210063 Bijlage 1 Jaarstukken 2020
Tekst van het document
intrekking en wijzigingen verordeningen ■ RV 20.0082 Overname water Dobbewatering van het Hoogheemraadschap van Rijnland ■ RV 20.0113 Verordening op de heffing en invordering van afvalstoffenheffing Leiden 2021 ■ RV 20.0114 Verordening op de heffing en invordering van precariobelasting Leiden 2021 ■ RV 20.0116 Verordening op de heffing en invordering van rioolheffing Leiden 2021 ■ RV 20.0118 Herstelbesluit inwerkingtredingsbepalingen wijzigingsverordeningen behorende bij de Verordening fysieke leefomgeving
68 | Jaarverslag
Programmabudget Omgevingskwaliteit bedragen x € 1.000,-
Rekening 2019
Begroting 2020
Wijziging Begroting
Begroting 2020 na wijziging
Rekening 2020
Lasten
35.104
38.624
-1.338
37.286
37.115
171
Baten
-17.111
-19.461
623
-18.838
-18.916
78
17.993
19.163
-715
18.448
18.199
249
Lasten
7.243
8.872
-84
8.788
8.342
445
Baten
-7.679
-8.483
101
-8.382
-8.486
105
-435
389
17
406
-144
550
Lasten
7.577
7.657
1.674
9.331
8.510
821
Baten
-1.177
-41
1
-40
-363
323
6.400
7.616
1.675
9.291
8.147
1.144
Lasten
6.299
5.296
465
5.761
4.978
783
Baten
-183
-78
15
-63
-160
97
6.116
5.217
481
5.698
4.818
880
Lasten
56.224
60.449
717
61.166
58.946
2.220
Baten
-26.150
-28.064
741
-27.323
-27.926
603
30.074
32.385
1.458
33.843
31.020
2.823
Toevoeging
264
188
675
864
864
0
Onttrekking
-1.794
0
-3.963
-3.963
-2.208
-1.754
Mutaties reserves
-1.531
188
-3.287
-3.099
-1.345
-1.754
Resultaat
28.543
32.573
-1.829
30.744
29.675
1.069
Rekening 2019
Begroting 2020
Wijziging Begroting
Begroting 2020 na wijziging
Rekening 2020
Toevoeging
106
106
0
106
106
0
Onttrekking
0
0
-226
-226
-226
0
106
106
-226
-120
-120
0
Toevoeging
81
80
0
80
80
0
Onttrekking
-170
0
-256
-256
-169
-87
-90
80
-256
-176
-89
-87
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
-650
-650
-253
-397
0
0
-650
-650
-253
-397
Toevoeging
37
0
0
0
0
0
Onttrekking
-1.563
0
-186
-186
-142
-44
-1.526
0
-186
-186
-142
-44
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
-142
-142
-142
0
0
0
-142
-142
-142
0
Toevoeging
40
2
0
2
2
0
Onttrekking
-47
0
-83
-83
-11
-72
Verharde openbare ruimte
Saldo Openbaar water
Saldo Openbaar groen
Saldo Milieu en duurzaamheid
Saldo Programma
Saldo van baten en lasten Reserves
Reserves programma 5 bedragen x € 1.000,-
Reserve asbestsanering (P5)
Saldo Reserve groene singels
Saldo Reserve ontsluiting van groengebieden
Saldo Reserve duurzaamheidsfondsen
Saldo Reserve klimaatmaatregelen
Saldo Res. Leefbaarh.projecten in de wijken P5
Verschil 2020
Verschil 2020
Jaarverslag | 69
Reserves programma 5 bedragen x € 1.000,-
Rekening 2019
Begroting 2020
Wijziging Begroting
Begroting 2020 na wijziging
Rekening 2020
-6
2
-83
-82
-9
-72
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
-108
-108
-91
-17
0
0
-108
-108
-91
-17
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
-10
-10
-3
-7
0
0
-10
-10
-3
-7
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
-15
0
-73
-73
-24
-49
-15
0
-73
-73
-24
-49
Toevoeging
0
0
59
59
59
0
Onttrekking
0
0
-1.957
-1.957
-1.054
-903
0
0
-1.899
-1.899
-995
-903
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
-30
-30
-30
0
0
0
-30
-30
-30
0
Toevoeging
0
0
617
617
617
0
Onttrekking
0
0
-240
-240
-62
-178
0
0
377
377
555
-178
Toevoeging
264
188
675
864
864
0
Onttrekking
-1.794
0
-3.963
-3.963
-2.208
-1.754
-1.531
188
-3.287
-3.099
-1.345
-1.754
Saldo Reserve gsb-middelen ISV/EZ P5
Saldo Reserve programma binnenstad P5
Saldo Reserve stedelijke ontwikkeling P5
Saldo Reserve Duurzame Stad P5
Saldo Reserve grondexploitaties P5
Saldo Reserve Bomenfonds P5
Saldo Totaal
Reserves programma 5
Verschil 2020
Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > € 250.000 Beleidsterrein openbaar water Op openbaar water werden € 445.000 lagere lasten gerealiseerd. Vanuit het programma klimaatadaptatie is een onderbesteding gerealiseerd van € 210.000. In verband met de Covid-19 maatregelen zijn geplande werkzaamheden zoals de klimaatgesprekken en de pilot op Bedrijventerrein Roomburg doorgeschoven naar 2021 (€ 136.000) en vanuit de incidentele middelen voor innovaties rondom natuur inclusief en/of klimaat adaptief inrichting binnen projecten, zijn nog niet alle innovatieve daken gerealiseerd, deze werkzaamheden lopen door in 2021 (€ 74.000). Daarnaast werden lagere lasten gerealiseerd voor het baggeren en saneren van de Oostvlietpolder. Een groot deel van dit budget was al overgeheveld naar 2021. Het huidige saldo (circa € 186.000) wordt ook overgeheveld naar 2021. Beleidsterrein Openbaar groen Op openbaar groen werden € 821.000 lagere lasten en € 323.000 hogere baten gerealiseerd. De lagere lasten waren onder andere het gevolg van een vertraging in de werkzaamheden op de begraafplaats Rhijnhof en de herinrichting van de oude oprijlaan, deze werkzaamheden lopen door in 2021 (€ 486.000). Daarnaast is vanwege de aanleg van de singelparken een onderbesteding (€ 44.000) gerealiseerd op het jaarlijks onderhoud van het Singelpark.
Ook heeft het overleg met monumentenzorg / welstand vertraging opgelopen. Er is nu overeenstemming voor het renoveren van de muur bij de begraafplaats Zijlpoort en de aanpassing van de erfpachtconstructie, maar de werkzaamheden zullen in 2021 uitgevoerd worden (€ 165.000). Ten slotte is een bijdrage aan het programma Leidse Ommelanden vertraagd (€ 87.000) en werd op het programma klimaatadaptatie en biodivers vergroenen een onderbesteding gerealiseerd van € 70.000 op het onderdeel biodiversiteit. De hogere baten zijn het gevolg van het feit dat de kosten voor het programmamanagement en de overkoepelende taken van het programma Leidse Ommelanden worden uitgevoerd door de gemeente Leiden en voor 50% worden vergoed door de subsidie Leidse Ommelanden, welke wordt verstrekt door de provincie. De vergoeding (€ 71.000) wordt achteraf bepaald en was niet opgenomen in de begroting. Daarnaast hebben de deelnemende gemeenten een financiële bijdrage geleverd van in totaal € 35.000, welke niet was voorzien. Middels bestemmingsvoorstel wordt voorgesteld deze middelen (totaal circa € 106.000) over te hevelen naar
70 | Jaarverslag
2021. In 2021 vinden de laatste werkzaamheden plaats ter afsluiting en verantwoording van het programma Leidse Ommelanden. Ten slotte werden er onbegrote baten gerealiseerd vanwege bomenkap. Bij bomenkap wordt geld ontvangen, dat vervolgens in de voorziening wordt gestort. Beleidsterrein Milieu en duurzaamheid Op milieu en duurzaamheid werden € 783.000 lagere lasten gerealiseerd. Vanuit het programma energietransitie resteert op de uitvoeringskosten en risicobudget voor uitvoering duurzaamheidsleningen € 518.000 (€ 188.000 op uitvoeringskosten duurzaamheidsleningen particulieren en € 330.000 op het budget voor uitvoering en risicoreservering duurzaamheidsleningen bedrijven). Het budget voor de leningen is volledig in 2020 begroot, maar betreft een meerjarige activiteit. Vanuit het programma klimaatadaptatie is een onderbesteding gerealiseerd van € 80.000 voor activiteiten die doorlopen in 2021, zoals het afwegingskader duurzaamheidsparagraaf. Daarnaast werd in de bijdrage milieudienst een voordeel gerealiseerd van € 66.000 (2% ten opzichte van de begroting), voornamelijk doordat er minder uren van de Omgevingsdienst WestHolland zijn afgenomen dan begroot. Ten slotte was voor 2020 een incidenteel budget begroot voor de ondersteuning van de acties uit het Afvalbeleid (o.a. afvalcommunicatie en optimalisatie milieustraat). Hiervan is circa € 151.000 nog niet besteed.
De werkzaamheden lopen door tot en met 2022. Toelichting op afwijkingen Reserves Reserve ontsluiting groengebieden De kosten voor Rhijnhof worden gedekt vanuit deze reserve. Het resultaat van € 396.604 is het gevolg van de nog niet gerealiseerde kosten voor de Begraafplaats Rhijnhof waardoor er over 2020 € 396.604 minder is onttrokken dan begroot. Reserve Duurzame Stad (P5) De onttrekking Reserve Duurzame Stad is € 903.000 lager dan begroot. Dit komt door een onderbesteding op klimaatadaptatie (€ 362.000), uitvoeringsbudget en risicobudget duurzaamheidsleningen (€ 518.000) en het project duurzaamste kilometer (€ 24.000). Reserve Bomenfonds De onttrekking in de reserve Bomenfonds is € 177.932 doordat nog niet alle kosten zijn gerealiseerd voor het versterken van het bomenbestand Rhijnhof, de groene kansenkaart en de aanleg van het 4e tiny forest. Reserve stedelijke ontwikkeling De lagere onttrekking van € 49.000 betreft de verlichting van de Pieterskerk waarvan de uitvoering is vertraagd en in 2021 wordt afgerond. INVESTERINGEN Overschrijdingen op investeringskredieten 7101814 Wegen - Toeg.bushaltes 2014 Er zijn € 170.000 aan lasten gemaakt voor het aanpassen van bushaltes, waarvoor geen apart krediet beschikbaar was. Hier stond echter een gelijke subsidie van de provincie tegenover. Baten en lasten zijn afgezonderd in een apart krediet om te worden afgesloten.
Toelichting op investeringskredieten die zijn afgesloten met een opvallend overschot 7101325 Witte Singel rood asfalt fietspad Deze werkzaamheden zijn uitgevoerd als onderdeel van groot onderhoud, waardoor dit krediet (€ 65.000) niet is benut. Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening 7101115-7101118 Valkbrug Er worden nadere aanpassingen gedaan aan de verharding van de brugleuning ten behoeve van de veiligheid voor fietsers. Het is de verwachting dat deze maatregelen in mei 2021 kunnen worden uitgevoerd. Daarna kan het krediet worden afgesloten. 7100639 Witte Singel Bloemistenlaan De werkzaamheden zijn in de afrondende fase, het krediet wordt in 2021 afgesloten.
Jaarverslag | 71
7100791 Leidse Ommelanden 2014-2020; Het uitvoeringsprogramma Leidse Ommelanden kent een looptijd van 6 jaar en projecten die van dit krediet gebruik maken dienen eind 2020 afgerond te zijn. De financiële afwikkeling zal in 2021 plaatsvinden. Het krediet kan daarom nog niet worden afgesloten. 7100608 & 7100610 tm 7100618 & 7101141 tm 7101147 Singelpark In 2013 is het kaderbesluit (RV13.0098) Singelpark door de raad vastgesteld. De deelprojecten zijn gefaseerd in uitvoeringsbesluiten aan uw raad voorgelegd en ook gefaseerd uitgevoerd. De Singelroute, Blekerspark, Energiepark en Ankerpark zijn in 2020 ingericht. De Morspoort en park de Put zijn al eerder ingericht. Ook de Singelparkbruggen zijn gerealiseerd. Wel moet de te ontvangen subsidie nog worden verantwoord in 2021. Hierna kunnen deze kredieten worden afgesloten. Het Lakenpark is momenteel in uitvoering. 7100637 vervanging riolering Hooigracht Dit krediet is onderdeel van de Centrumroute, het project wordt 2021 opgeleverd en afgesloten. 7100641 ren.riolering Noord.str./Oude V/WdZ, 7100643 renovatie riolering Vreewijk, 7101247 Vervanging riolering Maresingel Deze projecten worden naar verwachting in 2021 opgeleverd en afgesloten.
7100753 / 7100799 / 7101112-7101114 / 7101718 Openbare ruimte Lammermarkt In 2021 worden nog diverse bomen aangeplant of herplant (Nieuwe Beestenmarkt), wordt de illuminatie van molen de Valk opgeleverd en kan de eindafrekening hiervan plaats vinden en zal er nog een uitspraak door de rechter gedaan worden over het fietspad vanaf de 2e Binnenvestgracht naar de Nieuwe Beestenmarkt. Tevens wordt in 2021, in afstemming met de evenementencoördinator, het bankje geplaatst rondom de nooduitgang van de parkeergarage. Daarna kan het project en de bijbehorende kredieten worden afgesloten. 7101697 WV wegen Houtkwartier, 7100834 verkeersmaatregelen Houtkwartier, 7101526 WV riolering Houtkwartier. De kredieten blijven benodigd. Binnen het project Houtkwartier zal er een apart hemelwaterriool worden aangelegd en wordt de bovengrondse inrichting vervangen. In mei 2021 wordt gestart met de uitvoeringswerkzaamheden. De verwachting is dat de werkzaamheden medio 2022 afgerond zijn. 7101446 wv wegen Gastw Haagweg-zuid fase 3+4, 7100925 wv rio Gasthw Haagweg-zuid fase 1+2, 7101258 wv weg Gasthw Haagweg-zuid fase 1+2; De kredieten blijven benodigd. Binnen het project Gasthuiswijk wordt zowel de riolering, als de bovengrondse inrichting vervangen. Medio 2021 is de verwachting dat gestart kan worden de uitvoeringswerkzaamheden van fase 1-2.
De verwachting is dat de werkzaamheden eind 2023 gereed zijn. 7101424 riool verv. Vogelwijk, 7101423 riool verv. Professorenwijk Oost, 7101421 riool verv. Morskwartier, 7101420 riool verv. Meerburg Bovenstaande kredieten van de projecten zijn in de voorbereidende fase, de kredieten blijven benodigd. 7101251 herinrichting plein Timorstraat-Arubapad, 7101123 brug Arubapad-Surinamestraat, 7100800 herinrichting Surinamestraat, De kredieten worden betrokken bij de scope-uitbreiding waaraan momenteel wordt gewerkt met een aantal partners in de stad. Dit krediet daarom beschikbaar houden in 2021. 7100538 aansluiting Kooilaan op W.de Zwijgerlaan, Dit krediet, ook betrekking hebbend op de deelgebieden 1 en 2 van het huidige projectareaal Kooiplein, zal worden betrokken bij de scope-uitbreiding waaraan momenteel wordt gewerkt met een aantal partners in de stad. Dit krediet daarom in 2021 beschikbaar houden. 7100869 toegang Leidse Hout Dit krediet kan niet worden afgesloten. In 2021 zullen afrondende werkzaamheden worden verricht aan de Groenstrook Alrijne en zal de financiële afronding worden gedaan. 7101181 Noorderkwartier Oost In 2020 is begonnen met de uitvoering van fase 1 van dit project. Voor fase 2 wordt toegewerkt naar een uitvoeringsbesluit. Verwachte afronding van het geheel is in de loop van 2023. Het krediet kan dus nog niet worden afgesloten.
7101180 Noorderkwartier West Dit krediet kan nog niet worden afgesloten. Het project is per 31 december 2020 vrijwel volledig overgedragen aan Cluster Beheer. De financiële afwikkeling zal in de eerste helft van 2021 plaatsvinden.
72 | Jaarverslag
7100873 Herontwikkeling Zeeheldenbuurt Het uitvoeringsprogramma Zeeheldenbuurt is in volle gang en loopt door tot naar verwachting 2021. Afwijkend hierop is deelproject Dolfijn ’t Schippertje waarvoor een afronding einde 2022 wordt verwacht. De Bonte Koestrook is in 2019 afgerond. De herinrichting van het Tasmanpark is in 2019 in uitvoering gekomen en zal naar verwachting begin 2021 worden opgeleverd en overgedragen aan Cluster Beheer. De kiosk (in het Tasmanpark) zal, naar verwachting, in de tweede helft van 2021 worden opgeleverd. 7100594 duurzaamheidsfonds 2 Er is nog 71.000 euro beschikbaar voor zonnepanelen op gemeentelijke daken. De aanbesteding hiervoor loopt, in 2021 zullen de kosten hiervoor worden gemaakt. 7101422 riool verv. Noorderkwartier Oost De uitvoering van dit project vindt in 2022 en 2023 plaats. 7101521 riolering Binnenstad Z+N, 7101527 riolering Zeeheldenbuurt De uitvoering van de werkzaamheden vindt in 2021 plaats. 7101522 riolering Stevenshof, 7101523 riolering Merenwijk, 7101525 riolering centrumroute Langegracht De uitvoering van de werkzaamheden vindt in 2021 en 2022 plaats. 7101524 riolering Stationsgebied De uitvoering van de werkzaamheden vindt in 2021, 2022 en 2023 plaats. 7101259 vervanging materialen Bij het groot onderhoud van wegen worden afhankelijk van de kwaliteit van de verharding de materialen hergebruikt of vervangen.
Indien er nieuwe materialen worden toegepast worden deze materialen ten laste van het krediet gebracht. In 2021 worden er groot onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd waar ook nieuwe materialen worden toegepast. 7101261 Bachstraat 2016 De Bachstraat wordt medio 2021 uitgevoerd. 7101263 Kort Rapenburg, 7101438 Turfmarkt, 7101439 Steenstraat, 7101440 Prinsessekade Deze kredieten zijn bijdragen aan het programma Binnenstad. De verwachting is dat de projecten waaraan een bijdrage vanuit beheer wordt gedaan pas worden gerealiseerd nadat de herinrichting van de Langegracht is gerealiseerd. Er is momenteel geen actuele planning, in 2021 wordt bekeken wat met deze kredieten wordt gedaan. 7101269 Sandifortdreef Dit betreft een bijdrage aan het LBSP project, realisatie wordt verwacht medio 2021. 7101441 Noordeindeplein, 7101442 Noordeinde, 7101480 Schuttersveld Deze kredieten zijn bijdragen aan het programma Binnenstad. De verwachting is dat de projecten waaraan een bijdrage vanuit beheer wordt gedaan pas worden gerealiseerd nadat de herinrichting Langegracht is gerealiseerd. De realisatie wordt medio 2022 verwacht. 7101444 Haarlemmerweg (tennis gem grens asfalt), 7101479 Domela Nieuwenhuislaan Deze projecten worden naar verwachting in 2022 uitgevoerd. 7101009 VK investeringen walmuren Dit betreft een hoofdkrediet. Vanaf hier word budget aangevuld en verdeeld over kredieten.
7100514 vervangen val churchillbrug De werkzaamheden zijn afgerond. Na de financiële eindafrekeningen word het krediet afgesloten in 2021. 7101010 walmuur Haarlemmertrekvaart De vervanging van de bestaande damwand en vernieuwing van de beschoeiing is onderdeel van het totale project Haarlemmerweg. Dit project heeft vertraging opgelopen door een ingesteld beroep bij de Raad van State op het bestemmingsplan. De uitvoering gaat plaatsvinden in 2021. 7101708 diverse beschoeiingen/damwanden 2020 Dit betreft een afgesplitst krediet van de 7101009 VK investeringen walmuren. Met lopende projecten.
Jaarverslag | 73
7100119 JS Inzamelmiddelen 2014 e.v. Het krediet is bestemd voor de vervanging van de afvalinzamelcontainers. In 2021 wordt het vervangingsprogramma van de (bovengrondse) glas- en papiercontainers afgerond en kan worden gestart met de vervanging van ondergrondse restafvalcontainers. 7100560 JS speeltoestellen in speeltuinen Het betreft een krediet dat hoort bij de Speeltuinverenigingen. Het krediet loopt t/m 2021. 7101252 spelen openbare ruimte Het betreft een krediet dat hoort bij de Openbare speelplekken 2017-2021. 7101818 speelplaats Jacques Urlusplantsoen Het betreft een krediet dat in 2021 wordt uitgegeven. 7100095 JS verv openbare verlichting 2016 ev Voor het onderdeel beheren openbare verlichting was een achterstand ontstaan in het uitvoeren van vervangingswerkzaamheden (investering). Het betreft de vervanging van armaturen door LED armaturen en masten aan het einde van hun levensduur. Deze worden wijk-/ buurtgericht vervangen. In 2019 is ingezet op het verder inlopen van de achterstand. De verwachting is dat de achterstanden in 2021 vrijwel volledig zijn ingelopen (met voorbehoud voor vervangingsinitiatieven met een afwijkend karakter). 7100105 Rhijnhof overige werkzaamheden De uitvoering van de werkzaamheden op de begraafplaats Rhijnhof hebben in verband met bezwaren rondom kapvergunningen in 2019 vertraging opgelopen.
De werkzaamheden zijn vanaf het tweede halfjaar van 2019 weer opgepakt. Medio 2021 zullen de werkzaamheden worden afgerond. 7100107 Integraal Waterplan Vanuit het krediet integraal waterplan worden diverse projecten die gelinkt zijn aan het waterplan gefinancierd. Het krediet blijft hiervoor nodig. 7100422 park Kweeklust Als gevolg van een eerdere herprioritering binnen het investeringsprogramma Parken was de planvorming en ontwerp van park Kweeklust naar de toekomst doorgeschoven. Het project is inmiddels gestart. In 2021 vinden nog afgrondende werkzaamheden plaats. Zodra deze laatste werkzaamheden zijn afgerond zal het krediet worden afgesloten. 7100710 verstr.groene hoofdstr. Bernardkade De herinrichting van de Bernardkade wordt gekoppeld aan het vervangen van de riolering in het Noorderkwartier-oost binnen het SPONGE project en zal daardoor later worden uitgevoerd. Dit krediet blijft benodigd. 7100711 verstr.groene hoofdstr. Korte Vlietzone De werkzaamheden aan het Korte Vlietpark zijn in 2020 grotendeels uitgevoerd. Binnen het project zijn nog een paar groenwerkzaamheden nodig. De laatste afrondende werkzaamheden van het project zullen in 2021 plaatsvinden. 7100749 Van der Werfpark De planvorming en ontwerp van het Van der Werfpark is begin 2017 gestart.
Tijdens het planvormingsproces is vertraging opgetreden in het participatietraject en de afstemming met de reconstructie Garenmarkt. In 2019 is het participatietraject weer opgepakt en het ontwerp verder uitgewerkt. De werkzaamheden worden in 2021 verder uitgevoerd. 7101339 groen Slaaghsloot Het project is nog niet gestart. Momenteel wordt geinventariseerd wat er de komende periode moet gebeuren. Hiervoor blijft het krediet nodig. 7100097 Brug Poelgeest Het project heeft een langdurige voorbereidingstijd nodig gehad om te komen tot het uitvoeringsbesluit in juni 2020. Recent heeft de aanbesteding plaatsgevonden. De realisatie van het werk is naar verwachting in het 2e kwartaal 2023 gereed. Na de onderhoudsperiode zal het krediet naar verwachting voor het einde van 2024 kunnen worden afgesloten.
74 | Jaarverslag
7100082 JS vervanging verkeerslichtinstallaties Jaarlijks wordt dit krediet bij de begroting opgehoogd voor de vervanging van de bestaande verkeerslichtinstallaties in de stad. 7100761 laadpalen voor elektrisch vervoer De komende jaren wordt dit krediet nog gebruikt voor het plaatsen van elektrische laadpalen en overige maatregelen ten behoeve van elektrisch vervoer.
Jaarverslag | 75
6 Stedelijke ontwikkeling
76 | Jaarverslag
Stedelijke ontwikkeling Programmanummer Commissie Portefeuille(s)
6 Stedelijke Ontwikkeling Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen
De missie van het programma Stedelijke ontwikkeling luidt: "De gemeente Leiden staat voor een optimale ruimtelijke ontwikkeling van de beschikbare, schaarse ruimte van stad en regio die gericht is op een kwalitatief hoogwaardige woon-, werk- en leefomgeving."
Ontwikkelingen in 2020 In 2020 is op vele manieren in Leiden geïnvesteerd in de stad. Er is hard en voortvarend gewerkt aan vele projecten en er zijn de nodige positieve ontwikkelingen te noemen. Er is ingezet op een groener, gezonder en duurzamer Leiden om de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de stad te vergroten. Aan de woningbouwopgave en uitdagingen op het gebied van duurzame verstedelijking is verder vorm gegeven in de vele woningbouwprojecten en de beleidsontwikkeling van het programma stedelijke ontwikkeling. Bij grote projecten, gebiedsontwikkeling en bij de totstandkoming van ontwikkelperspectieven is veel aandacht geschonken aan zorgvuldig en transparant handelen en goede participatie. In de begroting 2020 zijn de opgaven en ambities uit het beleidsakkoord genoemd waaraan in 2020 verdere uitvoering is gegeven. In deze jaarrekening leggen we hierover verantwoording af. Het programma Stedelijke Ontwikkeling bestaat in totaal uit 24 verschillende prestaties. Elke prestatie is voorzien van een stoplicht en waar nodig van een toelichting; 19 prestaties krijgen een groen stoplicht en 5 een oranje stoplicht. Belangrijkste reden hiervan is meer benodigde tijd voor overleg , onderzoek, onderhandeling, (bezwaar) procedures en participatie bij projecten en beleidsontwikkeling. Voor een belangrijk deel liggen oorzaken hiervan buiten de invloedssfeer van de gemeente.
De belangrijkste ontwikkelingen en resultaten voor 2020 zijn : ■ de omgevingsvisie Leiden 2040 is aangevuld met nieuwe beleidsinzichten en inzichten vanuit de omgevingseffectrapportage. Hiermee is verder gewerkt aan een integraal en opgavegericht beleid voor de ruimtelijke ontwikkeling van regio, stad en stadsgebieden ; ■ in de zomer van 2020 is ‘De Regionale Omgevingsagenda 2040 Aan de slag met Hart van Holland’ voor wensen en bedenkingen behandeld in de raad en aangeboden aan Holland Rijnland. Dit vormt de input voor de op te stellen Strategische agenda Ruimte door Holland Rijnland; ■ de implementatie van de Omgevingswet is volgens de planning (zie collegebrief 23 april 2020) uitgevoerd en ligt dus op schema. De ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en goede dienst- en vergunningverlening staat centraal ; ■ naast de opgestelde ontwikkelperspectieven voor Leiden Zuid-West en De Mors is de voorbereiding gestart voor een ontwikkelperspectief Leiden Noord; ■ de ontwikkeling van het stationsgebied heeft door corona vertraging opgelopen maar desondanks zijn er vorderingen geboekt bij de deelprojecten De Geus en Rijnsburgerblok. Bij het deelproject busterminal is meer
Jaarverslag | 77
samenwerking en betrokkenheid van de partners en wordt een verkenning uitgevoerd onder de titel “Leiden Verbindt”. De duurzame en integrale aanpak van dit belangrijke OV knooppunt krijgt hiermee verder vorm; ■ er is een routekaart verduurzaming vastgoed vastgesteld en met de feitelijke verduurzaming van vastgoed is een start gemaakt. In de praktijk is hierbij wel sprake van complexe uitvoeringsproblemen; ■ in het Financieel Perspectief Duurzame Stad zijn middelen gereserveerd voor onrendabele toppen op de verstedelijkingsprojecten. Er is in 2020 ingezet om bijdragen van het rijk te krijgen uit de Woningbouwimpuls; ■ er is verder gewerkt aan de Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023 die is gebaseerd op de ‘Woonvisie Leiden 2020-2030 Goed Wonen in Leiden’.
Er zijn onder andere nieuwe prestatieafspraken gemaakt met de corporaties en er is gestuurd op de woningbouwopgave; ■ in 2020 zijn nieuwe beleidsregels voor onttrekking en woningvorming ingegaan om verkamering en woningvorming te reguleren; ■ er is verder uitvoering gegeven aan de uitvoering van de Regionale Woonagenda Holland Rijnland; ■ er is overeenstemming bereikt tussen de Universiteit Leiden en De Sleutels in het project Humanities Campus waarmee het woningaanbod compleet is; ■ de procedures bestemmingsplan en omgevingsvergunning voor de ontwikkeling van het LEAD project zijn gestart; ■ project Nieuweroord is opgeleverd; ■ er is voortgang geboekt bij de projecten Paardenwei en Wernink; ■ er is gestart met het renovatieplan 130 woningen Centrale Blokken in de Oude Kooi; ■ in totaal zijn 993 nieuwe huur- en koopwoningen gerealiseerd in 2020; ■ op het beleidsterrein van de energietransitie is succesvol uitvoering gegeven aan de RRE-regeling, heeft de raad wensen en bedenkingen vastgesteld als input voor de Regionale Energie Strategie, zijn 200 aanvragen voor zonnepanelen in het kader van ‘Jaar van het dak’ toegekend, is verder gewerkt aan het Leids warmtenet en is binnen de Alliantie Leiden Aardgasvrij geïnvesteerd in samenwerking met bewoners en een wijkgerichte aanpak (o.a. De Stevenshof, Meerburg, Mors en Zuid-West).
Beleidsterrein 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing Doelen en prestaties bij 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing Doel
Prestatie
6A1 Toedelen van ruimte
6A1.1 Opstellen kaderstellende visies voor de ruimtelijke ontwikkeling van regio, stad en stadsgebieden 6A1.2 Stimuleren ruimtelijke initiatieven en ruimtelijke kwaliteit 6A1.3 Opstellen en actualiseren ruimtelijk instrumentarium 6A1.4 Implementatie Omgevingswet
6A2 Ruimtelijke kwaliteit van de bebouwde ruimte
6A2.1 Behandeling verzoeken om omgevingsvergunningen
6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte
6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken
6A4 Aantrekkelijke binnenstad door ruimtelijke ontwikkeling
6A4.1 Wonen boven winkels
6A2.2 Het voeren van vooroverleg
6A4.2 Ontwikkeling stationsgebied 6A4.3 Ontwikkeling Meelfabriek
Toelichting op prestaties 6A1.1 Opstellen kaderstellende visies voor de ruimtelijke ontwikkeling van regio, stad en stadsgebieden. De omgevingsvisie Leiden 2040 is aangevuld met nieuwe beleidsinzichten en inzichten vanuit de omgevingseffectrapportage (OER) en er is geoefend met het digitaal toegankelijk maken van de omgevingsvisie. Vanaf 26 maart 2021 ligt de Ontwerp-Omgevingsvisie Leiden 2040 ter inzage. Vaststelling van de Omgevingsvisie Leiden 2040 door de gemeenteraad vindt plaats na de zomervakantie van 2021. Visievorming vindt niet alleen in Leiden plaats, maar ook in de regio. Vanuit de gedachte dat Leiden onderdeel is van een breder ‘daily urban system’ is daarom afgelopen jaren de omgevingsagenda Hart van Holland gemaakt. In de zomer van 2020 is ‘De Regionale Omgevingsagenda 2040 Aan de slag met Hart van Holland’ voor wensen en bedenkingen behandeld in de raad en aangeboden aan het Dagelijks Bestuur van Holland Rijnland. Het stuk en de wensen en bedenkingen vormen input voor de Strategische agenda Ruimte die Holland Rijnland zal opstellen.
78 | Jaarverslag
6A2.1 Behandeling verzoeken om omgevingsvergunningen De digitale afhandeling van de vergunningaanvragen ondervindt behoorlijke hinder van IT problemen en krijgt een oranje stoplicht. Dat leidt sinds het laatste kwartaal 2020 tot vertraging bij de afhandeling van aanvragen en meldingen. Er is in december 2020 crisismanagement ingesteld om de IT problematiek te verhelpen. Via voortgangsberichten houdt het college de raad op de hoogte. De realisatie op de legesopbrengsten is hoger uitgevallen dan in de meerjarenbegroting is geraamd voor 2020. Voor dit onderdeel staat het stoplicht op groen. 6A2.2 Het voeren van vooroverleg Het vooroverleg maakt deel uit van hetzelfde proces als bij 6A2.1. Ook dit onderdeel wordt wel geraakt door het daar geschetste probleem, maar relatief minder. 6A4.2 Ontwikkeling Stationsgebied Het college heeft de Gebiedsvisie voor het Stationsgebied vastgesteld en aan de gemeenteraad aangeboden. Rijnsburgerblok Lorentz fase 2 planvorming loopt vertraging op i.v.m. corona crisis, start bouw is voorzien eerste helft 2022.Voor het derde deel Rijsburgerblok is gestart met de sloop van het bestaande voormalige ABN-AMRO kantoor en de achterliggende school, waarna medio 2021 de bouw aanvangt. Alle woningen en het hotel zijn inmiddels verkocht.
De Geus Het ontwerpbestemmingsplan is in inspraakprocedure gebracht en wordt in het tweede kwartaal 2021 voorgelegd aan de gemeenteraad. De contractuele onderhandelingen en de uitwerking van een fietsenstalling onder het plan nadert de afronding. De verwachting is dat de sloop van het bestaande pand en de bouw van het nieuwe plan eind 2021/ begin 2022 zal aanvangen. Toekomstige busterminal Bij de doorontwikkeling van de OV knoop Leiden Centraal wordt nu nadrukkelijk samengewerkt met NS, ProRail, PZH, Holland Rijnland en LUMC. In november 2020 is besloten om gezamenlijk, ook met betrokkenheid van het Rijk, een MIRT verkenning uit te voeren naar Knooppunt Leiden Centraal onder de titel “Leiden Verbindt”. De duurzame en integrale aanpak van dit belangrijke OV knooppunt krijgt hiermee verder vorm.
Beleidsterrein 6B Gemeentelijke gronden en gebouwen Doelen en prestaties bij 6B Gemeentelijke gronden en gebouwen Doel
Prestatie
6B1 Optimale exploitatie van gemeentelijke gronden en gebouwen
6B1.1 Voeren van een erfpachtbedrijf 6B1.2 Opstellen Meerjarenperspectief Grondexploitaties en Vermogensbeheer Grondexploitaties 6B1.3 Exploiteren van gemeentelijke gebouwen
Toelichting op prestaties 6B1.3 Exploiteren van gemeentelijke gebouwen De exploitatie van gemeentelijk vastgoed staat op oranje omdat er vertraging is bij de uitvoering van de verduurzaming. Hier wordt later op terug gekomen. Ook in 2020 is uitvoering gegeven aan het vastgestelde Beleidskader Vastgoed. In het Beleidskader Vastgoed is afgesproken dat vastgoed dat geen beleidsdoel dient, verkocht kan worden. In 2020 zijn een aantal panden verkocht die geen beleidsdoel meer dienen. Het betreft panden aan de Oude Singel 28, Sumatrastraat 195, Lammermarkt 17, Lammermarkt 19, Fokkeplein 2-6 en Ter Haakkade 1. Er is in 2020 geen vastgoed aangekocht. Er is in 2020 ook geïnvesteerd in het vastgoed. Naast het planmatig onderhoud aan de gebouwen is begin 2020 de Zijlpoort opgeleverd. Het dak is geheel voorzien van een groen dak zodat de Zijlpoort weer in ere is hersteld. Tevens is de pui vervangen zodat er weer mooi uitzicht is op de gracht. Tegelijkertijd met de interne verbouwing van het Stadhuis is in 2020 begonnen met de restauratie van de gevel van het Stadhuis. De monumentale zandstenen gevel aan de Breestraat verkeerde in een matige staat voor wat betreft het voegwerk en de zandstenen delen. Daarom is restauratie van de gevel noodzakelijk. De toren, het carillon en het uurwerk van het stadhuis hebben dringend onderhoud nodig en daarom is een onderhoudsplan gemaakt.
Op basis van dit plan is de omgevingsvergunning verleend en is in 2020 opdracht gegeven voor uitvoering
Jaarverslag | 79
van de benodigde onderhoudswerkzaamheden. In het kader van brandveilig gebruik van panden is in 2020 opdracht gegeven om voor zeven gebouwen de brandmeldinstallaties te vervangen zodat deze panden voldoen aan de wet en regelgeving. Ook voor de Stadsgehoorzaal en de Leidse Schouwburg is een onderzoek gedaan naar het brandveilig gebruik van de gebouwen en naar de vervanging van de brandmeldinstallaties. Hieruit is geconcludeerd dat de installaties vervangen moeten worden en dat er bouwkundig aanpassingen nodig zijn om te voldoen aan de regelgeving. De maatregelen zullen effect hebben op de openstelling van de podia en dit zal worden afgestemd met de gebruiker. In 2021 zal dit verder worden uitgewerkt. In 2020 is opdracht gegeven om nieuwe meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) op te stellen voor het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed. De huidige MJOP’s zijn opgesteld in 2016 en om de vijf jaren dienen deze geactualiseerd te worden. De financiële gevolgen worden geanalyseerd en bij de Kaderbrief 2022-2026 zal dit worden geagendeerd. In 2020 is de routekaart voor verduurzaming vastgoed vastgesteld in het College. De routekaart is een stappenplan dat is opgezet om de gefaseerde aanpak van de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed vorm te geven. In de routekaart wordt het ‘Paris Proof’ maken van de vastgoedportefeuille als einddoel in 2050 geformuleerd.
Dit houdt in dat het gebouwenbestand op dat moment zo opgebouwd is dat de duurzaamheidsdoelstellingen uit het VN-klimaatakkoord van Parijs gehaald zijn. Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan een groener, gezonder en duurzamer Leiden. De verduurzaming van het vastgoed is al gestart. In 2020 zijn de panden aan het Parkzicht 100 en Eksterpad 2 opgeleverd. Ook is in 2020 een aanbesteding gedaan voor circa 4000 zonnepanelen om eigen energie op te wekken op de daken van gemeentelijke panden. Helaas is er vertraging bij de uitvoering van de verduurzaming van de panden. Dit kan worden verklaard door de bouwkundige en installatietechnische complexiteit van de verduurzaming van de monumentale panden Stadsgehoorzaal en de Leidse Schouwburg. Met de verduurzaming van de panden aan de Le Pooleweg 6 en 11 is vertraging ontstaan door aanvullende eisen voor vergunningaanvraag voor het plaatsen van een carportconstructie voor zonnepanelen op het parkeerdak en een onderzoek naar de sterkte van het dak. Tenslotte heeft het langer geduurd dan gepland om Allonges te sluiten met de huurders. Dit is met name veroorzaakt door een huurderswisseling in diverse panden van Libertas naar Incluzio. Er moesten nieuwe afspraken worden gemaakt met de nieuwe huurders en dat heeft extra tijd gevergd.
Beleidsterrein 6C Wonen Doelen en prestaties bij 6C Wonen Doel
Prestatie
6C1 Hogere kwaliteit en toename van de woningvoorraad
6C1.1 Woonvisie Leiden 2020-2030 en Woonvisie uitvoeringsagenda 2020-2030 6C1.2 Prestatieafspraken met corporaties 6C1.3 Regionale woonvisie en woonruimteverdeling 6C1.4 (Laten) uitvoeren van projecten (inclusief studentenhuisvesting)
6C2 Opheffen illegale huisvesting
6C2.1 Toezien en handhaven op onrechtmatige bewoning
6C3 Beter leefklimaat in Leiden Noord
6C3.1 Kooiplein 6C3.2 Groenoordhallen e.o. 6C3.3 Oude Kooi
Toelichting op prestaties 6C1.1 Woonvisie Leiden 2020-2030 en Woonvisie uitvoeringsagenda 2020-2030 De ‘Woonvisie Leiden 2020-2030 Goed wonen in Leiden’ is eind 2019 opgesteld en vertaalt een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen naar nieuw beleid. De visie is daarnaast gekoppeld aan de Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023. Deze agenda is de concrete uitwerking van deze visie voor de komende vier jaar. Hierin hebben we als gemeente concreet geformuleerd met welke set van evenwichtige maatregelen, spelregels en keuzes we de doelstellingen uit de woonvisie de komende vier jaar willen realiseren. Ook benoemt de Uitvoeringsagenda wat we verwachten van onze partners op de woningmarkt. Met deze opzet hebben we de basis gelegd voor onze werkzaamheden in 2020. Een belangrijke mijlpaal in dit jaar, is de vaststelling van nieuwe prestatieafspraken die we in 2020 met de Leidse corporaties en huurders hebben gemaakt (zie prestatie 6c1.2). Ook aan andere onderdelen van de Uitvoeringsagenda Wonen hebben we in 2020 gewerkt. Zo hebben we de spelregels voor sociale huur en middeldure huur vertaald
80 | Jaarverslag
naar een verordening zodat deze woningen ook voor langere tijd betaalbaar blijven voor de doelgroep waarvoor ze zijn bedoeld. Verder werkten we in 2020 aan het thema duurzaam wonen en stuurden we op onze woningbouwopgave middels de rapportage van Nieuwbouwmonitor en met concrete woonadvisering in verschillende nieuwbouwprojecten. Verkamering Op 1 januari 2020 zijn de nieuwe beleidsregels voor onttrekking en woningvorming ingegaan. Het doel van de beleidsregels onttrekking en woningvorming is verkamering en woningvorming in Leiden beter te reguleren. Aan de hand van de beleidsregels kan worden beoordeeld of verkamering of woningvorming leidt tot een onaanvaardbaar woon- en leefklimaat. Dit hebben we gedaan door een quotering per straat en een afstandscriterium van minimaal twee niet-verkamerde adressen tussen de verkamerde adressen toe te passen. Daarnaast worden aanvullende eisen gesteld om de leefbaarheid te verbeteren. Zo moeten geluidwerende maatregelen genomen worden en moeten fietsen en huishoudelijk afval op eigen grond gestald kunnen worden. Ook worden er eisen gesteld met betrekking tot goed verhuurderschap. 2020 is vooral het jaar van het behandelen van aanvragen voor onttrekkingsvergunningen geweest. Hierin is een onderscheid te maken tussen een drietal categorieën. 1.
woningen die vóór 1 april 2007 door de eigenaar/aanvrager in eigendom zijn verkregen en vóór die datum zijn verkamerd; 2. woningen die na 1 april 2007 doch vóór 1 januari 2020 door de eigenaar/aanvrager in eigendom zijn verkregen en verkamerd; 3. nieuw te verkameren woningen. Eigenaren die in categorie 1 vallen hadden tot 1 juli 2020 voorrang op de andere twee categorieën. Voor deze aanvragen gold tot die tijd ook dat de vergunning werd verleend ongeacht het quotum en het afstandscriterium en er werden geen aanvullende voorwaarden gesteld met betrekking tot geluidswering en stalling van fietsen en huishoudelijk afval. Dit noemen we het zogenaamde boterbriefje. In 2020 zijn er ca. 700 aanvragen ingediend, die voor het grootste deel betrekking hadden op categorie 1. We merken dat eigenaren van woningen die verkamerd zijn na 1 april 2007 een meer afwachtende houding innemen. Door middel van toezicht en handhaving zal de regulering van categorie 2 en 3 moeten plaatsvinden. Zeker omdat uit de datamatch met het UDC op 5 november 2018 bleek dat er naar schatting 2400 verkamerde woningen in Leiden zijn. Dit is een tijdrovend en intensief proces, zeker omdat wij, conform de afspraken met de raad, kamerbewoners voldoende tijd willen geven om alternatieve huisvesting te vinden.
6C1.4 (Laten) Uitvoeren van projecten (inclusief studentenhuisvesting) In de begroting 2020 zijn 13 projecten opgenomen die moeten bijdragen aan een kwantitatieve en kwalititatieve toename van de woningvoorraad. Hiervan krijgen 6 projecten een groen stoplicht en 7 een oranje stoplicht. Ananasweg (groen stoplicht) Big Boss / Maredijk (groen stoplicht) Dolfijn ’t Schippertje (oranje stoplicht) In Q1 of begin Q2 2021 staat de grondoverdracht en de ontvangst van de koopsom gepland en start de ontwikkelaar met de sloop en nieuwbouw. Energiepark (oranje stoplicht) In de eerste en twee voortgangsrapportages 2020 is benoemd dat de planning voor behandeling van het Kaderbesluit is verschoven omdat de haalbaarheidsfase met NLB en de marktpartijen eerst afgerond moet zijn. In december 2020 is in de stuurgroep Energiepark besloten om gebruik te maken van de mogelijkheid, die de intentieovereenkomst (IOK) biedt, om de haalbaarheidsfase met drie maanden te verlengen. Het komen tot een voldragen ontwikkelplan waarmee de haalbaarheidsfase afgerond kan worden heeft meer tijd gevraagd dan het half jaar dat daar in beginsel voor was uitgetrokken. Begin april zullen de resultaten van de haalbaarheidsfase in een kaderbesluit ter besluitvorming aan het college worden voorgelegd waarna besluitvorming in de raad volgt. Parallel loopt de bestemmingsplanprocedure.
Volgens planning zal het ontwerp bestemmingsplan rond de zomer ter visie worden gelegd.
Jaarverslag | 81
Humanities Campus (oranje stoplicht) Het bereiken van overeenstemming tussen de Universiteit Leiden en De Sleutels nam meer tijd in beslag en is uiteindelijk bereikt in december 2020. De raad en de bewoners zijn direct in december geïnformeerd dat er overeenstemming is bereikt tussen de partijen en dat het woningaanbod compleet is. Vervolgens is de door de gemeente aangestelde externe deskundige gevraagd om advies op het herhuisvestingspakket conform raadsbesluit. De draagvlakmeting onder de bewoners staat nu gepland voor mei 2021. Kaasmarkt (oranje stoplicht) Het ruimtelijke kader voor de Kaasmarkt is op 18 juni 2020 bij de gemeenteraad vastgesteld. Dat heeft ertoe geleid dat voor drie van de vier ontwikkelclusters het ruimtelijke kader vast ligt. Voor één ontwikkelcluster (III) zijn op verzoek van de gemeenteraad scenario’s uitgewerkt. De keuze voor een scenario en de kaders voor de herinrichting van het plein komen aan de orde in het kaderbesluit. Een kaderbesluit kon pas volgen na besluitvorming over Autoluwe binnenstad. Dat betekent dat het kaderbesluit nu voorzien is voor behandeling in de gemeenteraad in juni 2021. Lammenschansdriehoek (vh Lammenschanspark) (groen stoplicht) LEAD (groen stoplicht) Nieuweroord (groen stoplicht) Alle appartementen zijn gefaseerd opgeleverd door IBB Kondor. Momenteel wordt in onze opdracht de openbare ruimte ingericht.
Volgens de huidige planning wordt dit in het tweede kwartaal afgerond en kan het project worden afgesloten. Oude Rijnlocatie (oranje stoplicht) Er was vertraging opgetreden doordat een niet terecht gebleken bezwaar moest worden gerepareerd. De aangepaste beslissing is door het college akkoord bevonden. De bouw start in het tweede kwartaal 2021. De oplevering staat nu in de tweede helft van 2022 gepland. Paardenwei (groen stoplicht) Turskoois (oranje stoplicht) Het project Turkoois was in 2020 vertraagd wegens de overname van het project door woningbouw-corporatie Portaal. De overdracht van het project van De Raad Vastgoed aan Portaal is op 31 december 2020 bij de notaris gepasseerd. Met Portaal is in het vierde kwartaal besproken dat de overname van het project geen invloed heeft op het programma en de in de NvU vastgestelde kaders en het percentage sociale huurwoningen op het programma Turkoois. Het project wordt nu eer full swing opgepakt met Portaal. Te beginnen met de anterieure overeenkomst, de uitwerking van het plan en de juridisch-planologische vertaling in het bestemmingsplan. Werninkterrein (oranje stoplicht) In 2020 hebben een aantal bijeenkomsten (veelal online) plaatsgevonden over de gebiedsvisie voor het Werninkterrein en over de verkeersontsluiting.
Het onderzoek naar de verkeersontsluiting is nog niet afgerond en extra onderzoek is nodig vanwege het mogelijke effect van de autoluwe binnenstad. Zodra dit klaar is kan er een bijeenkomst plaatsvinden waar de conceptgebiedsvisie en de uitkomst van het verkeersonderzoek wordt toegelicht en belanghebbenden kunnen reageren. Daarna volgt bestuurlijke besluitvorming. Prestatie 6C3.2 Groenoordhallen e.o. De verkoopprocedure om tot een rechtsopvolger van Groenoord CV (Ymere) te komen is in 2020 gestart en inmiddels deels doorlopen. De procedure loopt in 2021 door. Na het voorlopig gunningsbesluit volgen daarna nog de Bibob-procedure en het collegebesluit ten behoeve van de gedeeltelijke contractovername. Als gevolg van de coronacrisis is de start van de verkoopprocedure in het tweede kwartaal van 2020 “on hold” gezet en na een extra ingelaste marktconsultatie eind derde kwartaal (toch) gestart. Het gevolg hiervan is dat de planning doorloopt tot in 2021. Prestatie 6C3.3 Oude Kooi De Sleutels heeft een renovatieplan voor de Centrale Blokken in uitvoering, voor 130 woningen die een gemeentelijk monument zijn. In het derde kwartaal 2019 is de anterieure overeenkomst tussen de gemeente en de Sleutels afgesloten. Het doel van deze overeenkomst is dat de Sleutels voldoende middelen gereserveerd heeft om de openbare ruimte en de rioleringen in de oude staat te herstellen.
De Oude Kooi had bij de start van de renovatie een recent aangelegde woonomgeving van hoge kwaliteit. Daarnaast gaan de woningen van het gas af en zullen worden aangesloten op het warmtenet van Vattenfall (vroeger: Nuon). Het door
82 | Jaarverslag
Vattenfall aan te leggen warmtenet en de capaciteit daarvan, betreft een groter gebied dan alleen de Centrale Blokken. Dit heeft tot gevolg dat Liander haar netwerk moet vervangen. Ook andere nutspartijen leggen bij gelegenheid nieuwe netwerken. Na oplevering van de laatste fase van de woningen wordt tot slot het gasnetwerk verwijderd. De omgeving zal onder regie van de gemeente weer hersteld worden. De complexiteit van deze opgave heeft tot vertraging van de oplevering woningbouw geleid. Oorspronkelijk zou het eerste blok woningen opgeleverd worden eind 2020. De planning is nu oplevering fase 1 (89 woningen) eind maart 2021 en fase 2 (41 woningen) maart 2023. Effectindicatoren bij 6C Wonen Effectindicator
Realisatie
Streefwaarde 2020
Bron
2017
2018
2019
2020
6C1.a Toename aantal huurwoningen (inclusief studentenwoningen)
702
954
769
923
1.320
Nieuwbouwmonitor
6C1.b Toename aantal koopwoningen
250
121
76
70
172
Nieuwbouwmonitor
6C1.c Aantal vernietigde woningen
156
67
94
227
480
Nieuwbouwmonitor
6C1.d Gemiddelde WOZ waarde
218.000
234.000
259.000
287.000
-
CBS (BBV - via wsjg)
6C1.e Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen
9,4
11,9
9,1
-
CBS (BBV - via wsjg)
6C1.f Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
€ 572
€ 573
€ 609
€ 641
-
COELO (BBV - via wsjg)
6C1.g Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
€ 760
€ 765
€ 820
€ 877
-
COELO (BBV - via wsjg)
6,8
-
7,0
-
6,9
Veiligheidsmonitor
Doel 6C1 Hogere kwaliteit en toename woningvoorraad
Doel 6C3 Beter leefklimaat in Leiden Noord 6C3.a Rapportcijfer woonomgeving Leiden Noord
Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.
Beleidsterrein 6D Energietransitie Doelen en prestaties bij 6D Energietransitie Doel
Prestatie
6D1 Klimaatneutrale gebouwde omgeving in 2050
6D1.1 Meer energie besparen 6D1.2 Meer duurzame opwekking energie 6D1.3 Realisatie aardgasvrije stad
Toelichting bij de prestaties. 6D1.1 Meer energie besparen Vanuit de doelgroepenaanpak binnen deze prestatie zijn er wisselende resultaten in 2020 geboekt. Zo is er succesvol uitvoering gegeven aan de RRE-regeling, die op laagdrempelige manier veel mensen heeft weten te bewegen om kleine verduurzamingsmaatregelen te treffen. De wijkambassadeurs hebben hierin een stimulerende rol gespeeld. Binnen de particuliere woningvoorraad blijven VvE’s een aandachtspunt vormen. Het bereiken en stimuleren van deze doelgroep blijkt lastig. Daarom is de energie vooral gericht geweest op particuliere woningeigenaren en huurders. Ook bedrijven – met name bedrijven gevestigd op bedrijventerreinen – zijn een lastige doelgroep. Los van de mooie resultaten die zijn behaald rondom de energiescans en opvolging hierin, hebben de meeste inspanningen die in 2020 op dit vlak zijn verricht niet het gewenste resultaat behaald. Redenen hiervoor zijn dat verduurzaming over het algemeen niet de core business is van bedrijven en dat de eigenaren en huurders van de panden vaak niet eenzelfde partij zijn. De komende jaren zal er intensiever met de sector moeten worden samengewerkt om de doelgroep beter te kunnen bereiken. Dit moet z’n beslag krijgen in o.a. de bedrijventerreinenstrategie.
In 2020 is een routekaart voor verduurzaming van gemeentelijk vastgoed opgesteld, inclusief een top 25 te verduurzamen panden. Er is een aantal ambitieuze panden geselecteerd, waaronder de stadsgehoorzaal en de schouwburg. Deze panden zijn lastig te verduurzamen en verduurzaming duurt daarom langer dan beoogd, maar ze zijn prominent en zichtbaar.
Jaarverslag | 83
6D1.2 Meer duurzame opwekking energie In 2020 is de in het Klimaatakkoord afgesproken Regionale Energie Strategie door Holland Rijnland opgeleverd en heeft de Raad haar wensen en bedenkingen hierop ingediend. Deze worden verwerkt in de RES 1.0, die in 2021 ter vaststelling aan de Raad wordt aangeboden. Ook is gewerkt aan realisatie van voldoende duurzame warmte voor Leids warmtenet, door met de landelijke partijen als het Ministerie van EZK, de Gasunie en de Provincie Zuid-Holland concrete afspraken voor restwarmtelevering uit Rotterdam vanaf 2026 op te leveren. Dit heeft nog niet tot resultaat geleid, maar moet in 2021 tot concreter resultaat leiden. Voor de opwek van zon op daken zijn circa 200 aanvragen voor de subsidie van “Jaar van het dak” toegekend, is het Plan van Aanpak ‘zon op dak’ gerealiseerd en is door de Gemeenteraad de aanpassing van de welstandsnota om meer ruimte te bieden aan plaatsing zonnepanelen en warmtepompen goedgekeurd. Tenslotte is samen met netbeheerders Liander en Tennet en omliggende gemeenten de zoektocht naar een geschikte locatie voor een 150 kV en een 50 kV station voor de garantie van een toekomstbestendig elektriciteitsnet in de afrondende fase. Dit is een lastig traject, gezien de soms wat afwachtende rol die Alliander hierin neemt.
6D1.3 Realisatie aardgasvrije stad Binnen deze prestatie vallen een aantal acties en uitgaven, die deels in 2020 gerealiseerd zijn en deels doorschuiven naar 2021. Zo zijn er voor de Transitievisie Warmte verschillende bouwstenen gerealiseerd, die op schema lopen om in 2021 definitief te worden opgeleverd. Verschillende trajecten hebben inzicht gegeven in de mogelijke warmteoplossingen in de stad, welke bewonersinitiatieven actief zijn in de stad en hoe de ondergrond geordend dient te worden ten behoeve van de energietransitie. In 2021 volgen de participatie en de oplevering van de TVW. Binnen de Alliantie Leiden Aardgasvrij heeft de stuurgroep succesvol richting gegeven aan de energietransitie in Leiden. De coalitie wordt in 2021 verder bestendigd met behulp van een programmaplan en een samenwerkingsovereenkomst. Afgelopen jaar heeft het college veel geïnvesteerd in samenwerking met bewonersinitiatieven en het opzetten van een wijkgerichte aanpak. In de Stevenshof is een plan van aanpak vastgesteld, waarbinnen corporatiebezit en een voorbeeldbuurt centraal in de wijk binnenkort van start gaan met het kookgasvrij worden. In 2021 zetten we deze aanpak door. In Meerburg heeft een onderzoeksrapport waardevolle inzichten opgeleverd over de fasering van fysieke projecten in de wijk, op basis waarvan we in 2021 een plan van aanpak kunnen vaststellen. Voor de Mors zijn ambities t.a.v.
de energietransitie opgenomen in het Ontwikkelperspectief de Mors, in Leiden Noord is minder aandacht besteed aan de wijkaanpak. Het uitblijven van instrumentarium voor het uitvoeren van wijkaanpakken blijft wel een aandachtspunt. Het Rijk heeft hierin een cruciale rol, om er voor te zorgen dat gemeenten ook daadwerkelijk in staat worden gesteld om de transitie haalbaar en betaalbaar uit te kunnen voeren. Afsluitend is er binnen Zuidwest veel gebeurd. Een rapport over de marktordening van een mogelijk warmtenet heeft inzicht geleverd in de meest wenselijke variant(en). Er is een aanvraag ingediend voor het Programma Aardgasvrije Wijken voor Haagweg-Zuid, die helaas is afgewezen. Effectindicatoren bij 6D Energietransitie Effectindicator
Realisatie 2020
Streefwaarde 2020
Bron
2017
2018
2019
6D1.a Gemiddeld aardgasverbruik per woning in m3 per jaar
920
930
830
879
CBS
6D1.b Totale CO2-uitstoot gebouwde omgeving (x 1.000 ton)*
360
347
320
336
Klimaatmonitor
6C1.c Duurzaam opgewekte energie in Terajoule**
194
248
189
Klimaatmonitor
Doel 6D1 Klimaatneutrale gebouwde omgeving in 2050
* De streefwaarde in 2020 is gebaseerd op een realisatiewaarde van 357 in 2017. Deze waarde is later door de Klimaatmonitor omhoog bijgesteld naar 360. Als we de streefwaarde overeenkomstig corrigeren, komen we uit op 339. ** De streefwaarde in 2020 is gebaseerd op een realisatiewaarde van 142 in 2017. Deze waarde is later door de Klimaatmonitor omhoog bijgesteld naar 175. Als we de streefwaarde overeenkomstig corrigeren, komen we uit op 233 in 2020.
84 | Jaarverslag
Kaderstellende beleidsstukken In 2020 zijn de volgende kaderstellende beleidsstukken vastgesteld: ■ RV 20.0112 Gebiedsvisie Vondelkwartier ■ RV 20.0110 Vaststellen Ontwikkelperspectief De Mors: ‘Meer Mors, Mooi voor iedereen ■ RV 20.0092 Voorbereidingsbesluit Lammenschansstrip ■ RV 20.0081 Concept-Regionale Omgevingsagenda 2040, aan de slag met Hart van Holland: vaststelling wensen en bedenkingen, aanbieding aan de raad. ■ RV 20.0079 Vaststellen Verordening fysieke leefomgeving en intrekking en wijzigingen verordeningen ■ RV 20.0070 Vaststelling bestemmingsplan ‘Dolfijn ’t Schippertje ■ RV 20.0064 Aanpassing Welstandsnota 2014 inzake regels voor toepassing zonnepanelen.
■ RV 20.0056 Gebiedsvisie Schipholweg ■ RV 20.0053 Vaststellen bestemmingsplan Brahmslaan 80 ■ RV 20.0048 Vaststelling Huisvestingsverordening, onderdeel woonruimtevoorraad, Leiden 2020 ■ RV 20.0042 Vaststellen bestemmingsplan Statendijck ■ RV20.0039 Concept-Regionale Energie Strategie (concept-RES): vaststelling wensen en bedenkingen ■ RV 20.0033 Stedenbouwkundig Programma van Eisen Kaasmarkt na inspraak ■ RV 20.0032 Handelingsperspectief gemeente Leiden in de energietransitie ■ RV 20.0023 Wensen en bedenkingen inzake voorgenomen besluit tot een enkelvoudige onderhandse selectie van het consortium van de marktpartijen Bouwfonds Property Development, Steenvlinder en de MeijerBergman Erfgoed Groep in nauwe samenwerking met het burgerinitiatief Nieuw Leids Bolwerk gericht op een haalbaarheidsonderzoek van zes maanden.
■ RV 20.0021 Verordening Duurzaamheidsvoucher Leiden 2020 ■ RV 20.0018 Verlenging Vergunningverlening, Toezicht en Handhavings (VTH-) Beleidsplan 2016-2018 tot invoering Omgevingswet ■ RV 20.0014 Vaststelling Bestemmingsplan Binnenstad 1e partiele herziening ■ RV 20.0012 Raadsvoorstel Nota van Uitgangspunten Bizetpad 1 ■ RV 20.0011 Vaststelling Beeldkwaliteitsplan Scal-locatie ■ RV 19.0166 Raamwerk Omgevingswet-instrumentarium gemeenteraad ■ RV 19.0165 Verrijking stedenbouwkundig plan ‘Stationsgebied Leiden ■ RV 19.0008 Aanpassing ruimtelijke procedure aanvraag om uitgebreide omgevingsvergunning
Jaarverslag | 85
Programmabudget Stedelijke ontwikkeling bedragen x € 1.000,-
Rekening 2019
Begroting 2020
Wijziging Begroting
Begroting 2020 na wijziging
Rekening 2020
Lasten
6.880
7.621
-339
7.282
7.894
-612
Baten
-4.256
-4.231
-2.749
-6.979
-8.712
1.732
2.624
3.390
-3.087
303
-818
1.120
Lasten
27.694
20.933
7.792
28.725
21.520
7.205
Baten
-23.766
-21.247
-3.386
-24.634
-24.560
-73
3.928
-315
4.406
4.091
-3.041
7.132
Lasten
416
301
152
453
417
35
Baten
-3
-3
3
0
-22
22
413
298
155
453
395
58
Lasten
294
1.485
3.580
5.065
3.121
1.943
Baten
0
0
-3.150
-3.150
-1.643
-1.507
294
1.485
430
1.915
1.478
436
Lasten
35.284
30.339
11.185
41.524
32.953
8.571
Baten
-28.024
-25.481
-9.282
-34.763
-34.938
174
7.260
4.858
1.903
6.761
-1.985
8.746
Toevoeging
16.319
7.471
10.169
17.639
19.294
-1.654
Onttrekking
-18.510
-8.637
-11.078
-19.714
-14.994
-4.720
Mutaties reserves
-2.191
-1.166
-909
-2.075
4.300
-6.374
Resultaat
5.069
3.692
994
4.686
2.315
2.371
Rekening 2019
Begroting 2020
Wijziging Begroting
Begroting 2020 na wijziging
Rekening 2020
Toevoeging
6.737
2.793
4.846
7.639
7.867
-228
Onttrekking
-11.811
-2.855
-8.284
-11.139
-8.703
-2.436
-5.074
-62
-3.438
-3.500
-836
-2.664
Toevoeging
500
0
231
231
231
0
Onttrekking
-3
-100
-465
-565
-550
-14
497
-100
-233
-333
-319
-14
Toevoeging
2.012
0
0
0
0
0
Onttrekking
-1.479
-1.494
0
-1.494
-1.494
0
533
-1.494
0
-1.494
-1.494
0
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
-4
-3
0
-3
-3
0
-4
-3
0
-3
-3
0
Toevoeging
1.659
0
3.000
3.000
4.434
-1.434
Onttrekking
-500
0
0
0
-29
29
1.159
0
3.000
3.000
4.406
-1.406
Ruimtelijke planvorming en plantoetsing
Saldo Gemeentelijk vastgoed
Saldo Wonen
Saldo Energietransitie
Saldo Programma
Saldo van baten en lasten Reserves
Reserves programma 6 bedragen x € 1.000,-
Reserve grondexploitaties P6
Saldo Reserve bovenwijkse voorz. Grondbedr. P6
Saldo Reserve afkoopsommen erfpacht
Saldo Reserve afkoop adm.kst. Erfpacht
Saldo Egalisatiereserve inkomsten bouwleges P6
Saldo
86 | Jaarverslag
Verschil 2020
Verschil 2020
Reserves programma 6 bedragen x € 1.000,-
Reserve sociale huurwoningen
Rekening 2019
Begroting 2020
Wijziging Begroting
Begroting 2020 na wijziging
Rekening 2020
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
-122
0
-94
-94
-19
-75
-122
0
-94
-94
-19
-75
Toevoeging
0
31
-31
0
0
0
Onttrekking
0
0
-9
-9
-9
0
0
31
-40
-9
-9
0
Toevoeging
155
155
0
155
155
0
Onttrekking
-1.180
-100
-518
-619
-616
-3
-1.026
54
-518
-464
-461
-3
Toevoeging
128
128
226
354
354
0
Onttrekking
-1.477
0
-1.664
-1.664
-611
-1.053
-1.349
128
-1.437
-1.310
-257
-1.053
Toevoeging
0
8
387
395
387
8
Onttrekking
0
0
-264
-264
-244
-20
0
8
122
130
142
-12
Toevoeging
38
49
2
51
51
0
Onttrekking
0
0
-496
-496
-180
-316
38
49
-494
-445
-129
-316
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
-97
0
0
0
0
0
-97
0
0
0
0
0
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
-61
0
-209
-209
-36
-173
-61
0
-209
-209
-36
-173
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
-108
-120
48
-72
-72
0
-108
-120
48
-72
-72
0
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
-79
-79
-43
-36
0
0
-79
-79
-43
-36
Toevoeging
1.000
1.000
150
1.150
1.150
0
Onttrekking
-491
0
-347
-347
-238
-109
509
1.000
-197
803
913
-109
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
-26
-26
0
-26
-26
0
-26
-26
0
-26
-26
0
Toevoeging
0
0
256
256
256
0
Onttrekking
-59
0
0
0
0
0
-59
0
256
256
256
0
0
0
68
68
68
0
Saldo Reserve herstruct. Woongebieden Portaal
Saldo Reserve strategische aankopen
Saldo Reserve Leids uitvoeringspr LUBO 2016 P6
Saldo Reserve herstruct.woongebieden SvZ&V
Saldo Reserve herstruct.woongebieden Ons Doel
Saldo Reserve risico's projecten in uitvoering
Saldo Reserve Stedelijke Ontwikkeling P6
Saldo Res. Leefbaarh.projecten in de wijken P6
Saldo Reserve gsb-middelen ISV/EZ P6
Saldo Reserve herontw. Stationsgebied eo
Saldo Reserve parkeren P6
Saldo Reserve economische impulsen Kennisst P6
Saldo Res.bedr.voer.plankosten P6
Toevoeging
Verschil 2020
Jaarverslag | 87
Reserves programma 6 bedragen x € 1.000,-
Rekening 2019
Begroting 2020
Wijziging Begroting
Begroting 2020 na wijziging
Rekening 2020
0
0
0
0
0
0
0
0
68
68
68
0
Toevoeging
321
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
0
0
0
0
321
0
0
0
0
0
Toevoeging
3.770
3.307
1.034
4.341
4.341
0
Onttrekking
-1.091
-3.938
1.303
-2.636
-2.122
-514
2.679
-631
2.336
1.705
2.219
-514
Toevoeging
16.319
7.471
10.169
17.639
19.294
-1.654
Onttrekking
-18.510
-8.637
-11.078
-19.714
-14.994
-4.720
-2.191
-1.166
-909
-2.075
4.300
-6.374
Onttrekking Saldo Res.bereikbaarheidsprojecten P6
Saldo Reserve Duurzame Stad P6
Saldo Totaal
Reserves programma 6
Verschil 2020
Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > € 250.000 Beleidsterrein Ruimtelijke planvorming en plantoetsing Het nadeel op de lasten van € 612.000 is voor een groot gedeelte het gevolg van een overschrijding op het VTH project (Vergunningen, Toezicht en Handhaving), een project waarbij het huidige ICT-systeem Bars (dit is het oude systeem van omgevingsvergunningen) middels een aanbesteding is vervangen. Overschrijding is veroorzaakt door een hogere inzet van personeel en leverancier. Bij de implementatie van het nieuwe systeem is gebleken dat de koppeling met bestaande systemen meer tijd heeft gekost. Ook de afhandeling van de zeer hoge instroom van aanvragen van omgevingsvergunningen en het trainen van al het personeel in voorbereiding op het nieuwe systeem kost veel inzet. Het voordeel op de baten van € 1,7 miljoen komt grotendeels tot stand door het realiseren van hogere leges op de bouwvergunningen en op leges aanvragen voor verkamering. Verkamering betreft het legaliseren van woningen welke voor onderverhuur aan het woonbestand zijn onttrokken/ woningsplitsing. De inkomsten uit leges zijn voor een groot deel toe te schrijven aan bouwprojecten op het BioScience park, Boerhaavelaan, Stationsweg, Willem de Zwijgerlaan, Robijnhof en Telderskade.
Beleidsterrein Gemeentelijk vastgoed In onderstaande tabel is de uitsplitsing van het beleidsterrein gemeentelijk vastgoed naar de betreffende prestaties opgenomen. Vervolgens wordt het verschil tussen begroting en realisatie per prestatie nader toegelicht: Prestatie (bedragen x € 1.000)
Begroting saldo 2020
Realisatie Lasten 2020
Realisatie baten 2020
Realisatie saldo 2020
verschil saldo
Prestatie voeren erfpachtbedrijf
-999
2.139
-3.620
-1.482
483
voordeel
Prestatie opstellen MPG en Vermogensbeheer
7.802
12.222
-10.814
1.408
6.394
voordeel
Prestatie exploiteren van gemeentelijke gebouwen
-2.712
7.159
-10.126
-2.967
255
voordeel
totaal
4.091
21.520
-24.560
-3.041
7.132
voordeel
Prestatie voeren erfpachtbedrijf De prestatie voeren erfpachtbedrijf heeft een positief saldo van € 483.000. Dit saldo is voornamelijk het gevolg van incidentele opbrengsten door verkoop van erfpachtgronden naar volledig eigendom en eerste uitgifte van gronden in erfpacht. Daarnaast zijn er suppletievergoedingen ontvangen van woningbouwverenigingen Portaal en Ons Doel voor het omzetten van erfpachtpercelen met sociale huurwoningen naar erfpachtpercelen met koopwoningen. Het totale voordeel aan baten is in 2020 afgerond € 820.000. In 2020 is een boekwaarde van verkoop Schipholweg 13 afgeboekt. Deze verkoop is gedaan in 2019. Echter, de afboeking van de boekwaarde is niet in 2019 verwerkt maar in 2020. Dit resulteert in een nadeel aan de lastenkant ter hoogte van afgerond € 340.000.