aanvullende technische vragen D66 warmtelinq incl webinar

Aanvullende technische vragen D66 naar aanleiding van het raadsvoorstel en de antwoorden op de vragen die bij het webinar zijn gesteld. Nummering loopt door. 15. Punt 6 “Bestuurlijke Keuze tot Benutting Restwarmte” In punt 4 van het raadsbesluit wordt gesproken van een ‘bestuurlijke keuze voor restwarmte’. Wat zijn de gevolgen van dit nu vastleggen? Kunnen wij als Raad nog terug wanneer vervolgonderzoek aantoont dat dit geen verantwoorde keuze is voor Leidenaren en voor het energiesysteem als geheel? 16. Er wordt in het RV voorgenomen om in de regio 2 miljoen euro uit te geven aan onderzoek naar gebruik van restwarmte. Dit bedrag zou ook ingezet kunnen worden om het voor tussen de 2 en 4 duizend huishoudens financieel neutraal te maken om meer dan 300m3 gas per huishouden per jaar te besparen, dmv van PV/WP Boiler. Dit is een directe uitstootvermindering van tussen de 1000 en 2500 ton CO2 per jaar, en een vermindering van de aardgasvraag tussen de 600,000 en 1.2 miljoen m3. Is deze afweging gemaakt? 17. Komt onderstaande argumentatie overeen met de kengetallen die het college gebruikt? Belastingverlegging: Een huishouden met een HR ketel betaalt het hoogste energiebelastingtarief en duurzaamheidsopslag voor aardgas. Voor aardgas dat collectief gestookt wordt door de warmteleverancier de laagst mogelijke tarief en duurzaamheidsopslag betaald.

Dit is voor het gemiddelde huishouden een verschil van € 561,71 per jaar voor 2020. Dit bedrag verdwijnt uit de kas van de rijksoverheid en gaat naar de warmteleverancier. Over het deel aardgas wat er in het warmtenet verstookt wordt, wordt in het geheel geen energiebelasting afgedragen. Rekenvoorbeeld: Over de levensduur van 40 jaar betaalt de particulier € 65.550,43 inc BTW(prijs 2020) per aansluiting. Er is op dat moment alleen nog maar geinvesteerd in een transportnetwerk, er is geen duurzame opwek gerealiseerd, geen WL+ aangelegd, geen netverzwaring voor de PV opgave en er is geen enkele efficientie verbeterende maatregel genomen. Opbouw van dat bedrag, uitgaande van 40 jaar financieringstermijn: • €12,500 aansluitkosten per woning (uit andere casussen en overeenkomstig de antwoorden op mijn eerdere vragen) • vastrecht, huur afnameset en meettarief: € 630,97 inc BTW per jaar aan kosten voor een huishouden nog voordat er warmte is geleverd Met datzelfde geld zou de particulier ook de volgende maatregelen kunnen uitvoeren: Warmtepomp, Warmtepomp Boiler, Hotfill Close-in Boiler en buffervat Netverzwaring @€ 2500/kW, 5kW* 5kWp PV/ huishouden Isolatie

€ 20,000 € 12,500 € 7,500 € 25,550

Totaal € 65,550 * Netverzwaring is ook noodzakelijk als men een warmtenet aanlegt vanwege de PV opgave, elektrische voertuigen e.d. eigenlijk hoort het dus niet in dit rijtje thuis omdat het onvermijdelijke kosten zijn. Het totale budget is dus eigenlijk nog € 12,500 hoger. 18. Ten aanzien van de investering van 190 miljoen die nodig is om het electriciteitsnet te verzwaren: Volgens het CE Delft Rapport ‘net van de toekomst’ is dit voldoende voor een netverzwaring van 5kW voor ~15000 huishoudens. Dezelfde hoeveelheid huishoudens aansluiten op een warmtenet kost qua aansluitkosten hetzelfde. Het verschil is echter dat in het geval van een warmtenet aansluiting het vastrecht voor de particulier met het warmtenetvastrecht minus het gasvastrecht omhoog gaat, en met een electrisch net gaat het vastrecht met het gasvastrecht omlaag. Bij overschakelen naar electrisch treedt er enige belastingderving op. Die komt ten goede aan de burger (waar de overheid het in het ergste geval weer van kan heffen). Bij overstap naar een warmtenet is de belastingderving aanmerkelijk hoger, en gaat dat belastingbedrag naar de warmteleverancier, die het nodig heeft om de warmtenet technologie kostendekkend te maken. Zijn deze inzichten vanuit het CE Delft rapport meegenomen in de overweging waarom een investering van 190 miljoen in netverzwaring onwenselijk is? 19.

Kan het college uitleggen hoe de benodigde investering van 190 miljoen te vermijden is binnen de context van de geldende opgave voor de aanleg van PV installaties? Een veelheid aan onderzoeken toont al

geruime tijd aan dat de piek van zonnepanelen in de zomer maatgevend is voor het benodigde netvermogen (en dus niet de warmtevraag zoals het RV aangeeft). ------------Hieronder in cursief reacties op de antwoorden op mijn vragen tijdens het webinar (nummers komen overeen met webinar vragen) 15. Q. Antje Jordan: Wie garandeert de "rest" factor van de restwarmte? en daarmee samenhangend: hoeveel gas wordt bijgestookt om de piekvraag in de koude periode te dekken? A. De term restwarmte heeft betrekking op de situatie aan de bron-kant, daar is warmte een consequentie van productieprocessen. Als het gaat om de levering van restwarmte in de toekomst is nu nog niet bekend hoeveel gas (of een andere energiebron) moet worden bijgestookt om de piekvraag in de koude periode te dekken. Reactie AJ Ik vind het vreemd dat wij een heel systeem ontwerpen met vergaande gevolgen voor tienduizenden huishoudens zonder dat de aanbodkant inzichtelijk is. Ergens(denk op rijksniveau) zou op gedetaileerd niveau getoetst moeten worden wat de noodzaakelijkheid is van uitstoot. Ik refereer bijvoorbeeld aan afval dat wordt ingekocht uit het buitenland om warmte te maken door verbranding... is dat dan rest-warmte die beter is dan restwarmte van de STEG die gas verbrandt om electriciteit te maken? 16. Q.

Antje Jordan: De warmtenet vermogens zijn gek genoeg gedimensioneerd op basislast (~1kW/huishouden), niet op pieklast (~5kW/huishouden). Dat betekent echter dat als in Rotterdam in een koude periode 5kW/huishouden aan gelijktijdigheid benodigd is, dat alle restwarmte die beschikbaar is, veel dichterbij Rotterdam nodig is. Het is dan natuurkundig onmogelijk om enige warmte in Leiden uit de WarmtelinQ te krijgen zonder dat je in Rotterdam bijstookt. Dat is dus geen restwarmte. Sterker nog, zodra het een beetje koud is, komt er dus geen restwarmte uit de WarmtelinQ, maar juist bijgestookte warmte. Maar dan veel minder efficiënt dan als je het in Leiden had opgewekt (pompenergie, warmteverlies over 40km). Als het koud is, is het dus niet restwarmte, klopt dat? A. De aanname dat warmte zal moeten worden bijgestookt op de koudste dagen van het jaar, strookt met het voorlopige beeld dat in de nabije toekomst ook nog gas (of een andere energiebron) nodig is voor de piekvraag. Dit zal volgens aannames en ervaringen met het huidige net slechts enkele dagen per jaar zijn in koude winters. Deze bijstook zal dan gebeuren vanuit een Energiehub in de Leidse regio, eventueel in combinatie met aardwarmte. Om de bijstook zo laag mogelijk te maken, zetten de gemeenten ook flink in op isolerende maatregelen in de gebouwde omgeving.

Daarmee kunnen ook de stooklijnen van het huidige net in de toekomst naar beneden komen, wordt de piekvraag van de gebouwde omgeving op koude dagen aanzienlijk gereduceerd en wordt de bijstook nog kleiner. Als de bijstook in de toekomst laag genoeg is, kan worden overgeschakeld op groene stroom in plaats van aardgas. Reactie AJ De stelling dat ‘slechts enkele dagen per jaar’ bijstook noodzaak is voor zover ik nu kan overzien onjuist. Zie ook de technische vragen met uitleg hierboven. Voor de liefhebber zie bijlage 1, waarvoor ik ook de hulp van een ingenieur moest inroepen. 1 Ik vrees dat we “enkele dagen” moeten vervangen met <150 dagen per jaar. Als er andere berekeningen bekend zijn, ontvang ik die graag. 18. Q. Antje Jordan: klopt het niet dat de 190 miljoen sowieso geïnvesteerd moeten worden om de piek in juli van pv op te vangen Dit betreft een inschatting en doorrekening van Alliander. Reactie AJ Waarop is deze inschatting van Alliander gebaseerd? Kan ik de onderliggende berekening ontvangen?

1Bij een opstelling met een benodigde gelijktijdigheid van 6kW (een conservatieve schatting gezien de koudeperiode afgelopen jaar), en een vermogen van 1kW vertegenwoordigt dat vermogen een beta van 0.16667 (ISSO Publicatie 72). Bij de jaarbelastingduurzaamheidskromme van een normaal huishouden is met veel optimisme er van te maken dat misschien 45% van de tijd het vermogen met 1kW gedekt kan worden. Een jaarbelastingsduurzaamheidskormme houdt echt geen rekening met de extra beperkingen die het verlies en pompenergie van 80km warmteleiding en het knelpunt en de tussenliggende verbruikers in Rotterdam in Den Haag. Die betekenen dat je in werkelijkheid lager uitkomt, zoals ook uit mijn vorige vragen blijkt. Daaruit blijkt ook dat in de eindsituatie er helemaal geen piekvermogen van 1kW/huishouden beschikbaar kan zijn.

20. Q. Antje Jordan: hoe gaan we voorkomen dat we niet 2 netten (elektrisch en warmte) naast elkaar hebben met elk voldoende vermogen voor de warmtevraag? (gezien pv opgave) Het ontwerpen van een duurzame energie-infrastructuur met voorkomen van onnodige maatschappelijke investeringen zien we als één van de belangrijkste opgaven van de gemeenten voor de komende jaren. Reactie AJ Dit is helaas geen antwoord op mijn vraag. Ik ben blij dat we het doel delen, maar ik ben benieuwd hoe we dat moeten bereiken. 29. Q. Antje Jordan: ik maak mij grote zorgen om hoeveelheid bomen die gekapt moeten worden en niet terug kunnen komen voor de leiding. We hebben ook een biodiversiteits- en klimaatadaptatie opgave A. Dit is een zorg waarvoor we oog zullen hebben bij de ruimtelijke inpassing van het tracé. Reactie AJ Het lijkt mij verstandig om de kosten en baten integraal af te wegen zodra ze bekend zijn en niet pas bij de ruimtelijke inpassing. Dat sluit overigens ook aan bij de eisen van de omgevingswet. Als we nu al weten dat 10 meter links en rechts van een leiding geen boom mag staan, kunnen we al een inschatting maken. 30. Q.

Antje Jordan: als we met hetzelfde geld grootschalig warmtepompboilers subsidiëren, beperken we dan niet veel sneller veel meer co2? (Want direct tot 35% minder gas plus PV draagt ineens bij aan je warmtevraag.) In tegenstelling tot in 1 keer vol investeren voor 30 tot 40 jaar in iets dat alleen transport is feitelijk en niets bijdraagt aan duurzame opwek en zelfs lock in creëert. A. Voor de investering die nodig is om tot realisatie van WarmtelinQ te komen zijn door Rijk, Provincie en gemeente Rotterdam middelen beschikbaar gesteld die niet beschikbaar gesteld zijn voor alternatieven zoals de subsidie op warmtepompboilers. Voor de Leidse regio betekent dit het mogelijk maken van collectieve warmte-oplossingen. Reactie AJ Het lijkt mij een jaszak/broekzak gedachte om een businesscase op gemeentelijk niveau rond te rekenen met rijksgeld. Ook dat wordt opgebracht via belastingen van burgers. 34. Q. Mathieu Paardekooper: Wordt de aansluiting op het warmtenet vrijwillig of verplicht? A. De aansluiting op een warmtenet is geen verplichting vanuit de concept Wet collectieve warmtevoorziening. Er is de mogelijkheid tot opt-out. Volgens de huidige vorm van het wetsvoorstel mag iedereen kiezen voor een andere oplossing, mits die tenminste net zo weinig CO 2 produceert als de oplossing die de gemeente aanbiedt. 35. Q.

Antje Jordan: hoe zorgen we ervoor dat er niet alleen nog maar arme mensen in tochtige corporatiewoningen overblijven? A. Onderdeel van de warmtetransitie is de aanpak van energiearmoede en een belangrijke publieke waarde is de haalbaarheid van de transitie voor alle inwoners. Dit is vooralsnog benoemd als een lokale opgave waar elke gemeente zelf haar aanpak op ontwikkelt. Reactie AJ Mede als reactie op vraag 34 hierboven: mogen sociale huurders ook voor een opt out kiezen?

Bijlage 1, uitleg jaarbelastingduurkromme, aan de hand van een warmtepomp, maar omdat het over een verbruikscyclus gaat, is de bron niet relevant.