210086 Bijlage 1 Ontwerpverantwoording Veerplein
Tekst van het document
Veerplein - Veerstraat Plantage - Plantagelaan Definitief ontwerp Augustus 2021
Colofon Opdrachtgever: Gemeente Leiden Vervaardiging: Gemeente Leiden Datum: Augustus 2021 Behorende bij: Definitief ontwerp Veerplein - Veerstraat - Plantage - Plantagelaan Status: Definitief 2
Inhoudsopgave Aanleiding/ Opdracht pg 4 Scope pg 4 Beleid en randvoorwaarden pg 6 Uitgangspunten pg 6 Huidige situatie pg 8 Veerplein pg 8 Veerstraat pg 12 Plantage pg 12 Historie Historische context pg 14 Leesbaar maken van de stad pg 16 Visie pg 18 Ontwerp pg 20 Veerplein pg 20 Veerstraat pg 24 Hoek Hogewoerd en Veerstraat pg 28 Plantage pg 32 Plantagelaan pg 34 Groen-Bomen pg 36 Groen-Plantvakken pg 38 Verlichting pg 40 Meubilair - zitmeubilair pg 42 Meubilair - boekenkast pg 42 Ondergrondse containers pg 44 Afvalbakken pg 45 Fietsparkeervoorzieningen pg 45 Afwatering pg 46 Kabels en leidingen pg 48 Materialisering pg 50 Bijlage: Bijlage 1 Beplantingsplan
3
pg 52
Aanleiding Aanleiding/ Opdracht
Leiden werkt aan het Singelpark: het langste, mooiste en spannendste stadspark langs de unieke Leidse singels. Een aaneengesloten groene singelrand om de binnenstad van Leiden, waar je kan genieten van de natuur, varen, spelen, wandelen, picknicken, sporten of juist lekker niets doen. Een park waar veel te beleven valt, van en voor de bewoners, maar ook een singelrand als groene omlijsting van de historische binnenstad. Een park waar Leiden zich nog meer mee op de kaart zet. Het Singelpark wordt gefaseerd gerealiseerd. Op basis van beschikbare middelen en de uitvoerbaarheid wordt bepaald welke projecten gerealiseerd kunnen worden. Het Singelpark wordt steeds meer zichtbaar, groener en biodiverser. ln 2012 nam de gemeenteraad het eerste besluit met de vaststelling van de visie Leidse Singels. In 2013 volgde het kaderbesluit Singelpark voor het totale plangebied van het Singelpark met prioritering van deelprojecten. Alle projecten van deze prioritering zijn inmiddels gerealiseerd of zijn/ gaan binnenkort in uitvoering. Het huidige college heeft in het beleidsakkoord 2018-2022 afgesproken opnieuw te willen investeren in nieuwe projecten in het Singelpark. In de brief aan de gemeenteraad van 9 april 2020 heeft het college invulling gegeven aan Fase 2 van het Singelpark. Hierin zijn een aantal projecten genoemd die in fase 2 gestart worden, waaronder het project Veerplein.
De doelen voor het project Veerplein komen deels voort uit het Beeldkwaliteitsplan Singelpark en de daarin benoemde tien geboden. Het project moet bijdragen aan het verbinden, vergroenen en versterken van het Singelpark. ln het kaderbesluit voor het Singelpark (RV 13.0098) zijn onder meer de volgende twee doelen benoemd, die goed van toepassing zijn op het Veerplein: -Verbinden: Om een werkelijk aaneengesloten Singelpark te realiseren en alle deelgebieden op elkaar aan te laten sluiten is het van het eerste belang om de ontbrekende verbindingen in de singelrand tot stand te brengen. -Vergroenen: Door deze belangrijke plekken aan te pakken zijn in één klap de ‘gaten’ heringericht en vergroend en rijgt het Singelpark zich aaneen.
Scope
4
Het project Veerplein bestaat uit drie kleine deelgebieden: het Veerplein, de Veerstraat, Plantage en een gedeelte van de Plantagelaan.
Utrechtse Veer
Veerstra a
Veerplein
t
Hogewoerd
Plantag
e
Plantage
Plantage
Plantsoen Plangebied
Beeldkwaliteitsplan Singelpark 5
ta
n Pla
an
la ge
Uitgangspunten Beleid en randvoorwaarden
• • • • • • •
Uitgangspunten
• • • • • •
6
Handboek Kwaliteit Openbare ruimte (BW 12.0417) Kadernota Kwaliteit Openbare ruimte (RV 11.0117) Visie Leidse Singels: het langste park van Nederland! Sinds 1659 (RV 11.0129) Verder met de Binnenstad (RV 12.0040) Beeldkwaliteitsplein Singelpark (B&W 14.038) Kaderbesluit Singelpark (RV 13.0098) Participatieleidraad Singelpark (BW 14.009)
Groene verblijfsruimte Veerplein Vergroenen Veerstraat Verhogen verblijfskwaliteit Veerplein, Veerstraat en Plantage Duurzaam groenplan, biodivers Inpassing Singelparkroute, verduidelijken route van Plantsoen naar Veerstraat, Plantage tot Plantsoen. Leesbaarheid van de stad (stedenbouwkundige structuren)
Beeldkwaliteitsplan Singelpark
7
Huidige situatie Veerplein
Het Veerplein heeft een vrij harde en kille uitstraling. Het maaiveld bestaat voornamelijk uit bestrating, gebakken klinkers. De leilindes die het plein omzoomen zijn het enige groene accent. Bij alle leilindes is een groeischerm aanwezig. De invulling van het plein bestaat uit 5 betonnen banken, twee ondergrondse restafvalcontainers en een tweetal Leidse masten. Op het plein is een verplaatsbare basketbalring aanwezig. Verspreid over het plein staan (wees)fietsen. Op de hoek van het Veerplein en de Utrechtse Veer is een fietsparkeervoorziening (fietsenrek) aanwezig. De hoofdfunctie van de bebouwing rondom het plein is wonen. De uitzondering hierop is het snookercafé, De Snookerij. Op het plein is een terras (8m2) aan het snookercafé vergund (dit terras is tevens opgenomen in het BP). Het projectgebied Veerplein loopt tot aan de Nieuwe Rijn. De kadestrook, de aanlanding van de Singelparkbrug en de rijbaan t.h.v. het plein vallen ook binnen het ontwerp. De rijbaan ligt t.h.v het plein verhoogd (verlengde drempel). Aan de waterzijde is een miva-op kenteken ingepast. Het plein vormt de eerste ‘steppingstone’ op de Singelparkroute komende vanaf het Lakenpark. Op dit moment heeft het nog niet de uitstraling behorende bij deze functie.
Utrechtse Veer
Veerplein
t
Veerstra a
Hogewoerd
Plantage 8
Veerplein
Veerstraat
Veerstraat 9
Veerstraat - riooloverstort
Veerstraat - zicht op de Nieuwe Rijn
Veerstraat 10
Ingekorte tuinen Hogewoerd/Plantage
Muur met geÏntegreerde bank Plantage 11
Huidige situatie Veerstraat
Het profiel van de Veerstraat is vrij smal, aan weerszijden van de bebouwing een smal trottoir met in het midden een rijbaan. De voetgangers loopt voornamelijk over de rijbaan. De Veerstraat is eenrichtingsverkeers, van de Utrechtse Veer richting de Hogewoerd. De groene accenten in de straat worden gevormd voor particulier groen; bomen in tuinen en geveltuinen. Aan de Veerstraat grenzen hoofdzakelijk woningen. Op de kruising van de Veerstraat en de Hogewoerd is een café gevestigd. Dit café heeft een terras op zowel de Hogewoerd als de Veerstraat. Langs de Veerstraat staan 2 Leidse masten. Op hoek van de Veerstraat en de Hogewoerd staan een Singelparkpoort met informatiebordje. De tuinen op de hoek van de Hogewoerd-Veerstraat zijn t.o.v de overige tuinen aan de Plantage ingekort.
Plantage
De Plantage maakte oorspronkelijk onderdeel uit van het Plantsoen maar tegenwoordig scheidt het Levendaal deze twee gebieden van elkaar. Op de Plantage staan prachtige grote bomen in het gazon. Één van de bomen staat in een ‘boombak’. Deze boombak is een gemetseld muurtje met een geintegreerde bank aanwezig. Naast deze bak staat een boekenkastje. Op een aantal plekken in het gazon zijn bollen geplant. Op beide hoeken met het Levendaal zijn plantvakken aanwezig. Vanuit de Vrienden van het Singelpark is in de Plantage een tijdelijk kunstwerk, ‘the Cage’ geplaatst. Aan de noordzijde van de groenzone is een strook van langsparkeerplekken aanwezig. Op dit moment is de Singelparkroute, zowel op de Veerstraat als de Plantage richting het plantsoen, niet duidelijk.
Hogewoerd
Plantage
Plantag e
Plantage
Plantsoen
12
an
ta
an
Pl
la ge
Oversteek Plantsoen naar de Plantage
Zicht vanaf de Plantage richting de Veerstraat
Plantage, tijdelijk kunstwerk 13
Historie Historische contect
Veerplein lag aan een binnenvestgracht. Deze binnenvestgracht vormde de overgang tussen het bolwerk. Het Plantsoen en de Plantage maakte deel uit van één bolwerk/ groene structuur. Alleen de Hogewoerd (historische invalsweg) doorkruisde dit geheel. In de 19e eeuw is de bebouwing en zo ook de Plantage ontstaan. De binnenvestgracht is verworden tot de huidige Veerstraat. In de 20ste eeuw is de gracht Levendaal gedempt en ingericht als verkeerontsluiting. De opdeling van het Plantsoen en het Plantage is een feit.
Plantage Veerplein 1987
Plantage (richting Plantsoen) 14
15
1760
1850
1760
1850
1879
1899
1879
1899
1930
2020
Historie Leesbaar maken van de stad: de stedenbouwkundige structuren met Leidse identiteit
In de binnenstad van Leiden zijn verschillende stedenbouwkundige structuren en tijdlagen aanwezig. Deze verschillende structuren en lagen zijn op dit moment minder goed herkenbaar en zichtbaar. Uitgangspunt voor de herinrichting van de openbare ruimte is het weer leesbaar maken van deze structuren in de stad. De vormgeving van de openbare ruimte wordt hiervoor ingezet. Voor een aantal grote projecten waaronder de Centrumroute, Haarlemmerstraat en Breestraat zijn visiekaarten opgesteld die voortborduren op de visie. Deze visiekaarten zijn gecombineerd in één kaart. Aan deze kaart zijn de visies voor de projecten behorende bij ‘Openbare ruimte projecten Binnenstad’ toegevoegd. Met behulp van de kaart worden verschillende plannen voor de openbare ruimte aan elkaar verknoopt en kunnen verbindingen tussen verschillende plannen worden gerealiseerd. Aan de hand van deze kaart kunnen tevens de ontwerpvisies en opgaves worden geformuleerd en verscherpt.
Visiekaart openbare ruimte binnenstad Leiden
Vanuit historisch oogpunt kunnen de Utrechtse Veer en de Veerstraat gezien worden als één lijn. De Plantage (in het verlengde van de Hogewoerd) is een bijzondere plek. Het maakt onderdeel uit van de historische invalsweg (Zuidelijke Rijndijk) maar vormt ook een doorkruising van het bolwerk (Parkplein). Ook het Levendaal vormt een doorkruising van de omwalling en kan daarom worden aangemerkt als Parkplein. Via deze plekken komt men vanaf de Singel de binnenstad binnen. De kruising van de binnenvest met de Hogewoerd vormt een koppelstuk tussen beide structuren
16
Hogewoerd
in
ple
k Par
Levendaal Visiekaart openbare ruimte
17
Visie Inbedden van de Singelparkroute door het verduidelijken van de route door extra vergroening op strategische punten Veerplein: - vergroenen van de ‘Stepping Stone’ in de route - Naast vergroenen (tuin) ook het verbeteren van de verblijfskwaliteit op het plein - groene accenten op zichtpunten - vormgeven en vergroenen ’koppelstuk’ Hogewoerd-Veerstraat Veerstraat: - Vergroening, vergroten van de verblijfs- en beeldkwaliteit - Ruimte voor de voetganger, auto te gast. Verkeersluwe uitstraling Hogewoerd: - groene accenten op zichtpunten - Vormgeven en vergroenen ’koppelstuk’ Hogewoerd-Veerstraat Plantage: - Het verbinden van de Plantage met het Plantsoen door een herkenbare plantsoen-inrichting bij de Plantage. - Vormgeven Parkplein, oversteek Levendaal
18
Visiekaart
19
Ontwerp Veerplein
Voor het Veerplein wordt een vergroening voorgesteld met de uitstraling van een (buurt)tuin. Groen van gevel tot rijbaan; alleen de noodzakelijke routes over het plein worden verhard. Door het gehele plein te vergroenen vormt het een groene schakel aan de Singelparkroute. De leilindes op het plein zijn van goede kwaliteit en worden door de bewoners zeer gewaardeerd. Ook leveren ze tijdens zonnige dagen de nodige schaduw. De lindes benadrukken ook de oude loop van de Rijn en binnenvestgracht en worden in het ontwerp gehandhaafd. De groeischermen kunnen, na overleg met afdeling Beheer, worden verwijderd. Ten behoeve van de inpassing van de gewenste routes over het plein zal één van de leilindes worden verplant op het plein. (Aan de deelnemers van de meedenkgroep is de keuze voor het wel/niet behouden van de lindes voorgelegd. Het overgrote deel van de deelnemers was voor behoud van de leibomen). De plantvakken worden gevuld met inheemse planten zoals vingerhoudskruid en margrieten. Onder de lindes worden schaduwminnende planten toegepast zoals varens en bosanemonen. Ook langs de gevels is er ruimte voor het toepassen van gevelgroen zoals bv. de stokroos. Het bestaande gevelgroen, zoals de blauwe regen bij Veerplein nr.39, wordt gehandhaafd. Het groen op het Veerplein zal worden onderhouden door de bewoners onder regie van het Singelpark in bedrijf.
De paden worden uitgevoerd in gebakken klinkers, waalformaat in halfsteensverband. Voor het plein wordt een klinkermengsel voorgesteld van de bestaande gele klinkers aangevuld met nieuwe klinkers vanuit de Binnenste Beter-mix. Dit materiaal draagt bij aan de tuinuitstraling van het plein en bij de gewenste uitstraling van de binnenstad. Om het tuinachtig karakter van de plek te benadrukken worden metalen stoeltjes geplaatst. Een aantal van de stoeltjes worden verankerd aan het maaiveld, de rest van de stoeltjes staan ‘los’ en kunnen worden verplaatst. Een toekomstig terras, behorende bij de Snookerij, kan worden ingepast in het ontwerp. De fietsparkeervoorzieningen worden van het plein afgehaald en ingepast op de kade. Het bestaande fietsenrek wordt vervangen door fietsaanleunbeugels. De miva (mindervalideparkeerplaats) op kenteken wordt op de huidige locatie gehandhaafd. Mocht de parkeerdruk het in de toekomst mogelijk maken dan zal deze worden ingepast in de regeliere parkeerstrook op de Utrechtse Veer. De bestaande lichtmasten op het plein worden op basis van het ontwerp minimaal verplaatst. De ondergrondse containers worden op de huidige situatie gehandhaafd. De containers worden omkaderd door een plantvak en blijven vanaf de Veerstraat bereikbaar.
20
Plein ingericht als tuin, organische vormen (voorkeursmodel deelnemers meedenksessies)
Referentiebeeld plein
21
Groen van rijbaan tot gevel, enkel de noodzakelijk routes worden ingepast.
Definitief ontwerp Veerplein
Principeprofiel Definitief ontwerp Veerplein
22
Bestaande situatie Veerplein
Impressie herinrichting Veerplein
Referentiebeelden stalen stoeltjes met rugleuning. Type Luxembourg Kleur: Poppy (rood), Honey (geel), Lagoon Blue (Blauw)
23
Referentiebeelden beplanting en gevelgroen
Ontwerp Veerstraat
De Veerstraat wordt omgevormd naar een straat waarbij zowel het trottoir als de rijbaan op één niveau ligt. De straat krijgt hierdoor meer de uitstraling van een erf, de auto is te gast. Doordat alles op á niveau ligt ontstaat er meer ruimte voor de voetganger. De rijbaan en het trottoir worden van elkaar gescheiden door een keienstrook van granietenkeien. Het trottoir en de rijbaan worden uitgevoerd in gebakken klinkers, Binnenste Beter-mix. Langs de gevels is er ruimte voor het toepassen van gevelgroen zoals kleine geveltuinen of minimale plantgaten met een stokroos of blauwe regen. De bestaande geveltuinen, de struiken (het bestaande gevelgroen) wordt gehandhaafd. In overleg met de bewoners op de Veerstraat zal de verdere vergroening worden vormgegeven. In de Veerstraat staan twee Leidse masten. In overleg met afdeling Beheer is bepaald dat er één extra lichtmast zal worden bijgeplaatst. Het terras op de hoek van de Hogewoerd (nr. 168) blijft, in het ontwerp, gehandhaafd.
24
Definitief ontwerp Veerstraat
25
Referentiebeelden Veerstraat
26
Principeprofiel Definitief ontwerp Veerstraat
27
Ontwerp Hoek HogewoerdVeerstraat
Deze hoek vormt een belangrijk koppelstuk in de Singelparkroute. Op dit moment kan het worden gezien als het ontbrekende koppelstuk. In de huidige situatie is de singelparkroute o.a. door de verharde uitstraling en het parkeren lastig te vinden. Het geplaatste Singelparkpoort voorziet deels in de zichtbaarheid van de route maar het blijft moeilijk voor te stellen dat de route hier doorloopt. Het voorstel is om de twee parkeerplaatsen op de hoek van de HogewoerdVeerstraat te vergroenen. Het nieuwe plantvak vormt een groen accent en oriëntatiepunt op de route. Het doorzicht vanaf de Veerstraat richting de Plantage dient te worden behouden. Voor het plantvak worden inheemse planten en struiken voorgesteld. Deze twee parkeerplaatsen worden aan de Plantage in de bestaande parkeerstrook gecompenseerd. Vanuit de parkeerdruk is het niet mogelijk de twee parkeerplaatsen in zijn geheel op te heffen. Aan de overzijde van de rijbaan, t.h.v. Plantage nr. 14 worden de bestaande fietsbeugels geplaatst. In het ontwerp worden de tuinen van nr. 2 en 4 verlengd. Hierdoor komen de tuinen weer in het verlengde van de aangrenzende tuinen te liggen. Het bestaande hekwerk zal worden verplaatst en verlengd zodat dit element ook in lijn komt te liggen met de hekwerken van de overige tuinen. Op dit moment wordt door GVM onderzocht wat de mogelijkheden zijn.
Indien mogelijk is het voornemen de grond te verhuren. De bestaande Singelparkpoort+ informatiebordje worden gehandhaafd op de huidige locatie.
28
Definitief ontwerp vergroening Hogewoerd + inpassing parkeerplaatsen
29
Impressie bestaande situatie Hogewoerd
Impressie vergroening Hogewoerd
Referentiebeelden beplanting
30
31
Ontwerp Plantage
Het huidige trottoir door het park (groene deel Plantage) ligt niet logisch in de looplijn komende vanuit het Plantsoen. Ook de oversteekplaats op de Plantagelaan ligt niet in het verlengde van de looplijn vanuit het Plantsoen. Voor gebruikers van de Singelparkroute is het ‘gat’ tussen de Veerstraat en de Plantage, mede door de huidige ligging van het trottoir, te groot. De relatie tussen beide delen van de route is lastig te leggen. In het ontwerp wordt het pad opnieuw ingepast. Zodanig dat er een vloeiende lijn ontstaat tussen het Plantsoen, de Plantage en de Veerstraat. Ook de voetgangersoversteekplaats op de Plantagelaan wordt aan de hand van deze nieuwe lijn herplaatst. Hiermee wordt de relatie tussen het Plantsoen en de Plantage versterkt en is vanaf het pad door de Plantage direct zicht op de Veerstraat (en zo ook het vervolg van de Singelparkroute). Het pad wordt uitgevoerd in halfverharding, aansluitend op de toegepaste verharding in het plantsoen. Langs het pad worden 3 zitbanken met rugleuning geplaatst. De bestaande afvalbak wordt naast 1 van de zitbanken geplaatst. De bestaande boekenkast wordt langs het nieuwe pad geplaatst. De relatie tussen het Plantsoen en de Plantage wordt versterkt door aan beide zijden van de Plantagelaan eenzelfde soort plantvak te creëren. Ook het toevoegen van een groene middenberm op het Levendaal draagt hieraan bij.
De groene middenberm is een ontwerpingrediënt die we op meerdere Parkpleinen inzetten. In het park is op een aantal plekken Vogelmelk in het gazon aanwezig. Deze bollen worden in het ontwerp gehandhaafd en indien nodig herplaatst. Langs het pad worden extra bollensoorten toegevoegd. De bestaande bomen worden vanzelfsprekend gehandhaafd. De bestaande boombak rondom de boom op de hoek van de Plantage wordt aan de zijde van het gazon verwijderd*. Aan de zijde van de rijbaan en het trottoir wordt het muurtje gehandhaafd. Door de muur aan de zijde van het gazon te verwijderen gaat de boom weer deel uit maken van de Plantage. Het tijdelijke kunstwerk (The Cage) wordt in het ontwerp gehandhaafd. Aan de noordzijde van de groenzone ligt een strook van langsparkeerplekken met een aanliggen trottoir. Het trottoir wordt zelden gebruikt, de hoofdlooproute ligt aan de zijde van de woningen. In het ontwerp wordt het trottoir aan de zijde van het park teruggebracht naar een uitstapstrook. De bestaande bomen die nu zeer dicht tegen de bestrating aanliggen krijgen hierdoor meer ruimte. De bestaande lichtmast en de parkeerautomaat worden dichter bij de trottoiband geplaatst, in lijn met de overige lichtmasten op de Hogewoerd. Ook de strook verharding aan de westzijde van het park wordt teruggebracht tot het minimum.
Om te verkomen dat er in het groen wordt geparkeerd (was een zorg van de bewoners) zal er rondom het park een voethek worden geplaatst. Hetzelfde voethek als rond het Plantsoen. *Er is een Groeiplaatsonderzoek en Boomeffectanalyse uitgevoerd om te bepalen of het deels verwijderen van de muur mogelijk is. Uit dit onderzoek blijkt dat het mogelijk is.
32
Huidige loop van het pad door de Plantage
Principe pad door de Plantage, gekoppeld aan de route vanaf het Plantsoen
Impressie vormgevingsprincipes Parkplein
33
Ontwerp Plantagelaan
Bij het verbeteren van de verbinding tussen het Plantsoen en de Plantage èn het inbeddden van de Singelparkroute speelt de groene middenberm een belangrijke rol. Ook de positie van de voetgangersoversteekplaats is van belang. Zoals eerder benoemd wordt de looplijn komende vanuit het Plantsoen Plantage -Veerstraat opnieuw ingepast. Ook de voetgangersoversteekplaats gekoppeld aan de middenberm worden aan de hand van deze nieuwe lijn ingepast. De groene middenberm is een ontwerpingrediënt die we op meerdere Parkpleinen inzetten (Oude Herengracht, Noordeinde, Geregracht). In het ontwerp wordt de bestaande middenberm verbreedt en vergroend. In de middenberm wordt een toekomstboom geplant. Deze boom zal een visuele groene verbinding gaan vormen tussen de bestaande bomen op de Plantage en het Plantsoen. De voetgangersoversteekplaats komt op een verhoogd plateau (verlengde drempel) te liggen. De zweefmast met dde aanduiding ‘Oversteekplaats’ komt te vervallen. Naast de toevoegen van groene middenberm op het Plantagelaan wordt ook de aansluiting (profilering) van de fietsstrook op het trottoir aangepast. Op dit moment is er hoogteverschil (bandzicht) aanwezig tussen het trottoir en de fietsstrook. In het DO wordt het profiel van het fietsstrook-voetpad omgevormd naar een binnenstadsprofiel.
Hierbij liggen de fietsstrook en het trottoir op hetzelfde niveau en worden van elkaar gescheiden door een keienstrook. Hetzelfde principe wordt ook aan de andere zijde, aan de zijde van de Singel, toegepast. Beide zones worden uitgevoerd in gebakken klinkers. T.p.v de inritten richting de Plantage worden symbooltegels toegepast. De ingrepen aan de rijbaan inclusief trottoirbanden zijn bescheiden. Het overgrote deel van het profiel blijft intact. Enkel t.p.v. de groene middenberm zullen er wijzigingen in het bestaande profielen worden doorgevoerd. Ook hierbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met bestaande bandenlijnen het het hoogteverloop in het profiel. Op de Plantagelaan, binnen de plangrenzen, worden de bestaande Hellux bollen en masten vervangen door de binnenstadslichtmasten (Berlage mast, metro-robuust armatuur). De bestaande afvalbak en de zitbank aan de zijde van de Singel worden gehandhaafd.
34
Defintief ontwerp Plantage
Principeprofiel Definitief ontwerp Plantage
35
Ontwerp Groen - Bomen
In het ontwerp wordt ingezet op het toepassen van inheemse vaste planten, struiken en bomen. (zie bijgevoegd beplantingsvoorstel) Voor de bestaande bomen op het Veerplein en de Plantage is een Groeiplaatsonderzoek en Boomeffectanalyse uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de algehele conditie van de bomen goed tot voldoende is. De leilindes op het plein zijn van goede kwaliteit en worden door de bewoners zeer gewaardeerd. Ook leveren ze tijdens zonnige dagen de nodige schaduw. De lindes benadrukken ook de oude loop van de Rijn en binnenvestgracht en worden in het ontwerp gehandhaafd. De groeischermen worden verwijderd waardoor er een natuurlijker beeld ontstaat. Ten behoeve van de inpassing van de gewenste routes over het plein zal één van de leilindes worden verplant op het plein. Door deze verplanting wordt de rij lindes opgebrokken in twee losse boomgroepen. (Aan de deelnemers van de meedenkgroep is de keuze voor het wel/niet behouden van de lindes voorgelegd. Het overgrote deel van de deelnemers was voor behoud van de leibomen). Tijdens de herinrichting van het Veerplein zal er groeiplaatsverbetering rondom de bestaande bomen worden uitgevoerd De bestaande monumentale bomen op de Plantage worden gehandhaafd. De huidige boombak rondom de boom op de hoek Plantagelaan-Plantage wordt deels (aan de zijde van het park) verwijderd*.
Aan de zijde van de rijbaan ten westen van het park (plantage) vertoond de muur scheurvorming. Het herstellen van de muur aan deze zijde van Plantage is niet mogelijk op de huidige locatie maar zal minimaal 20cm verder uit de stamvoet moeten worden geplaatst. Omdat deze muur vanuit veiligheid en stabiliteit niet aangepast hoeft te worden is er vanuit het project voor gekozen deze muur te handhaven. In de groene middenberm op de Plantagelaan wordt een toekomstboom geplant. Met toekomstboom wordt een (uiteindelijk) grote boom bedoeld die zich op deze locatie ten volle kan ontwikkelen, rekening houdend met de (aan te leggen) groeiplaats, standplaats, klimaatveranderingen en Beheer. Deze boom zal een visuele groene verbinding gaan vormen tussen de bestaande bomen op de Plantage en het Plantsoen. Op dit moment wordt onderzoek uitgevoerd over de te realiseren groeiplaats van de boom; bv. de toepassing van boombunker of een andere geschikte groeiplaats. De resultaten van het onderzoek zullen worden besproken met afdeling Beheer (Wegen en Groen). *Er is een Groeiplaatsonderzoek en Boomeffectanalyse uitgevoerd om te bepalen of het deels verwijderen van de muur mogelijk is. Uit dit onderzoek blijkt dat het mogelijk is.
36
Bestaande bomen, solitairen (te handhaven) Bestaande bomen, leilindes (te handhaven) Bestaande bomen (particulier eigendom, Veerstraat) Te verplanten bomen (2x) - Tilia x europaea / Hollandse Linde (Veerplein 1x) - Pyrus Nivalis / Sneeuwpeer (Plantage) Te planten bomen (2x) - Prunus spinosa / Sleedoorn - Cornus mas / Gele kornoelje Te planten bomen Toekomstboom (1x) - Quercus petraea / Wintereik 37
(het is mogelijk dat op basis van het onderzoek naar de meest geschikte groeiplaats er voor een andere boomsoort wordt gekozen).
Ontwerp Groen - plantvakken
In het ontwerp worden verschillende soorten plantvakken voorgesteld. Voor alle plantvakken geldt wel dat er voornamelijk inheemse soorten en soorten met een grote bijdrage aan de biodiversiteit worden toegepast. Op het Veerplein wordt de sfeer van een (buurt)tuin nagesteefd met de toepassing van inheemse planten. De toe te passen soorten zijn besproken met de bewoners. Ook langs de gevels is er ruimte voor het toepassen van gevelgroen zoals bv. de stokroos. Het bestaande gevelgroen, zoals de blauwe regen bij Veerplein nr.39, wordt gehandhaafd. Het groen op het Veerplein zal worden onderhouden door de bewoners onder regie van het Singelpark in bedrijf. Langs de gevels in de Veerstraat is er ruimte voor het toepassen van gevelgroen zoals kleine geveltuinen of minimale plantgaten met een stokroos of blauwe regen. Ok is de vergroening mogelijk door het plaatsen van potjes en pannen met vaste planten. De bestaande geveltuinen, de struiken (het bestaande gevelgroen) wordt gehandhaafd. In overleg met de bewoners op de Veerstraat zal de verdere vergroening worden vormgegeven. Het plantvak op de hoek van de Hogewoerd-Veerstraat wordt ingeplant met inheemse vaste planten en struiken. Het doorzicht vanaf de Veerstraat richting de Plantage dient te worden behouden.
De relatie tussen het Plantsoen en de Plantage wordt versterkt door aan beide zijden van de Plantagelaan eenzelfde soort plantvak te creëren. Ook het toevoegen van een groene middenberm op het Levendaal draagt hieraan bij. De groenvakken aan weerszijden van de Plantagelaan en de groene middenberm bevatten dezelfde combinatie van vaste planten en struiken (inheems). De beplanting in de middenberm heeft een maximale hoogte van 60cm i.v.m. het zicht op het verkeer. Zie Bijlage 1: Beplantingsplan voor de verdere uitwerking.
38
39
Ontwerp Verlichting
De bestaande Leidse masten op het Veerplein worden herplaatst (minimale verplaatsing t.o.v de huidige locatie) gekoppeld aan de ligging van de paden. In de Veerstraat staan twee Leidse masten. In overleg met afdeling Beheer (tijdens het Beheeruur) is bepaald dat er één extra lichtmast zal worden geplaatst. De Leidse masten in het park op de Plantage worden op de huidige locatie gehandhaafd. Uitzondering hierop is de lichtmast ten westen van de parkeerstrook. Deze mast wordt samen met de parkeerbetaalautomaat dichter bij de trottoirband geplaatst, in lijn met de overige lichtmasten op de Hogewoerd. Op de Plantagelaan staan bol-armaturen (Hellux-bollen) op bijpassende hogere witte masten. De armaturen zullen vanuit Beheersoogpunt moeten worden vervangen. Binnen het project is ervoor gekozen deze vervanging van de armaturen en de masten (binnen de projectgrens) mee te nemen. Het voornemen is om de masten 1:1 te vervangen, dus op dezelfde locatie terug te plaatsen. De mast op de groene middenberm wordt dichter bij de nieuwe voetgangersoversteekplaats geplaatst. Op basis van deze opstelling wordt een verlichtingsberekening uitgevoerd. De armaturen worden vanuit het Beheersbudget gefinancierd, de masten vanuit het project.
40
Bestaande Leidse masten Te verplaatsen Leidse masten Nieuwe Leidse masten Nieuwe Berlagemasten en MetroRobuust armaturen (Plantagelaan, binnen de projectgrenzen)
41
Ontwerp Meubilair Zitmeubilair
Om het tuinachtig karakter van het Veerplein te benadrukken worden metalen stoeltjes geplaatst. Een aantal van de stoeltjes worden verankerd aan het maaiveld, de rest van de stoeltjes staan ‘los’ en kunnen worden verplaatst. Aan de Utrechtste Veer, op de kop van de Veerstraat, is een verhoogd gemetseld element aanwezig. Dit zijn twee putten t.b.v. de overstort van het riool. Dit element wordt omgevormd tot zitelement. Op het bouwwerk zullen houten latten worden bevestigd t.b.v. het zitcomfort. De putten blijven ten alle tijden toegankelijk. Het bestaande zitelement op de Plantage, de gemetselde muur met geintegreerde bank, komt te vervallen. Langs het wandelpad worden drie nieuwe banken met rugleuning geplaats. Het nieuwe zitmeubilair sluit aan op de toegepaste bankjes in het Plantsoen; de Bolit.
Meubilair Boekenkast
42
De bestaande boekenkast in de Plantage wordt in het ontwerp teruggeplaatst.
Stalen stoeltjes met rugleuning. Type Luxembourg. Kleur: Poppy (rood), Honey (geel), Lagoon Blue (Blauw) Zowel los als bevestigd in de bestrating (6x vast, 6 x los) Houten latten op bestaande element, informeel zitelement Zitelelement Plantage Bolit (aansluitend op zitmeubilair Plantsoen) Bestaande zitbank handhaven (aan de singelzijde) Afvalbakken (bestaande) 50L Afvalbakken (nieuw) 50L Afvalbakken (bestaande handhaven) 140L Parkeerbetaalautomaat (bestaande automaat wordt herplaatst)
43
Ontwerp Ondergrondse containers
Op het Veerplein staan twee ondergrondse restafvalcontainers. De openingen zijn gericht op de Veerstraat. De ondergrondse containers worden op de huidige situatie gehandhaafd., de openingen van de containers worden naar elkaar geplaatst, dit betekend dat de meest zuidelijke containers 180 graden zal worden gedraaid. De containers worden omkaderd door een plantvak en blijven vanaf de Veerstraat bereikbaar.
Ondergrondse containers in de huidige situatie
Utrechtse Veer
W
Utrechtse Veer
* Ondergrondse containers handhaven op de huidige locatie, openingen naar elkaar toe.
44
Ontwerp
45
Afvalbakken
Op het Veerplein staat op dit moment geen afvalbak, één van de ondergrondse containers is uitgevoerd met een klepje. Na de herinrichting wordt er een 50L afvalbak op het Veerplein toegevoegd. De bestaande 50L afvalbak in de Plantage wordt langs het nieuwe pad herplaatst. Langs de Plantagelaan, aan de zijde van de Singel, staat een 240L-bak. Deze afvalbak is gekoppeld aan de entree van het Plantsoen en zal op de huidige locatie worden gehandhaafd.
Fietsparkeervoorzieningen
Op het Veerplein staat een los fietsenrek. Om het plein zoveel mogelijk vrij te maken van obtakels is ervoor gekozen de fietsparkeervoorzieningen op de kade in te passen. Dit is een ontwerpprincipe wat op meerdere plekken in de binnenstad wordt toegepast. Het bestaande fietsenrek wordt vervangen door fietsaanleunbeugels. De fietsaanleunbeugels op de Hogewoerd worden, i.v.m de herschikking van de parkeervakken, herplaatst aan de zijde van de woningen.
Ontwerp Afwatering
Het profiel op de Hogewoerd en de Plantage wordt niet aangepast. De afwateringsprincipes blijven in deze straten gelijk. Het Veerplein en de Veerstraat ondergaan qua ontwerp de grootste wijzigingen. Op het Veerplein wordt voor een groot deel onthard (vergroend), de afwatering is richting de groenvakken. T.p.v de plantvakken wordt folie langs de bestaande gevels toegepast. Dit om mogelijke doorslag van vocht te voorkomen. De Veerstraat wordt á niveau. Het profiel ligt deels op één oor (t.h.v. het Veerplein), richting de Hogewoerd gaat het profiel langzaam over in tonrond. De afwatering loopt richting de keienstrook met roostergoten. De Utrechtse Veer watert af richting de Nieuwe Rijn, evenals in de huidige situatie. In het ontwerp voor de Plantagelaan wordt de bestaande bandenlijn langs de rijbaan en het asfalt gehandhaafd. Het hoogteprofiel blijft instand en zo ook het afwateringsprincipe (tonron, afwatering richting de trottoirkolken). Uitzondering hierop is het deel t.p.v de middenberm. T.p.v de inpassing van de grotere middenberm en het toevoegen van de drempel wordt dit deel van de rijbaan (asfalt) opnieuw aangelegd. Het afwateringsprincipe van dit deel sluit aan het bestaande principe, afwatering richting de trottoirband met trottoirkolken. Het profiel vanaf de trottoirband richting het groen wordt wel aangepast.
Het trottoir en de fietsstrook komen op hetzelfde niveau te liggen en worden geschieden door een keienstrook met roostergoten. Zowel het trottoir als de fietsstrook liggen op één oor en wateren af op deze keienstrook .
46
Keienstrook met roostergoot (bestaande) Trottoirkolken in trottoirband Afwateringsrichting
47
Ontwerp Kabels en leidingen
In principe worden er ten behoeven van de herinrichting geen aanpassingen aan de kabel- en leidingenstructuur verricht. Aan de Utrechtse Veer is nog een betonnen ondergrondse bak aanwezig voor de water- en electra- aansluiting voor woonboten. De woonboot behorende bij deze bak is verplaatst t.b.v. de Singelparkbrug, deze bak komt te vervallen. Door Liander en Dunea zijn de aansluitingen afgekoppeld.
48
49
Ontwerp Materialisering
Het ontwerp wordt uitgevoerd cf. het Handboek Kwaliteit openbare ruimte. Met de voorgeschreven materialen wordt de leesbaarheid van de stad en de leidse identiteit vergroot.
Trottoir De trottoirs in het gehele plangebied worden uitgevoerd in gebakken klinkers, waalformaat, halfsteensverband, Binnenste Beter mix.
Veerplein Voor de paden door het groen wordt gebruik gemaakt van de bestaande gele klinkers op het Veerplein. De kwaliteit is zodanig dat het nog kan worden hergebruikt. De bestaande klinker wordt gecombineerd met de klinkers uit het Binnenste-beter-mix pallet (70% Paviona, 20% Bruno, 10% Incana bezand). Op deze manier blijft de relatie met het binnenstadspalet aanwezig maar krijgt het plein zijn eigen uitstraling. Door af te wijken van de standaard kleur die wordt toegepast in rijbanen en trottoir wordt het verblijfkarakter van deze plek benadrukt. Rijbaan De rijbanen worden uitgevoerd in gebakken klinkers, dikformaat, keperverband, Binnenste Beter mix. In de Veerstraat en de Utrechtse Veer (binnen het plangebied) wordt het trottoir gescheiden van de rijbaan door een granieten keienstrook met roostergoten. Op de Plantagelaan wordt het fietspad van het trottoir gescheiden van het trottoir ook gescheiden door een keienstrook, De keien (afmeting ca.14x14cm) zijn aan de boven- en onderzijde gezaagd, alle 4 de zijden gekloofd, bovenzijde gevlamd, getrommeld. Afwatering Roostergoten worden in de keienstroken ingepast. Drempels Drempels worden uitgevoerd in gebakken klinkers, dikformaat, keperverband, Binnenste Beter mix. Markering wordt meegestraat. Markering uitvoeren in witte gebakken klinkers
Parkeerplaatsen (op trottoir) De parkeerplaatsen worden uitgevoerd in waalformaat, halfsteensverband. De markeringen worden uitgevoerd in witte gebakken klinkers
Markeringstegel fietspad Markering fietspad m.b.v. een fietssymbooltegel: hardsteen, afmeting: 59x59cm, symbool gevuld met wit epoxy voorzien van glasparels Fietssymbooltegel (met afstandhouders) zonder strek van gebakken klinkers, direct in het keperverband, DF, Binnenste beter mix in gestraat. 50
Materialisering Voetgangersoversteekplaatsen Op de Plantagelaan wordt de bestaande voetgangersoversteekplaats (vop) ingepast. De VOP op de rijbaan (asfalt) wordt uitgevoerd in Thermoplast. De markeringen in het fietspad (klinkerbestrating)
Verlichting In het ontwerp worden bestaande Leidse masten deels gehandhaafd en deel verplaatst. Er wordt 1 nieuwe mast toegevoegd (Veerplein, Veerstraat en de Hogewoerd).
Op de Plantagelaan worden de Hellux-bollen inclusief mast vervangen door de Metrorobuust armatuur en de Berlagemast. Toepassen van een enkele en dubbele uithouders. Kleur RAL 7016, lichtpunthoogte 8m.
Zitelementen Langs het pad door de Plantage wordt Bolit-zitbank toegepast (aansluitend op zitmeubilair Plantsoen).
Veerplein: Stalen stoeltjes met rugleuning. Type Luxembourg Kleur: Poppy (rood), Honey (geel), Lagoon Blue (Blauw) Zowel los als bevestigd in de bestrating 6x vast, 6 x los
Fietsparkeervoorzieningen Aanleunbeugel Falco, betonvoet onder maaiveld (Ral 7016)
51
veerplein
52
oversteek
parkeervak
Plantage
DO Veerplein en omgeving
Bijlage 1 Beplantingsplan
53
Prunus spinosa, Sleedoorn
Quercus petraea, Wintereik
Cornus mas, gele Kornoelje
Bomen Plantage
54
Verplanten leilinde
55
Referentie, repeterende soorten en een eenheid in beeld
referentiebeeld
Beemd ooievaarsbek
Margriet
Margriet
Peen
Gele toorts
Beemd ooievaarsbek
Beemd ooievaarsbek
Blauwe knoop
Dagkoekoeks bloem
Brunel
Martgriet
cichorei
Veldsalie
Bermzegge
Dagkoekoeks bloem
Peen
Grote pimpernel
Bermzegge
Bermzegge
Margriet
Blauwe knoop
Brunel
Dagkoekoek sbloem
Beemd ooievaarsbek
Blauwe knoop
300 cm.
Een repeterend plantschema van 3X3 meter met soortvakken van 60x 60 cm. In een blok zitten vulsoorten (fel groen) en solitairen (mosgroen) De blokken zijn aansluitbaar en geven een ongedwongen uiterlijk.
Plantconcept zon
300 cm.
56
57
Gewone eikvaren
cichorei
Gele dovenetel
Peen
Gele toorts
Blauwe knoop
Bosandoorn
Brunel
Bosandoorn
Grote pimpernel
Gele dovenetel
Bos ooievaarsbek
Gele dovenetel
Bos ooievaarsbek
Bos ooievaarsbek
Blauwe knoop
Brunel
Gewone eikvaren
Veldsalie
Bosandoorn
Bos ooievaarsbek
Blauwe knoop
Gele dovenetel
Peen
Gewone eikvaren
300 cm.
Een repeterend plantschema van 3X3 meter met soortvakken van 60x 60 cm. In een blok zitten vulsoorten (fel groen) en solitairen (mosgroen) De blokken zijn aansluitbaar en geven een wild uiterlijk.
Plantconcept schaduw
300 cm.
58
Impressie plantconcept
59
Dit randje met lage beplanting zal overkoken van de beplanting tegen gaan. Daarnaast zal de maagdenpalm de kale stukken overgroeien en vroeg in het voorjaar een bloemetje geven.
De randen van de borders langs de route krijgen een rand van 20 cm. met blauwe Maagdenpalm.
opofferingsgroen
“Opofferingsgroen” borderranden
60
Vergroenen parkeervak
Drie solitaire inheemse rozen (hondsroos en egelantier) steken er bovenuit . De witte hondsroos op de hoek verwijst naar de Veerstraat en beide rozen zullen doorsteekbaarheid verkleinen.
Een onderbegroeiing van beemdooievaarsbek, bosaardbei en blauwe knoop.
Het groene parkeervak.
61
Lange Ereprijs
Bosroos (kruipend)
Hertshooi
Beemdooievaarsbek op een bedje van vinca
Plantvak Plantage
62
Oversteek OversteekPlantagelaan Plantagelaan
Hypericum calycinum, Hertshooi (sol)
Philadelphus 'Manteau d'Hermine‘, Dwergboerenjasmijn (sol)
Philadelphus 'Manteau d'Hermine‘, Dwergboerenjasmijn
Rosa arvensis, bosroos
Hypericum calycinum, Hertshooi
63