210063 Bijlage 1 Jaarstukken 2020

Met de steden in de Zuidelijke Randstad is gewerkt aan een gezamenlijke Groeiagenda ten behoeve van het Nationale Groeifonds. Een ander initiatief is de propositie "Kennisregio aan zee", die samen met de universiteiten van Leiden en Delft en de steden Den Haag, Zoetermeer en Delft wordt uitgewerkt met het oog op de Nationale Omgevingsvisie. Strategische samenwerking is ook nodig voor verwerving van Europese subsidies. Die samenwerking werpt vruchten af: in de periode 2014-2020 is in totaal ruim 272 miljoen euro aan Europese subsidies toegekend aan 523 Leidse projecten. Op 6 juli 2020 is de raad hierover geïnformeerd. En

Jaarverslag | 21

verder hebben we o.a. in samenwerking met de kennisinstellingen gewerkt aan de voorbereidingen richting 2022, het jaar waarin Leiden zich European City of Science (Europese wetenschapshoofdstad) mag noemen. Beleidsonderzoek brengt Leiden cijfermatig tot leven en stimuleert de hele gemeente om meer datagedreven te werken om zo de kwaliteit van beleid en besluitvorming continue te verbeteren. Zowel via de website www.leidenincijfers.nl als ook via allerlei andere uitingen zoals dashboards en feitenbladen ontsluiten we deze cijfers voor de organisatie in de stad. Sinds enkele jaren is de belangstelling binnen de gemeente voor datagestuurd werken op het gebied van bedrijfsvoering groeiend. We hebben o.a. gewerkt aan dashboards voor het KCC, WMO en Burgerzaken. De uitrol van Power BI is wel een noodzakelijke voorwaarde voor het gebruik van deze dashboards, evenals het goed en eenvoudig ontsluiten van data (datawarehouse, datamart). De samenwerking met de digitale interne audits levert een meerwaarde, evenals die met het CBS in ons UDCLeiden071. 2020 heeft zich verder gekenmerkt door veel aanvragen van onderzoeken onder collega’s over het thuiswerken, het juist weer ‘terug naar kantoor’ en over Het Leidse Werken. Evenals het monitoren van de effecten van coronacrisis op allerlei aspecten in de stad.

1A3.1 Sturing en toezicht houden op samenwerkingsverbanden In 2020 is de discussie gestart over een nieuw samenwerkingsmodel voor de bedrijfsvoering van de Leidse regio. De samenwerking is nu vormgegeven binnen een bedrijfsvoeringsorganisatie met vier eigenaren. Dit zijn Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude. Een aantal knelpunten binnen de samenwerking hebben het bestuur van Servicepunt71 doen besluiten om te onderzoeken of een ander samenwerkingsmodel beter passend is. In december 2020 is de onderzoeksopdracht hiervan vastgesteld. In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt verder ingegaan op de inhoud en achtergrond van het onderzoek. 1A3.2 Bevorderen van intergemeentelijke samenwerking De door de raad vastgesteld visienota Leiden en Regio 2019 (vastgesteld nov.2019) is richtinggevend geweest voor het optreden in regionale samenwerkingsverbanden. De koers wordt gekenmerkt door drie kernwoorden: welwillend, wederkerig en zakelijk. Ook betekent deze lijn dat het college terughoudend is in het aangaan van gemeenschappelijke regelingen. In de Leidse regio is de goede samenwerking, veelal in de vorm van informele afstemming, voortgezet. Voorschoten ontmantelt de werkorganisatie met Wassenaar en richt haar blik op de Leidse regio. De bestuurlijke vorm van het samenwerkingsverband Servicepunt71 wordt herzien. Voor samenwerking in Holland Rijnland: zie onderstaande tabel.

Veel energie is gericht op het versterken van de allianties in Zuid-Holland. Rondom mobiliteit, wonen en verstedelijking, kenniseconomie en innovatie neemt Leiden deel in diverse samenwerkingsverbanden met Rotterdam, Den Haag, Delft, Dordrecht en de provincie Zuid-Holland en de MRDH. Dit heeft geresulteerd in successen zoals een woondeal, MIRT-verkenning voor OVknoop, Groeiagenda Zuid-Holland en investeringsproposities voor het Nationale Groeifonds.

22 | Jaarverslag

Verbonden partijen Holland Rijnland Motieven en doelen deelname GR

Het bereiken van sommige maatschappelijke doelen kan alleen maar door middel van grootschalige samenwerking om slagkracht te realiseren. Vraagstukken van mobiliteit, economie, wonen, groen en RO doen zich per definitie voor op de schaal van de agglomeratie. Agendering van samenwerkingspunten kan door alle gemeenten worden geïnitieerd. Holland Rijnland is uitvoeringsorganisatie voor Regionaal Bureau Leerplicht, Woonruimteverdeling en Volwasseneducatie. In december 2019 heeft de raad de Visienota Leiden en Regio 2019 vastgesteld. Hierin wordt richting gegeven aan de taken die Leiden op de schaal van o.a. Holland Rijnland wil organiseren.

Realisatie doelstellingen en prestaties 2019

Drie regionale structurerende visienotities hebben in 2020 de aandacht bepaald: de mobiliteitsvisie, de ruimtelijke agenda en de Regionale Energiestrategie (RES). Dit heeft nog niet tot eindproducten geleid. Het regionale debat is door de covid-pandemie problematisch. Rondom de ruimtelijke agenda zijn scenario’s ontwikkeld, die verdere doordenking vragen en van invloed zullen zijn op beide ander dossiers.

Belangrijkste bestuurlijke mijlpalen 2019

Vaststellen van (meerjaren)begroting 2021 e.v.

Bijdrage 2019

Inwonersbijdrage en RBL € 1.300.121 TWO € 667.840 Regionaal Investeringsfonds € 3.076.652

Voor eigenaarsrol, zie paragraaf Verbonden Partijen

Effectindicatoren bij 1A Bestuur Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020

Bron

2017

2018

2019

2020

29%

-

37%

-

37%

Stads- en wijkenquête

51%

-

54%

-

54%

Stads- en wijkenquête

Doel 1A1 Volksvertegenwoordiging, kaderstelling en control 1A1.a Percentage inwoners dat het eens is met de stelling 'Ik voel mij vertegenwoordigd door de gemeenteraad' Doel 1A2 Dagelijks besturen van de gemeente 1A2.a Percentage inwoners dat het eens is met de stelling 'De gemeente wordt goed bestuurd'

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Beleidsterrein 1B Dienstverlening Doelen en prestaties bij 1B Dienstverlening Doel

Prestatie

1B1 Burgers, bedrijven en instellingen zijn tevreden over de publieke dienstverlening

1B1.1 Leveren van alle producten en diensten op het gebied van burgerzaken (o.a. 1 reisdocumenten, rijbewijzen, huwelijken, etc.) 1B1.2 Zorgen voor persoonlijke, betrouwbare, toegankelijke en efficiënte dienstverlening via minimaal de belangrijkste 5 kanalen die de burger van ons verwacht en die voldoen aan de moderne standaarden 1B1.3 Op orde houden basisregistraties (BRP, BAG, BGT etc.) 1B1.4 Beantwoorden van eerstelijns vragen, verstrekken van informatie en leveren van eerstelijns producten 1B1.5 Omzetten papieren archieven in digitale archieven naar de moderne standaarden

1

Onder de term producten en diensten vallen niet die producten en diensten die betrekking hebben op de Participatiewet. Informatie over die categorie is opgenomen in begrotingsprogramma 10.

Toelichting op prestaties De prestaties zijn over het algemeen goed verlopen. Zie de paragraaf 'Ontwikkelingen in 2020' voor een nadere toelichting. 1B1.5 Omzetten papieren archieven in digitale archieven naar de moderne standaarden Het Project Digitalisering Bouwdossiers zou in 2020 afgerond worden maar heeft mede als gevolg van de lockdown enige vertraging opgelopen en wordt volgens huidige planning zomer 2021 afgerond. Dan is ruim 900 meter bouwarchief gedigitaliseerd en zijn alle papieren dossiers vervangen door de digitale exemplaren.

Jaarverslag | 23

Verbonden partijen Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR) Motieven en doelen deelname GR

Uit overwegingen van kwaliteit, continuïteit en efficiency is het gewenst om samenwerking te vinden bij beleidsvoorbereiding, heffing en invordering van waterschappen en gemeentelijke belastingen, bij uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken en bij het beheer en de uitvoering van vastgoedinformatie.

Realisatie doelstellingen en prestaties 2020

Voor het zevende jaar op rij is een ISAE3402-verklaring afgegeven door de accountant.

Belangrijkste bestuurlijke mijlpalen 2020

De raad krijgt jaarlijks, op grond van artikel 35 van de Wet gemeenschappelijke regelingen, de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting. In 2020 hebben de volgende bestuurlijke mijlpalen plaatsgevonden: # Programmabegroting 2021 (juni 2020) # Begrotingswijziging 2020 # Informatie over jaarstukken 2019

Bijdrage 2020

€ 1.816.631

Voor eigenaarsrol, zie paragraaf verbonden partijen

Effectindicatoren bij 1B Dienstverlening Effectindicator

Realisatie 2017

2018

2019

2020

Streefwaarde 2020

Bron

Doel 1B1 Burgers, bedrijven en instellingen zijn tevreden over de publieke dienstverlening 1B1.a Rapportcijfer totaaloordeel telefonische dienstverlening

7,7

7,8

8,0

7,2

7,7

Enquête in eigen beheer

1B1.b Rapportcijfer totaaloordeel dienstverlening balie

8,1

7,9

8,5

8,3

8,1

Enquête in eigen beheer

1B1.c Rapportcijfer totaaloordeel digitaal loket

6,0

5,8

6,4

6,3

6,4

Enquête in eigen beheer

1B1.d Percentage Leidenaren dat de dienstverlening in het algemeen als goed of uitstekend beoordeelt

81%

-

78%

-

83%

Stads- en wijkenquête

1B1.a. Het overall cijfer voor de telefonische dienstverlening is helaas gedaald en onder de streefwaarde gekomen. De waardering voor de KCC-medewerkers aan de telefoon bleef gelukkig wel op hetzelfde hoge niveau als in 2019. De overall daling is te verklaren door een aantal zaken. Ten eerste waren er in 2020 te vaak langere wachttijden aan de telefoon. Die werden met name veroorzaakt door een zeer fors aantal ICT-storingen, door uitval van medewerkers door de coronamaatregelen en door op onvoorspelbare momenten ineens grote pieken in de aantallen telefoontjes. Ook andere teams hadden soms moeite door de coronamaatregelen om hun diensten goed te kunnen leveren. Ook dat beïnvloedde de cijfers voor de telefonische dienstverlening negatief. Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Kaderstellende beleidsstukken In 2020 zijn geen kaderstellende beleidsstukken vastgesteld.

24 | Jaarverslag

Programmabudget Bestuur en dienstverlening bedragen x € 1.000,-

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Lasten

12.143

11.558

466

12.023

11.754

269

Baten

-256

-195

34

-162

-87

-75

11.887

11.362

499

11.861

11.667

195

Lasten

9.620

9.621

-1.334

8.287

8.355

-68

Baten

-2.742

-1.991

-65

-2.056

-1.950

-106

6.877

7.630

-1.400

6.231

6.405

-174

Lasten

21.763

21.179

-869

20.310

20.109

201

Baten

-2.998

-2.186

-32

-2.218

-2.037

-181

18.764

18.992

-900

18.092

18.072

20

Toevoeging

130

130

156

286

286

0

Onttrekking

-3.444

-3.077

0

-3.077

-3.077

0

Mutaties reserves

-3.314

-2.947

156

-2.791

-2.791

0

Resultaat

15.450

16.046

-745

15.301

15.281

20

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-13

0

0

0

0

0

-13

0

0

0

0

0

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-3.077

-3.077

0

-3.077

-3.077

0

-3.077

-3.077

0

-3.077

-3.077

0

Toevoeging

130

130

156

286

286

0

Onttrekking

-327

0

0

0

0

0

-197

130

156

286

286

0

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-27

0

0

0

0

0

-27

0

0

0

0

0

Toevoeging

130

130

156

286

286

0

Onttrekking

-3.444

-3.077

0

-3.077

-3.077

0

-3.314

-2.947

156

-2.791

-2.791

0

Bestuur

Saldo Dienstverlening

Saldo Programma

Saldo van baten en lasten Reserves

Reserves programma 1 bedragen x € 1.000,-

Reserve raad

Saldo Reserve Holland Rijnland

Saldo Egalisatiereserve verkiezingen

Saldo Reserve rekenkamer

Saldo Totaal

Reserves programma 1

Verschil 2020

Verschil 2020

Jaarverslag | 25

Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > € 250.000 Bestuur In totaal is op de diverse communicatie budgetten een onderschrijding ontstaan van € 102.000. Bij de 2e rapportage hebben diverse budgetten op basis van geprognosticeerde kosten in verband met Corona extra budget ontvangen. Eind 2020 bleek dat de daadwerkelijk kosten lager te zijn uitgevallen dan de begrote kosten omdat diverse activiteiten als gevolg van Corona niet zijn georganiseerd. Tevens waren er onderschrijdingen binnen de budgetten Rekenkamer en Raad. De resultaten inzake 2020 worden verrekend met de reserves Raad en Rekenkamer. Het voordeel op de lasten binnen bestuur bestaat uit lagere bijdrage aan Holland Rijnland (€ 29.000) is 0,7% van van de totaal geraamde bijdrage. Daarnaast waren de kosten voor de leefbaarheidsmonitor en Stadsenquete over 2020 € 73.000 minder aan kosten gemaakt. Dienstverlening Er zijn geen relevante afwijkingen. Toelichting op afwijkingen Reserves Overschrijdingen op investeringskredieten Binnen dit programma zijn geen overschrijdingen op investeringskredieten. Toelichting op investeringskredieten die zijn afgesloten met een opvallend overschot 7100340 Basisregistratie ondergrond (BRO) Het ministerie van Binnenlandse Zaken rondt in 2019 de implementatie van de basisregistratie ondergrond af. Hiervoor was het krediet inesteld.

In het kader van Vris is het overgegaan naar Servicepunt71 en wordt daarom met een nog beschikbaar saldo van € 189.000 afgesloten. Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening 2020 7101237 vervanging applicatie BAG In samenwerking met Servicepunt71 zal in 2021 gestart worden met een project voor het verangen van de applicatie BAG. De uitgave op dit krediet zullen daarom in 2021 een aanvang nemen. 7101239 vervangen Topdesk en Planon In samenwerking met Servicepunt71 zal in 2021 gestart worden met een project voor het verangen van topdesk en planon. De uitgave op dit krediet zullen daarom in 2021 een aanvang nemen. 7100339 Modernisering GBA (mGBA) Aanbesteding voor de broker heeft – met vertraging – in 2019 plaatsgevonden. In 2020 zijn de voorbereidingen gestart voor de vervanging/ doorontwikkeling van de Burgerzakenapplicatie. Het betreft een regionale aanschaf en in 2021 wordt er een businesscase opgesteld. Op basis van de uitkomst van de businesscase zullen verdere stappen gezet worden.

26 | Jaarverslag

Jaarverslag | 27

2 Veiligheid

28 | Jaarverslag

Veiligheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

2 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Bestuur, Veiligheid en Handhaving

De missie van het programma Veiligheid luidt: "De gemeente Leiden staat voor een stad die veilig is en voelt op het gebied van wonen, werken en leven in samenwerking met bewoners en partners."

Ontwikkelingen in 2020 Het jaar 2020 was door corona een bijzonder jaar in het veiligheidsdomein. Er is veel aandacht geweest voor de aanpak van de coronacrisis en de gevolgen daarvan in de stad. In eerste instantie, opererend vanuit een crisissituatie in de GRIP structuur, is er veel regie geweest vanuit het veiligheidsdomein rondom alle maatregelen ter voorkoming van drukte in de stad, de juridische interpretatie van de maatregelen uit de noodverordeningen en de tijdelijke wet maatregelen covid-19 en de handhavingsstrategie die daarbij hoort. Daarnaast was 2020 ook het eerste volledig jaar van de uitvoering van het plan aanpak van het tegengaan van ondermijning. Er is veel bewustwording gecreëerd in en buiten onze gemeente. De integrale samenwerking met onze partners als politie, Openbaar Ministerie en de belastingdienst heeft nog nadrukkelijker vorm gekregen en de eerste succesvolle interventies zijn een feit. Het jaar 2020 gaat ook qua criminaliteitscijfers de boeken in als het jaar van corona. We zien een daling van de criminaliteitscijfers. Het totaal aantal misdrijven is in 2020 in Leiden, na een eerste stijging in 10 jaar, in 2019 gedaald. (6307 in 2018, 6665 in 2019 en 6083 in 2020). De cijfers in Leiden liggen in lijn met de landelijke trend. De daling in 2020 in Leiden (-9%) is sterker dan landelijk (-1%) en in het gebied van de politie-eenheid Den Haag (-2%).

Dat heeft te maken met het feit dat zaken als winkeldiefstal, fietsendiefstal, geweldsincidenten in het uitgaansgebied en woninginbraak in Leiden meer zijn gedaald dan in de eenheid en het land.

Beleidsterrein 2A Veiligheid Doelen en prestaties bij 2A Fysieke veiligheid Doel

Prestatie

2A1 Beperken criminaliteit, bewaken democratische rechtsstaat

2A1.1 Aanpak ondermijning 2A1.2 Voorkomen of aanpakken radicalisering en polarisatie 2A1.3 Voorkomen cybercrime / gedigitaliseerde criminaliteit 2A1.4 Inzet Veilig thuis 2A1.5 Inzet Veilige Publieke taak

Jaarverslag | 29

Doel

Prestatie

2A2 Beperken criminaliteit en overlast in de woonomgeving

2A2.1 Beperken van overlast van personen die verward gedrag vertonen 2A2.2 Beperken van overlast in de woonomgeving 2A2.3 Preventie woninginbraken 2A2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling / vuurwerk 2A2.5 Inzet buurt- en wijkveiligheid 2A2.6 Aanpak fietsendiefstal en fietsoverlast

2A3 Beperken jeugdoverlast en criminaliteit

2A3.1 Stedelijke jeugdaanpak

2A4 Optimale preventie en aanpak branden, rampen en crises

2A4.1 Realiseren van BRL-vakbekwame gemeentelijke crisiorganisatie 2A4.2 Planvorming rondom grootschalige risicovolle evenementen 2A4.3 Inzet bij rampen en crises 2A4.4 Optimale preventie brandveilighed

2A5 Veilig ondernemen en veilig uitgaan

2A5.1 Risicoscan, coördinatie vergunningverlening evenementen 2A5.2 Handhaven bij evenementen 2A5.3 Bijdrage aan veilig ondernemen 2A5.4 Handhaven coffeeshopbeleid / Regulering wietteelt 2A5.5 Coördinatie vergunningverlening horeca 2A5.6 Handhaven horecaregelgeving 2A5.7 Handhaven prostitutiebeleid

Toelichting op prestaties 2A1.1 Aanpak ondermijning Binnen het programma aanpak ondermijning zijn in 2020 mooie resultaten behaald. Zowel als het gaat om het voorkomen van ondermijnende criminaliteit als het inzetten van repressieve interventies. Zo werden er nieuwe digitale manieren gevonden om nog meer ambtenaren te trainen in het herkennen van signalen van ondermijning. Het aantal signalen nam daarmee ook behoorlijk toe. In het kader van het voorkomen van ondermijnende criminaliteit valt ook de forse toename van het aantal BIBOB onderzoeken op. Deze onderzoeken hebben in meerdere gevallen geleid tot een weigering of intrekking van een vergunning. Ook maakte de gemeente samen met de partners een start met het uitvoeren van integrale controles, een mooie manier om zichtbaar op te treden tegen mogelijk ondermijnende activiteiten. De aanpak van ondermijning wordt steeds meer informatie-gestuurd. Deze manier van werken werd in 2020 versterkt door het aantrekken van analysecapaciteit en ondersteunende ICT-faciliteiten. De focus op vastgoedcriminaliteit is verder toegenomen door een stevige inzet binnen het project ‘Geldstromen in de Leidse vastgoedwereld’. Met een toegenomen expertise en samenwerking, meer inzicht en creatieve interventies werd een start gemaakt met het elimineren en weren van crimineel vermogen in het vastgoed.

2A1.3 Voorkomen cybercrime/gedigitaliseerde criminaliteit We zien we een sterke stijging van de cijfers met betrekking tot overlast en cybercrime. Door corona zijn mensen meer actief op internet. Des te vaker je online bent, des te groter de kans dat je slachtoffer wordt van cybercriminaliteit. Fraude (waaronder cybercriminaliteit in de politieregistratie grotendeels valt) is zowel in Leiden als in de eenheid als in Nederland met bijna de helft gestegen. (+43 % in Leiden van 688 naar 909 en +44% in de eenheid en Nederland). Fraude totaal bestaat uit alle soorten fraude zowel verticale fraude (burgers/instellingen/bedrijven tegen overheid – uitkeringsfraude/subsidiefraude) als horizontale fraude (tussen burgers en/of bedrijven of instellingen onderling). Verticale fraude is maar een klein onderdeel van dit aantal. Onderdeel van horizontale fraude is de online fraude die sterk bijdraagt aan de stijging van fraude. 2A1.4 Inzet Veilig Thuis In 2020 is de stijging van de meldingen bij Veilig Thuis (VT) niet doorgezet. Na een aanvankelijke dip in het aantal meldingen tijdens de eerste lockdown, is er sprake van stabilisatie. Door corona zijn er zorgen over toename van huiselijk geweld nu meer mensen gedwongen thuis zijn. Het lijkt echter moeilijker goed zicht te krijgen op wat zich achter de voordeur afspeelt.

Veel contacten zijn online of telefonisch, waarbij er minder zicht lijkt te zijn op de thuissituatie en het moeilijk is om de sfeer te proeven. De politie, altijd de belangrijkste melder bij VT, meldt minder en omstanders melden iets meer. De meldingen leiden bij VT vaker tot spoed en crisiszaken, wat er op kan wijzen dat het geweld langer buiten beeld blijft en al meer is geëscaleerd. Het gehele jaar heeft VT indien dat nodig geacht werd huisbezoeken afgelegd om betrokkenden op locatie uitgenodigd met inachtneming van de RIVM-regels. Vanaf mei 2020 kent VT een chatfunctie om het contact met VT voor

30 | Jaarverslag

betrokken bij huiselijk geweld en omstanders gemakkelijker te maken (NB In het 3e kwartaal ging het om 131 chatgesprekken). De kosten van VT zijn door bovenstaande ontwikkelingen over 2020 lager uitgevallen. Het positieve resultaat zal aan gemeenten gerestitueerd worden. 2A2.1 Beperken van overlast van personen die verward gedrag vertonen We zien een toename in de complexiteit van de problematiek en het aantal procedures zorgmachtiging en crisismaatregelen in het kader van de Wet verplichte GGZ is in 2020 hoger dan het aantal procedures tot in bewaring stellingen in voorgaande jaren bij de BOPZ. Het thema is nu geborgd in het Zorg- en Veiligheidshuis alwaar niet alleen de casuïstiek, maar ook ontwikkelingen en beleidsvraagstukken (kunnen) worden besproken. Daarnaast biedt het handelingskader woonoverlast dat in de zomer van 2020 in werking is getreden ook instrumenten om te acteren op personen met verward gedrag in hun eigen woonomgeving. 2A2.2 Beperken van overlast in de woonomgeving Het aantal overlastmeldingen drugs, burenruzie/conflictbemiddeling en geluid is gestegen van 3335 naar 4025 (+20%). Verreweg het grootste deel van deze stijging komt door de toename van geluidsoverlast. De overlastmeldingen drugs zijn met ongeveer een derde gestegen in Leiden (+34% van 65 naar 87). Dat is ongeveer twee keer zoveel als in de eenheid (+18%) en Nederland (+15%).

De absolute getallen zijn in Leiden echter niet groot, waardoor de relatieve verandering zich moeilijk laat vergelijken met de eenheid/Nederland, waar de absolute aantallen veel groter zijn. De politie in Leiden is actief in de opsporing van drugshandel op straat en houdt steeds meer personen staande die meer dan een gebruikershoeveelheid drugs bij zich hebben. Dit is een overtreding van de Algemene plaatselijke verordening. Door goede samenwerking tussen de gemeente en de politie leidt dit in vrijwel alle gevallen tot het opleggen van een bestuurlijke maatregel (last onder dwangsom). Het doel van het opleggen van een last onder dwangsom is om herhaling van deze overtreding te voorkomen, waardoor er van deze maatregel ook een preventieve werking uitgaat. In 2020 zijn er in totaal 23 lasten onder dwangsom aan personen opgelegd. Als een persoon na oplegging van een last onder dwangsom nogmaals dezelfde overtreding begaat, verbeurt de dwangsom en zal de persoon de dwangsom moeten betalen. 2A2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling/vuurwerk De bijzondere omstandigheden dit jaar maakten het verloop van oudjaarsavond vooraf onvoorspelbaar. Dit jaar was er sprake van een lockdown (horeca was gesloten en er was een verbod op evenementen en feesten) en een vuurwerkverbod. We kijken terug op een rustige en gemoedelijke oud en nieuwviering.

De schade aan gemeentelijke eigendommen is hoger dan vorig jaar, dit komt met name door een opgeblazen parkeerautomaat en schade aan een brug. Het aantal politie-incidenten is flink afgenomen en ook het aantal brandweermeldingen (van 22.00 uur tot 5.00 uur) is afgenomen ten opzichte van de jaarwisseling 2019-2020. 2A2.6 Aanpak fietsendiefstal De daling van het aantal fietsdiefstallen die al enige tijd was ingezet, zet in 2020 door (1073 in 2018, 944 in 2019 en 718 in 2020). Daarentegen is diefstal van brom- en snorfietsen met 23% gestegen. Absoluut gaat het bij de laatste categorie om een veel kleiner aantal dan bij de fietsen (202 brom/snorfietsen tegenover 718 fietsen). Door de gestage toename van de verkoop van elektrische fietsen zal dit verschil mogelijk de komende jaren snel kleiner worden. In de landelijke tabellen zijn de cijfers van brom- en snorfietsen en gewone fietsen niet onderscheiden maar als één categorie benoemd (stijging van 23% in 2020 t.o.v.2019). In verband met de coronamaatregelen zijn de fietsgraveeracties dit jaar niet doorgegaan. Desondanks is het aantal gestolen fietsen afgenomen (zie ontwikkelingen in 2020 hierboven). Hoewel dit aantal de laatste jaren al aan het dalen is, zal dit nu ook te maken hebben met de coronamaatregelen en er minder fietsverkeer van forenzen was. Om deze reden is het afgelopen jaar ook minder ingezet op weesfietsen en foute fietsen.

Daarentegen is wel meer inzet geweest op het verwijderen van wrakfietsen. 2A3.1 Stedelijke jeugdaanpak Overlast jeugd is sterk gestegen in Leiden (+60 % van 1019 naar 1630). Deze stijging komt overeen met de stijging in de eenheid en is lager dan in heel Nederland (+80%). Door de beperkingen van de coronamaatregelen vervelen jongeren zich en ze zijn meer gaan ‘ hangen’ in de openbare ruimte wat heeft geleid tot de meer overlast. 2A4.2 Planvorming rondom grootschalige risicovolle evenementen Vanwege de covid-maatregelen hebben er vanaf april 2020 geen grootschalige evenementen plaatsgevonden. Er is wel planvorming en inzet tijdens 2 en 3 oktober gerealiseerd ten behoeve van mogelijke escalaties als reactie op het niet doorgaan van de evenementen. Afgelopen jaar heeft corona ook veel invloed gehad op het voorbereiden van demonstraties. Organisatoren moesten zich aan verschillende extra regels houden en ook bij het faciliteren van de demonstraties is extra inzet van team veiligheid nodig geweest.

Jaarverslag | 31

2A4.3.Inzet bij rampen en crises Vanaf maart 2020 was er sprake van een GRIP 4 situatie waardoor er veel extra werkzaamheden waren op het gebied van de crisisorganisatie. Daarbij is ook veel inzet vanuit de gemeente geleverd aan de Veiligheidsregio op allerlei vlakken. 2A4.4. Optimale preventie brandveiligheid Door de coronacrisis werd de startbijeenkomst van het project de Leidse Zorg Brandveilig verschoven van het voorjaar naar het najaar van 2020. Deze bijeenkomst vond online plaats. Het doel van dit project, waarbij alle zorginstellingen in Leiden zijn betrokken, is een risico gestuurde aanpak van brandveiligheid waarbij wordt gekeken binnen woonlocaties van zorginstellingen met kwetsbare personen naar risico’s die kunnen leiden tot brand en risico’s bij de bestrijding van brand. Naast bouwkundige en technische risico’s gaat het daarbij om risico’s ten gevolge van onveilig gedrag en onvoldoende kennis over hoe te handelen bij incidenten. Tijdens de startbijeenkomst is door alle zorginstellingen, brandweer Hollands Midden en gemeente Leiden commitment uitgesproken voor dit project. In de eerste helft van 2021 worden afspraken vastgelegd en kan het project van start gaan. 2A5.5 Coördinatie vergunningverlening horeca Door de coronacrisis is het aantal afgegeven vergunningen in 2020 een stuk lager geweest.

2A5.6 Handhaven horecaregelgeving De horeca is vijf maanden gesloten geweest in 2020 (15 maart – 1 juni en 14 oktober – 31 december) en vervroegd gesloten van 29 september tot 14 oktober. Het aantal waarschuwingen is daardoor in 2020 meer dan gehalveerd. Verbonden partijen Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) Motieven en doelen deelname GR

Deelname aan de Veiligheidsregio is wettelijk voorgeschreven. In de Veiligheidsregio Hollands Midden werken hulpverleningsdiensten samen aan de veiligheid. Ze bereiden zich voor op rampen en ernstige ongelukken. Daarnaast nemen ze maatregelen om toenemende risico’s beter te beheersen. De Veiligheidsregio Hollands Midden verzorgt namens de deelnemende gemeenten tevens de brandweerzorg en is verantwoordelijk voor de gemeenschappelijke meldkamer. Deze is samengevoegd met de meldkamer van Haaglanden (de Yp).

Realisatie doelstellingen en prestaties 2019

De Programmabegroting 2019 van de VRHM kent drie programma’s: ■ deelprogramma Staf; ■ deelprogramma Risico- en crisisbeheersing; ■ deelprogramma Brandweerzorg; ■ deelprogramma Bedrijfsvoering; Meldkamer Brandweer Hollands Midden;Oranje Kolom (Bureau Gemeentelijke Crisisbeheersing) ■ Brandweer en Crisisbeheersing; De voor deze programma’s beschreven doelen en prestaties zijn grotendeels behaald.

Belangrijkste bestuurlijke mijlpalen 2019

■

■

■

Bijdrage 2019 Voor eigenaarsrol, zie paragraaf verbonden partijen

32 | Jaarverslag

Op 20 juni 2019 heeft de gemeenteraad het Regionaal Risicoprofiel 2020-2023 van de VRHM behandeld. De raad heeft geen zienswijze meegegeven aan het Algemeen Bestuur van de VRHM; Op 20 juni 2019 heeft de gemeenteraad de Programmabegroting 2020 van de VRHM behandeld. Als zienswijze is aan het Algemeen Bestuur van de VRHM meegegeven dat de raad niet akkoord is met het begrootte budget voor digitalisering á € 325.000 en de verhoogde gemeentebijdrage die daarvan het gevolg is. De raad verzoekt de VRHM eerst beter inzichtelijk te maken welke activiteiten in het kader van de digitale transformatie worden uitgevoerd en welke producten worden opgeleverd voor dit budget. Het Algemeen Bestuur heeft deze zienswijze niet overgenomen; Op 17 december 2019 heeft de gemeenteraad het Regionaal Beleidsplan 2020-2023 van de VRHM behandeld. De raad heeft geen wensen en/of bedenkingen aan de burgemeester meegegeven.

9.957.357,-

Effectindicatoren bij 2A Veiligheid Effectindicator

Realisatie 2017

2018

2019

2020

Streefwaarde 2020

Bron

Doel 2A1 Beperken criminaliteit, bewaken democratische rechtsstaat 2A1.a Aantal incidenten huiselijk geweld dat bekend is bij de politie

124

112

112

112

<180

Politie-eenheid Den Haag

2A1.b Aantal geregistreerde incidenten in GIR (Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem)

-

31

28

36

>31

Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem

4024

<2.900

Politie-eenheid Den Haag

<2,0

CBS (wsjg.nl - BBV)

Doel 2A2 Beperken criminaliteit en overlast in de woonomgeving 2A2.a Aantal overlastmeldingen drugs, burenruzie, geluid

3.300

2.948

3325

2A2.b Aantal woninginbraken (inclusief pogingen) per 1.000 inw.

1,9

1,6

2,2

2A2.c Percentage inwoners dat in de eigen buurt veel overlast ervaart door dronken mensen op straat

3%

-

5%

-

<3%

Veiligheidsmonitor

2A2.d Percentage inwoners dat in de eigen buurt veel overlast ervaart van drugsgebruik of drugshandel

4%

-

4%

-

<4%

Veiligheidsmonitor

2A2.e Percentage inwoners dat in de eigen buurt veel overlast ervaart van rondhangende jongeren

6%

-

6%

-

<6%

Veiligheidsmonitor

2A2.f Aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners

5,8

5,9

5,5

5.4

<5,5

CBS (wsjg.nl - BBV)

2A2.g Aantal (brom)fietsdiefstallen

1.409

1.222

1.092

920

<1.425

Politie-eenheid Den Haag

2A2.h Overlastmeldingen gerelateerd aan personen met verward gedrag

888

1.069

1043

1124

<1.000

Politie-eenheid Den Haag

2A3.a Aantal incidenten overlast door jeugd

1.444

960

1.019

1630

<950

Politie-eenheid Den Haag

2A3.b Aantal HALT verwijzingen per 10.000 jongeren

176

153

174

240

200

Bureau HALT (wsjg.nl - BBV)

2A3.c Aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners

6,7

6,5

6,9

5.3

<5,0

CBS (wsjg.nl - BBV)

<220

Politie-eenheid Den Haag

Doel 2A3 Beperken jeugdoverlast en criminaliteit

Doel 2A4 Optimale preventie en aanpak branden, rampen en crises 2A4.a Aantal brandmeldingen (geen brandstichting)

224

246

239

2A4.b Aantal brandstichtingen

39

32

29

26

<35

Politie-eenheid Den Haag

2A5.a Percentage inwoners stadsdeel Midden dat in eigen buurt veel overlast ervaart door horecagelegenheden

7%

-

7%

-

<7%

Veiligheidsmonitor

2A5.b Percentage inwoners dat vaak overlast heeft van evenementen

3%

-

4%

-

<3%

Veiligheidsmonitor

2A5.c Percentage inwoners van stadsdeel Midden dat vaak overlast heeft van evenementen

8%

-

13%

-

<8%

Veiligheidsmonitor

2A5.d Aantal incidenten overlast evenementen

21

12

21

5

<21

Politie-eenheid Den Haag

2A5.e Aantal geweldsincidenten in het uitgaansgebied

205

253

226

161

<100

Politie-eenheid Den Haag

2A5.f Aantal bedrijfsinbraken

110

163

164

115

<200

Politie-eenheid Den Haag

2A5.g Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners

2,6

3,0

3,4

<3,0

CBS (wsjg.nl - BBV)

Doel 2A5 Veilig ondernemen en veilig uitgaan

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers. De Veiligheidsmonitor vindt alleen in oneven jaren plaats.

Jaarverslag | 33

Kaderstellende beleidsstukken In 2020 zijn voor het Programma Veiligheid geen kaderstellende beleidstukken vastgesteld:

34 | Jaarverslag

Programmabudget Veiligheid bedragen x € 1.000,-

Veiligheid

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Lasten

12.808

13.790

7

13.797

13.631

165

Baten

-858

-1.107

-13

-1.121

-1.090

-31

11.949

12.682

-7

12.676

12.541

135

Lasten

12.808

13.790

7

13.797

13.631

165

Baten

-858

-1.107

-13

-1.121

-1.090

-31

11.949

12.682

-7

12.676

12.541

135

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-127

-100

0

-100

-100

0

-127

-100

0

-100

-100

0

11.823

12.582

-7

12.576

12.441

135

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

0

-100

0

-100

-100

0

0

-100

0

-100

-100

0

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-127

0

0

0

0

0

-127

0

0

0

0

0

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-127

-100

0

-100

-100

0

-127

-100

0

-100

-100

0

Saldo Programma

Saldo van baten en lasten Reserves

Mutaties reserves Resultaat

Reserves programma 2 bedragen x € 1.000,-

Reserve Sociaal Domein P2

Saldo Reserve gemeentelijk deel GSB OGGZ P2

Saldo Totaal

Reserves programma 2

Verschil 2020

Verschil 2020

Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > € 250.000 Veiligheid Er zijn geen relevante afwijkingen. INVESTERINGEN Overschrijdingen op investeringskredieten Binnen dit programma zijn per 31-12-2020 geen overschrijdingen op investeringskredieten. Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening Binnen dit programma zijn geen investeringskredieten ouder dan drie jaar.

Jaarverslag | 35

3 Economie

36 | Jaarverslag

Economie Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

3 Werk en Middelen Werk, Inkomen, Economie en Cultuur Kennis, Onderwijs, Sport en Financiën

De missie van het programma Economie luidt: "De gemeente Leiden staat voor een vitale en duurzame economische structuur in samenwerking met haar stadspartners en de regio."

Ontwikkelingen in 2020 2020 was een veel bewogen jaar door de uitbraak van de corona-pandemie en de impact daarvan op de Leidse economie. Horeca en detailhandel hebben de deuren tijdelijk moeten sluiten en niet alle marktkramen mochten op de markt staan vanwege de coronamaatregelen. De coronamaatregelen leidden tot leegte in de winkelstraten, de wijkwinkelcentra, de horeca en in kantoren. Op het Leiden Bio Science Park was tegelijkertijd veel bedrijvigheid vanwege de bijdrage van Leidse bedrijven aan de ontwikkeling van testmethodes en vaccins. In 2020 zijn enerzijds de voorgenomen beleidsplannen uitgevoerd en anderzijds is ingespeeld op de gevolgen van de coronamaatregelen. In 2020 zijn met succes de regionale bedrijventerreinenstrategie, de regionale retailvisie, de regionale kantorenmonitor en de strategie circulaire economie vastgesteld. Ook hebben de activiteiten rondom het Pelgrimsjaar zoveel mogelijk doorgang gevonden, zij het digitaal. De effecten van de coronapandemie zijn meegenomen in de ontwikkeling van de horecavisie, waardoor een toekomstbestendige aanpak eind 2020 aan de Raad is aangeboden. Er is flexibel en met daadkracht ingespeeld op de gevolgen van de coronamaatregelen voor de ondernemers in de stad.

Samen met ondernemersverenigingen en andere stadspartners is geprobeerd de negatieve effecten van de coronacrisis op de economie zo veel mogelijk te beperken en sterker uit de crisis te komen. Er is een periodieke overlegstructuur met stadspartners ingevoerd om de crisissituatie rondom corona wekelijks te bespreken en snel te schakelen vanuit de gemeente daar waar nodig. Er is veel aandacht voor communicatie met ondernemers: er is een enquête uitgezet om erachter te komen waar de behoefte lag. Online, per brief en telefonisch zijn ondernemers geïnformeerd over de landelijke maatregelen. Alle horeca in Leiden is bij aanvang van de tweede lockdown gebeld door de gemeente om hen een hart onder de riem te steken en te informeren of er vragen spelen. De laad- en lostijden zijn aangepast en er is ingezet om drukte in de stad te verspreiden. Ook is de beleidsregel Winterterrassen vastgesteld. Waar mogelijk zijn financiële mogelijkheden gecreëerd door het uitstel verlenen van het betalen van diverse belastingen en het niet versturen van invorderingen en aanmaningen. Voorbeelden zijn het niet betalen van precariorechten voor de winterterrassen en als er een lockdown is hoefde voor niet-gebruikte diensten zoals terrassen en het liggeld in de haven niet te worden betaald.

Ook is er een Stimuleringsfonds opgericht waar de gemeente een financiële bijdrage aan levert om nieuwe initiatieven van ondernemers gericht op veerkracht van de economie te steunen.

Jaarverslag | 37

Beleidsterrein 3A Ruimte om te ondernemen Doelen en prestaties bij 3A Ruimte om te ondernemen Doel

Prestatie

3A1 Betere ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven en instellingen

3A1.1 Regionale en lokale beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en advisering 3A1.2 Doorontwikkeling Leiden Bio Science Park (LBSP)

Toelichting op prestaties 3A1.1 Regionale en lokale beleidsonbtwikkeling, beleidsuitvoering en advisering. 1. Regionale kantorenvisie Holland Rijnland . Groen stoplicht. De regionale kantorenstrategie ziet toe op het verbeteren van het kwalitatieve en kwantitatieve aanbod van kantoren in de regio Holland Rijnland. De groei van kantorenvolume wordt alleen voorzien in het gebied Leiden Centraal. De leegstand van kantoren in Leiden is gedaald tot 7,9 %. Dat is in lijn met het streefcijfer. De leegstand in de kantorenvoorraad in Leiden betreft voor de helft leegstand in kleinere kantoren. De corona pandemie heeft ervoor gezorgd dat thuiswerken een grote vlucht heeft genomen. Toch wijzen alle verwachtingen van kantoorvastgoedadviseurs (Colliers, CBRE, JLL) dat het kantoorvolume in Nederland slechts beperkt zal afnemen en dan vooral op secundaire (minder goed bereikbare) locaties. Door de aanwezigheid van Leiden Centraal als mobiliteitsknooppunt en de kwalitatieve ontwikkelingen in de stad en het stationsgebied in het bijzonder, blijft het gebied Leiden Centraal aantrekkelijk als vestigingsplaats voor kantoren. 2. Economie 071, groen stoplicht. 3. Bedrijventerreinenstrategie, groen stoplicht. Op 8 oktober 2020 is de Ruimtelijke strategie bedrijventerreinen economie 071 door de gemeenteraad van Leiden vastgesteld.

De strategie bevat de ruimtelijke visie op bedrijventerreinen in de regio 071 en is het vertrekpunt voor gemeenten en bedrijfsleven om het vestigingsklimaat in de regio te versterken en gezamenlijk te werken aan toekomstbestendige bedrijventerreinen, waarmee een bijdrage wordt geleverd aan duurzame verstedelijking. Er wordt duidelijkheid gegeven welke bedrijventerreinen de komende periode kunnen transformeren naar woon-werklocaties en voor welke bedrijventerreinen dit niet geldt. De deelnemende gemeenten leggen in de strategie vast dat tot 2030 geen hectares bedrijventerrein in de regio verloren gaan als gevolg van transformaties. Ook zijn uitgangspunten en een handelingskader vastgelegd voor het compenseren van hectares bedrijventerrein, in geval van transformatie van bedrijventerreinen. 4. Retailvisie . Groen stoplicht. De evaluatie is uitgevoerd en een retailmonitor Economie071 is gemaakt. Er is een informatieve brief van het college aan de raad gestuurd. 5. Winkelnota Leidse winkelstad 2018 - 2021, Groen stoplicht. 6 Markten, Oranje stoplicht. Voor een groot gedeelte van 2020 heeft de markt niet op de manier kunnen plaatsvinden zoals deze normaal plaatsvindt in verband met de coronacrisis. De Non-food sector is met name hard getroffen door de coronacrisis. Hierdoor is er op het gebied van branchering en nieuwe ondernemers weinig gebeurd afgelopen jaar.

Het aantal standplaatsvergunningen is in 2020 door de coronacrisis ten opzichte van andere jaren achtergebleven. Hierdoor zijn minder markt- en standplaatsengelden geïnd. Wel is er een ontwikkeling omtrent het privatiseren van de Leidse markt. In 2021 wordt er gewerkt aan de marktvisie waarin acties zullen worden beschreven om de markt toekomstbestendig te maken. In de marktvisie zullen de randvoorwaarden voor privatisering worden benoemd. Op het moment dat deze acties zijn gedaan en de markt toekomstbestendig is, kan worden onderzocht of de markt geprivatiseerd kan worden. 7. Standplaatsen, Groen stoplicht. 8. Horeca-visie, Groen stoplicht. Eind 2019 zou er een tussentijdse evaluatie van de Ruimtelijke-economische horecavisie opgeleverd worden. Omdat tijdens de evaluatie is gebleken dat er een aantal zaken in deze visie grondig verbeterd en/of toekomstbestendig gemaakt moest worden, is ervoor gekozen om de huidige Ruimtelijk-economische Horecavisie Leiden, met een looptijd van 2016-2020, te vernieuwen. De Horecavisie 2020 is na een uitvoerig participatieproces op 13 oktober 2020 door ons vastgesteld na inspraak en aangeboden aan de gemeenteraad. De Horecavisie 2020 is uiteindelijk op 28 januari 2021 door de gemeenteraad vastgesteld

38 | Jaarverslag

9. Airbnb, Groen stoplicht. Voor de beheersing van de toeristische verhuur en ontwikkeling van instrumenten voor de lokale overheden, heeft de regering de Wet op de toeristische verhuur van woonruimte opgesteld. Het parlement heeft in 2020 ingestemd met het wetsvoorstel, waarna de wet per 1-1-2021 in werking is getreden. Inmiddels is de ontwikkeling van beleid voor de toeristische verhuur van woningen in voorbereiding. 10. Schaarse vergunningen. Groen stoplicht. Vergunningen die in aantal (beleidsmatig) of op grond van natuurlijke schaarste worden beperkt, mogen als gevolg van de Dienstenrichtlijn en jurisprudentie in beginsel niet voor onbepaalde tijd worden uitgegeven. Het college heeft hier zoveel mogelijk rekening mee gehouden. In de begroting 2021 is dit onderdeel niet meer in het programma Economie opgenomen omdat dit vraagstuk sectoraal wordt opgepakt. 11. Verordening ligplaatsen bedrijfsvaartuigen. Rood stoplicht. Corona heeft een behoorlijke impact gehad op het, toeristisch, gebruik van het openbaar water. Er is mede daarom een pas op de plaats gemaakt met de implementatie van de verschillende onderdelen uit de Bedrijfsen Pleziervaartuigenverordening en de uitwerking van het gebruik van het openbaar water.

Ook is er voorrang gegeven aan het in de, op 1 januari 2021 in werking getreden, Verordening fysieke leefomgeving opnemen van de Bedrijfs- en Pleziervaartuigenverordening en het ligplaatsenplan. De verdelingssytematiek voor bedrijfsvaartuigen wordt in de eerste helft van 2021 opgepakt en vastgesteld. 12. Samenhang van het economisch beleid met ruimtelijk beleid en mobiliteitsbeleid. Groen stoplicht. Vanuit economisch perspectief is in de integrale beleidsdocumenten inbreng geleverd; o.a. bij de omgevingsvisie 1.1; Hart van Holland en de ontwikkelperspectieven voor de Mors en Leiden Noord en de gebiedsvisies Schipholweg, Stationsgebied en Vondelkwartier. Effectindicatoren bij 3A Ruimte om te ondernemen Effectindicator

Realisatie 2017

2018

2019

2020

Streefwaarde 2020

Bron

Doel 3A1 Betere ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven en instellingen 3A1.a Aantal arbeidsplaatsen

70.294

69.866

71.636

71.000

Bedrijvenregister Zuid-Holland

3A1.b Aantal bedrijfsvestigingen

9.627

10.229

11.576

9.700

Bedrijvenregister Zuid-Holland

3A1.c Percentage leegstand in kantoren

8,7%

9,3 %

8,4%

8,0%

Kantorenmonitor Holland Rijnland

3A1.d Aantal arbeidsplaatsen op het Leiden Bio Science Park

187394

19.026

20.181

19.633

Bedrijvenregister Zuid-Holland

3A1.e Index Economie071

107

110

115

121

Economie071

3A1.f Percentage functiemenging

55,4%

55,5%

55,2%

-

LISA (BBV - via wsjg)

3A1.g Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar

113,3

123,3

129,2

-

LISA (BBV - via wsjg)

3A1.h Percentage demografische druk

50,9%

51,6%

51,3%

-

CBS (BBV - via wsjg)

7,9%

51,1%

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Jaarverslag | 39

Beleidsterrein 3B Faciliteren/stimuleren van ondernemen Doelen en prestaties bij 3B Faciliteren/stimuleren van ondernemen Doel

Prestatie

3B1 Sterker ondernemersklimaat

3B1.1 Faciliteren bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden 3B1.2 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap

3B2 Meer kennisintensieve bedrijvigheid

3B2.1 Stimuleren en aquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken

Toelichting op prestaties 3B1.1 Faciliteren bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden. Deze prestatie bestaat uit de volgende drie onderdelen die allemaal een groen stoplicht krijgen : 1. Regeldruk/ dienstverlening ondernemers, 2. Starters en startersfonds en 3. Space / Ruimtevaart. 3B1.2 Verbetering aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap. De Covid crisis is van grote invloed op de economie en daarmee op de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Ontwikkelingen die we voor de crisis zagen, zoals een tekort aan personeel in de zorgsector, zijn versneld en versterkt. De focuspunten binnen deze prestatie zijn onveranderd, de uitvoering heeft logischerwijs wel om aanpassing gevraagd. Veel activiteiten en ontmoetingen hebben bijvoorbeeld online plaatsgevonden. In sommige gevallen heeft uitvoering hierdoor vertraging opgelopen door corona restricties en prioriteiten bijvoorbeeld bij het onderwijs. Doordat onderwijsinstellingen overgingen op online onderwijs en de focus meer intern gericht werd en op de kerntaken, werden veel onderwijsprogramma’s en projecten met onderwijspartners zoals Technolab, St. Naar Buiten uitgesteld. 3B2.1 Stimuleren en aquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken Deze prestatie bestaat uit de vier onderdelen.

Innovation Quarter, Medical Delta en het Regionaal Investeringsprogramma EPZ krijgen een groen stoplicht. Het vierde onderdeel, Expat Centre Leiden (ECL) , krijgt een oranje stoplicht. Het ECL heeft in 2020 met name ingezet op voortzetting van de huidige dienstverlening. Door de corona crisis zijn er in 2020 minder internationals naar de regio Leiden gekomen. Tevens leidde corona tot een andere prioritering bij het internationale bedrijfsleven en het aantrekken van internationals. Een aantal activiteiten is wel ingezet in 2020 en een verdere doorontwikkeling van activiteiten van het ECL is onderwerp van onderzoek in 2021. Verbonden partijen Effectindicatoren bij 3B Faciliteren/stimuleren van ondernemen Effectindicator

Realisatie 2017

2018

3B1.a Aantal startende bedrijven in Leiden

1718

1729

3B1.b Rapportcijfer 'Dienstverlening gemeente aan ondernemers'

-

5,7

2019

2020

Streefwaarde 2020

Bron

910

Bedrijvenregister Zuid-Holland

5,8

Peiling Ondernemersklimaat

Doel 3B1 Sterker ondernemersklimaat

-

5,6

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

40 | Jaarverslag

Beleidsterrein 3C Marketing en promotie Doelen en prestaties bij 3C Marketing en promotie Doel

Prestatie

3C1 Meer zakelijk en recreatief bezoek aan Leiden

3C1.1 Citymarketing en stimuleren toeristische aantrekkelijkheid 3C1.2 Faciliteren Centrummanagement Leiden en marketing- en activiteitencampagne binnenstad 3C1.3 Inspanningen en programmasturing Binnenstad

Toelichting op prestaties 3C1.1 Citymarketing en stimuleren toeristische aantrekkelijkheid De corona-crisis heeft ernstige gevolgen voor de bedrijven en instellingen van de bezoekerseconomie in Leiden. Zo is vanaf het voorjaar het aantal overnachtingen in hotels en overige logiesbedrijven ingezakt, met een aanzienlijke afname van de verwachte opbrengsten van de toeristenbelasting. Als compensatie voor de buiten proportioneel geleden schade ten gevolge van de Coronacrisis is aan Leiden Marketing een incidentele subsidiebijdrage toegekend voor de instandhouding van een professioneel werkende citymarketingorganisatie voor de stad Leiden. In het kader van het project Regiomarketing heeft Leiden Marketing het project Streek van Verrassingen ontwikkeld. Hierbij zijn de bewoners uit de stad en ommelanden uitgenodigd om elkaars stads- en dorpscentrum te bezoeken. Het jaar 2020 stond in het teken van het themajaar Leiden 400, waarbij met Plymouth-UK en Plymouth-USA de tocht van de Pilgrimfathers vanuit Leiden naar Amerika is herdacht. Via internetverbindingen konden meer dan 50.000 bezoekers uit de UK en USA dit meemaken. 3.C1.2 Faciliteren Centrummanagement Leiden en marketing- en activiteitencampagne binnenstad Er is vertraging opgetreden in dit proces doordat een overkoepelende overeenkomst is gemaakt over de UVOKs van LM, CF en CML. Inmiddels zijn nu alle stadspartners akkoord.

Ondanks de vertraging krijgt deze prestatie daarom toch een groen stoplicht . 3C1.3 Inspanningen en programmasturing Binnenstad Door de coronacrisis is het een totaal ander jaar geworden dan was voorzien voor de binnenstad. Veel moest er geïmproviseerd worden. Daarbij ging de aandacht vooral uit naar de ondersteuning van ondernemers. Het programma is aangepast door zich te richten op wat wel kon, en het informeren van het publiek. Denk aan druktemeters, straattekens, publiekscampagnes. Er is nog een redelijke zomer geweest met de grotere terrassen, winkels die open waren en met een horeca op 1,5 meter, maar de lange periode van dichte winkels, horeca en het ontbreken van evenementen geven de binnenstad een heel ander karakter. De plaatsing van de singelparkbruggen in het voorjaar 2020 zijn voor de bewoners een trekpleister gebleken. Door de sluiting van de horeca en publieke gebouwen is een tekort aan publieke toiletten ontstaan. De ontwikkeling van de projecten in de binnenstad, onderzoek en beleid zijn wel conform planning uitgevoerd. Een deel van de inspanningen van 2020 schuiven door naar 2021, zoals de tijdelijke toiletvoorzieningen, druktemeters, bijdrage aan Leiden marathon, terrasverwarmingsubsidie en structurele aanpassingen aan toiletvoorzieningen. Zie ook het onderdeel programmabudget met de financiële effecten hiervan.

Verbonden partijen Effectindicatoren bij 3C Marketing en promotie Effectindicator

Realisatie 2017

2018

2019

3C1.a Aantal arbeidsplaatsen in de bezoekerseconomie

11.082

11.229

11.615

3C1.b Leidse Binnenstad Index

120

125

126

2020

Streefwaarde 2020

Bron

11.200

Bedrijvenregister ZuidHolland

122

Gemeente Leiden

Doel 3C1 Meer zakelijk en recreatief bezoek aan Leiden

-

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Jaarverslag | 41

Beleidsterrein 3D Circulaire economie Doelen en prestaties bij 3D Circulaire economie Doel

Prestatie

3D1 Circulaire economie Gemeente Leiden wil conform nationale doelen in 2050 een circulaire economie gerealiseerd hebben en daartoe inwoners en bedrijvigheid in Leiden stimuleren om circulair te consumeren en produceren. In een circulaire economie stuurt het economische systeem op zon min mogelijk verspilling van grondstoffen en behouden grondstoffen maximaal hun waarde.

3D1.1 Transitie naar circulaire bouw, infrastructuur en gebiedsontwikkeling 3D1.2 Van afval naar materiaalstromen 3D1.3 Maatschappelijk verantwoord inkopen

Toelichting op prestaties 3D1.1 Transitie naar circulaire bouw, infrastructuur en gebiedsontwikkeling In 2020 zijn verschillende onderzoeken naar de mogelijkheden van circulaire werkprincipes in de bouw, hun bijdrage aan de circulaire doelstellingen en de toepassingsmogelijkheden binnen de gemeentelijke werkwijzen afgerond. Dit leidt tot een versnelling en focus op stromen die een groter impact hebben en vanuit de gemeente goed beïnvloed kunnen worden. 3D1.2 Van afval naar materiaalstromen Er is een proces ingericht om innovatieve ideeën rondom het verwaarden van materiaalstromen in de stad te stimuleren: de Subsidieregeling Circulair Verwaarden. Door corona was het lang onduidelijk wat de mogelijkheden voor een bijeenkomst zouden zijn, en in hoeverre bedrijvigheid daarvoor openstond. Daardoor is vertraging opgetreden en is de eerste uitvoering van deze regeling doorgeschoven naar 2021. Het opbouwen van communities zal om dezelfde reden pas in 2021 plaatsvinden. 3D1.3 Maatschappelijk verantwoord inkopen In 2020 is gewerkt aan een aanpak om als gemeente meer in te zetten op maatschappelijk verantwoord inkopen. Dit is een organisatie-brede opgave, waarbij aangesloten moet worden bij doelstellingen en beweegredenen, wat ingewikkelder is om aan te pakken in een thuiswerksituatie. Ook moet de structurele inbedding qua sturingsinformatie en verantwoordelijkheden vastgelegd worden.

Daarom is het een meerjarig traject dat in 2021 voortgezet wordt. Het afwegingskader voor duurzaamheid in projecten is opgeleverd en wordt komende jaren verder aangescherpt. Indicatoren Circulaire economie is een relatief jong beleidsterrein, waarbij het meten van de effecten lastig is, en zeker op gemeentelijke schaal. In de begroting van 2020 waren voorlopige indicatoren opgenomen, in afwachting van de ontwikkeling van een definitief monitoringskader. Tijdens de uitwerking hiervan is gebleken dat de voorlopige indicatoren van 2020 praktisch moeilijk uitvoerbaar zijn, bijvoorbeeld enquêtes blijken over het algemeen een lage respons te kennen en zijn daardoor geen goede indicator. Om die reden zijn in de begroting voor 2021 definitieve indicatoren opgenomen en worden in deze jaarrekening geen realisatiewaarden aangegeven bij de voorlopige indicatoren uit de begroting 2020. Via de monitoring van het Financieel Perspectief en in de jaarstukken over 2021 en verder wordt gerapporteerd over de effecten conform de nieuwe indicatoren. Daarnaast is er eind 2021 een evaluatie van het huidige uitvoeringsprogramma (2020-2021) welke ter info naar de Raad verstuurd wordt.

Kaderstellende beleidsstukken In 2020 zijn de volgende kaderstellende beleidsstukken vastgesteld: ■ RV 20.0126 Aanbevelingen Rekenkamercommissie Leiden-Leiderdorp over het Leiden Bio Science Park. ■ RV 20.0080 Vaststelling ruimtelijke strategie Bedrijventerreinen 2020-2030 ■ RV 20.0051 Visie internationalisering 2020 ■ RV 20.0029 Uitvoeringsbesluit LBSP Duurzame Reconstructie Openbare Ruimte en Infrastructuur ■ RV 20.0008 Evenementenbeleid Leiden 2020 ■ RV 20.0005 Kaderstellende strategie 'Op weg naar een circulair Leiden' ■ RV 19.0148 Programmaplan Binnenstad 2020-202

42 | Jaarverslag

Programmabudget Economie bedragen x € 1.000,-

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Lasten

1.404

1.513

512

2.025

1.939

86

Baten

-442

-500

296

-204

-203

-1

962

1.013

808

1.821

1.736

85

Lasten

3.948

4.209

-104

4.105

3.909

196

Baten

-271

-10

-108

-118

-131

13

3.676

4.199

-212

3.987

3.778

209

Lasten

2.859

2.570

307

2.877

2.401

476

Baten

-1.046

-819

319

-500

-422

-78

1.814

1.751

626

2.377

1.979

398

Lasten

0

675

24

699

527

173

Baten

0

0

0

0

0

0

0

675

24

699

527

173

Lasten

8.211

8.967

740

9.707

8.776

931

Baten

-1.759

-1.329

507

-822

-757

-66

6.452

7.638

1.247

8.884

8.019

865

Toevoeging

598

0

605

605

605

0

Onttrekking

-3.094

-100

-1.488

-1.588

-992

-596

Mutaties reserves

-2.496

-100

-883

-983

-387

-596

Resultaat

3.957

7.538

364

7.901

7.632

269

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Toevoeging

598

0

605

605

605

0

Onttrekking

-707

0

-963

-963

-554

-410

-108

0

-358

-358

51

-410

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-2.387

-100

0

-100

-100

0

-2.387

-100

0

-100

-100

0

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

0

0

-525

-525

-338

-187

0

0

-525

-525

-338

-187

Toevoeging

598

0

605

605

605

0

Onttrekking

-3.094

-100

-1.488

-1.588

-992

-596

-2.496

-100

-883

-983

-387

-596

Ruimte om te ondernemen

Saldo Faciliteren/Stimuleren van ondernemen

Saldo Marketing en promotie

Saldo Circulaire Economie

Saldo Programma

Saldo van baten en lasten Reserves

Reserves programma 3 bedragen x € 1.000,-

Reserve programma Binnenstad P3

Saldo Reserve economische impulsen Kennisst P3

Saldo Reserve Duurzame Stad P3

Saldo Totaal

Reserves programma 3

Verschil 2020

Verschil 2020

Jaarverslag | 43

Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > € 250.000 Marketing en promotie Een onderbesteding op de lasten van 476.000 euro. € 412.000 onderbesteding op programma Binnenstad, € 50.000 onderbesteding citymarketing ivm tegenvallende inkomsten toeristenbelasting en € 14.000 onderbesteding op toeristische aantrekkelijkheid. Toelichting op afwijkingen Reserves Reserve Binnenstad (P3) Onttrekking Reserve Binnenstad is € 410.000 lager dan begroot. Een aantal voorgenomen inspanningen en ontwikkelingen voor Programma Binnenstad moeten nog afgerond worden zoals bv. waterplein Annie, Pilot duurzame bedrijfsafval Horeca, de leidse bank in de Haarlemmerstraat en een aantal inspanningen zijn goedkoper uitgepakt. Hierdoor heeft het college een subsidieregeling terrasverwarming kunnen instellen. Verder wil het college graag een deel inzetten voor een bijdrage aan de kosten voor de nieuwe fietsenstalling in de Breestraat en voor extra eisen aan de toiletvoorzieningen in de binnenstad. Reserve Duurzame Stad (P3) Onttrekking Reserve Duurzame Stad is € 187.000 lager dan begroot. Dit komt door een onderbesteding op circulaire economie (172.000 euro) en een onderbesteding op de bedrijventerreinen strategie (15.000 euro).

INVESTERING Overschrijdingen op investeringskredieten Binnen dit programma zijn per 31-12-2020 geen overschrijdingen op investeringskredieten. Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening 7100740 programma binnenstad 2015-2018 Het overgrote deel van alle voorgenomen inspanningen en ontwikkellocaties is inmiddels afgerond, in ontwikkeling en/of uitvoering. Wanneer alle voorgenomen inspanningen en ontwikkellocaties zijn afgerond kan het krediet Programma Binnenstad 2015-2018 afgesloten worden.

44 | Jaarverslag

Jaarverslag | 45

4 Bereikbaarheid

46 | Jaarverslag

Bereikbaarheid Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

4 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen

De missie van het programma Bereikbaarheid luidt: "De gemeente Leiden wil goed bereikbaar zijn. De komende jaren wordt ingezet op duurzame mobiliteit, waarbij voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer voorrang krijgen. Door de aanleg van een goede hoofdontsluitingsstructuur, het zoeken naar nieuwe vormen van vervoer, het optimaal gebruiken van parkeervoorzieningen en het autoluw maken van de binnenstad wil de gemeente Leiden de leefbaarheid verbeteren."

Ontwikkelingen in 2020 2020 Is het jaar geweest waarin een grote beleidsslag gemaakt is op het gebied van mobiliteit. In ons hele mobiliteitskader is nu de ambitie naar duurzamer en schoner vervoer opgenomen. Hiermee wordt de randvoorwaarde op het gebied van mobiliteit voor de verstedelijkingsopgave ingevuld en wordt bijgedragen aan onze duurzaamheids- en klimaatambitie. De wijze waarop wij deze verandering in de mobiliteit vormgeven is vastgelegd in de Mobiliteitsnota Leiden 2020-2030, welke voor de zomer is vastgesteld. Hoe deze ambitie wordt bereikt is vastgelegd in verschillende documenten, zoals de parkeervisie auto- en fietsparkeren Leiden 2020-2030, met als juridisch instrument de beleidsregel parkeernormen. Maar ook het beleidsprogramma fiets, het beleidsprogramma voetganger en de agenda autoluwe binnenstad. Naast de aanpassing van ons complete beleidskader op het gebied van mobiliteit is ook middels voorbereiding en uitvoering van projecten gewerkt aan de overgang naar duurzame vervoersmiddelen. In februari is de grootste fietsenstalling van Leiden geopend: de Lorentzstalling. Een belangrijke stap voor de bereikbaarheid van Leiden CS per fiets. Ook is de Garenmarktgarage dit jaar afgerond en op 20 februari 2020 in gebruik genomen.

In 2020 is onderzoek uitgevoerd naar mogelijke potentiële lokaties voor P&R-plus aan de randen van de (binnen) stad; deze worden nu verder getoetst en onderzocht op haalbaarheid en kansrijkheid mede in kader van grote ruimtevragers en de agenda autoluwe binnenstad. Voor de Hoogwaardig Openbaar Vervoer Centrumroute is in 2020 het deelproject Hooigracht uitgevoerd, wat begin 2021 wordt voltooid. In november 2020 is besloten om gezamenlijk, ook met betrokkenheid van het Rijk, een MIRT verkenning uit te voeren naar Knooppunt Leiden Centraal onder de titel “Leiden Verbindt”. In december 2020 is het eerste uitvoeringsbesluit van de Leidse Ring Noord genomen betreffende de geluidsvoorzieningen op de Willem de Zwijgerbrug. De aanleg van de tunnel in de Rijnlandroute verloopt voorspoedig. Het boren is gereed en de tunnel heeft de naam Corbulotunnel gekregen.

Jaarverslag | 47

Ter verbetering van de verkeersveiligheid is de rotonde op de kruising van de Vijf Meilaan, Vrijheidslaan, Rooseveltstraat aangepast en is de fietsoversteek bij de Kanaalweg-Julius Caesarbrug verbeterd. Op de kruising Herenstraat-Koninginnelaan is een fietsrotonde aangelegd en ook de kruising Broekweg/Veluwemeerlaan is heringericht. In 2020 is de beleidsregel 'oplaadinfrastructuur voor elektrische voertuigen' aangepast, daarbij is het mogelijk geworden om ook laadpalen voor aanbieders van elektrische deelauto’s te plaatsen, particulieren meer tegemoet te kunnen komen bij plaatsing en proactief (zonder aanvraag) laadpalen te kunnen plaatsen. Op basis van een plankaart met alle mogelijke potentiële locaties van laadpalen en prognoses kan gemeente Leiden in overleg met aanbieders in gemeente Leiden strategisch laadpalen of laadpleinen (geconcentreerd laden op 1 locatie) plaatsen zodat meer ingespeeld kan worden op toekomstige ontwikkelingen als zero-emissie stadsdistributie. In december 2020 is het convenant zero emissie 'stadsdistributie 071' met het lokale bedrijfsleven en brancheorganisaties vastgesteld en het principebesluit genomen om een zero-emissie zone voor vracht- en bestelverkeer in te voeren voor de binnenstad en de omgeving van het stationsplein gebied per 1 januari 2025.