210077 Bijlage 2 Havenplein Inrichtingsplan openbare ruimte–Ontwerpverantwoording – juli 2021
Tekst van het document
Havenplein Inrichtingsplan openbare ruimte - Ontwerptoelichting Juli 2021
Colofon Opdrachtgever: Gemeente Leiden Vervaardiging: Gemeente Leiden Visualisaties/beeldmateriaal: Gemeente Leiden en de Visualisatiekoning Datum: Juli 2021 Behorende bij: Uitvoeringsbesluit Havenplein (Definitief ontwerp Havenplein) Status: Definitief
Voorwoord Voor u ligt het de ontwerpverantwoording behorende bij het inrichtingsplan "Havenplein". Het voorlopig ontwerp is vastgesteld in een kaderbesluit in 2017.
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
3
4
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
1. iNLEIDING 1.1 Scope 1.2 Opdracht 1.3 Projectgrens 1.4 Doel 2.
Kaders
7 7 7 7 8
3. CONTEXT & vISIE 3.1 Visiekaart openbare ruimte Binnenstad 3.2 Historische context 3.3 Visie
9 10 11
4. Huidige situatie 4.1 Opbouw profiel en ruimtegebruik 4.2 Probleemanalyse
12 14
5. Ontwerp 5.1 Ontwerpuitgangspunten en ingrediënten 5.2 Van Schetsontwerp naar Voorlopig ontwerp 5.3 Van Voorlopig ontwerp naar Definitief ontwerp 5.4 Groeimodel 5.5 Opbouw profiel 5.6 Voetgangers 5.7 Fietsers
16 14 18 20 22 25 26
Hoek Havenplein-Oude Vest Fietsparkeren
5.8 Autoverkeer
27
Laden en lossen Parkeren
27 27
5.9 Groen
29
Bomen Plantvakken
29 30
5.10 Terrassen 5.11 Verlichting 5.12 Afvalinzameling en afvalbakken 5.13 Bewegwijzering 5.14 Brievenbus 5.15 Zitelementen 5.16 Overige elementen 5.17 Banieren 5.18 Afwatering 5.19 Kabels en leidingen 5.20 Materialisering
33 34 35 35 35 35 35 36 37 37 38
6. BIJLAGE Ontwerptekeningen, Profielen en details Definitief ontwerp
41
26 26
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
5
Oude Herengrach t O ude V es t en Hav
mm Haarle
O ud
t erstraa
e Rijn
Herengracht
Havenka
Projectgebied
6
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
de
1. Inleiding 1.1 Scope
1.4 Doel
Projectscope IP Bereikbaarheid: Ja Voetganger/ Fiets: Verbeteren zicht fietser bocht Havenplein-Oude Vest
Voor het Havenplein zal van gevel tot gevel een ontwerp voor de openbare ruimte worden opgesteld. Het doel van de herinrichting van het Havenplein is meerledig: 1. Het Havenplein vormt een belangrijke schakel in het fietsverkeer richting de binnenstad. Via het Havenplein vervolgt de fietser of via de Oude Vest of via de Haarlemmerstraat zijn weg richting de binnenstad en vice versa. Door het beperkte zicht t.p.v. de bocht Oude Vest-Havenplein heerst er op dit moment een gevoel van onveiligheid. 2. Vergroten van de verblijfskwaliteit van de ruimte ten opzichte van het huidige verkeerskundige karakter en het versterken van het karakter van de binnenstad d.m.v. materialisering en de indeling van het profiel. 3. De herinrichting van het Havenplein draagt bij aan de uniformiteit en leesbaarheid van de binnenstad en de verschillende stedenbouwkundige structuren. 4. In de binnenstad wordt extra aandacht geschonken aan de specifieke doelgroep van blinden en slechtzienden. De belangrijkste en drukst belopen routes tussen de belangrijkste openbaar vervoerlocaties en het kernwinkelgebied zijn aangeduid als geleideroute. Wat betreft de ov- locaties gaat dit concreet over het trein- en busstation Leiden Centraal, en de belangrijkste bushaltes die het kernwinkelgebied bedienen. Bovenstaande is opgenomen in de kaart ‘Toegankelijke
1.2 Opdracht Opdracht: Uitvoering projectscope volgens handboek openbare ruimte – ambitieniveau ‘Normaal’. Om de gewenste doelen voor deze locatie te bereiken is er tijdens het ontwerpproces een keuze gemaakt om het plangebied van Gevel tot Gevel her in te richten volgens het Handboek Kwaliteit openbare ruimte. Bij een gevel tot gevel herinrichting is er de mogelijkheid om het profiel aan te passen en volgens het Handboek Kwaliteit openbare ruimte uit te voeren. De herinrichting vindt plaats binnen de totale breedte van een straat, in de openbare ruimte, op grondgebied van de gemeente Leiden.
1.3 Projectgrens Het plangebied loopt vanaf de kop van de Haarlemmerstraat tot aan de Grote Havenbrug.
binnenstad Leiden’ welke is afgestemd met het Platform Gehandicapten Leiden en Koninklijke Visio. (vastgesteld in projectopdracht Openbare ruimte Projecten Binnenstad en opgenomen in het Handboek Kwaliteit openbare ruimte) De Haven en het Havenplein worden in deze kaart aangewezen als ‘Toegankelijke looproute algemeen’. Dit houdt in dat voor deze routes extra aandacht is voor de toegankelijkheid voor alle binnenstadbezoekers. De herinrichting draagt bij aan het faciliteren van een comfortabele en obstakelvrije looproute over het Havenplein. Het Havenplein vormt een ‘steppingstone’ tussen de Haven en de Haarlemmerstraat. 5. De Haven-Havenplein-(gedeelte) Haarlemmerstraat is in de visie ‘Verder met de Binnenstad’ aangewezen als aanloopstraat richting het kernwinkelgebied. In de aanloopstraten ligt de nadruk op de voetganger. In de aanloopstraat wordt de bezoeker ontvangen en doorgeleid naar de plek waar ze willen zijn.
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
7
2. Kaders Algemeen overzicht beleidskaders De gemeente Leiden heeft een breed scala aan kaders vastgesteld die van invloed zijn op het het project. Deze vigerende beleidsdocumenten, vastgestelde kaders, visies, afspraken en beheerplannen zijn van toepassing op dit project. In het bijzonder zijn de onderstaande documenten van toepassing op de voorbereiding en realisatie van het project; • • • • • • • •
• • • •
8
Handboek kwaliteit openbare ruimte Kadernota kwaliteit openbare ruimte Visie 'Verder met de Binnenstad' Beleidsplan openbare verlichting 2013 Parkeervisie Leiden 2020-2030 Terrasverordening 2020 Programma autoluwe Binnenstad Kaderbesluit Openbare ruimte projecten binnenstad Oude Herengracht, Havenplein, Koepoortsbrug, Ir. Driessenstraat-Oosterkerkstraat Beleidsregels Parkeernormen Leiden 2020 Mobiliteitsnota 2020-2030 Parkeervisie Leiden Auto- en Fietsparkeren 20202030 Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie en Biodiverse vergroening
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
3. Context & Visie 3.1 Visiekaart openbare ruimte Binnenstad Leesbaar maken van de stad, de stedenbouwkundige structuren met Leidse identiteit In de binnenstad van Leiden zijn verschillende stedenbouwkundige structuren en tijdlagen aanwezig. Deze verschillende structuren en lagen zijn op dit moment minder goed herkenbaar en zichtbaar. Uitgangspunt voor de herinrichting van de openbare ruimte is het weer leesbaar maken van deze structuren in de stad. De vormgeving van de openbare ruimte wordt hiervoor ingezet. Voor een aantal grote projecten waaronder de Centrumroute, Haarlemmerstraat en Breestraat zijn visiekaarten opgesteld die voortborduren op de visie. Deze visiekaarten zijn gecombineerd in één kaart. Aan deze kaart zijn de projecten behorende bij ‘Openbare ruimte projecten Binnenstad’ toegevoegd. Met behulp van de kaart worden verschillende plannen voor de openbare ruimte aan elkaar verknoopt en kunnen verbindingen tussen verschillende plannen worden gerealiseerd. Aan de hand van deze kaart kunnen tevens de ontwerpvisies en opgaves worden geformuleerd en verscherpt. Visiekaart openbare ruimte binnenstad Leiden
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
9
3.2 Historische context De binnenstad heeft twee dijken langs de Rijn, de zuidelijke rijndijk en de noordelijke rijndijk. De noordelijke rijndijk wordt gevormd door de Morsstraat/Haarlemmerstraat en de Haven. De rijndijk loopt binnen de singels van Zijlpoort naar Morspoort. In het verleden werd de stad begrensd door de Oude Zijlpoort en de Blauwpoort. De Oude Zijlpoort lag waar nu het huidige Havenplein ligt. Het Havenplein is gelegen op het kruispunt van twee historische, stedenbouwkundige structuren; de noordelijke rijndijk en de middeleeuwse gracht. Het vormt de overgang van de middeleeuwse kern naar de 17e -eeuwse ring.
Havenplein ca 1850
Havenplein ca 1900
Havenplein ca 1955
Havenplein ca 1932
10
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Vanuit historisch oogpunt vormt het Havenplein een kruising van twee historische structuren; die van de rijndijk en de middeleeuwse gracht. Dit maakt het Havenplein tot een bijzondere plek, een plek dat kan worden ingezet als verbinding tussen de verschillende structuren. Het profiel van de brug wordt ingezet om de verblijfskwaliteit te vergroten.
O ude V es t mm Haarle
O ud
Oude Herengrach t
3.3 Visie
Haven
t erstraa
e Rijn
Havenka
de
Visiekaart openbare ruimte - Kruispunt van 2 historische structuren; noordelijke rijndijk en middeleeuwse gracht - Overgang tussen 2 tijdlagen; Middeleeuwse kern, 17e eeuwse ring
Historische kaart 1545
Historische kaart 1675
Historische kaart 1850
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
11
4. Huidige situatie 4.1 Opbouw profiel-Ruimtegebruik Het Havenplein is in de huidige situatie vooral een verkeersruimte. Vanaf de Oude Vest richting de Oude Rijn ligt een rijbaan voor de bebouwing (kop Haarlemmerstraat). De rijbaan vanaf de Grote Havenbrug sluit hier haaks op aan. Het gebruik van deze rijbanen is gemengd. Door deze rijbaan wordt het plein in twee stukken opgedeeld. De rijrichting van deze rijbaan is vanaf de Grote Havenbrug in twee richtingen. Zowel de Oude Vest als de Oude Rijn zijn eenrichtingsverkeer, de route loopt vanaf de Oude Vest richting de Oude Rijn. Aan de zuidzijde wordt het Havenplein nog ontsloten via de Scheluwbrug en de Kleine Havenbrug. Beide bruggen zijn fietsbruggen. Direct grenzend aan de rijbaan liggen parkeervakken (12pp) in parkeerhavens. De parkeerhavens zijn vrij ondiep waardoor het parkeervak al op de rijbaan begint. Drie van deze plekken hebben een dubbelgebruik, overdag laad-losplekken en ’s avonds parkeerplekken. Een van de parkeervakken is aangewezen als een 'Autodate' (deelauto). De parkeerdruk in en rond het plangebied is hoog.
De route Haven-Havenplein via de HaarlemmerstraatOude Vest is een veelgebruikte fietsroute richting de binnenstad. Vooral de Haarlemmerstraat wordt veelvuldig gebruikt. In het kader van de herinrichting van de Haarlemmerstraat is het wenselijk dat niet alle fietsers vanzelfsprekend de Haarlemmerstraat gebruiken. Het gebruik van de Oude Vest als fietsroute dient te worden gestimuleerd. In de huidige situatie wordt de Oude Vest, en met name de bocht van/naar het Havenplein als onveilig ervaren. Komende vanaf de Oude vest is er slecht zicht op het tegemoet komende fietsverkeer en voor de fietsers is er komende vanaf het Havenplein slecht zicht op tegemoetkomend autoverkeer vanaf de Oude vest. Dit komt door het smalle profiel op de Oude Vest en de kleine afstand tussen de bebouwing en de rijbaan aan de pleinzijde. Het Havenplein maakt deel uit van de toegankelijke aanlooproute richting de binnenstad. In de huidige situatie is er geen hoofdlooproute aan te wijzen. Aan beide zijden van de rijbaan is er ruimte voor de voetgangers aanwezig. In het verlengde van deze routes zijn er twee VOP’s aanwezig die samenkomen t.h.v. de Haarlemmerstraat. Op de hoek van het plein is een coffeeshop gesitueerd. De bezoekers (met de auto) van de coffeeshop veroorzaken veel parkeer- en geluidsoverlast. Op het plein is aan de zuidzijde een eilandterras aanwezig*.
Tussen het water en het eilandterras is er weinig ruimte om als niet-terrasbezoeker langs het water te lopen.
12
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Op het Havenplein zijn verschillende elementen elementen in de openbare ruimte aanwezig; een oude stadsklok, een parkeerbetaalautomaat, een brievenbus, zitmeubilair, ondergrondse containers, fietsparkeervoorzieningen en lichtmasten. Behalve veel elementen zijn er op het Havenplein veel verschillende bestratingsmaterialen toegepast. Op het maaiveld zijn zowel gebakken als betonnen materialen te herkennen. Op het plein staan drie bomen, twee van de 1e grt en één van de 2e grt. De leuningen rondom het Havenplein zijn vergroend door middel van plantenbakken. *op dit moment is er een kleiner 'Corona'-terras op het Havenplein aanwezig.
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
13
4.2 Probleemanalyse
!
!
Knelpunten • Veelvoud aan toegepaste materialen, niet aansluitend bij de gewenste beeldkwaliteit
14
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
!
Knelpunten • Gevaarlijke en onoverzichtelijke bocht Havenplein Oude Vest • Weinig zicht op water, ontbreken route langs water door ligging terras • Uitstraling van een verkeersplein/ruimte i.p.v een verblijfsruimte
Huidige situatie; Slecht zicht op tegenliggers.
Huidige situatie;
Hoek Havenplein-Oude Vest
Combinatie van gebakken en betonnen materialen
Huidige situatie; Slecht zicht op tegenliggers.
Situatie terras 2017-2018
Huidige situatie; Combinatie van gebakken en betonnen materialen
Hoek Oude Vest-Havenplein
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
15
5. Ontwerp 5.1 Ontwerpuitgangspunten en ontwerpingrediënten • Versterken leesbaarheid stedenbouwkundige structuren Met de herinrichting van het Havenplein wordt vanuit de ruimtelijke context ingezet op het benadrukken van de plek in het netwerk (een kruising van twee structuren). Aan deze plek kan een eigen identiteit worden meegegeven. • Van verkeersruimte naar verblijfsgebied, vergroten verblijfskwaliteit De verandering van een gebied met een verkeerskundig karakter naar een verblijfsvriendelijk karakter wordt met behulp van een aantal ingrepen ingezet; meubilair, materialisering, vergroening
Eigen identiteit
• Het creëren van een toegankelijke (aan)looproute; Het bieden van een doorgaande comfortabele looproute vanaf de Haarlemmerstraat richting de Haven en vice versa. • Verbeteren verkeersveiligheid/overzicht bocht Oude Vest De verschuiving van de rijbaan betekend dat er t.p.v het Havenplein wordt afgeweken van de historische doorlopende rijndijkstructuur. • Aansluiten op ontwerp Haarlemmerstraat •
16
Inpassen bestaand groen, waar mogelijk vergroenen (vergroten biodiversiteit en bijdrage aan klimaatadaptatie)
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Vergroten verblijfsruimte + Vergroten zichtbaarheid water
Verbeteren zicht hoek Oude Vest-Havenplein
5.2 Van Schetsontwerp naar Voorlopig Ontwerp Aan de hand van deze opgave is gestart met het opzetten van een Schetsontwerp, binnen het bestaande profiel. Dit is als volgt gedaan: In het Schetsontwerp werd voorgesteld de routing van de fietser in één richting, richting de binnenstad, los te koppelen van het autoverkeer. Voor het Havengebouw langs wordt een fietsstrook van 2,00m aangelegd. Doordat de fietsstrook dichter bij het water komt te liggen is de fietser eerder zichtbaar voor het verkeer vanuit de Oude Vest. Deze fietsstrook wordt d.m.v. een keienstrook gescheiden van het trottoir. Tussen de fietsstrook en de bestaande rijbaan ontstaat een ‘eiland’ waarbij de bestaande boom kan worden gehandhaafd. De verharding rondom de bestaande boom wordt deels verwijderd en vervangen door bloeiende onderbeplanting. Aan de zijde van het havengebouw en aan de zuidzijde van het beplantingsvak is een trottoir van minimaal 2,00m aanwezig t.b.v. de comfortabele looproute vanaf de Haven richting de Haarlemmerstraat. Het ‘eiland’ en de fietsstrook worden conform het Handboek Kwaliteit Openbare ruimte uitgevoerd in gebakken klinkers (Binnenste Beter Mix). In navolging van het eerste ontwerp is de ligging van de fietsstrook en het ‘eiland’ verder geoptimaliseerd.
Vanuit het Schetsontwerp volgden een aantal knelpunten: 1. Bij het introduceren van een fietsstrook is niet te voorkomen dat fietsers ook in tegenovergestelde richting (vanaf de Oude Vest richting de Haven) gebruik gaan maken deze strook. De breedte van de fietsstrook in het ontwerp is gebasseerd op eenrichtingsverkeer. De breedte kan worden aangepast naar een tweerichtingsverkeer fietspad. Dit zou betekenen dat de bestaande boom niet kan worden gehandhaafd. Behoud bestaande bomen is een uitgangspunt Daarnaast ontstaat er ter plaatse van de aansluitingen van de fietsstrook op de rijbaan een extra kruising van het fietsverkeer met het autoverkeer. Vanuit de verkeersveiligheid is dit niet wenselijk. 2. Het uitvoeren van het ‘eiland’ en de fietsstrook in gebakken klinkers (Binnenste Beter Mix) betekent dat er nog een extra bestatingsmateriaal aan het plein wordt toegevoegd. Dit komt de ruimtelijke kwaliteit van deze bijzondere plek en de leesbaarheid van de verschillende stedenbouwkundige structuren niet ten goede.
2
1
Schetsontwerp
Naar aanleiding van deze twee punten is er besloten om voor het gehele plein een inrichtingsplan op te stellen waarbij de eerder genoemde uitgangspunten en doelen kunnen worden uitgewerkt.
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
17
5.3 Van Voorlopig Ontwerp naar Definitief Ontwerp Na vaststelling van het Kaderbesluit en het bijbehorende Voorlopig ontwerp is op basis van veranderde uitgangspunten wijzigingen in het ontwerp doorgevoerd. 1. Aanpassing contouren eilandterras cf. de huidige terrasverordening. 2. Deze aanpassing biedt ruimte voor extra vergroening in de vorm van plantvakken met onderbeplanting. Een bestaande en de nieuwe boom komen hierdoor in de open grond te staan i.p.v de verharding, (betere groeiomstandigheden). 3. Aanvullend groeiplaatsonderzoek Havenplein. In dit onderzoek wordt de aanbeveling gedaan de bestaande boom (1,45m) te verplaatsen. Dit komt het eindbeeld van de boom (vorm van de kroon) ten goede. 4. Door de gewijzigde vormgeving op het plein zijn de 3 zitbanken uit het VO vervangen door 6 vaste stoeltjes omdat deze beter passen bij de ingezette vomentaal. 5. Toevoegen van een afvalbak, extra fietsklemmen (afhankelijk van de inpassing van banieren, zie punt 6)
18
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
6. Inpassing banieren. Vanuit citymarketing worden er op diverse locaties in Leiden banieren ingepast. Dit is ook het geval bij de haven. Het voorstel was eerst om deze banieren op het Driehoeksplein bij de haven te plaatsen, redelijk dicht bij woningen. Vanwege de geluidsoverlast die banieren kunnen veroorzaken stuitte dit op bezwaar van bewoners. Hierdoor is een andere locatie bij de haven gezocht, verder weg van woningen, dat is het Havenplein geworden. De definitieve locatie en het aantal banieren is ten tijde van het opstellen van dit document nog niet bekend. 7. Doortrekken keienstrook vanaf de Haarlemmerstraat richting het Havenplein 8. Inpassen voetgangersoversteekplaats in de hoofdlooproute vanaf de binnenstad richting de Haven en vice versa.
3
3
7
7
5,6 1
1 4
8
2
5,6
1 4
4
Voorlopig ontwerp
Definitief ontwerp
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
19
5.4 Groeimodel Het definitief ontwerp is een groeimodel. Op het definitieve ontwerp is een 'variant' opgesteld. Het verschil tussen het voorgelegde Definitieve ontwerp en de variant is het aantal ingepaste parkeerplaatsen. In het definitieve ontwerp zijn negen parkeerplaatsen en één laad- en losplek ingepast. Op dit moment is staat de parkeerdruk het hier niet toe extra parkeerplaatsen (de 5 parkeerplaatsen aan weeerszijden van de rijbaan) op te heffen. Mocht in de toekomst de parkeerdruk het toelaten, door de voorgestelde ingrepen vanuit Programma Autoluwe Binnenstad, dan kunnen de 5 parkeerplaatsen worden opgeheven. Deze vrijgekomen ruimte wordt dan ingezet voor vergroening en extra ruimte voor de voetganger. Door relatief kleine aanpassingen aan het definitieve ontwerp kan dit in de toekomst nog worden uitgevoerd.
20
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Definitief ontwerp
Groeimodel
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
21
5.5 Opbouw profiel Het gehele Havenplein wordt uitgevoerd in gebakken materialen, aansluitend op de materialisering van de Haarlemmerstraat. Het profiel is opgebouw uit een rijbaan met aan weerszijden brede trottoirs. De rijbaan heeft een gemengde functie, het fiets- en autoverkeer maakt gebruik maken van dezelfde rijbaan. De ligging van de rijbaan wordt meer richting het noorden verschoven. De verschuiving van de rijbaan betekend dat er t.p.v het Havenplein wordt afgeweken van de historische doorlopende rijndijkstructuur. Door de verschuiving wordt het zicht vanaf de Oude Vest op het Havenplein (en het fietsverkeer) verbeterd. Het verschuiven van deze rijbaan zorgt er voor dat er meer ruimte ontstaat aan de zuidzijde van het plein. Deze ruimte wordt ingezet t.b.v. de comfortabele looproute voor de voetganger, vergroening van het plein, ruimte voor het terras en ruimte voor een looproute langs het water. De rijbaan grenzend aan de westgevels van het Havenplein wordt richting het oosten geschoven. Het trottoir voor de gevels kan hierdoor worden verbreed. De bocht ter plaatse van de Oude Vest- Havenplein wordt ruimer wat het zicht op dit punt verbeterd. Het parkeren wordt niet meer opgelost in parkeerhavens. In het ontwerp wordt er 'geparkeerd op het trottoir'. Wanneer er geen auto's geparkeerd staan kan de
22
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
ruimte door voetgangers worden gebruikt. Tijdens de eerste verkenning is het niet mogelijk gebleken alle parkeerplaatsen terug te brengen in het ontwerp. In de huidige situatie zijn er twaalf plekken aanwezig, waarvan er drie laad- en losplekken en één plek voor een deelauto. In het ontwerp brengen we 9 parkeerplaatsen (inclusief 1 plek voor een deelauto) en 1 laad- en losplaats terug. De laad en losplaats kan buiten de vensterijden gebruikt worden door andere gebruikers. De bestaande bomen worden behouden. Met name de omvang van de Kastanje en de Eik zijn door hun fraaie grote boomkronen groene accenten op het plein. Aan het plein wordt een extra boom ingepast. De ruimte wordt verzacht door het toevoegen van plantvakken. Per thema zal verder op het ontwerp worden ingegaan.
Definitief ontwerp
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
23
Definitief ontwerp
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
24
5.6 Voetgangers De ruimte voor de voetganger wordt, t.o.v de huidige situatie, vergroot. Dit wordt o.a. bereikt door de rijbaan anders in te passen (te verleggen) en de rijbaanbreedtes conform het huidige 30km/u- regime vorm te geven. Het verleggen van de rijbaan op het Havenplein zorgt ervoor dat er ruimte ontstaat een logische en ruime voetgangersroute over het plein, vanaf de Haarlemmerstraat richting de Haven en vice versa. De plantvakken begeleiden de voetganger over het plein. Tegelijktijd vormen de plantvakken en buffer tussen de voetgangers en het verkeer. Het trottoir aan de zijde van de bebouwing (westzijde) wordt het trottoir verbreedt (van 2.20-2.30 meter naar 3.80 meter). Naast extra ruimte voor de voetganger biedt deze verbreding van het trottoir ook ruimte voor bv. een gevelterras. Het terras op het Havenplein wordt in het ontwerp naar het noorden verplaatst zodat er voor de voetgangers ruimte ontstaat om tussen het terras en het water te lopen. Aan deze waterzijde zijn stoeltjes geplaatst om optimaal van het uitzicht te genieten. Looproute In het ontwerp wordt één zebra teruggebracht. De zebra komt te liggen in de looproute van de voetgangers, tussen de Haarlemmerstraat en het deel van het plein met het terras. De trottoirband zal ter plaatse van de voetgangersoversteekplaats over een lengte van 3 m worden verlaagd t.b.v. de oversteekbaarheid.
Ruimte voor de voetgangers - zicht op het water Stoeltjes Extra boom + planvakken
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
25
5.7 Fietsers Hoek Havenplein – Oude Vest In de bocht Havenplein – Oude Vest is het zicht voor fietsers en automobilisten op het tegemoetkomend verkeer slecht. Verkeer vanaf de Oude Vest ziet het fietsverkeer komende vanaf de het Havenplein (en andersom) heel laat. Dit komt mede doordat de afstand tussen de rijbaan en de aangrenzende bebouwing niet groot is. Door deze afstand te vergroten en rijbaan verder van de gevels af te leggen wordt dit probleem verminderd. Deelnemers aan het verkeer hebben eerder zicht op het tegemoetkomende verkeer. Ook het verleggen van de hoofdroute voor auto’s en fietsers van en naar de Grote Havenbrug draagt bij aan de betere zichtbaarheid. Fietsparkeren In de huidige situatie staan er op het Havenplein drie groepen van informele fietsklemmen waar in totaal plaats is voor 26 fietsen. In het ontwerp worden 12 fietsaanleunbeugels ingepast. Dit biedt plaats aan 24 fietsen. (Het defintieve aantal in te passen fietsparkeervoorzieningen is afhankelijk van de inpassing van banieren).
Routing fiets Routing auto Eerder en beter zicht voor zowel fietsers als automobilisten op tegemoetkomend verkeer Afstand rijbaan en aangrenzende gevel Fietsparkeervoorziening (aanleunbeugel) 26
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
5.8 Auto De circulatie voor het autoverkeer blijft gelijk. De rijbaanbreedtes worden versmald waardoor deze passen bij de functie van de weg; 3.50 meter en één richting op de Oude Rijn, 5.50 meter en twee richtingen op het Havenplein en 4.05 meter en éénrichting op de Oude Vest. Richting de Oude Vest is iets meer maat genomen vanwege de fietsveiligheid in deze bocht. Laden en Lossen Vrachtauto’s die de Haarlemmerstraat komen bevoorraden rijden via het Havenplein de Haarlemmerstraat in. Het verkeer komt vanaf de Oude Vest of vanaf de Grote Havenbrug. Vanuit beide richtingen is het mogelijk om met grote vrachtauto’s de draaicirkels te maken.
Parkeren In de huidige situatie zijn er 9 parkeerplaatsen en 3 laaden losplaatsen. Deze bestaande plekken zijn veel kleiner dan de minimale afmetingen. De plekken zijn in enkele gevallen smaller dan 1.80m en meestal korter dan 5 meter. In het ontwerp brengen we 9 parkeerplaatsen (inclusief 1 deelauto) en 1 laad- en losplaats terug. De laad en losplaats kan buiten de vensterijden gebruikt worden door andere gebruikers. We vergroten de plekken naar 5.50 bij 2.00 meter.
Voor de coffeeshop zijn op dit moment drie laad- en losplaatsen die tussen 16.00 – 08.00 gebruikt kunnen worden door vergunninghouders. Middels cameraregistratie is gedurende drie dagen bekeken hoe deze plekken gebruikt worden. Daarop is te zien dat deze tussen 08.00 – 16.00 weinig gebruikt worden voor laden en lossen. In de avonden worden deze veel gebruikt door bezoekers van de coffeeshop. In het ontwerp brengen we slechts één van de drie laad en losplaatsen terug met hetzelfde regime als in de huidige situatie.
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
27
Rijcurves/routing laad en losverkeer
9 parkeerplaatsen waarvan 1 t.b.v. autodate/deelauto (evenals in de huidige situatie) 1 laad en losplaats (tussen 8:00-16:00) / 1 parkeerplaatsen (auto) Totaal 10 pp
28
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
5.9 Groen Bomen De bestaande bomen worden behouden. Met name de omvang van de Kastanje en de Eik zijn door hun fraaie grote boomkronen groene accenten op het plein. Bij de bestaande bomen wordt groeiplaatsverbetering toegepast. Één van de bestaande bomen komen in een groenvak te staan. De Iep aan noordzijde van het plein wordt verder van de band af geplaatst zodat langsrijdend verkeer geen schade aan de boomkroon kan veroorzaken (Er wordt ingezet op een duurzaam bomenbestand). De boombak rondom de kastanje wordt verwijderd. In het ontwerp voor het Havenplein wordt één boom toegevoegd. Bij de plaatsing van de nieuwe boom is rekening gehouden met de aanwezige (ondergrondse) ruimte en de zichtlijn vanuit de Haarlemmerstraat op de Zijlpoort. Op het Havenplein staan zoals eerder benoemd al drie bomen; een Iep, een kastanje en een Eik. De diversiteit aan boomsoorten is een bijzondere kwaliteit. Voor de keuze van de nieuwe boomsoort wordt hierop doorgezet en gekozen voor een extra boomsoort.
1
4 2 3
Bestaande bomen (1. Iep, 2. Eik, 3. Kastanje) Te planten boom (4. Esdoorn ) Plantvakken
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
29
Plantvakken De route over het plein wordt begeleid door de groenvakken. De bezoekers en voetgangers worden op een natuurlijke wijze over het plein heen geleidt. Plantvakken worden glooiiend aangelegd om optisch het volume van de plantvakken te vergroten. Zicht op het plein is van belang, bij de plantkeuze (hoogte) wordt hiermee rekening gehouden. De parkeervakken zijn d.m.v. het aangrenzende groen minder nadrukkelijk aanwezig op het plein. De verblijfsfunctie van het gebied wordt hiermee benadrukt. Zicht op het plein is van belang, bij de plantkeuze (hoogte) wordt hiermee rekening gehouden.
Strek WF
Bomen en planten in de wijk zijn door schaduw en verdamping erg van belang om het opwarmen van de straten te beperken en de nachtelijke koeling te bevorderen. Het toevoegen van groen (plantvakken en een boom) vergroot de groene uitstraling van het plein maar heeft ook een positief effect op de biodiversiteit en klimaatadaptatie.
Beplantingsplan Het principe van het beplantingsplan: • Klassieke/formele uitstraling beplanting • Scheiding tussen onderbeplanting en (nieuwe) bomen. • Robuuste beplanting aan de randen van het plein (buffer) • Inzetten op het gebruik van zoveel mogelijk inheemse heesters en vaste planten • Inzetten op op biodiversiteit (aantrekkelijke planten voor insecten en vogels) • Grotere vakken van dezelfde soort onderbeplanting toepassen • Combinatie heesters en vaste planten, een geraamte van groenblijvende soorten
Principe plantvakken · · · ·
Groene ruimte/ vorm binnen de hoofdvorm. Zicht op de ruimte 'achter' de plantvakken (overzicht) Scheiding tussen de boom kroon en de beplanting Nieuwe boom is een optische vergroening van het Havenhoofd.
·
Robuuste beplanting met een esthetische meerwaarde (bloem, geur) + meerwaarde biodiversiteit. Robuuste heersters gecombineerd met vaste planten Grotere vakken van 1 soort beplanting Klimaatboom? Boom met een bijzonder bladvorm/herfstverkleuring.
· ·
30
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
1. Viburnum tinus 2. Buddleja ‘White Ball’ 3. Buddleja ‘White Chip’ 4. Buddleja ‘Lilac Chip’ 5. Combinatie Geranium ‘Patricia’ en Lalium maculatum
5
6. Acer platanoides 'Royal Red
6 2
4
3 2
3
3
2
1
Voorstel Uitgangspunten: Robuuste heesters gecombineerd met vaste planten Klassieke uitstraling beplanting Groenblijvend geraamte gecombineerd met vaste planten Grotere vakken van 1 soort. Zicht mogelijk over de plantvakken
Heesters (inheems, robuust, aantrekkelijk voor vogels en insecten) Viburnum tinus
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
hoogte 1,50m > door snoe hoogte houden
Vaste planten, geraamte (robuust, aantrekkelijk voor vogels en insecten)
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
hoogte 10 - 15 cm 80 cm 80-100 60-80cm 60-80cm
Lamium maculatum Geranium 'Patricia' Buddleja 'White Ball' Buddleja 'White Chip' Buddleja 'Lilac Chip
Bomen Acer platanoides 'Royal Red'
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
31
1
2 32
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
4
5
6
5.10 Terrassen Op het plein is aan de zuidzijde een eilandterras aanwezig (op dit moment is er een kleiner 'Corona'-terras op het Havenplein aanwezig). Een terras past bij de gewenste verblijfskwaliteit van het Havenplein dus ook in de nieuwe situatie is er een plek voor een terras gereserveerd. Doordat de rijbaan verder van de aangrenzende bebouwing komt te liggen is er ook ruimte voor een gevelterras. Het eilandterras wordt op meer afstand van de kade af gelegd zodat er een openbare looproute aan de waterzijde kan worden gecreërd.
Contouren mogelijk toekomstig terras (cf. terrasverordening)
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
33
5.11 Verlichting Verlichting is een belangrijk structurerend en karakterbepalend element in de openbare ruimte. Op het Havenplein stonden al acht Leidse armaturen. Deze armaturen worden in het ontwerp teruggeplaatst. Naar aanleiding van het Voorlopig Ontwerp is een voorstel gedaan voor de opstelling van de verlichting. Hieruit blijkt dat er in de nieuwe situatie twee lichtmasten bij moeten worden geplaatst. Op basis van een eerdere opstelling is een verlichtingsberekening opgesteld onder begeleiding van afdeling Stadsingenieurs. De opstelling voldoet aan de ROVLnormen (Richtlijnen Openbare Verlichting). Door het toevoegen van de route langs het water aan de zuidzijde is het wenselijk, t.h.v. de stoeltjes, een extra lichtmast te plaatsen. Deze extra lichtmast is niet noodzakelijk vanuit de gewenste verlichtingssterkte. De lichtmasten staan op minimaal 2,5 m vanaf de stam (cf. Handboek Kwaliteit openbare ruimte). De bomen langs de rijbaan worden opgekroond tot een hoogte van 4,5m. De lichtpunthoogte van de Leidse armatuur zit onder de 4m (3,75m). Hierdoor vormt de boomkroon geen blokkade voor de lichtmasten. De kenmerkende verlichtingsarmaturen bij/op de aangrenzende bruggen blijven gehandhaafd.
34
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Leidse masten Bestaande lichtarmaturen aangrenzende bruggen
5.12 Afvalinzameling en afvalbakken In het ontwerp wordt aan de zijde van de grote Havenbrug een afvalbak van 140L geplaatst. Één van de ondergrondse containers heeft een klepje waar ook afval in kan worden gedaan. In de huidige situatie bevinden zich t.h.v. Havenplein nr. 2, aan de terraszijde twee ondergrondse containers. Deze ondergrondse containers worden op de huidige situatie gehandhaafd.
5.13 Bewegwijzering De voetgangersbewegwijzering wordt binnen het plangebied herplaatst. Ook wordt er fietsbewegwijzering toegevoegd.
5.14 Brievenbus In het de huidige situatie staat er een brievenbus t.h.v. het Havengebouw. In het ontwerp wordt de brievenbus verplaatst naar de gevelzijde van het plein, t.h.v. Havenplein nr. 1a-1b. De verplaatsing is afgestemd met PostNL.
5.15 Zitelementen In de huidige situatie is er één bankje aan de oostzijde van het plan aanwezig. In het ontwerp worden vijf losse stoeltjes ingepast.
Bestaande ondergrondse containers
Brievenbus
5.16 Overige elementen
Afvalbak 140L
Parkeerbetaalautomaat
De oude stadsklok en de parkeerbetaalautomaat worden in het ontwerp herplaatst.
Stoeltjes (canapé retro)
Stadsklok
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
35
5.17 Banieren Vanuit citymarketing worden er op diverse locaties in Leiden banieren ingepast. Dit is ook het geval bij de haven. Het voorstel was eerst om deze banieren op het Driehoeksplein bij de haven te plaatsen, redelijk dicht bij woningen. Vanwege de geluidsoverlast die banieren kunnen veroorzaken stuitte dit op bezwaar van bewoners. Hierdoor is een andere locatie bij de haven gezocht, verder weg van woningen, dat is het Havenplein geworden. Op dit moment liggen er verschillende modellen voor de inpassing van de banieren. De definitieve locatie en het aantal banieren is ten tijde van het opstellen van dit document nog niet bekend.
36
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
5.18 Afwatering De huidige profielopbouw wijkt qua afwatering voor het overgrote deel niet veel af van de nieuwe situatie. Aan de bandzijde wordt een keienstrook inclusief roostergoot toegepast t.b.v. de afwatering. Door het verlaagde bandzicht (3cm) zal er aan de zijde van de gevels een extra voorziening (sleufgoten) in het trottoir voor de gevels aan de westzijde moeten worden getroffen ten behoeve van de afwatering. De goten worden afgekoppeld van het riool, afwatering direct op het oppervlaktewater.
5.19 Kabels en leidingen Het huidige OV-net zal door de aanpaste lichtmast opstelling moeten worden aangepast. De overige kabels en leidingen hoeven niet te worden aangepast.
Profiel B-B’
Profiel A-A’
Profiel C-C’
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
37
5.20 Materialisering Het ontwerp wordt uitgevoerd cf. het Handboek Kwaliteit Openbare ruimte. Met de voorgeschreven materialen wordt de leesbaarheid van de stad en de Leidse identiteit vergroot. Met de gekozen materialen en elementen wordt zoveel mogelijk het karakter van verblijfsgebied benadrukt.
Trottoir De trottoirs in het gehele plangebied worden uitgevoerd in gebakken klinkers, waalformaat, halfsteensverband, Binnenste Beter mix.
Rijbaan De rijbanen worden uitgevoerd in gebakken klinkers, dikformaat, keperverband, Binnenste Beter mix. In de Veerstraat en de Utrechtse Veer (binnen het plangebied) wordt het trottoir gescheiden van de rijbaan door een granieten keienstrook met roostergoten. De keien (afmeting ca.14x14cm) zijn aan de boven- en onderzijde gezaagd, alle 4 de zijden gekloofd, bovenzijde gevlamd, getrommeld. Parkeerplaatsen (op trottoir) De parkeerplaatsen worden uitgevoerd in waalformaat, halfsteensverband. De markeringen worden uitgevoerd in witte gebakken klinkers
Voetgangersoversteekplaats Voetgangersoversteekplaatsen worden uitgevoerd in gebakken klinkers, dikformaat, keperverband, Binnenste Beter mix. Markering wordt meegestraat. Markering uitvoeren in witte gebakken klinkers
38
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Eilandterras Luikse keien. De keien (afmeting ca.14x14cm) zijn aan de boven- en onderzijde gezaagd, alle 4 de zijden gekloofd, bovenzijde gevlamd, getrommeld.
Afwatering Roostergoten worden in de keienstroken ingepast. PowerDrain V75P (Aco) (1 gootelement 500mm lang en 1 vuilvanger 500mm lang), afmeting: 135mm breed, voorzien van sleufrooster. T.h.v. de bebouwing worden sleufgoten in de trottoirs toegepast. Fineline (Aco), sleufbreedte NTB, cortenstaal opzetstuk, bovenkant opzetstuk ongevouwen. Voorzien van inspectieluik ingestraat met klinkers. Cortenstaal opzetstuk bij toepassing in straatwerk van gebakken klinkers.
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
39
Verlichting In het ontwerp worden bestaande Leidse masten deels gehandhaafd en deel verplaatst.
Fietsparkeervoorzieningen Aanleunbeugel Falco, betonvoet onder maaiveld (Ral 7016). H.o.h-afstand 90cm
Zitmeubilair Stoel Type Erdi Canapé Retro
Boomrooster Bij bomen in de verharding wordt een gietijzeren boomrooster toegepast (inclusief stalen frame). R ooster model straaldesign, zwart gelakt. Het plantgat wordt afgestrooid met basaltsplit ter voorkoming van onkruid.
Afvalbak 140L bak (Velopa)
40
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
6. Bijlage Ontwerptekeningen, profielen en details
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
41
Profiel A-A’ Bestaande situatie
42
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Profiel A-A’ Definitief ontwerp
Profiel B-B’ Bestaande situatie
Profiel B-B’ Definitief ontwerp
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
43
Profiel C-C’ Bestaande situatie
44
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Profiel C-C’ Definitief ontwerp
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
45
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
46
47
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021
48
49
Herinrichtingsplan Havenplein - Juli 2021