Antwoord op TV PvdD over RDOG

Betreft de kwetsbare zwangere vrouwen in Leiden, heb ik een paar verduidelijkende vragen: 1. Is het bekend bij de gemeente wat het aantal gevallen per jaar is van kwetsbare zwangere vrouwen in Leiden? Antwoord: Het aantal gevallen per jaar van kwetsbare zwangere vrouwen is moeilijk precies te achterhalen. De volgende perinatale gegevens geven een beeld van wat er speelt: Vroeggeboorte en/of te laag geboortegewicht (BIG 2) Vergeleken met het Nederlands gemiddelde scoort Leiden hoger op vroeggeboorte en/of een te laag geboortegewicht: 164,1 op 1000 geboortes, ten opzichte van 157,5 op 1000 geboortes landelijk (peildatum 2019). Sterfte rond de geboorte vanaf 24 weken zwangerschapsduur per 1000 geboortes Leiden scoort hierop met 6,9 op 1000 geboortes hoger dan het landelijk gemiddelde van 4,5 op 1000 geboortes. Een kanttekening hierbij is dat het bij sterfte vaak om lage absolute aantallen gaat. Cijfers kunnen daardoor sterk variëren van jaar tot jaar. Daarom worden deze cijfers bekeken over een periode van 5 jaar (peildatum 2019). Start van Zwangerschapsbegeleiding vóór 10 weken per 100 geboortes In Leiden is 75,8% van de zwangeren onder begeleiding van de verloskundige of gynaecoloog vóór 10 weken zwangerschap. Dat is gunstiger dan het landelijk gemiddelde van 72,6%.

Naast perinatale kerncijfers is er een aantal indicatoren die een sterke relatie hebben met gezondheid rond de geboorte. De combinatie van deze indicatoren en de perinatale kerncijfers maken het beeld completer (peildatum 2019). • •

•

Tienermoeders: van de totale vrouwelijke bevolking van 15-19 jaar in Leiden is 0,18% tienermoeder. Het Nederlands gemiddelde is 0,39% (peildatum 2018). Kinderen die opgroeien in armoede of een uitkeringsgezin (benadering voor aanstaande gezinnen in armoede): in Leiden 8% ten opzichte van Nederland met 6% (peildatum 2019). Kinderen in een éénoudergezin: het percentage kinderen in éénoudergezinnen in Leiden is 18% ten opzichte van 16% op landelijk niveau (peildatum 2019).

2. Mocht de financiering vanuit het Rijk niet doorgaan, zijn er mogelijke alternatieven qua financiering te vinden bij de gemeente of het RDOG voor het prenataal contactmoment van de kwetsbare zwangere vrouwen in Leiden? Antwoord: Binnen de concept programmabegroting 2022 van de RDOG HM is geen ruimte voor het uitvoeren van het prenataal contactmoment wanneer daar geen aanvullende middelen voor beschikbaar worden gesteld door de gemeenten.

Daarbij zal ook aan de RDOG de vraag gesteld moeten worden of zij het prenataal contactmoment voor één (of enkele) gemeenten kan uitvoeren of alleen voor het collectief van 18 gemeenten. De gemeente voert nieuwe taken van het Rijk uit wanneer daarvoor budget ter beschikking wordt gesteld. Aangezien er in Leiden al initiatieven zijn rondom perinatale problemen voor kwetsbare zwangere vrouwen ook de volgende vragen: 3. In hoeverre buigen initiatieven als Het babyhuis en mogelijk Centrum voor Jeugd en Gezin zich over deze doelgroep? Waar liggen nog stappen ter verbetering? Antwoord: Het Babyhuis Leiden biedt opvang aan 8 moeders met kind, die tijdelijk extra ondersteuning nodig hebben bij de zorg voor hun baby. Het Centrum voor Jeugd en Gezin verzorgt o.a. interventies zoals het prenataal stevig ouderschap en stevig ouderschap. Zowel het Babyhuis als het CJG richten zich op kwetsbare gezinnen. Met het project Gezonde Kansrijke Start werken we aan het versterken van de Integrale samenwerking tussen het sociaal en medisch domein. Het prenataal contactmoment draagt bij aan een betere integrale samenwerking. Het prenataal contactmoment is primair bedoeld om zwangeren/gezinnen in een kwetsbare situatie al in een vroeg stadium meer of beter passende ondersteuning te kunnen bieden, zodat het (komende) kind (en het gezin) een goede start kan krijgen.

Het prenataal contactmoment heeft niet alleen betrekking op de jeugdgezondheidszorg maar ook op andere partijen zoals de geboortezorg en gemeenten. Ofwel het is een ontwikkeling die alle partijen die betrokken zijn bij zwangeren en hun gezinnen raakt.

4. In wat voor fase is het landelijke programma Kansrijke start in Leiden? Antwoord: Middels een wethoudersbrief (kenmerk Z/21/3236849) bent u in april jl. geïnformeerd over de stand van zaken van het project Gezonde Kansrijke Start Leiden. Als bijlage bij deze brief heeft u tevens het plan van aanpak en actieprogramma Gezonde Kansrijke Start Leiden ontvangen. Tevens is er een nieuwsbrief waarop u zich kunt abonneren: Nieuwsbrief Gezonde Kansrijke Start Leiden

a. Is het mogelijk om hier een presentatie over te krijgen? Antwoord: Op 5 juli van 19.00 uur tot 20.45 uur vindt er een digitale inspiratiebijeenkomst plaats over Gezonde Kansrijke Start Leiden. De raadsleden zijn van harte uitgenodigd om het webinar van 5 juli bij te wonen. U kunt zich aanmelden via: aanmeldlink. Daarnaast is een presentatie voor de commissie, indien gewenst, mogelijk.

5. Zijn er nog meer Leidse initiatieven die zich buigen over problemen met deze specifieke doelgroep? Antwoord: In het plan van aanpak Gezonde Kansrijke Start (bijlage bij de wethoudersbrief, kenmerk Z/21/3236849) is een bijlage opgenomen waarin een opsomming staat van welke initiatieven/projecten in relatie tot Gezonde Kansrijke Start in Leiden worden aangeboden. In deze lijst staan initiatieven/projecten genoemd gericht op kwetsbare (aanstaande) ouders, zoals o.a. Alert4you (Cardea, ’t Kabouterhuis), Baby in Beeld (CJG), Centering Pregnancy (De Kern), HomeStart (Humanitas), Integrale Vroeghulp (MEE), Mamacafé Leiden (Mamacafé Leiden), Kwetsbare zwangeren (Alrijne), POP-poli (LUMC) en Speelgroep (JesRijnland).

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Definitie kwetsbare zwangeren Van kwetsbaarheid in de context van zwangerschap is sprake bij: 1. Het gelijktijdig bestaan van medische én niet-medische risico’s voor een ongezonde zwangerschap. 2. Het aanwezig zijn van een of meer manifestaties van psychiatrie, psychosociale problemen of verslavingsproblemen (incl. roken en alcohol). 3. Gebrek aan middelen (resources) van allerlei aard om problemen op te lossen; zoals individuele competenties, materiële middelen, sociaal netwerk. Van ernstige kwetsbaarheid is sprake als nadrukkelijk ook de volgende aspecten aanwezig zijn: 4. Interferentie van 1 t/m 3 met goede zorgverlening (zowel zelfzorg als medische en sociale zorg); 5. Het bestaan van versterkende negatieve cirkels. In persoonlijke zin door het wantrouwen in zorg c.q. gebrek aan communicatie en in meer medische zin het samenspel van veel risicofactoren. De bovenstaande factoren 4 en 5 houden – zonder aanvullende maatregelen – de kwetsbaarheidssituatie in stand. Een voorbeeld van een zeer kwetsbare zwangere vrouw is een verstandelijk ernstig beperkte vrouw zonder netwerk of een dakloze prostituee die ongewenst zwanger is geworden.

Bron: Kenniswerkplaats ‘Kwetsbare Zwangere Vrouwen’, maart 2015, Erasmus MC Kenmerken van adequate zorg voor kwetsbare zwangeren.