Antwoorden technische vragen investeringsfonds MZ

RV 20.0142 Besluit tot continuering investeringsfonds Maatschappelijke Zorg 2021 en 2022

Technische vragen D66 De verlenging van het investeringsfonds wordt gedekt met middelen uit het jaarlijkse overschot Beschermd Wonen. Het college gaat uit van de prognose dat er zowel in 2021 als in 2022 opnieuw een overschot zal zijn van € 4.190.000,- op Beschermd Wonen. Uit een enquête onder alle Nederlandse gemeenten blijkt bovendien dat een regionale aanpak van problematiek nog steeds de nodige uitdagingen kent1. ‘Mishandelde moeders, kinderen in de jeugdopvang en daklozen blijven verstoken van hulp of huisvesting omdat gemeenten hen als probleemgeval naar elkaar blijven toeschuiven,’ schrijft Investico. a) Waar wordt de prognose van dit overschot op gebaseerd? Voor de begroting voor 2021 is de volgende raming gemaakt. Voor 2022 is de raming gelijk. Beschermd Wonen

prognose 2021

Rijksbudget (gebaseerd op meicirculaire 2020) Eigen bijdragen

37.325.520 1.730.000

Totaal budget:

39.055.520

Uitgaven: ZIN intramuraal PGB Beschermd Wonen Overbruggingszorg Binnenvest extra subs. Uitvoeringskosten

28.764.025 3.100.000 800.000 1.500.000 701.495

Totaal uitgaven:

34.865.520

prognose overschot:

4.190.000

Een kanttekening moet bij deze raming gemaakt worden: met ingang van 2021 zal een deel van de huidige cliënten BW (beschermd wonen) onder de Wet langdurige zorg gaan vallen en daarmee onder de verantwoordelijkheid van het Zorgkantoor. De middelen die gemoeid zijn met de BWplekken voor deze cliënten gaan dan ook over naar het Zorgkantoor. Pas in de loop van dit jaar zal duidelijk worden om hoeveel geld het gaat. In principe zullen de uitgaven voor deze cliënten met eenzelfde bedrag afnemen als de inkomsten, en is de operatie dus kostenneutraal. Het is echter niet helemaal duidelijk hoe dit gaat als het cliënten betreft die nu nog geen (passende) BW-plek hebben. Verder is het de bedoeling om samen met het Zorgkantoor in 2021 een plan te maken voor gerichte uitbreiding van het aantal BW- en Wlz-plekken voor een complexe groep cliënten waarvoor nu in de regio geen plaats is. Voor hen worden nu vaak buiten de regio plekken gezocht. Deze gerichte uitbreiding wordt enerzijds bekostigd uit het regionale deel van het investeringsfonds, anderszijds uit de lopende begroting. Dat leidt tot verlaging van het geraamde overschot. Tenslotte kunnen de resultaten natuurlijk altijd afwijken van de raming. 1

https://www.platform-investico.nl/artikel/gemeentegrens-gesloten-voor-zorgvragers/

b) Waarom wordt het volledige budget Beschermd Wonen bij voorbaat niet uitgegeven? Het volledige jaarbudget BW wordt ingezet voor: 1. BW-plekken voor cliënten in de reeds aanwezige voorzieningen in de regio. Het is niet mogelijk om binnen de bestaande voorzieningen elke client direct een passende BW-plek te geven. Uitbreiding van het aantal plekken willen we gericht doen door enerzijds meer kleinschalige en/of ambulante vormen van beschermd wonen verspreid over de regio te realiseren en anderzijds uitbreiding van intramurale BW-plekken voor een groep complexe cliënten (zo mogelijk in samenwerking met het Zorgkantoor). Voor dit laatste is het nodig vastgoed beschikbaar te hebben of te laten ontwikkelen en dit kost tijd. Voor de zomer moet er een plan van aanpak hiervoor liggen in het PHO Maatschappij. 2. Middelen voor de subregio’s om lokaal kleinschalige en ambulante vormen van BW en opvang of huisvesting te realiseren, maar ook om preventieve maatregelen te nemen, deskundigheid bij lokale teams te bevorderen, etc. Dit gebeurt in de vorm van het investeringsfonds. Als we dit niet zouden doen, hebben de gemeenten in de regio onvoldoende mogelijkheden om op weg naar formele doordecentralisatie al zoveel mogelijk taken zelf uit te voeren en zich voor te bereiden op meer.

c) Hoe worden de gelden uit het overschot de komende twee jaar in dat investeringsfonds ingezet op het thema Beschermd Wonen? Kan het college een specificering geven van deze kosten? De middelen worden verdeeld over de subregio’s: Investeringsfonds Duin en Bollenstreek Leidse Regio Rijnstreek Totaal

2021 begroot 1.289.787 2.012.279 887.934 4.190.000

Elke subregio moet een plan indienen alvorens de middelen toegekend te krijgen. De voortgangsrapportage over 2019 die u heeft ontvangen, geeft een globaal beeld van de onderwerpen waarop de subregio’s inzet plegen (zie ook hierna het antwoord op vraag 3 van de PvdA). d) Waarom is er niet gekozen om het innovatiebudget Beschermd Wonen 2017-2019 te verlengen binnen het investeringsfonds om de overschotten op Beschermd Wonen uit Leiden specifiek te kunnen oormerken voor dit thema? Deze keuze is reeds in 2018 gemaakt en bekrachtigd door uw raad. Toen is ervoor gekozen om een investeringsfonds maatschappelijke zorg te vormen ten behoeve van de subregio’s en het innovatiebudget BW 2017-2019 te beëindigen. Het innovatiebudget was bedoeld voor zorgaanbieders die voorstellen konden doen voor innovatieve pilots BW. Het investeringsfonds wordt toegekend aan de samenwerkende gemeenten in de subregio’s voor inzet op maatschappelijke zorg in den brede. Dit stelt de subregio’s in staat op maat te investeren in specifieke vormen van ondersteuning die leiden tot verlaging van de druk op Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang. Hiermee krijgen de gemeenten al verantwoordelijkheid voor dit onderwerp vooruitlopend op de formele doordecentralisatie.

e) Vanuit het investeringsfonds worden onder andere innovatieve projecten gefinancierd; welke projecten hebben betrekking op Beschermd Wonen en hoeveel budget is specifiek naar deze projecten toegegaan? De inzet van het investeringsfonds is maatschappelijke zorg breed (van preventie tot uitbreiding van woon-zorgvormen). Zoals in de voortgangsrapportage is aangegeven wordt er o.a. inzet gepleegd op: - Inrichten 24/7 beschikbaarheid van ondersteuning bij ambulant beschermd wonen, zoals bijvoorbeeld Gewoon Thuis in de Rijnstreek. - Realiseren kleinschalige woon-zorg voorzieningen voor wachtlijst cliënten Beschermd Wonen en psychisch kwetsbare cliënten die nu verblijven in de maatschappelijke opvang. - Anti stigma projecten, voorlichting breed en voorlichting en ondersteuning specifiek op werk en werktoeleiding - Decentrale opvanglocaties, huisvesting bijzondere doelgroepen, scheve huisjes, respijtvoorzieningen De subregionale verantwoordingen over 2020 moeten nog komen. Dan is het moment om meer inzicht te kunnen geven in de middelen die specifiek voor BW worden ingezet (zie ook hierna het antwoord op vraag 3 van de PvdA).

Technische vragen PvdA 1.

Hoe ziet het college dit voorstel in relatie tot de motie M.20.0066.41 Regionale Aanpak op grote woningnood rond dak- en thuisloosheid van CU, PvdA en GL? Gaat er de komende jaren in de regio extra worden ingezet op het opkopen van woningen om uitstroomlocaties te realiseren? De motie waaraan gerefereerd wordt, vroeg: “Om het initiatief te nemen om in de regio (Holland Rijnland) een gezamenlijke of zelfs onconventionele aanpak te ontwikkelen om zorg te dragen voor voldoende woningen om dak- en thuisloosheid te voorkomen, zoals omklapwoningen. - Om in diezelfde aanpak te zorgen voor voldoende geschikte woningen waar dak- en thuislozen naartoe kunnen uitstromen, zoals sociale pensions en begeleid wonen plekken. - Voor de huisvesting niet alleen de sociale huurvoorraad aan te spreken, maar ook breder te kijken naar bijvoorbeeld het opkopen van panden, het bouwen van (flexibele) huisvesting of het transformeren van kantoorgebouwen.” De beschikbaarstelling van middelen uit het Investeringsfonds Maatschappelijke zorg maakt het voor gemeenten in de regio mogelijk om gezamenlijke en ook onconventionele aanpakken te ontwikkelen voor de aanpak van dak- en thuisloosheid. Daarbij komen dan ook nog de landelijke middelen voor de aanpak van dak- en thuisloosheid die in september 2020 beschikbaar zijn gesteld voor 2020 / 2021.

Met deze laatste middelen is eind 2020 een opdracht gegund aan Limor om voor een groep van 13 vaste cliënten van De Binnenvest te komen tot housing first. Het opkopen van woningen is iets waar gemeenten hun eigen afweging over maken of zij dat wel of niet doen. In de hele regio zien we dat gemeenten intensief in gesprek zijn met woningcorporaties om vernieuwende woonvormen te realiseren, bijv. door het inzetten van vrije sectorwoningen, of het aankopen van maatschappelijk vastgoed door de corporaties.

2.

In 2018 bij de bespreking van het oorspronkelijke investeringsfonds, werd aangegeven dat er ook extra ingezet ging worden op het bevorderen van kennis en expertise binnen lokale teams rondom ggz-problematiek om zo dakloosheid te voorkomen. Hoe staat het daar nu mee? In Leiden is het afgelopen jaar een nauwe samenwerking ontwikkeld tussen sociale wijkteams en ggz factteams (zie ook onder vraag 3). Dit heeft over en weer tot kennisbevordering geleid die door beide partijen zeer positief gewaardeerd wordt en tot betere dienstverlening aan de cliënt heeft geleid. Bedoeling is deze samenwerking te continueren. Ook in andere gemeenten hebben dergelijke vormen van samenwerking tussen sociaal domein en ggz vorm gekregen en worden die nog verder uitgebouwd. 3.

Waar is de 1,34 miljoen (bijlage b, pagina 4) aan besteed die vanuit het investeringsfonds aan de Leidse regio is toegekend? De afgelopen periode heeft de Leidse regio de volgende zaken gerealiseerd: - In januari 2020 is een Friendswoning gerealiseerd voor 3 cliënten van De Binnenvest in Leiderdorp. - Per 1 april 2020 zijn twee BW-light locaties in Leiden gerealiseerd waar respectievelijk 4 en 5 jongeren met elkaar in een eengezinswoning wonen. Eind november 2020 is een 3de BW-light locatie gerealiseerd in Leiden voor 6 cliënten. Binnen BW Light doen kwetsbare jongvolwassenen woonvaardigheden op, om binnen twee jaar door te kunnen stromen naar een zelfstandige woning. Van de jongeren die zijn ingestroomd in BW Light stond een deel op de wachtlijst beschermd wonen, een ander deel is ingestroomd vanuit de maatschappelijke opvang of de intramurale jeugdhulp. De zorgaanbieders Prodeba, Cardea en de Binnenvest organiseren per locatie gezamenlijk de ondersteuning. https://www.iedereenondereendak.nl/wat-er-al-gebeurt/jongeren/beschermd-wonen-light--bw-light - Per juli 2020 zijn beschutte woonplekken gerealiseerd in Leiden voor 4 cliënten van De Haardstee. - Per 1 mei 2020 is de woonvorm ‘Samen op Jezelf’ gerealiseerd in Leiden.

5 inwoners van de Leidse regio die langdurig in een beschermde woonvorm woonden, zijn uitgestroomd naar een van de 5 zelfstandige appartementen binnen ‘Samen op Jezelf’. Woningcorporatie Portaal heeft een pand beschikbaar gesteld waarin de 5 appartementen konden worden gerealiseerd. De Binnenvest en GGZ Rivierduinen bieden, in samenwerking met Stichting Lumen, ambulante ondersteuning aan de bewoners. - In december 2020 is een trainingshuis gerealiseerd in Leiden voor 3 cliënten van Exodus. - De pilot Buurtcirkel is door Lumen in 2020 voortgezet. - De pilot Meedoen in de wijk is in 2020 voortgezet. - De samenwerking tussen gemeentelijke wijkteams en ambulante behandelteams is voortgezet: o het versterken van de samenwerking tussen FACT-team (GGZ), de sociale wijkteams en (medewerkers van) het gezondheidscentrum, huisarts/ POH en de andere professionals in de wijk. en ervaringsdeskundigen (Lumen /FACT-team) t.b.v. een adequate ondersteuningsstructuur in de wijk voor mensen met (langdurige) psychische problematiek; o

het voortzetten van de aanpak in de wijken Merenwijk en Morsdistrict en uit te breiden naar de wijken Bos en Gasthuis en Roodenburg in Leiden;

o

het verbeteren van de ondersteuningsstructuur de wijk door gezamenlijke kennis, expertise en uiteindelijk ook visie op te bouwen in het begeleiden en ondersteunen van mensen met een psychische kwetsbaarheid;

o

-

-

-

-

monitoren van de resultaten gedurende de looptijd van de pilot om bij te kunnen sturen en input te leveren voor een aanpak, die ook in andere gemeenten kan worden ingezet.

Per 1 november 2020 is door Stichting Lumen, organisatie voor en door ervaringsdeskundigen, gestart met de realisatie van een Respijthuis met 4 kamers in Leiden. De verwachting is dat medio 2021 het Respijthuis de eerste gasten zal kunnen verwelkomen. In december 2020 is een tender afgerond voor het project Beschermd Thuis. Dit betreft een concept dat uitgaat van het bieden van 24/7 ondersteuning en begeleiding aan inwoners in de thuissituatie op een manier waardoor opvang en beschermd wonen niet hoeft te worden ingezet. Het ondersteuningsaanbod is gericht op inwoners die aangewezen zijn op onplanbare (maar in het algemeen wel uitstelbaar tot het volgende dagdeel) en oproepbare ondersteuning waardoor zij thuis kunnen blijven wonen. Dit project start per 1 januari 2021. Er is een onderzoek uitgevoerd naar de effecten van scheiden Wonen en Zorg (één van de uitgangspunten van het Uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg. Er zijn voorbereidende onderzoeken gedaan naar de mogelijkheid om een opvang te realiseren voor de opvang van voor dreigend dak- en thuisloze jongeren 18-27 jaar, in combinatie met talent ontwikkelingsmogelijkheden, in de voormalige bed-bad-brood voorziening aan het Maansteenpad (nu nog in gebruik bij De Binnenvest).

Er zijn voorbereidende gesprekken gevoerd over twee nieuwe projecten: 1) Kamers met aandacht, waarbij particuliere huurders een kamer aanbieden aan jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg of voor het voorkomen van instroom in de maatschappelijke opvang; 2) Onder de Pannen dat zich richt op mensen die door verlies van hun baan of scheiding op straat belanden omdat er geen goed sociaal netwerk is dat hen opvangt. Particulieren wordt gevraagd hen tijdelijk een kamer te bieden, en ontvangen in ruil daarvoor huur en een onkostenvergoeding. Deze 2 projecten zullen in 2021 starten.

Technische vragen VVD - Hoe ziet de wachtlijst voor BW in Holland Rijnland er op dit moment uit? - Hoeveel plekken voor BW zijn er per gemeente beschikbaar? Hoeveel plekken komt iedere gemeente tekort? - In welke percentages voldoen de Holland Rijnland gemeenten aan het aantal plekken dat zij moeten bieden voor BW en MO? - Hoe lang moet een inwoner gemiddeld per gemeente wachten op een BW plek? Antwoord: het opvragen van de gegevens uit het systeem kost wat meer tijd. Per 2021 gaat een groot aantal cliënten over naar de Wet Langdurige zorg (Wlz; zie antwoord op vraag a van D66). Door vertraging in de indicatiestelling bij het CIZ, is op dit moment nog geen volledig beeld van de cliënten die onder de Wmo blijven vallen en de cliënten die overgaan van de Wmo naar de Wlz. Naar verwachting zal dit beeld vanaf eind Q1 2021 helder zijn. Ik wil u voorstellen om, zodra de indicatiestelling voor cliënten die overgaan naar de Wlz is afgerond, een analyse van het bestand dat overblijft voor de Wmo / Beschermd wonen te delen met de raad. Het lijkt goed om dan door middel van een presentatie in uw commissie een nadere toelichting te geven op deze analyse en ook inzicht te geven in de stappen die we in de regio de komende tijd nog zetten om knelpunten aan te pakken en om de transformatie BW (en MO) verder handen en voeten te geven.