuurfonds (M18.0085/30) vastgesteld, met als overwegingen dat  Het Leidse Cultuurfonds, als partner in het Leidse Handelshuis, een belangrijke rol speelt in het vormgeven van de pijler ''historische cultuur” uit de stadsvisie 'Leiden, Stad van Ontdekkingen'.  Het Cultuurfonds, na wegvallen van de structurele subsidie vanuit Fonds 1818, een relatief bescheiden budget heeft  Het Leidse Cultuurfonds ondanks dit bescheiden budget volop bijdraagt aan een levend Leids kunst- en cultuurklimaat met onder andere veelzijdige culturele programmering  Gemeentelijke inkomsten uit de toeristenbelasting de laatste jaren zijn gegroeid en ook de komende jaren, naar alle waarschijnlijkheid, zullen toenemen Uw raad heeft hierbij ons verzocht om in gesprek te gaan met de partners van het Leidse Handelshuis om te onderzoeken of een deel van de gemeentelijke inkomsten uit toeristenbelasting ingezet kan worden voor het Cultuurfonds ten behoeve van culturele programmering. Er is de afgelopen periode gesproken met en tussen Leiden Marketing, het Cultuurfonds en Centrummanagement Leiden en de besturen van deze organisaties.

Aanleiding hiervoor was ook onze behoefte aan verbetering van de samenwerking en bundeling van de krachten van deze belangrijke partijen voor de versterking van het cultuurklimaat en de economie in de binnenstad van Leiden. Zie hiervoor onze brief ‘Afronding proces Handelshuis’ van 7 juli jl. (Z/20/1531349). Wij onderschrijven het belang van het Cultuurfonds Leiden voor de cultuursector in onze stad. Wij betreuren het dan ook dat door het wegvallen van de structurele subsidie van Fonds 1818 er minder middelen beschikbaar zijn voor het Cultuurfonds voor hun rol in de versterking van het cultuurklimaat in de stad. Zeker in deze tijd van de coronacrisis, met ernstige financiële gevolgen voor de bedrijven en instellingen in zowel de economische, als de culturele sector, komt dit harder aan.

Datum

30 maart 2021

Kenmerk

Z/21/3237741

Pagina

Gemeente Leiden

5/7

Echter, er is nu sprake van een veranderde tijd en context. Zowel de bedrijven en instellingen van de cultuursector, als die van de bezoekerseconomie hebben ernstig te lijden van de gevolgen van de corona crisis. Gevolg hiervan is onder meer dat de hotels in de stad last hebben van een zeer sterke daling van het aantal overnachtingen, zowel voor toeristisch als zakelijk verblijf. Hierdoor is er nu en naar verwachting ook nog de komende jaren een sterke daling in de opbrengsten van de toeristenbelasting. Uw raad heeft bovendien onlangs besloten om vanaf 2023 jaarlijks € 400.000,-- van de opbrengsten toeristenbelasting via een tariefsverhoging te bestemmen voor de algemene middelen. Het college voorziet daarom voor de komende jaren binnen de opbrengsten van de toeristenbelasting geen ruimte voor een afdracht aan het Cultuurfonds Leiden. Oplossing in meer synergie tussen partijen uit het Handelshuis Wij zien de oplossing vooral in een betere samenwerking en synergie tussen de partijen uit het Handelshuis. Voor de stad en de gemeente is samenwerking tussen alle verschillende partijen en achterbannen die een rol spelen in de stadsprogrammering en citymarketing van enorme grote betekenis. In een steeds complexere samenleving, met voortdurende ontwikkelingen en veel verschillende belangen is het belang van een gezamenlijke gedragen koers noodzakelijk.

Leiden Marketing, Centrummanagement en Cultuurfonds Leiden onderschrijven dit en hebben daarbij een krachtig verbindend doel benoemd: Leiden als veerkrachtige stad. De coronacrisis maakt dit streven urgenter. Ook de Leidse economie wordt hard geraakt. De komende jaren zal in het teken staan van herstel van de bezoekerseconomie, de culturele infrastructuur, de retail en de horeca. De drie organisaties in het Handelshuis spelen daarin een belangrijke rol. Leiden Marketing, Centrummanagement en Cultuurfonds Leiden zijn er van overtuigd dat door samenwerking meer bereikt kan worden dan de som der delen. Overigens, zoals uit de verantwoording van de regeling overdracht toeristenbelasting blijkt, wordt een aanzienlijk deel van de toeristenbelasting benut voor de marketing en productontwikkeling van de cultuur in Leiden. De drie organisaties zetten zich in om het profiel Leiden, stad van internationale kennis en historische cultuur, verder te versterken.

Hierbij hebben zij extra aandacht voor: ● Een optimale balans tussen het zijn van een aantrekkelijke plek voor eigen en regionale inwoners en een wezenlijke ervaring voor bezoekers en toeristen; ● De profilering van het stedelijk kennisprofiel; ● Het inbrengen van de ondernemersbelangen; ● Het stimuleren van de samenwerking tussen stadspartners; ● Het organiseren en behouden van draagvlak voor het geheel aan activiteiten in de stad; ● Het initiëren en stimuleren van nieuwe initiatieven; ● Het dichter bij elkaar brengen van het cultuur- en het kennisdomein; ● Stimuleren van betrokkenheid van binnenstadsbewoners met betrekking tot de leefbaarheid in de stad; ● Stimuleren van duurzaamheid en waar mogelijk zelf toepassen; ● Het spelen van een verbindende rol naar elkaar en naar alle partijen in de stad. Er is afgesproken om in een toevoeging bij de met de verschillende partijen gesloten uitvoeringsovereenkomsten met de gemeente vast te leggen aan welke doelen en projecten

Datum

30 maart 2021

Kenmerk

Z/21/3237741

Pagina

Gemeente Leiden

6/7

gezamenlijk wordt gewerkt en hoe dat wordt georganiseerd. Voor deze samenwerking vormt het door deze organisaties opgestelde samenwerkingsplan van voorjaar 2020 de basis. Om te zorgen dat de activiteiten van de verschillende organisaties op elkaar aansluiten, elkaar versterken en er synergie wordt bereikt, zijn verschillende afspraken gemaakt: 1. De drie organisaties werken samen aan de zgn. Handelshuisprojecten. Dit zijn gezamenlijke projecten die bijdragen aan een veerkrachtige stad. Deze projecten worden elk jaar met elkaar vastgesteld. Projecten kunnen meerjarig zijn, kunnen afgerond worden en er kunnen nieuwe projecten aan toegevoegd worden. Voor 2021 zijn de Handelshuisprojecten: a. Het inrichten van een stedelijke redactieraad (denktank); b. Het versterken van de centrumfunctie (leegstand-blurring-shop local); c. Het verder vormgeven van de stedelijke Uitagenda/verkenning Uitburo; d. Voorbereiding en actieve betrokkenheid bij European City of Science 2022; e. Verder ontwikkelen van het Cultuurkwartier; f. Bijdrage leveren aan de ontwikkeling van toerismebeleid. 2. Vanwege het belang van goede samenwerking tussen de organisaties op de lange termijn is een lange(re) termijn visie per organisatie noodzakelijk. De organisaties stellen daarnaast ieder jaar een jaarplan op waarin naast de eigen activiteiten ook de Handelshuisprojecten staan.

De organisaties geven elkaar de ruimte om hierover mee te denken. De eigen activiteiten druisen logischerwijs niet in tegen de gezamenlijke activiteiten. 3. De Handelshuisprojecten worden grotendeels gefinancierd uit de toeristenbelasting. CML en CFL zetten beschikbare middelen in waar nodig. 4. De drie organisaties zetten zich in om de komende jaren efficiënter samen te gaan werken. Dit heeft zowel betrekking op de backoffice als op de organisaties. De organisaties gaan dit verder onderzoeken. Zie hierover ook de passage uit de Raadsbrief Z20/1531349 van 10 juli 2020 (pagina 3). De uitwerking hiervan zal plaatsvinden in de reguliere overleggen tussen de directieleden in het Handelshuis. 5. Om toe te zien op de afspraken en de onderlinge samenwerking wordt per organisatie een afgevaardigde van de raad van toezicht/bestuur aangewezen. Wanneer er onenigheid ontstaat over de werkzaamheden en/of werkwijze wordt dit met hen besproken. Bij consultatie hebben het Centrummanagement Leiden en Leiden Marketing aangegeven zich in bovenstaande te kunnen vinden.

Het bestuur van Cultuurfonds Leiden erkent de verbeterde samenwerking, werkwijze en goede sfeer tussen de 3 partijen uit het Handelshuis, maar geeft aan dat de mogelijke investeringen in de Handelshuisprojecten vanuit inkomsten uit de toeristenbelasting wat hen betreft los staan van de onderbouwing van de beantwoording van de motie. Hierbij heeft het Cultuurfonds aangetekend, dat zij met de beperkte beschikbare middelen hun werk hartstochtelijk uitvoeren, met kennis en kunde en in het geval er meer middelen beschikbaar zijn, dan zijn zij en vooral de cultuursector daar bijzonder blij mee en dankbaar voor. Op basis van bovenstaande onderbouwing stellen wij u voor om de motie Cultuurfonds als afgedaan te beschouwen.

Datum

30 maart 2021

Kenmerk

Z/21/3237741

Pagina

Gemeente Leiden

7/7

Beleidsontwikkeling toeristische verhuur via platforms als Airbnb De Wet op de Toeristische verhuur van woningen is na instemming van het Parlement op 1-12021 in werking getreden. Voor een beheersbare werking wordt beleid ontwikkeld voor de regulering van de toeristische verhuur van woonruimte via platforms als Airbnb, dat volgens de huidige planning voor het zomerreces door ons zal worden vastgesteld voor inspraak. Daarbij wordt rekening gehouden met de mogelijkheden voor het innen van toeristenbelasting en de effecten voor de woningmarkt en de leefbaarheid.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Leiden, de Secretaris, de Burgemeester,

Bijlagen:  Evaluatie- en verantwoordingsverslag regeling overdracht toeristenbelasting aan het Ondernemersfonds Leiden  Evaluatie Leiden Marketing ‘Impact van de marketing van Leiden 2013-2020’