Document · PDF

220008 Bijlage 4 Bijlagen bij toelichting Bijlage 1 tm 14 verkleind DEEL 2

Gemeenteraad 10 maart 2022, gemeente LeidenBij agendapunt: RV 22.0008 Vaststelling bestemmingsplan Lammenschansweg Omega-locatie27.085 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

bestemmingsplan Lammenschansweg - Omega-locatie

Bijlage 6

Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai

305

Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai

Omega-locatie, Lammenschansweg

Gemeente Leiden

Datum: 16 juni 2021 Projectnummer: 160358.01

INHOUD

Inleiding

1.1 1.2 1.3

Aanleiding Ligging plangebied Doel van het onderzoek

3 3 4

Wet- en regelgeving

2.1 2.2 2.3 2.4

Wet geluidhinder Hogere waarde procedure Gecumuleerde geluidbelasting Rekenmethodieken

5 7 8 8

Onderzoeksgegevens

3.1

Selectie van geluidbronnen

Onderzoek

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

Onderzoeksopzet Bepalen van de geluidbelastingen Geluidbelastingen Mogelijkheden voor geluidreducerende maatregelen Toetsing geluidbeleid gemeente Leiden Cumulatie Toetsing aan het Bouwbesluit 2012

12 12 13 19 22 27 33

Conclusie

Bijlagen Bijlage A Bijlage B Bijlage C Bijlage D Bijlage E

Verbeelding bestemmingsplan Grafisch overzicht rekenmodel Rapportage van het rekenmodel Rekenresultaten in tabelvorm Concept bouwplan

Inleiding

1.1

Aanleiding De Lammenschansdriehoek vervult een belangrijke rol in het faciliteren van een groot deel van het Leidse woningbouwprogramma. Het gebied moet de komende periode geleidelijk transformeren van een onsamenhangend bedrijven- en kantorengebied naar een aantrekkelijk gemengd, stedelijk woonmilieu. Op de hoek van de Lammenschansweg en de Deltaweg te Leiden is in de huidige situatie een onbebouwd perceel gesitueerd, dat in gebruik is als parkeerplaats en in het verleden is ingericht als bedrijfsperceel. Daarnaast bevindt zich een bedrijfspand met kantoorruimte, waarin een bandencentrum (Lammenschansweg 134), een dansschool (Lammenschansweg 134A) en een meubelwinkel (Lammenschansweg 136) zijn gevestigd. Het voornemen bestaat om ter plaatse van de parkeerplaats te voorzien in een appartementengebouw, inclusief commerciële plint. Daarnaast zal de maximaal toe te laten milieucategorie ter plaatse van het bestaande bedrijfspand worden afgeschaald naar milieucategorie 2 en is een nader uit te werken woonprogramma beoogd. De ontwikkeling is in strijd met het vigerende bestemmingsplan ‘De Leidse Schans’. Voor dit plan dient daarom een nieuw bestemmingsplan te worden opgesteld. In het kader van dit nieuwe bestemmingsplan is onderzoek noodzakelijk naar wegverkeerslawaai. Onderhavige rapportage is een uitwerking van dit onderzoek wegverkeerslawaai.

1.2

Ligging plangebied Het plangebied ligt in het noordwestelijke deel van de Lammenschansdriehoek en wordt aan de noordwestzijde begrensd door de Lammenschansweg. Aan de noordzijde bevindt zich de ontsluitingsweg van het ROC Lammenschans. Aan de zuidzijde wordt de locatie begrensd door bedrijvigheid. Op grotere afstand loopt ten zuiden de provinciale weg N206, en ten noorden de spoorlijn Leiden-Utrecht.

SAB

Figuur 1

1.3

Globale ligging en begrenzing plangebied (rode arcering) (Bron: PDOK Viewer).

Doel van het onderzoek Om de ontwikkeling mogelijk te maken moet volgens artikelen 76a en 77 van de Wet geluidhinder (Wgh) en artikel 4.1 van het Besluit geluidhinder (Bgh) bij het nieuwe planologisch regime waarin woningen of andere geluidgevoelige bestemmingen mogelijk worden gemaakt binnen de zones van (spoor)wegen, akoestisch onderzoek worden verricht.

SAB

Wet- en regelgeving

2.1

Wet geluidhinder

2.1.1

Zones Langs wegen en spoorwegen liggen zones. Binnen deze zones moet voor de realisatie van geluidgevoelige bestemmingen akoestisch onderzoek worden uitgevoerd. Wegverkeer De breedte van de zone is afhankelijk van het aantal rijstroken en de ligging van de weg: stedelijk of buitenstedelijk. De zone ligt aan weerszijden van de weg en is gemeten vanuit de rand van de weg. De zones, zoals beschreven in artikel 74 van de Wgh, zijn weergegeven in de onderstaande tabel. Aantal rijstroken

Zones langs wegen Stedelijk gebied

Buitenstedelijk gebied

1 of 2 rijstroken

200 meter

250 meter

3 of 4 rijstroken

350 meter

400 meter

5 of meer rijstroken

350 meter

600 meter

Tabel 1 Overzicht van de zones langs wegen

Artikel 74 lid 2 van de Wgh maakt een uitzondering voor wegen met een maximumsnelheid van 30 km/uur. Deze wegen hebben geen zone en zijn daarmee niet onder1 zoeksplichtig . Railverkeer De wettelijke zone van een spoorweg is afhankelijk van de toegestane geluidbelasting op het referentiepunt uit het geluidregister. De zone ligt aan weerszijden van een spoorweg en wordt gemeten vanuit de buitenste spoorstaaf. De zones, zoals beschreven in artikel 1.4a uit het Besluit geluidhinder (Bgh), zijn weergegeven in de onderstaande tabel. Hoogste geluidbelasting op referentiepunt

Zones langs spoorwegen

Kleiner dan 56 dB

100 meter

Gelijk aan of groter dan 56 dB en kleiner dan 61 dB

200 meter

Gelijk aan of groter dan 61 dB en kleiner dan 66 dB

300 meter

Gelijk aan of groter dan 66 dB en kleiner dan 71 dB

600 meter

Gelijk aan of groter dan 71 dB en kleiner dan 74 dB

900 meter

Gelijk aan of groter dan 74 dB

1.200 meter

Tabel 2 Overzicht van de zones langs spoorwegen

Conform artikel 74 lid 2 van de Wgh is voor 30 km/uur wegen geen onderzoeksplicht. Op 3 september 2003 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitgesproken (nr. 200203751/1: Abcoude) dat nog niet geconcludeerd kan worden dat het project aanvaardbaar is vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening (goed woon- en leefklimaat, zoals opgenomen in het Bouwbesluit). Daarom wordt bij 30 km/uur-zones onderzocht of wordt voldaan aan de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting van 48 dB of de maximale ontheffingswaarde op de gevel.

SAB

2.1.2

Grenswaarden De Wgh heeft tot doel geluidhinder te voorkomen en te beperken tot aanvaardbare geluidniveaus. In de Wgh zijn hiervoor twee soorten grenswaarden opgenomen:  Ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting: Deze waarde garandeert een goede woon- en leefsituatie binnen de invloedssfeer van een geluidbron (wegen, spoorwegen, enzovoort).  Maximale ontheffingswaarde: Deze waarde geeft de hoogste gevelbelasting weer waarvoor een hogere waarde kan worden aangevraagd. De grenswaarden zijn onder andere afhankelijk van de geluidbron (wegverkeer-, railverkeer- of industrielawaai), de ligging van de geluidgevoelige bebouwing (stedelijk of buitenstedelijk gebied) en het type geluidgevoelige bebouwing. In de volgende tabel zijn voor geluidgevoelige bestemmingen de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting en de maximale ontheffingswaarde uit de Wgh weergeven voor wegverkeer en railverkeer. Wegverkeer

Railverkeer

48 dB (art. 82 Wgh)

55 dB (art. 4.9 lid 1)

63 dB (art. 83 lid 2 Wgh)

68 dB (art. 4.10)

48 dB (art. 82 Wgh)

55 dB (art. 4.9 lid 1)

53 dB (art. 83 lid 1 Wgh)

68 dB (art. 4.10)

Stedelijk gebied Ten hoogste toelaatbare geluidbelasting Maximale ontheffingswaarde Buitenstedelijk gebied Ten hoogste toelaatbare geluidbelasting Maximale ontheffingswaarde

Tabel 3 Overzicht van de grenswaarden uit de Wgh

Gezien de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting en de maximale ontheffingswaarde kunnen zich drie situaties voordoen: Een geluidbelasting lager dan de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting In deze situatie zijn volgens de Wgh geen nadere acties nodig om de geluidgevoelige bebouwing te realiseren. Een geluidbelasting tussen de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting en de maximale ontheffingswaarde In deze situatie dienen bij voorkeur maatregelen te worden getroffen om de geluidbelasting terug te brengen tot een waarde die lager is dan de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting. Wanneer er overwegende bezwaren zijn vanuit stedenbouwkundig, verkeerskundig, landschappelijk of financieel oogpunt, kan voor de geluidgevoelige bebouwing een hogere waarde worden aangevraagd. Voor het verlenen van hogere waarden kan de gemeente een gemeentelijk geluidbeleid vaststellen. Een geluidbelasting hoger dan de maximale ontheffingswaarde In deze situatie is de realisatie van geluidgevoelige bebouwing in principe niet mogelijk, tenzij geluidsbeperkende maatregelen worden getroffen waardoor de geluidbelasting daalt tot een waarde lager dan de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting of de maximale ontheffingswaarde.

SAB

2.2

Hogere waarde procedure Bij een geluidbelasting, na beschouwing van maatregelen, tussen ten hoogste toelaatbare geluidbelasting en de maximale ontheffingswaarde kan bij het college van burgemeester en wethouders (B en W), onder bepaalde voorwaarden, ontheffing van de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting worden aangevraagd. Indien aanwezig moet worden voldaan aan één of meerdere subcriteria uit lokaal hogere waarden beleid. De gemeente Leiden valt onder de Omgevingsdienst WestHolland en maakt gebruik van de Richtlijnen voor het vaststellen van hogere waarden Wet geluidhinder (d.d. 4-3-2013). In hoofdstuk 6.2.2. Specifieke criteria voor vaststellen hogere waarde wegverkeerslawaai staat het volgende beschreven betreffende de verlening van een hogere waarde: 1. Woningen die ter plaatse noodzakelijk zijn om redenen van grond- of bedrijfsgebondenheid, of; 2. Woningen die in een gemeentelijke structuurvisie worden opgenomen, of; 3. Woningen die door de gekozen situering een open plaats tussen aanwezig bebouwing opvullen, of; 4. Woningen die ter plaatse gesitueerd worden als vervanging van bestaande bebouwing; b 5. Nog niet geprojecteerde woningen buiten de bebouwde kom die verspreid gesitueerd worden, of; 6.

Nog niet geprojecteerde woningen binnen de bebouwde kom die door de gekozen situering of bouwvorm een doelmatige akoestische afschermende functie gaan vervullen voor andere woningen - in aantal ten minste de helft van het aantal woningen waaraan de afschermende functie wordt toegekend -, of voor andere geluidsgevoelige objecten, of; 7. Geprojecteerde, in aanbouw zijnde of aanwezige woningen en een nog niet geprojecteerde weg voor zover die weg: a. een noodzakelijke verkeers- en vervoersfunctie zal vervullen of b. een zodanige verkeersverzamelfunctie zal vervullen, dat de aanleg van die wel zal leiden tot aanmerkelijk lagere geluidsbelastingen van woningen binnen de zone van een andere weg. én onder de voorwaarden: 8. Bij een gevelbelasting hoger dan 53 dB wordt akoestische compensatie toegepast; 9. Voor nog niet geprojecteerde woningen kan alleen een hogere waarde dan 53 dB als de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting worden vastgesteld als voldoende verzekerd wordt, dat de verblijfsruimten niet aan de uitwendige scheidingsconstructie worden gesitueerd waar de hoogste geluidsbelasting optreedt, tenzij overwegingen van stedenbouw of volkshuisvesting zich daar tegen verzetten; in dat geval wordt de buitenruimte afsluitbaar uitgevoerd. 10. Bij een waarde van 53 dB wordt gestreefd naar ten minste één stille gevel (< 48 dB); 11.

Dove gevels worden bij voorkeur niet toegepast; indien toch noodzakelijk dan maximaal één dove gevel, bij voorkeur niet als voor- of achtergevel; 12. Voor nog niet geprojecteerde woningen ter vervanging van bestaande woningen is een hogere waarde alleen mogelijk als de vervanging niet leidt tot: a. ingrijpende wijziging van de bestaande stedenbouwkundige functie of struc-

SAB

tuur; b. een toename van het aantal geluidgehinderden met meer dan 100, gerekend op bouwplanniveau 13. De hogere waarde bedraagt niet meer dan 58 dB.

2.3

Gecumuleerde geluidbelasting De gecumuleerde geluidbelasting wordt berekend ter plaatse van de geluidgevoelige bestemmingen (waarvoor een hogere waarde wordt vastgesteld) die in meerdere geluidszones in de zin van de Wgh liggen. In het zesde lid van artikel 110a Wgh wordt aangegeven dat burgemeester en wethouders slechts hogere waarden vast kunnen stellen, wanneer de gecumuleerde geluidsbelasting niet leidt tot een onacceptabele geluidbelasting. De Wgh geeft geen grenswaarden voor de gecumuleerde geluidbelasting. Dit is derhalve ter beoordeling van het bevoegd gezag.

2.4

Rekenmethodieken

2.4.1

Rekenmethodiek voor de geluidbelastingen Volgens artikel 110d van de Wgh moet voor wegverkeer-, railverkeer- en industrielawaai het “Reken- en meetvoorschrift geluid 2012” (RMG 2012) worden gevolgd. Voor de berekening van de geluidbelasting van een weg is de rekenmethodiek beschreven in bijlage III (hoofdstuk 3) van het RMG 2012. Voor de berekening van de geluidbelasting van een spoorlijn is de rekenmethodiek beschreven in bijlage IV(hoofdstuk 3) van het RMG 2012. Voor de berekening van de geluidbelasting van een gezoneerd industrieterrein is de rekenmethodiek beschreven in de Handleiding meten en rekenen industrielawaai 1999. De reken- en meetvoorschriften schrijven voor dat het equivalente geluidniveau moet worden bepaald volgens standaardrekenmethode 2, maar dat in bepaalde situaties kan worden volstaan met een eenvoudigere standaardrekenmethode 1-berekening. Standaardrekenmethode 1 is gebaseerd op een vereenvoudiging van de situatie, waarbij ten aanzien van het toepassingsbereik van de methode, voorwaarden worden gesteld. In voorliggende situatie is gerekend met standaardrekenmethode 2, hiervoor is gebruikgemaakt van het computerprogramma Geomilie (V.2020.1).

2.4.2

Rekenmethodiek voor de cumulatieve geluidbelasting Cumulatie is alleen van belang in situaties waarin geluidgevoelige bebouwing wordt blootgesteld aan meerdere geluidbronnen. Op basis van bijlage I, hoofdstuk 2: “Rekenmethode gecumuleerde geluidbelasting” uit het RMG 2012 hoeven bronnen, die niet zorgen voor een overschrijding van de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting, niet betrokken te worden in de berekening van de gecumuleerde geluidbelasting. De gecumuleerde geluidbelasting wordt in het kader van de bepaling van de gevelwering berekend exclusief aftrek artikel 110g Wgh.

SAB

Onderzoeksgegevens De verkeersgegevens zijn verstrekt door de Omgevingsdienst West-Holland, het betreft een knip uit de RVMK versie 3.2, met verkeersgegevens van het peiljaar 2030.

3.1

Selectie van geluidbronnen Voor het akoestische onderzoek wordt allereerst bepaald welke (spoor)wegen relevant zijn voor het plangebied. In de directe omgeving van het plangebied liggen wegen. De nabijgelegen spoorlijn Leiden – Utrecht ligt buiten de geluidzone. Gezoneerde industrieterreinen zijn in de nabijheid van het plangebied niet aanwezig. Wel ligt het plangebied in de nabijheid van bedrijvigheid. Hiervoor is een separate rapportage opgesteld, zie hiervoor akoestisch onderzoek industrielawaai Omega-locatie Lammenschansweg (projectnummer 160358.01, SAB, d.d. 16 juni 2021). Het plangebied ligt tussen de Lammenschansweg en de Kanaalweg. Deze wegen liggen in stedelijk gebied en hebben respectievelijk vier en twee rijstroken. Volgens de Wgh hebben deze wegen hiermee een zone van respectievelijk 350 meter en 200 meter. Het plangebied ligt in de zone van deze wegen. Ten behoeve van toetsing aan een goede ruimtelijke ordening zijn ook de 30 km/uur wegen Tomatenstraat, Kanaalpark en de (toekomstige) ontsluitingswegen binnen de Lammenschansdriehoek meegenomen in dit onderzoek. Op basis van de recente tekeningen, op het moment van schrijven, zal de parallelweg aan de Lammenschansweg niet meer zijn ingericht voor gemotoriseerd verkeer. Deze parallelweg is dan ook niet meegenomen in dit onderzoek.

3.1.1

Snelheid wegen Op de wegen Lammenschansweg, Tomatenstraat en Kanaalweg geldt een maximumsnelheid van 50 km/uur. Op alle overige, in dit onderzoek beschouwde, wegen geldt een maximumsnelheid van 30 km/uur.

3.1.2

Wegverharding De wegverharding van de Lammenschansweg bestaat uit SMA 0/5. De wegverharding van alle overige, in dit onderzoek beschouwde, wegen geldt een wegverharding bestaande uit dichtasfaltbeton (DAB).

3.1.3

Verkeersintensiteiten wegen In dit onderzoek is de intensiteit (voertuigbewegingen per etmaal) van de personenauto’s en vrachtwagens (middelzware en zware vrachtwagens) afkomstig van de Omgevingsdienst West-Holland. De gegevens betreffen cijfers voor het prognosejaar 2030. De Lammenschansweg is als één rijlijn aangeleverd. Veiligheidshalve is de etmaalintensiteit over twee rijlijnen verdeeld conform de geldende representatieve situatie. In onderstaande tabel zijn de hoogste etmaalintensiteiten weergegeven per wegvak. Voor een volledig overzicht wordt verwezen naar bijlage B waar de invoergegevens van het rekenmodel zijn opgenomen.

SAB

Weg(vak)

Etmaalintensiteit 2030

Lammenschansweg

23.494

Kanaalweg

18.878

Tomatenstraat 30 km/uur wegen (toekomstige ontsluitingswegen)

4.135 6.406

Tabel 4.Verkeersintensiteiten

3.1.4

Bebouwing en waarneemhoogten De waarneempunten zijn gesitueerd op 1,5 meter boven elke verdiepingsvloer, waarbij uitgegaan wordt van een verdiepingshoogte van 3 meter met uitzondering van de begane grond op 4 meter hoogte. De eerste plint aan de Lammenschansweg (op het perceel van de huidige parkeerplaats) wordt beoogd als commerciële ruimte. Dit is daarmee niet geluidsgevoelig en daarom zijn op dit gedeelte geen waarneempunten op de begane grond gemodelleerd. Getoetst is op de randen van de verbeelding en de daarmee maximaal planologische mogelijkheden. Figuur 2A toont de ligging van de waarneempunten en figuur 2B toont een 3D-weergave van het akoestisch rekenmodel. De verbeelding is toegevoegd in bijlage A.

Figuur 2A Ligging waarneempunten

SAB

Figuur 2B 3D-weergave akoestisch rekenmodel

3.1.5

Aftrek ex artikel 110g Wgh Voor wegen waar de representatief te achten snelheid lager is dan 70 km/uur wordt een correctie toegepast van 5 dB. Tot 1 juli 2018 geldt voor wegen waar de toegestane maximum snelheid hoger of gelijk is aan 70 km/uur een aftrek afhankelijk van de berekende geluidbelasting. Indien de geluidbelasting 57 dB bedraagt, is de aftrek 4 dB. Bij een geluidbelasting van 56 dB bedraagt de correctie 3 dB. Indien een andere geluidbelasting wordt berekend bedraagt de correctie 2 dB. 2

In dit onderzoek wordt een correctie van 5 dB toegepast aangezien de snelheden lager liggen dan 70 km/uur. Maximum snelheid wegen

< 70 km/uur ≥ 70 km/uur

Aftrek ex artikel 110g Wgh

- 5 dB - 2 dB Bij 57 dB - 4 dB Bij 56 dB - 3 dB

Tabel 5 2

Aftrek ex artikel 110g Wgh

Op grond van de Wgh moet bij wegen met een snelheid tot 70 km/uur een aftrek voor het stiller worden van het verkeer (aftrek op grond van artikel 110g Wgh) van 5 dB worden toegepast. Voor 30 km/uur wegen is deze aftrek niet vastgelegd in de Wgh, omdat deze geen zone hebben. Bij lagere snelheden is het aandeel motorgeluid hoger dan van het bandengeluid. Het is aannemelijk dat het motorgeluid in de toekomst sterk zal afnemen, door gebruik van elektrische en hybride auto’s, bij 30 km/uur wegen is dan ook de aftrek voor het stiller worden van het verkeer (aftrek op grond van artikel 110g Wgh) van 5 dB toegepast. Hiermee is aangesloten bij de Raad van State uitspraak bij het bestemmingsplan “Parijsch Zuid” in Culemborg (zaaknummer: 201304862/3/R2).

SAB

4 4.1

Onderzoek Onderzoeksopzet Volgens de Wgh mag voor geluidgevoelige bestemmingen de geluidbelasting in principe niet hoger zijn dan de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting. Als de geluidbelasting hoger is dan de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting, wordt getoetst of de geluidbelasting lager is dan de maximale ontheffingswaarde. In de beschreven situatie wordt het plan gesitueerd in een (binnen)stedelijk gebied. De ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting voor wegverkeer bedraagt 48 dB. De maximale ontheffingswaarde voor wegverkeer bedraagt 63 dB. In het kader van het bestemmingsplan is een vormvrije m.e.r.-beoordeling uitgevoerd waarin de eventuele gevolgen ten gevolge van de planontwikkeling in kaart zijn gebracht. Geluid vormt hierin geen belemmering naar de omgeving toe.

4.2

Bepalen van de geluidbelastingen De geluidbelasting wordt bepaald met behulp van de standaardrekenmethode 2berekening. Conform de Wgh wordt de geluidbelasting getoetst per bron en dus per weg. De grafische weergave van het model is weergegeven in de overzichtstekening van bijlage B. In bijlage C is een rapportage met de invoergegevens van het model opgenomen. In bijlage D zijn de rekenresultaten in tabelvorm opgenomen. Bijlage E toont het concept bouwplan op de locatie van de huidige parkeerplaats (Bron: KOLPA).

SAB

4.3

Geluidbelastingen

4.3.1

Berekende geluidbelasting Lammenschansweg In figuur 3A zijn de berekende geluidbelastingen per waarneempunt weergegeven als gevolg van de Lammenschansweg. Figuur 3B toont een 3D weergave vanuit het akoestisch rekenmodel waarbij de volgende bandbreedte is aangehouden: groen (1 – 48 dB), geel (49 – 53 dB), oranje (54 – 58 dB) en rood ( > 58 dB).

Figuur 3A Berekende geluidbelasting per waarneempunt vanwege de Lammenschansweg inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

SAB

Figuur 3B Berekende geluidbelasting vanwege de Lammenschansweg inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van de Lammenschansweg er een overschrijding van de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting plaatsvindt (hoogst gemeten geluidbelasting betreft 59 dB). De maximale ontheffingswaarde wordt niet overschreden. Wel is sprake van een volledig geluidsluwe (geluidbelasting lager dan 48 dB) binnenplaats en geluidsluwe gevels. Op basis van het concept bouwplan (locatie huidige parkeerplaats) is mogelijk niet overal sprake van geluidsluwe gevels ter hoogte van de Lammenschansweg. Voor de locatie van het bedrijfspand is nog geen bouwplan ontwikkeld. Onderzoek naar maatregelen is nodig.

SAB

4.3.2

Berekende geluidbelasting Kanaalweg In figuur 4 zijn de berekende geluidbelastingen per waarneempunt weergegeven als gevolg van de Kanaalweg.

Figuur 4

Berekende geluidbelasting per waarneempunt vanwege de Kanaalweg inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van de Kanaalweg er geen overschrijding van de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting plaatsvindt (hoogst gemeten geluidbelasting betreft 40 dB). Er wordt voldaan aan de Wgh.

SAB

4.3.3

Hoogst berekende geluidbelasting Tomatenstraat In figuur 5 zijn de berekende geluidbelastingen per waarneempunt weergegeven als gevolg van de Tomatenstraat.

Figuur 5

Berekende geluidbelasting per waarneempunt vanwege de Tomatenstraat inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

Uit de berekeningen blijkt er geen overschrijding plaatsvindt van de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting (voor vergelijkbare gezoneerde binnenstedelijke wegen) als gevolg van Tomatenstraat (hoogst gemeten geluidbelasting betreft 45 dB). Er wordt voldaan aan de Wgh.

SAB

4.3.4

Berekende geluidbelasting (toekomstige) 30 km/uur ontsluitingswegen In figuur 6A zijn de berekende geluidbelastingen per waarneempunt weergegeven als gevolg van de (toekomstige) 30 km/uur wegen. Figuur 6B toont een 3D weergave vanuit het akoestisch rekenmodel per waarneempunt waarbij de volgende bandbreedte is aangehouden: groen (1 – 48 dB), geel (49 – 53 dB), oranje (54 – 58 dB) en rood ( > 58 dB).

Figuur 6A Berekende geluidbelasting per waarneempunt vanwege de (toekomstige) 30 km/uur ontsluitingswegen inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

SAB

Figuur 6B Berekende geluidbelasting per waarneempunt vanwege de (toekomstige) 30 km/uur wegen inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

Uit de berekeningen blijkt er een overschrijding plaatsvindt van de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting (voor vergelijkbare gezoneerde binnenstedelijke wegen) als gevolg van (toekomstige) 30 km/uur ontsluitingswegen (hoogst gemeten geluidbelasting betreft 56 dB). De maximale ontheffingswaarde (voor vergelijkbare gezoneerde binnenstedelijke wegen) wordt niet overschreden. De overschrijdingen vinden plaats bij de waarneempunten direct grenzend aan de 30 km/uur weg. Wel is sprake van een volledig geluidsluwe binnenplaats en geluidsluwe gevels. Op basis van het concept bouwplan (locatie huidige parkeerplaats) is mogelijk geen sprake van geluidsluwe gevels voor de hoekappartementen ter hoogte van waarneempunten A3-A4 en B3-B4. Voor de locatie van het bedrijfspand is nog geen bouwplan ontwikkeld. Onderzoek naar maatregelen is nodig.

SAB

4.4

Mogelijkheden voor geluidreducerende maatregelen Vanwege de overschrijdingen van de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting als gevolg van de Lammenschansweg (50 km/uur) en de (toekomstige) 30 km/uur ontsluitingswegen is gekeken naar mogelijke maatregelen. Er is onderzocht of, en zo ja, welke doeltreffende maatregelen mogelijk zijn om de geluidbelasting terug te brengen tot een waarde die lager of gelijk is aan de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting. Bij het treffen van maatregelen geldt een voorkeursvolgorde: bron, overdracht en ontvanger. Daarnaast is berekening gedaan op het concept Bouwplan ten behoeve van toetsing aan geluidluwe gevels ter hoogte van de maatgevende hoekappartementen.

4.4.1

Bronmaatregelen Geluid reducerend wegdek In de huidige situatie bestaat de wegverharding van de Lammenschansweg uit SMA 0/5. Geluidstilasfalt kan een bijdrage leveren aan het verminderen van de geluidemissie van de wegen. Er kan voor worden gekozen om hier een stilasfalt type van deklaag A of B toe te passen voor de Lammenschansweg. De te behalen reductie is dan circa 3 dB. De ten hoogste toelaatbare geluidbelasting van 48 dB zal echter overschreden blijven. Op basis van de Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen Wet geluidhinder is deze maatregel doelmatig gezien het aantal woningen dat gerealiseerd zal worden. Als randvoorwaarde geldt echter dat bij toepassing van een dunne deklaag niet wenselijk is op kruisingen met afslaand verkeer, rotondes of verkeerspleinen. Hiervan is sprake. Toepassing van Zeer Open Asfalt Beton is om dezelfde redenen niet wenselijk plus het feit dat hiervoor niet wordt voldaan aan de randvoorwaarde van een snelheid van meer dan 70 km/uur. Ander stilasfalt is vanwege civieltechnische redenen daarom niet wenselijk. Dezelfde redenatie gaat op voor de 30 km/uur wegen. Deze maatregel wordt niet uitgevoerd.

4.4.2

Overdrachtsmaatregelen Afstand vergroten Een mogelijkheid om de geluidbelasting te reduceren is het vergroten van de afstand tussen het plan en de weg. Gezien de geringe ruimte binnen het plangebied is er niet of nauwelijks een mogelijkheid voor het vergroten van de afstand. Afscherming op straatniveau Het plaatsen van een effectief geluidsscherm langs de Lammenschansweg is niet mogelijk vanwege de aanliggende bedrijven en appartementen die dan niet meer toegankelijk zijn. Daarnaast zal de maatregel stuiten op bezwaren van stedenbouwkundige aard. Afscherming ter hoogte van de appartementen (Toetsing aan concept bouwplan ten behoeve van geluidluwe gevels) Op basis van het concept Bouwplan (op de locatie van de huidige parkeerplaats) is mogelijk geen sprake van geluidsluwe gevels voor de hoekappartementen ter hoogte van waarneempunten A3-A4 en B3-B4 (ten gevolge van de Lammenschansweg en

SAB

toekomstige 30 km/uur ontsluitingswegen). Voor de locatie van het bedrijfspand is nog geen bouwplan ontwikkeld. Nabij waarneempunten A3-A4 zijn de hoogste geluidbelastingen waarneembaar en daarmee maatgevend. Ten gevolge van de Lammenschansweg betreft de geluidbelasting 59 dB voor waarneempunt A3 (verdieping 2) en 55 dB voor waarneempunt A4 (alle verdiepingen). Figuur 7A toont een uitsnede van het concept bouwplan vanaf de eerste verdieping ter hoogte van waarneempunten A3-A4 uit onderhavig onderzoek. De beoogde appartementen hebben een loggia. Hiervoor is in figuur 7B het akoestisch klimaat inzichtelijk gemaakt op de eerste maatgevende verdieping. Figuur 7C toont een 3D weergave vanuit het akoestisch rekenmodel ten gevolge van de gecumuleerde geluidbelasting (alle getoetste wegen) inclusief aftrek conform art. 110g Wgh waarbij de volgende bandbreedte is aangehouden: groen (1- 53 dB), geel (54 – 58 dB), oranje (59 – 63 dB) en rood ( > 63 dB).

Figuur 7A Concept Bouwplan (Bron: KOLPA) eerste verdieping ter hoogte van waarneempunten A3-A4

SAB

Figuur 7B Berekende geluidbelasting in de loggia’s vanwege de Lammenschansweg inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

Figuur 7C Berekende geluidbelasting in de loggia’s vanwege de gecumuleerde geluidbelasting inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van de Lammenschansweg (en tevens alle getoetste wegen tezamen) de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting niet wordt overschreden in de maatgevende loggia. Hier kan worden voldaan aan een goed woon- en leeklimaat. Voor de eerste verdieping dient de balustrade, gemeten vanaf de verdiepingsvloer, ten minste 1,7 meter hoog te zijn ter hoogte van waarneempunt A3 en 1,6 meter hoog ter hoogte van waarneempunt A4. Daarnaast dient de onderzijde van de bovengelegen appartementen niet te reflecteren. Op andere verdiepingen kunnen wellicht lagere balustrades volstaan. Dit zal getoetst moeten worden in een bouw-

SAB

akoestisch onderzoek, horende bij de aanvraag Omgevingsvergunning voor het bouwen. Afhankelijk van wel of niet te openen geveldelen ter hoogte van de rood, oranje en geel gearceerde vlakken vanuit figuur 7C dient wel of niet een hogere grenswaarde te worden aangevraagd. Bovenstaande geldt als een eerste inzage van het akoestisch klimaat op het beoogde bouwplan op de locatie van de huidige parkeerplaats. Ondanks dat er hoge geluidbelastingen waarneembaar zijn op de randen van het bouwvlak vanuit de verbeelding kan een goed woon- en leefklimaat worden gegarandeerd in het ontwerp ter hoogte van de maatgevende appartementen. Het plan is daarmee uitvoerbaar. Eenzelfde redenatie kan gevolgd worden voor de locatie van het huidige bedrijfspand. 4.4.3

Maatregelen bij de ontvanger De maatregelen die kunnen worden genomen bij de ontvanger zijn erop gericht om de binnenwaarde te beperken tot een aanvaardbaar niveau. Het niveau van 33 dB binnenwaarde uit de Wet geluidhinder kan hierbij als leidraad worden gehanteerd. Een goed woon- en leefklimaat kan daarmee worden gewaarborgd.

4.5

Toetsing geluidbeleid gemeente Leiden Gezien het beoogde plan is het niet mogelijk of wenselijk om maatregelen te treffen die de geluidbelastingen terugbrengen tot waarden die lager zijn dan de voorkeursgrenswaarde op de randen van het bouwvlak. Bij de gemeente Leiden kan een hogere waarde worden aangevraagd voor de woningen. Om een hogere waarde aan te vragen moet de situatie passen in het gemeentelijk geluidbeleid ten aanzien van het aanvragen van hogere waarden. Het geluidbeleid is er op gericht om niet tot het wettelijke maximum te gaan. De maximale ontheffingswaarden die landelijk wettelijk mogelijk zijn geven, conform het geluidbeleid, niet de kwaliteit van de leefomgeving die de gemeente voor ogen heeft. Dit betekent dat als maximaal hogere waarden voor nieuwe woningen 5 dB lagere normen wordt aangehouden dan op grond van de Wgh mogelijk is. Voor wegverkeerslawaai (in binnenstedelijk gebied) komt dit neer op een maximale hogere waarde van 58 dB. Bij hoge uitzondering kan worden overgegaan tot het verlenen van een hogere dan deze waarde tot de, in de Wgh vastgelegde, maximale ontheffingswaarde van 63 dB. Geconcludeerd wordt dat de geluidbelasting vanwege de Lammenschansweg meer bedraagt dan de maximale waarde uit het geluidbeleid van 58 dB. Om te kunnen voldoen aan deze maximale waarde kunnen bouwkundige maatregelen getroffen worden ter plaatse van de appartementen.

Hoofdstuk 4.4.2 heeft hiervoor een eerste inzage gegeven voor de maatgevende appartementen. Ter plaatse van de appartementen kan een zogenoemde loggia of wintertuin worden gerealiseerd die wordt (gedeeltelijk) afgesloten door middel van (bijvoorbeeld) een glazen scherm. Het glazen scherm dient een dusdanige gevelwering te hebben, zodat op de uitwendige scheidingscon-

SAB

structie van de woning een geluidbelasting optreedt van niet meer dan 58 dB. In dit onderzoek is uitgegaan van een balustrade van 1,6 tot 1,7 meter hoogte op de eerste verdieping op de maatgevende appartementen waarbij kan worden voldaan aan een gecumuleerde geluidbelasting van niet hoger dan 48 dB inclusief aftrek conform art. 110g Wgh. Eventuele uitwendige scheidingsconstructies die niet worden afgeschermd door een balustrade kunnen als dove gevel worden uitgevoerd (niet te openen ramen en/of deuren). Een appartement mag vanuit het geluidbeleid maximaal 1 dove gevel bezitten. Voor een dove gevel is geen hogere grenswaarde benodigd. In het gemeentelijke beleid worden zogenoemde ontheffingscriteria omschreven, waarbij de verlening van hogere waarden mogelijk is. Een hogere waarde kan slechts worden verleend als aan één specifieke criteria wordt voldaan. Eén van deze criteria uit dit beleid is: woningen die door de gekozen situering een open plaats tussen de bebouwing opvullen. Dit locatie specifieke criterium is in deze situatie van toepassing. Daarnaast gelden er aanvullende voorwaarden vanuit het gemeentelijke beleid. Navolgend worden de relevante aanvullende voorwaarden uit het geluidbeleid samengevat. Akoestische compensatie Akoestische compensatie dient te worden toegepast bij een hogere gevelbelasting dan 53 dB verkeerslawaai.

Voor dit plan is dit benodigd en kan worden toegepast middels gevelwering, lucht- en/of contactisolatie. Stille gevel Bij een waarde hoger dan 53 dB wordt gestreefd naar ten minste één stille gevel. Dit betekent dat de geluidbelasting ter plaatse van de betreffende gevel niet meer bedraagt dan 48 dB. Geconcludeerd wordt dat op de locatie van de huidige parkeerplaats niet overal kan worden voldaan aan het criterium van een stille gevel op basis van de maximaal planologische mogelijkheden. Wel wordt voldaan aan een volledige geluidsluwe binnenplaats. Voor de locatie van het huidige bedrijfspand dient in het ontwerp, voor zover mogelijk, rekenschap te worden gehouden met de realisatie van stille gevels. Om te kunnen voldoen aan de voorwaarde van een stille gevel kunnen bouwkundige maatregelen getroffen worden ter plaatse van de appartementen waar geen geluidsluwe gevel aanwezig is. In het concept bouwplan (op de locatie van de huidige parkeerplaats) zijn loggia’s opgenomen. Hoofdstuk 4.4.2 heeft hiervoor een eerste inzage gegeven van het ter plaatse te verwachten akoestische klimaat. Op basis van deze resultaten kan een goed woon- en leefklimaat worden gegarandeerd. Het plan is daarmee uitvoerbaar. Wel zal verdere toetsing plaats moeten vinden in een bouwakoestisch onderzoek, horende bij de aanvraag Omgevingsvergunning voor het bouwen.

Akoestisch gunstige indeling Ter plaatse van de woningen waar een hogere waarde wordt vastgesteld dient zo veel mogelijk verzekerd te worden, dat de verblijfsruimten alsmede ten minste één van de 3

Gevel gelegen achter de wintertuin, scheiding tussen wintertuin en verblijfsruimte.

SAB

tot de woning behorende buitenruimten niet aan de uitwendige scheidingsconstructies worden gesitueerd waar de hoogste geluidbelasting optreedt; tenzij overwegingen van stedenbouw of volkshuisvesting zich daar tegen verzetten. In dat geval wordt de buitenruimte afsluitbaar uitgevoerd. Om aan deze voorwaarde te kunnen voldoen dienen ter plaatse van de appartementen met een hogere geluidbelasting dan 48 dB een wintertuin (geheel afgesloten) of loggia (gedeeltelijk afgesloten conform figuur 7) te worden gerealiseerd. In onderstaande tabel is een overzicht van de bouwkundige maatregelen die kunnen worden getroffen om te voldoen aan het gemeentelijke geluidbeleid. Voorwaarde

Bouwkundige maatregel

Maximale waarde 58 dB

Loggia/Wintertuin Dove gevel

Stille gevel (<=48 dB)

Loggia/Wintertuin

Akoestisch gunstige indeling

Loggia/Wintertuin

Tabel 6. Overzicht relevante criteria geluidbeleid

Om te voldoen aan het gemeentelijke beleid zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk. De gemeente kan ook overwegen om (deels) af te wijken van het beleid. De gemeente dient hierin af te wegen of de berekende geluidbelastingen toelaatbaar zijn. Afhankelijk van de maatregelen die worden getroffen dienen de betreffende hogere waarde te worden aangevraagd. Op basis van de maximaal planologische mogelijkheden zijn de hogere grenswaarden benodigd conform tabel 7 ten gevolge van de gezoneerde Lammenschansweg. Figuur 2 toont de ligging van de waarneempunten. Waarneempunt

Hoogte in meters

Benodigde hogere grenswaarde in dB

A1_B

8,5

A3_B

8,5

E1_B

5,5

E1_C

8,5

E1_D

11,5

E1_E

14,5

E2_B

5,5

E2_C

8,5

E2_D

11,5

E2_E

14,5

E3_B

5,5

E3_C

8,5

E3_D

11,5

A1_A

23,5

A1_A

5,5

A1_C

11,5

A1_D

14,5

A1_E

17,5

A1_F

20,5

SAB

Waarneempunt

Hoogte in meters

Benodigde hogere grenswaarde in dB

A2_A

23,5

A2_A

5,5

A2_B

8,5

A2_C

11,5

A2_D

14,5

A2_E

17,5

A2_F

20,5

A3_A

23,5

A3_A

5,5

A3_C

11,5

A3_D

14,5

A3_E

17,5

A3_F

20,5

E1_A

20,5

E1_A

E1_B

23,5

SAB

E1_F

17,5

E2_A

20,5

E2_A

E2_B

23,5

E2_F

17,5

E3_A

20,5

E3_A

E3_B

23,5

E3_E

14,5

E3_F

17,5

A4_A

5,5

A4_B

8,5

A4_C

11,5

A4_D

14,5

A4_E

17,5

A4_F

20,5

E8_A

20,5

E8_C

8,5

E8_D

11,5

E8_E

14,5

E8_F

17,5

A4_A

23,5

A5_B

8,5

A5_C

11,5

A5_D

14,5

E8_B

23,5

E8_B

5,5

A5_A

23,5

Waarneempunt

Hoogte in meters

Benodigde hogere grenswaarde in dB

A5_A

5,5

A5_E

17,5

A5_F

20,5

E8_A

B1_A

20,5

B1_B

5,5

B1_C

8,5

B1_D

11,5

B1_E

14,5

B1_F

17,5

E7_A

20,5

E7_B

23,5

E7_E

14,5

E7_F

17,5

B2_A

20,5

B2_E

14,5

B2_F

17,5

E7_D

11,5

F4_F

17,5

B1_A

B2_C

8,5

B2_D

11,5

B3_A

20,5

E7_C

8,5

F4_E

14,5

B2_B

5,5

B3_E

14,5

B3_F

17,5

C2_E

38,5

F4_D

11,5

Tabel 7. Benodigde hogere grenswaarde per waarneempunt

SAB

4.6

Cumulatie De ten hoogste toelaatbare geluidbelasting wordt overschreden vanwege de Lammenschansweg en de (toekomstige) 30 km/uur ontsluitingswegen. In het kader van de Wgh dienen de cumulatieve geluidbelastingen inzichtelijk te worden gemaakt. Op basis van bijlage I, hoofdstuk 2: “Rekenmethode cumulatieve geluidbelasting” uit het RMG2012 hoeven wegen en spoorwegen, die niet zorgen voor een overschrijding van de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting, niet betrokken te worden in de berekening van de cumulatieve geluidbelasting. In het kader van een goede ruimtelijke ordening zijn alle, in onderhavige getoetste wegen, meegenomen. Figuur 8 laat zien dat de hoogste cumulatieve geluidbelasting (Lcum) 64 dB bedraagt, exclusief aftrek ex art. 110g Wgh. De geluidbelasting is waarneembaar ter hoogte van de Lammenschansweg.

Figuur 8

Hoogst berekende gecumuleerde geluidbelasting ten gevolge van wegverkeer per waarneempunt exclusief conform artikel 110g Wgh

De hoogste cumulatieve geluidbelasting (Lcum) bedraagt 64 dB, exclusief aftrek ex art. 110g Wgh. In de Wgh zijn geen normen opgenomen voor de cumulatieve geluidbelasting. Om te beoordelen of sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat worden de geluidbelastingen vergeleken met de maximale ontheffingswaarde uit de Wgh (i.c. 63 dB). De cumulatieve geluidbelasting bedraagt 64 dB, inclusief aftrek ex art. 110g Wgh en bedraagt hiermee 1 dB meer dan de maximale ontheffingswaarde van 63 dB uit de Wgh. In de nabijheid van het plangebied is bedrijvigheid aanwezig waarvoor een akoestisch onderzoek industrielawaai is uitgevoerd (Omega-locatie Lammenschansweg, projectnummer 160358.01, SAB, d.d. 16 juni 2021). Op basis van een goede ruimtelijke ordening is de gecumuleerde geluidbelasting van wegverkeerslawaai en industrielawaai (etmaalwaarde) inzichtelijk gemaakt conform reken- en meetvoorschrift geluid 2012,

SAB

bijlage 1 hoofdstuk 2 (Methode van Miedema). Tabel 8B toont de gecumuleerde geluidbelasting per waarneempunt. De gecumuleerde geluidbelasting is conform tabel 8A geclassificeerd conform de methode Miedema. Voor dit project is sprake van een beoordeelde geluidbelasting van goed tot tamelijk slecht. Geluidklasse (Lden)

Beoordeling

< 50 dB

Goed

50 – 55 dB

Redelijk

55 – 60 dB

Matig

60 – 65 dB

Tamelijk slecht

65 – 70 dB

Slecht

> 70 dB

Zeer slecht

Gehanteerde kleur in dit onderzoek

Tabel 8A Classificering van de gecumuleerde geluidbelasting conform de methode Miedema

Toetspunt Hoogte (m) Weg (dB(A)) Industrie (dB(A)) Gecumuleerd (dB(A)) A1_A

23,5

A1_A

5,5

A1_B

8,5

A1_C

11,5

A1_D

14,5

A1_E

17,5

A1_F

20,5

A2_A

23,5

A2_A

5,5

A2_B

8,5

A2_C

11,5

A2_D

14,5

A2_E

17,5

A2_F

20,5

A3_A

23,5

A3_A

5,5

A3_B

8,5

A3_C

11,5

A3_D

14,5

A3_E

17,5

A3_F

20,5

A4_A

23,5

A4_A

5,5

A4_B

8,5

A4_C

11,5

A4_D

14,5

A4_E

17,5

A4_F

20,5

A5_A

23,5

A5_A

5,5

SAB

Toetspunt Hoogte (m) Weg (dB(A)) Industrie (dB(A)) Gecumuleerd (dB(A)) A5_B

8,5

A5_C

11,5

A5_D

14,5

A5_E

17,5

A5_F

20,5

A6_A

23,5

A7_A

8,5

A7_B

11,5

A7_C

14,5

A7_D

17,5

A7_E

20,5

A7_F

23,5

B1_A

20,5

B1_A

B1_B

5,5

B1_C

8,5

B1_D

11,5

B1_E

14,5

B1_F

17,5

B2_A

20,5

B2_A

B2_B

5,5

B2_C

8,5

B2_D

11,5

B2_E

14,5

B2_F

17,5

B3_A

20,5

B3_A

B3_B

5,5

B3_C

8,5

B3_D

11,5

B3_E

14,5

B3_F

17,5

B4_A

20,5

B4_A

B4_B

5,5

B4_C

8,5

B4_D

11,5

B4_E

14,5

B4_F

17,5

B5_A

8,5

B5_B

11,5

B5_C

14,5

B5_D

17,5

SAB

Toetspunt Hoogte (m) Weg (dB(A)) Industrie (dB(A)) Gecumuleerd (dB(A)) B5_E

20,5

B6_A

8,5

B6_B

11,5

B6_C

14,5

B6_D

17,5

B6_E

20,5

C1_A

26,5

C1_A

8,5

C1_B

29,5

C1_B

11,5

C1_C

32,5

C1_C

14,5

C1_D

35,5

C1_D

17,5

C1_E

38,5

C1_E

20,5

C1_F

23,5

C2_A

26,5

C2_A

8,5

C2_B

29,5

C2_B

11,5

C2_C

32,5

C2_C

14,5

C2_D

35,5

C2_D

17,5

C2_E

38,5

C2_E

20,5

C2_F

23,5

C3_A

26,5

C3_B

29,5

C3_C

32,5

C3_D

35,5

C3_E

38,5

C4_A

38,5

C4_A

20,5

C4_A

C4_B

23,5

C4_B

5,5

C4_C

26,5

C4_C

8,5

C4_D

29,5

C4_D

11,5

C4_E

32,5

C4_E

14,5

SAB

Toetspunt Hoogte (m) Weg (dB(A)) Industrie (dB(A)) Gecumuleerd (dB(A)) C4_F

35,5

C4_F

17,5

C5_A

38,5

C5_A

20,5

C5_A

C5_B

23,5

C5_B

5,5

C5_C

26,5

C5_C

8,5

C5_D

29,5

C5_D

11,5

C5_E

32,5

C5_E

14,5

C5_F

35,5

C5_F

17,5

C6_A

23,5

C6_B

26,5

C6_C

29,5

C6_D

32,5

C6_E

35,5

C6_F

38,5

E1_A

20,5

E1_A

E1_B

23,5

E1_B

5,5

E1_C

8,5

E1_D

11,5

E1_E

14,5

E1_F

17,5

E2_A

20,5

E2_A

E2_B

23,5

E2_B

5,5

E2_C

8,5

E2_D

11,5

E2_E

14,5

E2_F

17,5

E3_A

20,5

E3_A

E3_B

23,5

E3_B

5,5

E3_C

8,5

E3_D

11,5

E3_E

14,5

SAB

Toetspunt Hoogte (m) Weg (dB(A)) Industrie (dB(A)) Gecumuleerd (dB(A)) E3_F

17,5

E4_A

8,5

E4_B

11,5

E4_C

14,5

E4_D

17,5

E4_E

20,5

E4_F

23,5

E5_A

23,5

E6_A

23,5

E7_A

20,5

E7_A

E7_B

23,5

E7_B

5,5

E7_C

8,5

E7_D

11,5

E7_E

14,5

E7_F

17,5

E8_A

20,5

E8_A

E8_B

23,5

E8_B

5,5

E8_C

8,5

E8_D

11,5

E8_E

14,5

E8_F

17,5

F1_A

F1_B

5,5

F1_C

8,5

F1_D

11,5

F1_E

14,5

F1_F

17,5

F2_A

F2_B

5,5

F2_C

8,5

F2_D

11,5

F2_E

14,5

F2_F

17,5

F3_A

F3_B

5,5

F3_C

8,5

F3_D

11,5

F3_E

14,5

F3_F

17,5

F4_A

SAB

Toetspunt Hoogte (m) Weg (dB(A)) Industrie (dB(A)) Gecumuleerd (dB(A)) F4_B

5,5

F4_C

8,5

F4_D

11,5

F4_E

14,5

F4_F

17,5

Tabel 8B Gecumuleerde geluidbelasting in dB

4.7

Toetsing aan het Bouwbesluit 2012 Op grond van het Bouwbesluit 2012 worden eisen gesteld aan de akoestische binnenwaarde bij woningen ten gevolge van wegverkeerslawaai en industrielawaai. Bij het bepalen van de vereiste gevelgeluidwering wordt rekening gehouden met de berekende geluidbelasting op de gevels van de woningen. In het kader van een goed woon- en leefklimaat dient daarbij rekening worden gehouden met de gecumuleerde geluidbelasting vanwege alle relevante geluidbronnen. Als gevolg hiervan kunnen bouwkundige maatregelen (gevelisolatie) worden getroffen om ten aanzien van de cumulatieve geluidbelasting een acceptabel geluidniveau in de woningen te realiseren. Afhankelijk van de maatgevende geluidbelasting (wegverkeerslawaai of industrielawaai) wordt de minimaal benodigde karakteristieke gevelwering bepaald. Ten gevolge van wegverkeerslawaai dient voldaan te worden aan een binnenwaarde van 33 dB. Ten gevolge van industrielawaai dient voldaan te worden aan een binnenwaarde van 35 dB. In een aanvullend bouwakoestisch onderzoek dienen de benodigde gevelmaatregelen te worden bepaald.

SAB

Conclusie De Lammenschansdriehoek vervult een belangrijke rol in het faciliteren van een groot deel van het Leidse woningbouwprogramma. Het gebied moet de komende periode geleidelijk transformeren van een onsamenhangend bedrijven- en kantorengebied naar een aantrekkelijk gemengd, stedelijk woonmilieu. Op de hoek van de Lammenschansweg en de Deltaweg te Leiden is in de huidige situatie een onbebouwd perceel gesitueerd, dat in gebruik is als parkeerplaats en in het verleden is ingericht als bedrijfsperceel. Daarnaast bevindt zich een bedrijfspand met kantoorruimte, waarin een bandencentrum (Lammenschansweg 134), een dansschool (Lammenschansweg 134A) en een meubelwinkel (Lammenschansweg 136) zijn gevestigd. Het voornemen bestaat om ter plaatse van de parkeerplaats te voorzien in een appartementengebouw, inclusief commerciële plint. Daarnaast zal de maximaal toe te laten milieucategorie ter plaatse van het bestaande bedrijfspand worden afgeschaald naar milieucategorie 2 en is een nader uit te werken woonprogramma beoogd. De ontwikkeling is in strijd met het vigerende bestemmingsplan ‘De Leidse Schans’. Voor dit plan dient derhalve een nieuw bestemmingsplan te worden opgesteld. In het kader van dit nieuwe bestemmingsplan is onderzoek uitgevoerd naar wegverkeerslawaai. Onderstaande figuur toont de ligging van de waarneempunten.

SAB

Op basis van onderhavig onderzoek kunnen de volgende conclusies worden getrokken: Resultaten  De geluidbelasting vanwege de Lammenschansweg bedraagt maximaal 59 dB. Dit is hoger dan de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting, lager dan de maximale ontheffingswaarde, maar hoger dan de grenswaarde uit het hogere waarden beleid van de gemeente Leiden. Er is sprake van een volledig geluidsluwe binnenplaats. Op basis van het concept bouwplan (op de locatie van de huidige parkeerplaats) is mogelijk niet overal sprake van geluidsluwe gevels. Voor de locatie van het bedrijfspand is nog geen bouwplan ontwikkeld. Maatregelen dienen derhalve te worden onderzocht en daar waar mogelijk worden toegepast.  De geluidbelasting vanwege de Kanaalweg bedraagt maximaal 40 dB. Hiermee kan worden voldaan aan de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting van 48 dB vanuit de Wet geluidhinder.  De geluidbelasting vanwege de Tomatenstraat bedraagt maximaal 45 dB. Hiermee kan worden voldaan aan de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting van 48 dB vanuit de Wet geluidhinder.  De geluidbelasting vanwege de (toekomstige) 30 km/uur ontsluitingswegen bedraagt maximaal 56 dB. De gehanteerde ten hoogste toelaatbare geluidbelasting van 48 dB wordt hiermee overschreden. Er is sprake van een volledig geluidsluwe binnenplaats en geluidluwe gevels.

Op basis van het concept bouwplan is mogelijk niet overal sprake van geluidsluwe gevels voor (op de locatie van de huidige parkeerplaats). Voor de locatie van het bedrijfspand is nog geen bouwplan ontwikkeld. Maatregelen dienen derhalve te worden onderzocht op basis van een goede ruimtelijke ordening. Een aanvraag van een hogere grenswaarde is niet van toepassing aangezien sprake is van 30 km/uur, niet gezoneerde, wegen. Geluidreducerende maatregelen en aanvraag hogere grenswaarden  Onderzoek naar bronmaatregelen wijst uit dat deze niet doeltreffend genoeg zijn en civiel technisch niet wenselijk zijn. Onderzoek naar overdrachtsmaatregelen op straatniveau wijst uit dat deze stedenbouwkundig niet mogelijk/wenselijk zijn.  Onderzoek naar overdrachtsmaatregelen ter hoogte van de appartementen wijst uit dat dat kan worden voldaan aan een goed woon- en leefklimaat door realisatie van een loggia met een balustrade van circa 1,7 meter hoogte op de tweede verdieping ter hoogte van waarneempunt A3. De onderzijde van de bovengelegen appartementen dient hierbij niet te reflecteren. Op andere verdiepingen kunnen wellicht lagere balustrades volstaan. Dit zal getoetst moeten worden in een bouwakoestisch onderzoek, horende bij de aanvraag Omgevingsvergunning voor het bouwen.  Voor het plan dienen hogere grenswaarden te worden aangevraagd conform tabel 7.

Bij een hogere gevelbelasting dan 53 dB ten gevolge van wegverkeerslawaai dient tevens akoestisch compensatie te worden getroffen middels gevelwering, lucht- en/of contactisolatie. Vanuit het geluidbeleid van de gemeente Leiden kunnen deze hogere waarden in principe niet hoger zijn dan 58 dB. Om aan deze 58 dB te voldoen dienen maatregelen te worden getroffen. Hierbij kan gedacht worden aan dove gevels, realisatie van de zogenoemde volledig afschermde wintertuin of gedeeltelijk afschermde loggia. Voor een dove gevel is geen aanvraag hogere grenswaarde van toepassing.

SAB

 Naast maatregelen om te kunnen voldoen aan de grenswaarde van 58 dB, dient er voor geluidbelastingen hoger dan 53 dB op een appartement tenminste 1 gevel te zijn die een geluidbelasting heeft die lager is dan 48 dB. Aan deze eis wordt grotendeels voldaan doordat de gehele binnenplaats geluidsluw is op de locatie van de huidige parkeerplaats. Voor de locatie van het huidige bedrijfspand dient in het ontwerp, voor zover mogelijk, rekenschap te worden gehouden met de realisatie van stille gevels. Aan de eis voor een stille gevel kunnen maatregelen worden getroffen in de vorm van een zogenoemde wintertuin of loggia.  Bij hoge uitzondering kan de gemeente Leiden overgaan tot het afwijken van haar hogere waarden beleid. De gemeente Leiden kan besluiten om de berekende geluidbelastingen zonder maatregelen als hogere waarden vast te leggen, daar deze de maximale ontheffingswaarde uit de Wet geluidhinder (63 dB) niet overschrijdt. Indien realisatie van een geluidluwe gevel niet tot de mogelijkheden behoord kan de gemeente besluiten om van haar beleid af te wijken. Dit dient gemotiveerd te worden met zwaarwegende bezwaren ten aanzien van de maatregelen. Cumulatie en toetsing aan het Bouwbesluit 2012  De gecumuleerde geluidbelasting (ten gevolge van wegverkeerslawaai en industrielawaai) is berekend op de randen van het bouwvlak en de daarmee maximaal planologische mogelijkheden.

De gecumuleerde geluidbelasting is berekend conform reken- en meetvoorschrift geluid 2012, bijlage 1 hoofdstuk 2 (Methode van Miedema), zoals weergeven in tabel 8. De gecumuleerde geluidbelasting voor dit onderzoek is conform de methode Miedema te classificeren van goed tot tamelijk slecht. Op grond van het Bouwbesluit 2012 worden eisen gesteld aan de akoestische binnenwaarde bij woningen. Afhankelijk van de maatgevende geluidbelasting (wegverkeerslawaai of industrielawaai) wordt de minimaal benodigde karakteristieke gevelwering bepaald. Ten gevolge van wegverkeerslawaai dient voldaan te worden aan een binnenwaarde van 33 dB. Ten gevolge van industrielawaai dient voldaan te worden aan een binnenwaarde van 35 dB. In een aanvullend bouwakoestisch onderzoek dienen de benodigde gevelmaatregelen bij de ontvanger te worden bepaald.

SAB

Bijlage A Verbeelding bestemmingsplan

O 5408 88-

82-86

76-80

64-74

LEGENDA

O 5406 O 5409 O 5410

PLANGEBIED

O 5004

raat Tomatenst

plangebied

O611976 O591975

BESTEMMINGEN Verkeer

149

O 1974

-15

O 1973 1972

O 5529

157

O 2050

-16 3

Wonen

165 -16

O 5407

Wonen - Uit te werken

169 -17 5 apa d

W-U

177

-18

185

Jot

-19 1

193

AANDUIDINGEN

-20

ega we

-21

han

nsc

parkeergarage

nsc han

(pg)

6 O 2051

Lam

(gd)

O 4993

-21

Lam

213

gemengd

(gd)

205

Omega

plants

bouwvlak oen

134

-13

maximum bouwhoogte (m)

W-U

O 4937

O 6016 O 2043

O 6014 O 6017

1-4 35

O 6011silonplants

oen

O 6015

2-4

138 E

O 2052

VERKLARING BGT- en kadastrale gegevens

35 37

O 6009 bestemmingsplan

Leiden, Lammenschansweg, Omega-locatie

O 4881 Omik

schaal : 1 : 1000 formaat : A3 projectnummer : 160358.01 bladnummer : 1 aantal bladen : 1 Identificatiecode : NL.IMRO.yyyyyyyyyyyyyyyyyy-xxxx

ronp

138

-13

gemeente

O 4882

O 5737 O 4805 O 6010

Leiden adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling

Postbus 479, 6800 AL Arnhem l T 026 357 69 11 I www.sab.nl

datum : datum ondergrond : voorontwerp : ontwerp : vaststelling :

03-12-2020 11-08-2020 -

Bijlage B Grafisch overzicht rekenmodel

Bijlage C Rapportage van het rekenmodel

invoergegevens wegverkeer standaard bodemfactor 0,80 Model: Groep:

wegverkeerslawaai 160358.01 - Akoestiek Omega-locatie (hoofdgroep) Lijst van Wegen, voor rekenmethode Wegverkeerslawaai - RMW-2012

Naam Tomatenstr Tomatenstr Tomatenstr Lammenscha Lammenscha

Omschr. Tomatenstraat Tomatenstraat Tomatenstraat Lammenschansweg Lammenschansweg

ISO_H 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

ISO M. 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Hdef. Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut

Type Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling

Cpl True True True True True

Cpl_W 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

Helling 0 0 0 0 0

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut

Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling

True True True True True

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0 0 0 0 0

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut

Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling

True True True True True

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg Lammenschansweg

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut

Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling

True True True True True

Lammenscha Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

Lammenschansweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut

Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling

Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut

Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Kanaalweg Nieuwe ont

Kanaalweg Nieuwe ontsluiting

0,00 0,00

Geomilieu V2020.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

Wegdek W0 W0 W0 W0 W0

V(MR(D)) 50 50 50 50 50

V(MR(A)) 50 50 50 50 50

V(MR(N)) 50 50 50 50 50

V(MR(P4)) ------

V(LV(D)) 50 50 50 50 50

V(LV(A)) 50 50 50 50 50

V(LV(N)) 50 50 50 50 50

W4a W4a W4a W4a W4a

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

0 0 0 0 0

W4a W4a W4a W4a W4a

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0 0 0 0 0

W4a W4a W4a W4a W0

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

True True True True True

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0 0 0 0 0

W0 W0 W0 W0 W0

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling

True True True True True

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0 0 0 0 0

W0 W0 W0 W0 W0

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut Absoluut

Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling

True True True True True

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0 0 0 0 0

W0 W0 W0 W0 W0

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

Absoluut Absoluut

Verdeling Verdeling

True True

0,0 0,0

0 0

W0 W0

50 30

---

50 30

20-1-2021 12:57:27

invoergegevens wegverkeer standaard bodemfactor 0,80 Model: Groep:

wegverkeerslawaai 160358.01 - Akoestiek Omega-locatie (hoofdgroep) Lijst van Wegen, voor rekenmethode Wegverkeerslawaai - RMW-2012

Naam Tomatenstr Tomatenstr Tomatenstr Lammenscha Lammenscha

V(LV(P4)) ------

V(MV(D)) 50 50 50 50 50

V(MV(A)) 50 50 50 50 50

V(MV(N)) 50 50 50 50 50

V(MV(P4)) ------

V(ZV(D)) 50 50 50 50 50

V(ZV(A)) 50 50 50 50 50

V(ZV(N)) 50 50 50 50 50

V(ZV(P4)) ------

Totaal aantal 4135,00 4135,00 4135,00 20923,00 11171,00

%Int(D) 6,88 6,88 6,88 6,68 6,68

%Int(A) 3,25 3,25 3,25 3,71 3,71

%Int(N) 0,55 0,55 0,55 0,62 0,62

%Int(P4) ------

%MR(D) ------

%MR(A) ------

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

------

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

------

11171,00 11171,00 11171,00 11747,00 11171,00

6,68 6,68 6,68 6,70 6,68

3,71 3,71 3,71 3,66 3,71

0,62 0,62 0,62 0,62 0,62

------

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

------

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

------

11272,00 11470,00 11471,00 11273,00 11747,00

6,70 6,70 6,70 6,70 6,70

3,66 3,67 3,67 3,66 3,66

0,62 0,62 0,62 0,62 0,62

------

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

------

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

------

11171,00 11171,00 11171,00 11171,00 11171,00

6,68 6,68 6,68 6,68 6,68

3,71 3,71 3,71 3,71 3,71

0,62 0,62 0,62 0,62 0,62

------

Lammenscha Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

------

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

------

20924,00 13440,00 13440,00 13440,00 13152,00

6,68 6,68 6,68 6,68 6,68

3,71 3,73 3,73 3,73 3,73

0,62 0,62 0,62 0,62 0,62

------

Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

------

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

------

13152,00 13152,00 13152,00 13152,00 13152,00

6,68 6,68 6,68 6,68 6,68

3,73 3,73 3,73 3,73 3,73

0,62 0,62 0,62 0,62 0,62

------

Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

------

50 50 50 50 50

------

50 50 50 50 50

------

13152,00 18888,00 18878,00 13440,00 13152,00

6,68 6,68 6,68 6,68 6,68

3,73 3,72 3,72 3,73 3,73

0,62 0,62 0,62 0,62 0,62

------

Kanaalweg Nieuwe ont

---

50 30

---

50 30

---

18878,00 3320,00

6,68 6,91

3,72 3,15

0,62 0,55

---

Geomilieu V2020.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

20-1-2021 12:57:27

invoergegevens wegverkeer standaard bodemfactor 0,80 Model: Groep:

wegverkeerslawaai 160358.01 - Akoestiek Omega-locatie (hoofdgroep) Lijst van Wegen, voor rekenmethode Wegverkeerslawaai - RMW-2012

Naam Tomatenstr Tomatenstr Tomatenstr Lammenscha Lammenscha

%MR(N) ------

%MR(P4) ------

%LV(D) 87,66 87,66 87,66 93,97 94,16

%LV(A) 93,10 93,10 93,10 97,89 98,00

%LV(N) 86,79 86,79 86,79 94,48 94,56

%LV(P4) ------

%MV(D) 11,22 11,22 11,22 5,41 5,43

%MV(A) 6,43 6,43 6,43 1,76 1,76

%MV(N) 11,79 11,79 11,79 5,25 5,26

%MV(P4) ------

%ZV(D) 1,13 1,13 1,13 0,61 0,41

%ZV(A) 0,47 0,47 0,47 0,36 0,24

%ZV(N) 1,42 1,42 1,42 0,27 0,18

%ZV(P4) ------

MR(D) ------

MR(A) ------

MR(N) ------

MR(P4) ------

LV(D) 249,38 249,38 249,38 1313,38 702,64

LV(A) 125,11 125,11 125,11 759,86 406,16

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

------

94,16 94,16 94,16 91,86 94,16

98,00 98,00 98,00 97,20 98,00

94,56 94,56 94,56 92,34 94,56

------

5,43 5,43 5,43 7,70 5,43

1,76 1,76 1,76 2,54 1,76

5,26 5,26 5,26 7,47 5,26

------

0,41 0,41 0,41 0,44 0,41

0,24 0,24 0,24 0,26 0,24

0,18 0,18 0,18 0,19 0,18

------

702,64 702,64 702,64 722,98 702,64

406,16 406,16 406,16 417,90 406,16

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

------

91,74 91,90 91,90 91,74 91,86

97,13 97,22 97,22 97,13 97,20

92,31 92,40 92,40 92,31 92,34

------

7,67 7,62 7,62 7,67 7,70

2,53 2,50 2,50 2,53 2,54

7,44 7,39 7,39 7,44 7,47

------

0,59 0,48 0,48 0,59 0,44

0,35 0,28 0,28 0,35 0,26

0,26 0,21 0,21 0,26 0,19

------

692,84 706,24 706,30 692,90 722,98

400,71 409,25 409,28 400,75 417,90

Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha Lammenscha

------

94,16 94,16 94,16 94,16 94,16

98,00 98,00 98,00 98,00 98,00

94,56 94,56 94,56 94,56 94,56

------

5,43 5,43 5,43 5,43 5,43

1,76 1,76 1,76 1,76 1,76

5,26 5,26 5,26 5,26 5,26

------

0,41 0,41 0,41 0,41 0,41

0,24 0,24 0,24 0,24 0,24

0,18 0,18 0,18 0,18 0,18

------

702,64 702,64 702,64 702,64 702,64

406,16 406,16 406,16 406,16 406,16

Lammenscha Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg Kanaalweg

------

93,97 94,64 94,64 94,64 94,75

97,89 98,08 98,08 98,08 98,12

94,48 95,20 95,20 95,20 95,29

------

5,41 4,60 4,60 4,60 4,52

1,76 1,49 1,49 1,49 1,46

5,25 4,47 4,47 4,47 4,39

------

0,61 0,75 0,75 0,75 0,72

0,36 0,44 0,44 0,44 0,42

0,27 0,33 0,33 0,33 0,32

------

1313,44 849,67 849,67 849,67 832,43

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11108950/1