210063 Bijlage 1 Jaarstukken 2020

Diverse partijen hebben al in 2020 de eerste stappen gezet om de stedelijke logistiek te gaan verduurzamen. Ook de gemeente zelf als werkgever werkt aan een zero emissie inkoopstrategie. Ook landelijk heeft Leiden haar ambitie kunnen uitdragen. Zo heeft het Singelpark de allereerste loopaward van Nederland gewonnen, vanwege de bijdrage aan de doelen van ruimte voor lopen.

Beleidsterrein 4A Fietsers en voetgangers Doelen en prestaties bij 4A Langzaam verkeer Doel

Prestatie

4A1 Meer fietsgebruik

4A1.1 Opstellen fietsbeleid 4A1.2 Verbeteren fietsroutes 4A1.3 Noord zuid verbindingsas Leiden Bio Science Park

4A2 Betere looproutes

4A2.1 Opstellen voetgangersbeleid

Effectindicatoren bij 4A Langzaam verkeer Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020***

2017

2018

2019

2020

72.299

75.405

75.277

62.612** 78.500

Bron

Doel 4A1 Meer fietsgebruik 4A1.a Aantal fietsritten op werkdagen bij stadspoorten*

Team Ontwerp en Mobiliteit

* Het betreft het totaal aantal (regionale) fietsers dat op een gemiddelde werkdag in de zomer de 29 ‘telpunten’ passeert aan de rand van Leiden (locaties en aantallen zie www.basec.nl). ** Vanwege Covid-19 is het aantal getelde fietsers niet vergelijkbaar met voorgaande jaren. *** Dit is de streefwaarde zoals vastgelegd in het Beleidsprogramma Fiets 2020-2030.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Beleidsterrein 4B Openbaar vervoer Doelen en prestaties bij 4B Openbaar vervoer Doel

Prestatie

4B1 Meer gebruik van het openbaar vervoer

4B1.1 Opstellen openbaarvervoerbeleid 4B1.2 Realisatie afspraken HOV-overeenkomst Zuid-Holland Noord 4B1.3 Verbeteren OV infrastructuur 4B1.4 Verbeteren kwaliteit busstation en aanrijroutes

4B1.2 Realisatie afspraken HOV-overeenkomst Z-Holland Noord Als gevolg van vertragingen bij werkzaamheden in Katwijk zal de R-net verbinding Leiden-Katwijk in april 2021 in gebruik worden genomen in plaats van in december 2020.

48 | Jaarverslag

4B1.3 Verbeteren OV infrastructuur Het toegankelijk maken van de bushaltes is vertraagd door capaciteitsproblemen, maar half 2021 zal een groot deel van de Leidse haltes toegankelijk zijn gemaakt. 4B1.4 Verbeteren kwaliteit busstation en aanrijroutes Het besluitvormingsproces is vertraagd. Bij de doorontwikkeling van de OV knoop Leiden Centraal wordt nu nadrukkelijk samengewerkt met NS, ProRail, PZH, Holland Rijnland en LUMC. In november 2020 is besloten om gezamenlijk, ook met betrokkenheid van het Rijk, een MIRT verkenning uit te voeren naar Knooppunt Leiden Centraal onder de titel “Leiden Verbindt”. Effectindicatoren bij 4B Openbaar vervoer Effectindicator

Realisatie 2017

2018

2019

Streefwaarde 2020

Bron

*

+1,25%

Arriva

*

> 89.000

NS

2020

Doel 4B1 Meer gebruik van het openbaar vervoer 4B1.a Aantal reizigersritten per bus van/naar Leiden

9.394.029 9.337.725

4B1.b Aantal in- en uitstappers treinstations in Leiden gemiddeld per werkdag

85.175

87.234

90.934

*) Deze cijfers zijn nog niet beschikbaar.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Beleidsterrein 4C Autoverkeer Doelen en prestaties bij 4C Autoverkeer Doel

Prestatie

4C1 Betere doorstroming op het Leidse wegennet

4C1.1 Opstellen beleid autoverkeer 4C1.2 Autoluwe binnenstad 4C1.3 RijnlandRoute 4C1.4 Leidse Ring Noord 4C1.5 Verbeteren knelpunten wegennet 4C1.6 Herinrichten centrale infrastructuur Leiden Bio Science Park

4C1.3 Rijnlandroute Voor het deelproject N206 Europaweg-Lammenschansplein was het de planning dat in 2020 het Esthetisch Programma van Eisen gereed zou zijn en de aanbesteding door de provincie zou zijn opgestart. Noodzakelijke wijzigingen van het provinciaal inpassingsplan (PIP) zorgen voor vertraging. Uw Raad is hierover geïnformeerd, zie Z/19/1403419/3663026 Stand van zaken RijnlandRoute. 4C.1.5 Verbeteren knelpunten wegennet Het kaderbesluit project Noord-Zuid verbindingsas LBSP is vanwege benodigd vervolgonderzoek doorgeschoven naar 2021. 4C1.6 Herinrichten centrale infrastructuur Leiden Bio Science Park De ontheffingsprocedure is namens de provincie verlengd. De activiteiten die horen bij de ontheffing zijn seizoensgebonden. Door de verlenging kunnen deze daarom niet in oktober 2020 maar in mei 2021 plaatsvinden waardoor het project met circa zeven maanden is vertraagd.

Jaarverslag | 49

Beleidsterrein 4D Parkeren Doelen en prestaties bij 4D Parkeren Doel

Prestatie

4D1 Meer parkeerkwantiteit en betere parkeerkwaliteit

4D1.1 Opstellen parkeerbeleid 4D1.2 Realisatie parkeergarage Garenmarkt 4D1.3 Parkeermanagement 4D1.4 Uitvoeren maatregelen autoparkeren 4D1.5 Uitvoeren maatregelen fietsparkeren

4D1.5 Uitvoeren maatregelen fietsparkeren De voorbereiding vraagt meer tijd dan verwacht waardoor de realisatie van extra fietsparkeerplaatsen bij station Lammenschans vertraging heeft opgelopen. De start van de werkzaamheden is gepland voor september 2021. Ook heeft het plaatsen van extra fietsenrekken in wijken op verzoek van bewoners vertraging opgelopen mede door een benodigde nieuwe aanbesteding van fietsenrekken. De voorbereiding van het plaatsen van de extra fietsrekken is ondertussen projectmatig opgestart. De start van de uitvoering is voorzien voor het najaar van 2021. Effectindicatoren bij 4D Parkeren Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020

Bron

2017

2018

2019

2020

4D1.a Percentage inwoners dat zelf veel parkeeroverlast ondervindt

18%

-

19%

-

< 20%

Veiligheidsmonitor

4D1.b Percentage autobezitters dat parkeermogelijkheden bij huis met 'goed' of 'voldoende' beoordeelt

72%

-

69%

-

75%

Stads- en wijkenquête

4D1.c Aantal automaatplaatsen in straten met parkeerregulering*

22.442

22.442

22.442

22.442

22.442

Team parkeermanagement

4D1.d Aantal automaatplaatsen op parkeerterreinen met parkeerregulering**

640

640

640

640

640

Team parkeermanagement

4D1.e Aantal parkeerplaatsen in openbaar toegankelijke parkeergarages in gebieden met parkeerregulering***

4.736

4.877

5.302

5.302

5.302

Team parkeermanagement

4D1.f Overige parkeerplaatsen voor bezoekers****

675

675

675

465

465

Team parkeermanagement

4D1 Meer parkeerkwantiteit en betere parkeerkwaliteit

*) Aantal van 22.442 is stabiel. In de rapportage 'Parkeren in Cijfers 2020' wordt een actueel overzicht gegeven. Vooral vanaf 2023 zal het aantal toenemen na de uitbreiding van het betaald parkeren gebied. **) Dit betreft automaatplaatsen op parkeerterreinen: Morssingel (158 pp), Langegracht (76 pp), Kaasmarkt (78 pp), Zwembad de Zijl (96 pp), Houtkwartier (60 pp), Sportpark Kikkerpolder (172 pp). ***) Dit betreft alle garageparkeerplaatsen die zich bevinden binnen de grenzen van gebieden waar enige vorm van parkeerregulering van kracht is: Haarlemmerstraatgarage (270 pp), Morspoortgarage (399 pp), LUMC (1500 pp), Langegrachtgarage (290 pp), Breestraatgarage (340 pp), Lammenschans ROC (450 pp), Luifelbaan P1 (400 pp), Luifelbaan P2 (150 pp), Maliebaan-noord en –zuid (180 pp) en sinds 2017 Kooiplein Ringkade (213 pp), Kooiplein Soestdijkkade (160 pp), Lammermarkt (525 pp). In 2019 opent de garage Garenmarkt (425 pp). ****) Dit betreft de parkeerplaatsen bij voorzieningen met natransport: Haagwegterrein (465 pp). Tot en met 2018 betrof dit ook Transferium A44 (210 pp). De parkeerplaatsen bij het Transferium zijnin 2019 verdwenen door de aanleg van de RijnlandRoute.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

50 | Jaarverslag

Beleidsterrein 4E Leefomgeving Doelen en prestaties bij 4E Leefomgeving Doel

Prestatie

4E1 Betere leefomgeving door verkeersmaatregelen

4E1.1 Verkeersveiligheidsbeleid 4E1.2 Uitvoeren verkeersmaatregelen op wijkniveau 4E1.3 Verkeersmanagement

4E2 Verduurzaming mobiliteit

4E2.1 Uitvoeren maatregelen verduurzaming mobiliteitsbeleid

4E1.1 Verkeersveiligheidsbeleid Op diverse locaties in de stad is de verkeersveiligheid verbeterd. Zo is de kruising Broekweg/Veluwemeerlaan aangepast, is er een nieuwe rotonde aangelegd bij de Vijf Meilaan/Rooseveltstraat en is de fietsoversteek bij de Julius Caesarbrug met de Kanaalweg verbeterd. Ook is de kruising Herenstraat/Koninginnelaan aangepakt en heeft de herinrichting van de Hooigracht bijgedragen aan een grotere verkeersveiligheid. Niettemin zetten we de indicator hier op oranje, omdat het educatieprogramma in 2020 voor een groot deel heeft stil gelegen als gevolg van de coronacrisis. 4E.1.2 Uitvoeren verkeersmaatregelen op wijkniveau Ook het schoolomgevingsproject heeft hinder ondervonden van de coronamaatregelen en zal daardoor doorlopen in 2021. Effectindicatoren bij 4E Leefomgeving Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020

Bron

2017

2018

2019

2020

268

276

336

448

242

Team Ontwerp en Mobiliteit

122

134

200

230

180

Team Ontwerp en Mobiliteit

Doel 4E1 Betere leefomgeving door verkeersmaatregelen 4E1.a Aantal binnenkomende infrastructuur-gerelateerde meldingen / klachten van bewoners Doel 4E2 Duurzame mobiliteit 4E2.a Aantal publieke laadpalen voor elektrische voertuigen in de openbare ruimte

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Kaderstellende beleidsstukken In 2020 zijn de volgende kaderstellende beleidsstukken vastgesteld: ■ RV 20.0007 Uitvoeringsbesluit herinrichting Centrumroute fase 3, tracédeel Langegracht en Oude Herengracht ■ RV 20.0029 Uitvoeringsbesluit LBSP Duurzame Reconstructie Openbare Ruimte en Infrastructuur ■ RV 20.0030 Mobiliteitsnota Leiden duurzaam bereikbaar 2020-2030 ■ RV 20.0031 Kaderbesluit Renovatie en ophoging Haarlemmerstraat parkeergarage ■ RV 20.0038 Parkeervisie Leiden Auto- en Fietsparkeren 2020-2030 ■ RV 20.0050 Uitvoeringsbesluit Brug Poelgeest ■ RV 20.0063 Fietsenstalling De Geus ■ RV 20.0078 Aanpassen komgrenzen Wegenwet en Wegenverkeerswet ■ RV 20.0111 Beleidsprogramma Fiets 2020-2030 Leiden Fietsstad ■ RV 20.0125 Uitvoeringsbesluit geluidvoorzieningen c.a. Willem de Zwijgerbrug ■ RV 20.0137 Aanpassen Parkeerverordening, Parkeerbelastingverordening en de Nadere voorschriften (K.31.2) ■ BW 20.0258 Beleidsregel Oplaadinfrastructuur elektrische voertuigen gemeente Leiden 2020 ■ BW 20.0379 Beleidsregels Parkeernormen Leiden 2020

Jaarverslag | 51

Programmabudget Bereikbaarheid bedragen x € 1.000,-

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Lasten

422

456

-58

398

282

116

Baten

0

0

0

0

0

0

422

456

-58

398

282

116

Lasten

741

308

868

1.175

918

257

Baten

0

0

0

0

0

0

741

308

868

1.175

918

257

Lasten

3.031

4.189

2.040

6.229

3.768

2.461

Baten

0

0

0

0

0

0

3.031

4.189

2.040

6.229

3.768

2.461

Lasten

9.744

10.950

505

11.455

11.016

439

Baten

-14.153

-12.904

550

-12.355

-12.538

183

-4.409

-1.954

1.055

-899

-1.521

622

Lasten

1.514

2.213

55

2.268

2.142

126

Baten

-194

-238

0

-238

-352

114

1.320

1.974

55

2.030

1.790

240

Lasten

15.453

18.116

3.409

21.525

18.127

3.398

Baten

-14.347

-13.143

550

-12.593

-12.890

297

1.106

4.973

3.959

8.932

5.237

3.695

Toevoeging

17.109

8.831

5.414

14.245

14.245

0

Onttrekking

-24.998

-11.780

-2.636

-14.415

-11.623

-2.792

Mutaties reserves

-7.889

-2.949

2.779

-170

2.622

-2.792

Resultaat

-6.783

2.024

6.737

8.762

7.859

903

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

Toevoeging

16.651

8.473

5.349

13.821

13.821

0

Onttrekking

-8.283

-8.620

234

-8.386

-8.153

-232

8.368

-147

5.583

5.436

5.668

-232

Toevoeging

358

358

0

358

358

0

Onttrekking

-7.052

-3.160

-2.851

-6.011

-3.463

-2.548

-6.693

-2.802

-2.851

-5.653

-3.104

-2.548

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

Onttrekking

-9.650

0

0

0

0

0

-9.650

0

0

0

0

0

Toevoeging

100

0

0

0

0

0

Onttrekking

-13

0

-19

-19

-7

-12

87

0

-19

-19

-7

-12

Toevoeging

0

0

-11

-11

-11

0

Onttrekking

0

0

0

0

0

0

Fietsers en voetgangers

Saldo Openbaar vervoer

Saldo Autoverkeer

Saldo Parkeren

Saldo Leefomgeving

Saldo Programma

Saldo van baten en lasten Reserves

Reserves programma 4 bedragen x € 1.000,-

Reserve parkeren P4

Saldo Reserve bereikbaarheidsprojecten

Saldo Reserve fietsenstalling station P4

Saldo Reserve duurzaamheidsfondsen P4

Saldo Reserve Duurzame Stad P4

52 | Jaarverslag

Verschil 2020

Verschil 2020

Reserves programma 4 bedragen x € 1.000,-

Rekening 2019

Begroting 2020

Wijziging Begroting

Begroting 2020 na wijziging

Rekening 2020

0

0

-11

-11

-11

0

Toevoeging

0

0

76

76

76

0

Onttrekking

0

0

0

0

0

0

0

0

76

76

76

0

Toevoeging

17.109

8.831

5.414

14.245

14.245

0

Onttrekking

-24.998

-11.780

-2.636

-14.415

-11.623

-2.792

-7.889

-2.949

2.779

-170

2.622

-2.792

Saldo Reserve RVMK (reg verkeer en milieukrt)

Saldo Totaal

Reserves programma 4

Verschil 2020

Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > € 250.000 Algemeen: Het resultaat op het programma Bereikbaarheid bedraagt € 0,9 miljoen voordelig. Van dit voordelige resultaat zijn voorstellen gemaakt voor de bestemming van dit resultaat en voor budgetoverhevelingen. Indien conform deze voorstellen wordt besloten bedraagt het resultaat op dit programma € 0,2 miljoen. Openbaar Vervoer: Het voordeel in de lasten van € 257.000 wordt veroorzaakt door een voordeel op de bijdrage aan het krediet voor de kosten van het onderzoek spoor Leiden-Utrecht (€ 101.000) en de kosten van voorbereiding en onderzoek voor de Openbaar Vervoer Knoop van € 144.000. Beide onderzoeken worden voortgezet, en de budgetten blijven beschikbaar in het volgende jaar. Autoverkeer: Het voordeel op de lasten van € 2,5 miljoen wordt veroorzaakt door een voordeel op de bijdrage aan het krediet voor de kosten van de aanleg van de RijnlandRoute van € 1,7 miljoen. In de toelichting op de investeringen ouder dan drie jaar vindt u de uitleg over de inhoudelijke voortgang van dit project. Overigens blijft dit budget beschikbaar voor de verdere werkzaamheden. Tevens is sprake van een voordeel op de programmasturing van projecten uit het investeringsprogramma voor Leiden duurzaam bereikbaar (€ 68.000) en werkzaamheden voor de Leidse Ring Noord (€ 712.000).

Parkeren: Op het beleidsterrein parkeren is sprake van een voordelig saldo van € 622.000. Dit is opgebouwd uit een voordeel van € 439.000 op de lasten en een voordeel van € 183.000 op de baten. Binnen het beleidsterrein parkeren wordt een onderscheid gemaakt tussen autoparkeren en fietsparkeren. In onderstaand schema worden de resultaten op beide onderdelen weergegeven. V=voordeel/N=nadeel

lasten

baten

autoparkeren

€ 168.000

V

€ 295.000

V

fietsparkeren

€ 271.000

V

€ 112.000

N

totaal

€ 439.000

V

€ 183.000

V

In 2020 is het parkeerbedrijf, voor het onderdeel autoparkeren, deels gecompenseerd voor de lagere inkomsten als gevolg van Corona voor het straatparkeren en het parkeren in de garages in het centrum van Leiden. Uiteindelijk is een gering nadeel ontstaan van € 70.000. Daarentegen is sprake van voordelen op het verstrekken van de straatvergunningen, opbrengsten van naheffingen en het parkeren buiten het Leidse centrum van € 350.000. Het voordeel op de lasten van € 168.000 heeft betrekking op het saldo van diverse kleinere verschillen op de diverse budgetten van het parkeerbedrijf en de exploitatielasten van het straatparkeren en de parkeergarages. Het voordeel op de lasten van fietsparkeren van € 271.000, heeft onder andere betrekking op de voordelen op de bijdragen aan de kredieten voor de onderzoekskosten van het fietsparkeren bij Leiden CS (€ 166.000) die in het volgende jaar tot besteding zullen komen. Het restant saldo van € 105.000 heeft betrekking op diverse overige geringe voordelen binnen het fietsparkeren. Het nadeel op de baten heeft betrekking op een te

Jaarverslag | 53

ontvangen subsidie van de provincie Zuid-Holland van € 103.000 voor de dekking van de onderzoekskosten van het fietsparkeren bij Leiden CS. Deze subsidie wordt volgend jaar ontvangen en afgerekend. Toelichting op afwijkingen Reserves Reserve parkeren: Het nadeel van € 232.000 op de reserve parkeren heeft voor een bedrag van € 33.000 betrekking op de afgeronde werkzaamheden voor het haalbaarheidsonderzoek van de Haarlemmerstraatgarage. Voor een bedrag van € 37.000 heeft het betrekking op het realiseren van een tijdelijke parkeervoorziening aan de Telderskade. Een nadeel van € 162.000 heeft betrekking op planstudies voor het fietsparkeren Leiden Centraal. Reserve bereikbaarheidsprojecten: Bij de verklaring van de verschillen bij het beleidsterrein Autoverkeer zijn voordelen benoemd die leiden tot nadelen op de onttrekking aan de reserve bereikbaarheidsprojecten. Per saldo geven de voordelen op het beleidsterrein Autoverkeer en de nadelen op de onttrekkingen aan de reserve bereikbaarheidsprojecten geen resultaat binnen het programma. Het nadeel op de onttrekking aan de reserve bereikbaarheidsprojecten van € 2,5 miljoen heeft betrekking op de in 2020 lager gerealiseerde kosten van € 712.000 voor de voorbereiding van de Leidse Ring Noord.

Voor de meerjarige programmasturing van het investeringsprogramma infrastructuur / Leiden Duurzaam Bereikbaar is in 2020 € 68.000 minder uitgegeven dan vooraf was begroot. Op de investering voor de Rijnlandroute wordt in 2020 voor een bedrag van € 1,7 miljoen geen beroep gedaan op de reserve bereikbaarheidsprojecten. Tot slot is er sprake van geringe voordelen op de onttrekking met betrekking tot het fietsparkeren in de binnenstad (€ 50.000) en het onderzoek naar het spoor Leiden - Utrecht van € 13.000. Reserve duurzaamheidsfondsen: Het geringe nadeel op de onttrekking van € 12.000 uit de reserve duurzaamheidsfondsen heeft betrekking op de niet gerealiseerde kosten als gevolg van vertraging binnen het project deelfietsen. INVESTERINGEN Overschrijdingen op investeringskredieten 7100015-7100019 / 7100520 / 7100627-7100629 / 7100902 / 7101713 Ontsluiting Bio Science Park (OBSP) De kosten die gemaakt zijn met betrekking tot de afwikkeling van het restpunt van de aanpassingen van de bewegwijzeringsportalen leiden thans tot een overschrijding van het krediet met een bedrag van € 60.000. Echter, deze plan- en advieskosten zullen middels een aansprakelijkheidstelling geheel of gedeeltelijk worden verhaald op de opdrachtnemer. Dit zal worden meegenomen bij de juridische en financiële afwikkeling van deze kwestie.

7100833 MEAS-locatie Rooseveltstraat-Vijfmeilaan e Bij de 2 berap 2018 is een bijdrage van derden ter hoogte van € 130.000 geraamd op dit krediet. Later werd duidelijk dat de gemeente de bijdrage al ontvangen heeft – in 2012 is een bijdrage van € 100.000 ontvangen, deze is in de reserve Grondexploitaties gestort. Bij Vermogensbeheer 2021 wordt een onttrekking van € 130.000 opgenomen, dit komt vervolgens ten gunste van dit krediet. Hiermee wordt de overschrijding gedekt. Dit project is bijna afgerond. Nadat er nog wat kosten geboekt zijn en de bijdrage vanuit de grondexploitatie, wordt dit krediet afgesloten in 2021. 7101171 Toegankelijk maken OV-haltes De overschrijding is deels gedekt door een subsidie vanuit de Provincie Zuid Holland voor het aanpassen van een bushalte. Dit krediet is tevens afgesloten bij de jaarrekening 2020. 7101101 Kleine verkeerskundige voorzieningen De overschrijding is deels gedekt door een bijdrage met een directe relatie tot dit krediet. Er zijn subsidies vanuit Holland Rijnland geboekt op het krediet en bijdragen vanuit externe partijen ter dekking van de verkeerskundige voorzieningen. Dit krediet is tevens afgesloten bij de jaarrekening 2020. Kredieten die afgesloten zijn met een overschot van € 50.000 of meer dan 10% van het investeringskrediet worden hieronder toegelicht.

7100093 / 7100644 - 7100647 / 7100669 / 7100670 Parkeergarage Lammermarkt Ten tijde van de aanbesteding was er veel belangstelling vanuit de architecten en de aannemers om de parkeergarage Lammermarkt te ontwerpen en te bouwen. Mede hierdoor en ten gevolge van de kredietcrisis

54 | Jaarverslag

werd hierop scherp ingeschreven. Hierdoor is er een fors aanbestedingsresultaat behaald en derhalve heeft dit ook geleid tot dit mooie projectresultaat van € 5,8 miljoen. Dit voordeel leidt tot lagere kapitaallasten en worden verrekend binnen het 'gesloten' systeem van de parkeerexploitatie en -reserve. 7101323 Openbare ruimte binnenstad - Herenstraat Het projectresultaat van € 140.000 bij het project ORB Herenstraat is ontstaan doordat er gebruik is gemaakt van tweedehands lantaarnpalen voor de Leidse lantaarns in plaats van nieuwe Leidse lantaarns aan te schaffen waar rekening mee is gehouden in het beschikbaar gestelde krediet. Bij de decemberwijziging 2020 is besloten om dit projectresultaat op te nemen in het meerjarig investeringsplan voor het project Openbare ruimte binnenstad, voor de deelprojecten Koepoortsbrug en Havenplein waarop nu een overschrijding ontstaat. 7101155 HOV R-net Leiden-Leiderdorp De realisatie van de R-net corridor Leiden-Leiderdorp is afgerond in 2019 en de subsidie is verantwoord in 2020. Het krediet wordt afgesloten met een voordelig aanbestedingsresultaat van € 215.000. Hier staat echter tegenover dat de subsidie ontvangst vanuit de PZH € 162.000 lager is. Per saldo een voordeel van € 53.000 waarbij de kapitaallasten vrijvallen in de exploitatie.

Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening 7100015-7100019 / 7100520 / 7100627-7100629 / 7100902 / 7101713 Ontsluiting Bio Science Park (OBSP) De Plesmanlaan is vanaf de A44 de toegangsweg naar Leiden en de hoofdontsluitingsweg voor het Bio Science Park. Na ingebruikname van de RijnlandRoute wordt de Plesmanlaan nog belangrijker voor het verkeer dat dan vanaf de A4 via de RijnlandRoute ook aan de westzijde van de stad kan binnenrijden. Het project Ontsluiting Bio Science Park (OBSP) zorgt met een ingrijpende reconstructie van de kruisingen op de Plesmanlaan en Haagse Schouwweg voor een vlotte verkeersafwikkeling op de Plesmanlaan en een goede ontsluiting van het Leiden Bio Science Park. In 2020 is één van de twee openstaande restpunten m.b.t. het project OBSP afgewikkeld, namelijk dat de financiële bijdrage vanuit het restant budget OBSP à € 3,5 miljoen ten behoeve van de fietsverbinding in de knoop Leiden West aan de provincie is overgemaakt. Het laatste resterende restpunt heeft betrekking op een aanpassing aan de bewegwijzeringsportalen in het projectgebied en zal in de eerste helft van 2021 worden uitgevoerd. De juridische en financiële afwikkeling van dit restpunt vindt naar verwachting uiterlijk in 2e kwartaal 2021 plaats.

Daarmee kan medio 2021 de eindrapportage worden opgesteld en het project OBSP definitief worden afgesloten. Nota bene: De kosten die gemaakt zijn met betrekking tot de afwikkeling van het restpunt van de aanpassingen van de bewegwijzeringsportalen leiden thans tot een overschrijding van het krediet met een bedrag van € 60.000. Echter, deze plan- en advieskosten zullen middels een aansprakelijkheidstelling geheel of gedeeltelijk worden verhaald op de opdrachtnemer. Dit zal worden meegenomen bij de juridische en financiële afwikkeling van deze kwestie in het 2e kwartaal 2021. 7100053 / 7100883 / 7100884 Spoorwegonderdoorgang Kanaalweg-Zuid Er is een lekkage in de openbare verlichting in de door ProRail opgeleverde tunnel. Het betreft een aansprakelijkheidskwestie naar de aannemer. In ieder geval is het krediet nog nodig voor de (juridische) begeleiding van de plannen om te komen tot een oplossing en de daaruit voortvloeiende herstelwerkzaamheden. 7100074 Reconstructie Maresingel De reconstructie van de Maresingel is klaar. Er moet nog een eindevaluatie plaatsvinden en de subsidie wordt in 2021 verantwoord. 7100091 Kooiplein aankoop parkeergarage De parkeergarages zijn opgeleverd. Het resterende krediet ad.

€ 0,95 miljoen dient grotendeels beschikbaar te blijven wegens afspraken hierover met Kooiplein CV voor realisatie van parkeervoorzieningen in deelgebieden 1 en 2 van het huidige project Kooiplein. Wat hierna resteert zal worden betrokken bij de scope-uitbreiding waaraan momenteel wordt gewerkt met een aantal partners in de stad. 7100092 / 7100649-7100652 / 7100671 / 7100672 Parkeergarage Garenmarkt De parkeergarage is op 20 februari 2020 in gebruik genomen. Met de aannemer zijn nog een aantal restpunten af te wikkelen. De verwachting is dat wij hier in 2021 met de aannemer uitkomen zodat het project en de kredieten kunnen worden afgesloten. 7100490 Onderzoek Rijnlandroute In 2020 hebben de werkzaamheden door aannemerscombinatie Comol5 voor de aanleg van de nieuwe provinciale weg tussen de A44 en de A4 bij Leiden, de N434, met een geboorde tunnel en aanpassingen aan de A4 en de A44 volop plaatsgehad. De tunnelbuizen zijn inmiddels geboord en worden verder afgewerkt. Daarnaast is men bezig met de aansluitingen op de A44 en A4. Naast de Tjalmaweg op Katwijks grondgebied

Jaarverslag | 55

als het 2e deel van de RijnlandRoute is in 2020 ook gewerkt aan het 3e deel van de RijnlandRoute: de aanpassingen aan de Europaweg en het Lammenschansplein. Met de provincie is het referentie-ontwerp dat behoort bij het PIP (Provinciaal Inpassingsplan) verder gedetailleerd en is nagedacht over fasering gedurende de bouwwerkzaamheden om het verkeer niet te veel te hinderen en aansluiting op Leidse plannen. Het behoud van het aanwezige stamriool van Leiden bij de Trekvlietbrug vraagt het nodige onderzoek. Voor het verleggen van kabels en leidingen zijn in 2020 al de vergunningen aangevraagd. Ook is verder gewerkt aan het esthetisch programma van eisen. In 2021 wordt het contract opgesteld waarvoor via een aanbestedingstraject een aannemer wordt gezocht. Uitvoering van alle werkzaamheden zal vermoedelijk tot in 2025 plaatsvinden. Aan communicatie met het publiek wordt doorlopend aandacht besteed via nieuwsbrieven, social media en het informatiecentrum (vanwege de coronacrisis in 2020 voor publiek gesloten). 7100653 / 7101302-7101305 / 7101430 Maaiveld Garenmarkt De openbare ruimte op maaiveldniveau van de nieuwe parkeergarage is in de zomer van 2020 in gebruik genomen. In het najaar 2020 heeft ook de herinrichting van de Kaardesteeg plaats gevonden. Met de aannemer zijn nog een aantal restpunten af te wikkelen.

De verwachting is dat wij hier in 2021 met de aannemer uitkomen zodat het project en de kredieten kunnen worden afgesloten. 7100586 OV Knoop Leiden Centraal Station Dit krediet kan niet worden afgesloten omdat de fietsparkeeropgave van circa 20.000 plekken ook na 2020 een van de speerpunten is binnen de ontwikkeling van het OV knooppunt Leiden Centraal. Deze complexe ontwikkeling is langjarig en vergt structurele samenwerking met alle betrokken partijen rondom het station. 7100790 Voorbereiding fietsparkeren Leiden Centraal Station De realisatie van de opgave fietsparkeren van ca 20.000 plekken tot 2030 in het stationsgebied Leiden Centraal per 2030 is een van de speerpunten in dit gebied. De meerjarige voorbereidingen op planstudies en realisatieprojecten zijn samen met de andere betrokken partijen in volle gang. Dit krediet kan daarom niet worden afgesloten. 7100680 - 7100682 Fietsenstalling Rijnsburgerblok In 2021 zal de financieel technische afronding van het project plaatsvinden. 7100898 - 7100901 HOV Centrumroute In december 2015 is het kaderbesluit (RB15.0093) Herinrichting Centrumroute door de raad vastgesteld. De herinrichting van de Centrumroute bestaat uit 4 deeltracés die gefaseerd uitgevoerd worden. Het deeltracé Jan van Hout is in 2020 afgerond, het deeltracé Hooigracht is gestart met de uitvoering in 2019 en wordt in het 1e kwartaal 2021 afgerond.

Voor het deeltracé Langegracht inclusief de Oude Herengracht is begin 2020 een uitvoeringsbesluit (RB20.0007) vastgesteld. De uitvoering van de werkzaamheden start na afronding van deeltracé Hooigracht. Naar verwachting volgt het uitvoeringsbesluit voor het deeltracé Schuttersveld medio 2021. 7101461 Openbare ruimte binnenstad - gedeelte Oude Herengracht De herinrichting van de Oude Herengracht wordt tezamen met het deeltrace Centrumroute Langegracht uitgevoerd. Hiervoor is een apart krediet beschikbaar gesteld. Dit krediet á € 32.000 betreft het oude voorbereidingskrediet voor de Oude Herengracht. De uitvoering van de werkzaamheden Langegracht inclusief de Oude Herengracht starten na afronding van het deeltrace Centrumroute Hooigracht. 7101038 - 7101043 Leidse Ring Noord De uitvoeringsbesluiten Plesmanlaan en Engelendaal worden voorbereid ter besluitvorming in 2021. De uitvoeringsbesluiten van de overige deeltracés volgen in de daaropvolgende jaren. De planning is dat de werkzaamheden voor de deeltracés komende jaren nog in uitvoering zijn.

7101072 Aanpassen Koninginnelaan-Lammenschansweg, 7101074 Aanpassen Sitterlaan-Lammenschansweg en 7100084 Reconstructie kruispunt Lammenschansweg - Tomatenstr De kredieten blijven benodigd en maken onderdeel uit van het project herinrichting Lammenschansweg waarin ook de reconstructies en aanpassingen Lammenschansweg - Sitterlaan, Koninginnelaan-Lammenschansweg en reconstructie lammenschansweg-Tomatenstraat worden meegenomen. 7101124 Reconstructie openbare Ruimte LBSP De voorbereidingsfase van het project Reconstructie openbare Ruimte LBSP is in 2020 afgerond. Het werk voor de reconstructie openbare Ruimte LBSP moet nog aanvangen. De verwachting is dat dit in 2023 gereed zal zijn. 7101169 Fietsparkeren plein station Lammenschans Dit krediet heeft betrekking op de Leidse bijdrage aan het project dat door ProRail, de Provincie en de gemeente wordt gerealiseerd. ProRail is de penvoerder van het project. Naar verwachting starten de werkzaamheden 4e kwartaal 2021. Het project zal worden afgerond eind 2022.

56 | Jaarverslag

7100014 Aanpak black spots Het project ongevallenlocaties uit het uitvoeringsprogramma fietsroutes is opgestart in 2014. De meeste projecten zijn afgerond. De ongevallenlocatie nabij het project Nieuweroord is nog niet afgerond. De kosten voor dit project worden in 2021 gemaakt. Hierdoor moet het krediet nog open blijven staan. 7100062 Uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid scholen De afgelopen jaren is een aantal maatregelen rond de verkeersveiligheid rond scholen voorbereid, maar nog niet alle maatregelen zijn gerealiseerd. De verwachting is dat de maatregelen in 2021 worden afgerond. 7100063 Busroute Churchilllaan in het kader van Boshuizerkade 30 km/uur Na de bouwactiviteiten rond de Boshuizerkade wordt de Boshuizerkade heringericht. Deze werkzaamheden worden gecombineerd met groot onderhoud in de openbare ruimte. Het project is momenteel in uitvoering en wordt in 2021 afgerond. 7100071 Diverse fietsvoorzieningen De meeste projecten zijn in voorgaande jaren afgerond, er worden nog kosten geboekt voor de fietsroute Alphen aan den Rijn in 2021, daarna wordt het krediet afgesloten. 7100832 Verkeersmaatregelen Spoorweghavenpad Het project Spoorweghavenpad staat momenteel on hold, er wordt gewerkt aan alternatieve fietsroutes. Het krediet blijft beschikbaar tot er besloten is of het project doorgaat in 2021.

7100840 Asverlegging Kanaalweg Het project is uitgevoerd, er zijn nog kosten die gemaakt gaan worden in 2021 daarna wordt het krediet afgesloten. 7100896 Programmasturing Investeringsprogramma infrastructuur Het krediet programmasturing programma bereikbaarheid, wordt gebruikt voor project overschrijdende gemeentebrede inzet en activiteiten, om de samenhang tussen de verschillende programma activiteiten te kunnen financieren. Het uitvoeringprogramma Leiden Duurzaam Bereikbaar is eind 2019 vastgesteld, dit krediet dient beschikbaar te blijven voor de verdere duur van dat programma. 7100943 Onderzoek spoor Leiden - Utrecht (limeslijn) Dit project wordt getrokken door de Provincie Zuid Holland. Leiden doet eventueel nog onderzoek voor definitieve besluitvorming. Dit is ook afhankelijk van uitkomsten uit onderzoeken van ProRail naar dit project. In november 2020 is door de partijen bij dit project besloten om de resterende onderzoeksvragen te blijven uit diepen. Het project loopt zeker door in 2021 en zo mogelijk ook in 2022. 7100945 Fiets- en auto bewegwijzering De werkzaamheden zijn nog niet volledig afgerond, naar verwachting worden de werkzaamheden voor het vervangen van de bewegwijzering in 2021 afgerond.

7101071 Fietsvoorzieningen bij bushaltes De komende jaren worden de bushaltes toegankelijk gemaakt, dit krediet wordt gebruikt om waar nodig bij deze bushaltes fietsvoorzieningen te plaatsen. Bij de kaderbrief 2022 wordt dit krediet overgeheveld naar het krediet voor het toegankelijk maken bushaltes waarna dit krediet wordt afgesloten. 7101073 Aanpassen Vijf-meilaan - Sweelincklaan Het project is in voorbereiding en wordt in 2020-2021 uitgevoerd. Omdat er meerdere knelpunten zijn op de Vijf Meilaan worden de maatregelen hiervoor tezamen opgepakt. Dit vraagt meer voorbereidingstijd. Het krediet is nog in voorbereiding en kan daardoor niet worden afgesloten. 7101076 Aanpassen kruisingen Herenstraat Het project is in 2020 uitgevoerd. Vervolgens zijn er een aantal aanvullende maatregelen uitgevoerd (eind 2020). In 2021 wordt gemonitord of deze maatregelen voldoende zijn. 7101078 UVP fiets quick wins corridor 3 Katwijk Op de corridor Katwijk liggen een aantal projecten: ontbrekende schakel Hogeschool, fietsstraat Niels Bohrweg Noord, Fietsstraat Nachtegaallaan, en de fietsroutes door het LBSP. Deze projecten worden uitgewerkt waarbij quickwins te verwachten zijn.

Jaarverslag | 57

7101080 UVP fiets wijkstallingen Het project is nog in uitvoering, op diverse locatie worden fietsenrekken geplaatst op verzoek van bewoners. Het project loopt meerdere jaren door, bewoners kunnen nog verzoeken indienen voor het plaatsen van fietsenrekken. 7101096 UVP fietspalen In 2020 wordt gekozen voor een nieuw type fietspaal daarna kan een planning voor de vervanging van de huidige palen worden opgestart. Dit loopt nog door in 2021 en 2022. 7101097 Verkeersmaatregelen Churchilllaan - Kennedylaan Dit krediet wordt gebruikt bij het herinrichten van de Churchilllaan en wordt hierdoor nog niet afgesloten. Het project Churchilllaan is nog in voorbereiding. 7101128 Fietscorridor Leiden Kaag&Braasem Het project is in voorbereiding en wordt in 2020-2021 uitgevoerd. Op de corridor Kaag & Braassem wordt het project Lead ontwikkeld. Bij Lead wordt de doorfietsroute verlegd. In het verlengde daarvan zijn verbeteringen voor de fiets te realiseren. Dit budget blijft daarvoor nodig. 7101170 Verzinkbare palen Bevrijdingsplein Bij de kaderbrief 2022 wordt voorgesteld om dit krediet over te hevelen naar het krediet voor verkeerskundige voorzieningen. Hierna kan dit krediet in 2021 worden afgesloten.

7101211 Herinrichtingsmaatregelen Churchilllaan en omstreken De scope van dit project is uitgebreid, door werk met werk te maken is het een omvangrijk project geworden waardoor verschillende werkzaamheden op dit traject worden uitgevoerd. Hiervoor dient het krediet open te blijven staan. 7101299 Fietsparkeren binnenstad Dit krediet is nog benodigd voor fietsparkeren in de Binnenstad, het project is nog niet afgerond. 7101191 LBSP infrastructuur grond Ten behoeve van de reconstructie van de infrastructuur op het LBSP dienen gronden te worden aangekocht. Eén aankoop heeft in 2020 plaatsgevonden, de andere (naar verwachting) drie aankopen zullen in 2021 gerealiseerd worden. Deze aankopen hebben vertraging opgelopen als gevolg van onder andere de coronacrisis en de vondst van een beschermde diersoort (zeldzaam slakje) op het LBSP.

58 | Jaarverslag

Jaarverslag | 59

5 Omgevingskwaliteit

60 | Jaarverslag

Omgevingskwaliteit Programmanummer Commissie Portefeuille(s)

5 Leefbaarheid en Bereikbaarheid Duurzaamheid, Mobiliteit & Beheer Openbare Ruimte Bestuur, Veiligheid en Handhaving Werk, Inkomen, Economie & Cultuur

De missie van het programma Omgevingskwaliteit luidt: "De gemeente Leiden staat voor een stad met een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is, waar mensen graag vertoeven en die uitnodigt tot verantwoordelijk gedrag. Zij doet dit samen met alle gebruikers. De gemeente Leiden wil de stad behouden voor toekomstige generaties. Om de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden moet Leiden zich aanpassen om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen en de biodiversiteit te vergroten."

Ontwikkelingen in 2020 Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie en biodivers vergroenen Met de vaststelling van het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie en biodivers vergroenen 2020-2023 is onze ambitie voor deze opgave bepaald: in 2050 is Leiden een klimaatbestendige stad, is de stad zichtbaar groener geworden en is de biodiversiteit vergroot. Deze ambitie sluit aan op de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie, waarin als doel is gesteld dat Nederland in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig is ingericht voor wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Nederland, en Leiden als dichtbebouwde stad niet in het minst, heeft daarmee een enorme opgave. Het komt daarbij aan op goede timing en samenhang van maatregelen, op samenwerking met de stad en op effectieve inzet van de beschikbare middelen. Hoe we dat gaan doen staat in het uitvoeringsprogramma. Hier hebben we de doelen om de ambitie te concretiseren gekoppeld aan verschillende inspanningen. Wijkvervangingen Een goed voorbeeld van de Leidse opgavegerichte aanpak voor het aanpassen van de stad aan de gevolgen van klimaatadaptatie is het programma van wijkvervangingen. De komende jaren gaan we zes wijken integraal voorbereiden op een klimaatbestendige toekomst. Deze wijken, met een gezamenlijke omvang van ca.

540.000 m², oftewel 80 voetbalvelden, zijn straks klaar voor een toekomst waarbij het vaker hard regent en er langdurige hete periodes zijn. De keuze welke wijken we aanpakken wordt bepaald door een combinatie van planningen van rioolvervanging, energietransitie en verstedelijkingsprojecten, en daarmee ook door de mogelijkheid om investeringsbudgetten te bundelen. De voorbereiding van de wijkvervangingsprojecten verloopt succesvol. In 2020 zijn de kaderbesluiten vastgesteld voor de Professorenwijk Oost, Vogelwijk / Raadsherenbuurt en Houtkwartier Oost en in het Noorderkwartier Oost is inmiddels de schop de grond ingegaan. Samen werken aan een klimaatbestendige stad Om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken, hebben we elkaar nodig. De helft van het grondgebied van Leiden is particulier eigendom. Als gemeente vragen we daarom ook aan inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties om samen te werken aan een klimaatbestendige stad. In 2020 is er voor circa 6.000 m2 subsidie aangevraagd voor de aanleg van groene daken en is de subsidie voor groene daken in 2021 en 2022 verlengd. In 2020 is de hemelwaterverordening nieuwbouw vastgesteld. Hiermee kunnen we bij nieuwe

Jaarverslag | 61

ontwikkelingen regelen dat hemelwater op eigen terrein wordt vastgehouden, het liefst wordt geïnfiltreerd en anders vertraagd wordt afgevoerd. Dit is belangrijk om bij hevige regenbuien water op straat te beperken. Samen aan de slag Bewoners kunnen op verschillende manieren bijdragen aan het vergroenen en daarmee klimaatbestendig maken van de stad. Vanuit Samen aan de Slag stimuleren we de aanleg van geveltuinen en het vergroenen van de openbare ruimte in de wijk. Inwoners van Leiden weten Samen aan de Slag steeds beter te vinden, zo goed zelfs dat het bijna niet meer mogelijk is aan de vraag te voldoen. Het aantal convenanten voor vergroeningsinitiatieven is inmiddels gestegen tot ruim 2500. Gemiddeld legden we in 2020 tussen de 20 a 30 geveltuinen en boomspiegels per week aan. Die hoge vraag verklaren we uit twee oorzaken. De eerste is dat er inmiddels veel (groene) initiatieven in de stad te zien zijn en dat werkt ‘stimulerend’. De tweede oorzaak is het feit dat veel mensen thuis werkten en tijd hadden om in hun eigen omgeving een stukje te vergroenen of groen te adopteren. Tijdens wandelingen zagen ze geveltuinen en boomspiegels in andere straten en startten een project in eigen omgeving. Via de groencoach en aandeslag@leiden.nl ontvingen we berichten dat mensen elkaar nu beter leren kennen door gezamenlijk aan de slag te gaan in de eigen straat.

Dat is een positief bijkomend effect. Beeldkwaliteit openbare ruimte Ondanks de problemen die Covid19 met zich bracht en met de nodige aanpassingen in werk en werkprocessen is het toch gelukt de openbare ruimte op de vereiste beeldkwaliteit te houden en bewoners bij de openbare ruimte te betrekken. Beheer bruggen De aanpassingen voor de machinerichtlijn aan de Haagsche Schouwbrug en Stevensbrug zijn afgerond, en ook de Haven heeft een metamorfose ondergaan. Er is een geheel nieuwe bediening en cameraopstelling vanuit de Schrijversbrug voor de vier op afstand bedienbare bruggen gerealiseerd. Handhaving openbare ruimte en openbaar water Handhaving van het gebruik van de openbare ruimte en van het openbaar water heeft er in 2020 heel anders uitgezien dan vooraf in het Uitvoeringsprogramma 2020 Handhaving openbare ruimte was voorzien. Handhaving op de coronamaatregelen heeft de hoogste prioriteit gekregen, waardoor een aantal plannen en ambities geen doorgang hebben kunnen vinden. Echter, ondanks deze nieuwe handhavingstaak die veel inzet heeft gekost, zijn de resultaten op veel reguliere taken gelijk gebleven of zelfs toegenomen. Alle resultaten zijn terug te vinden in het door het college vastgestelde Jaarverslag 2020 Handhaving openbare ruimte.

Openbare ruimte Binnenstad De agenda autoluwe binnenstad is in februari 2021 vastgesteld en de openbare ruimte projecten zijn hierin opgenomen. Stedelijk en regionaal groen In de Nota Groene Kansen zijn 41 versteende locaties in de stad benoemd om te vergroenen. Inmiddels zijn daarvan 11 locaties gerealiseerd. Daarnaast zijn er in samenwerking met IVN 3 van de 4 Tiny Forests aangelegd. En zijn in het kader van Samen aan de Slag bijna 400 geveltuinen aangevraagd en zijn er circa 500 boomspiegels vergroend en in beheer genomen door bewoners. Verder is de eerste groenrapportage opgeleverd. De groenrapportage geeft inzicht in kwaliteit en kwantiteit van het aanwezige groen in Leiden. De Visie Stadstuinieren heeft opengestaan voor inspraak. In de omgevingsvisie heeft (regionaal) groen een belangrijke plek gekregen. Op regionaal niveau zijn we gestart met een verkenning voor het vervolg van de landschapstafels Leidse Ommelanden en Duin, Horst & Weide door een Meerjarenprogramma 2021 – 2025 op te stellen. Ook is het Nationaal Park Hollandse Duinen in oprichting gegaan met verschillende projecten. Renoveren en herinrichten parken In 2020 is de renovatie van een aantal parken afgerond, op basis van het Investeringsprogramma Parken. De werkzaamheden aan Park Kweeklust en het Korte Vlietpark zijn afgerond.

Ook zijn diverse Singelparkprojecten afgerond, zoals het Ankerpark, Blekerspark en het Ambachtsplein als onderdeel van het Energiepark. In het Van der Werfpark is een start gemaakt met de werkzaamheden, deze worden in 2021 verder afgerond. De voorbereiding van de renovatie van het Beethovenpark is gestart. Singelpark 2020 was een speciaal en bijzonder jaar voor het Singelpark. Want na jaren van ontwerpen, besluitvorming en voorbereidingen zijn het afgelopen jaar veel projecten gerealiseerd. Samen met de Vrienden van het Singelpark en de vele andere betrokken bewoners organisaties en bedrijven is het gelukt te realiseren waar we met elkaar zo lang van droomden: het Singelpark is er! Vele inwoners en bezoekers van de stad hebben het Singelpark inmiddels in hun hart gesloten. En er komt steeds meer landelijke erkenning. Zo ontving het Singelpark eind 2020 de allereerste LoopAward tijdens het Nationaal Voetgangerscongres.

62 | Jaarverslag

Dierenwelzijn en biodiversiteit Om invulling te geven aan de ambities op het gebied van biodiversiteit heeft de stadsecoloog in 2019 een breed advies gegeven voor verbetering van de biodiversiteit in Leiden (Ecologische kansen in de gemeente Leiden, investeren in een basiskwaliteit natuur, november 2019). Het college heeft er voor gekozen om hier ruim opvolging aan te geven (RV 20.0027 20d). In 2020 is het beheer van de bermen opnieuw aanbesteed. Samen met de aannemer is gekeken hoe de bermen ecologisch beheerd kunnen worden. Inmiddels passen we ecologisch maaien toe, we maaien 160.000 m2 gazon in de stad anders, waardoor er een betere leefomgeving ontstaat voor plant en dier. Bewoners zijn blij dat ecologische kwaliteit verder wordt vergroot. Niet iedereen is positief, er zijn ook bewoners die het ontstane beeld niet mooi vinden. Het stadsnatuurmeetnet is gecontinueerd en er is een puntensysteem natuurinclusief bouwen opgesteld. Duurzaamste kilometer De Duurzaamste Kilometer (DZKM) heeft zich in 2020 gefocust op drie zaken en daar ook mooie stappen in gemaakt. Als eerste hebben we de banden binnen de community en met de leden versterkt. Samen hebben we gekeken welke behoeftes er zijn en hoe we elkaar kunnen versterken. Er zijn 16 partijen die hun deelname aan de community ook 2021 hebben bekrachtigd.

Velen leveren daarnaast een mooie bijdragen in de vorm van tijd, budget en /of idee. Daarnaast hebben we een solide plan gemaakt voor de toekomst door te kijken hoe de definitieve organisatie vormgeven. Er zijn procesafspraken gemaakt en er is een stuurgroep opgericht met daarin een mooie mix van mensen die samen de Triple Helix vertegenwoordigen. Al met al zijn er binnen DZKM flinke (duurzame) stappen gezet. De gemeente gaat samen met ondernemers, andere overheden en universiteiten meter voor meter op naar de Duurzaamste Kilometer. Inmiddels heeft de innovatieve samenwerking mede geleidt tot een succesvolle aanvraag van de woningimpuls van het rijk. Geluidsanering Geluidsoverlast vraagt onder meer om fysieke maatregelen aan woningen die door het verkeerslawaai een te hoge geluidsbelasting hebben. Het middel hiervoor is gevelsanering. Voor alle resterende saneringswoningen van de lijst is in 2020 projectsubsidie aangevraagd bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De subsidieaanvraag voor het project Voorschoterweg is in december, vanwege een te lage geluidbelasting, afgewezen. De Omgevingsdienst heeft hierop een bezwaar ingediend. Voor de overige projecten is subsidie toegekend en ontvangen. Regie op bodem en ondergrond Veel ingrepen in de stad vragen om ruimtelijke afweging, zowel bovengronds als ondergronds.

De ondergrond raakt vol op sommige plekken, waardoor we goed moeten afwegen welke toepassingen het beste gecombineerd kunnen worden. De regisseur Bodem en Ondergrond is van start gegaan op 1 januari 2020 met de inventarisatie van beleidsambities en de relatie met bodem en ondergrond. Daarbij is gestart met het ontwikkelen van een afwegingskader en een efficiënte inbedding van bodem en ondergrond in het planproces binnen de gemeentelijke organisatie. Daarnaast is gestart met het in kaart brengen van ondergrondse objecten en met een set van uitgangspunten voor het Handboek Openbare Ruimte. Verder wordt gewerkt aan een proces waarmee inzichtelijk wordt welke gemeentelijke en derden projecten wanneer een ruimtelijke claim leggen op boven- en ondergrond. Daarnaast is er beleid ontwikkeld voor de optimalisatie van duurzame energie-systemen en heeft de gemeente een aantal aanvragen voor geothermie behandeld. Bodemsanering Bodemsaneringen in 2020 zijn uitgevoerd in samenloop van bouw- en herinrichtingsplannen. Zo zijn bijvoorbeeld bij de herinrichting van het Ankerpark, de bouwactiviteiten bij de Meelfabriek, als ook bij werkzaamheden aan bijvoorbeeld rioleringen bodemsaneringen uitgevoerd waar nodig. Van de spoedlocaties zijn in 2020 voorbereidingen getroffen voor start uitvoering in 2021 voor de sanering van de locaties Breestraat / Botermarkt en Herenstraat / Drie Octoberstraat.

Jaarverslag | 63

Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte Doelen en prestaties bij 5A Verharde openbare ruimte Doel

Prestatie

5A1 Schoon, heel en veilig

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte 5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad 5A1.3 Beheren openbare ruimte 5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval 5A1.5 Beheren contracten buitenreclame 5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte 5A1.7 Werken voor derden cluster Beheer

5A1.3 Beheren openbare ruimte - Zoals ook bij de Voortgangsrapportages is gemeld, heeft het groot onderhoud asfalt een achterstand opgelopen vanwege problemen met het contract. Een paar belangrijke werken zijn alsnog in het najaar uitgevoerd, zoals de Willem de Zwijgerlaan en de Rooseveltstraat. Verwachting is dat de achterstand in het 2e en 3e kwartaal van 2021 is ingelopen. - Het project Haarlemmertrekvaart is uitgesteld tot 2021. Vanwege de coronacrisis moest het participatieproces in digitale vorm worden gehouden. Omdat veel bewoners van de Haarlemmertrekvaart echter niet de digitale middelen hiervoor hadden, is er bewust voor gekozen het participatietraject uit te stellen. - De plaatsing van de damwand aan de Groene Maredijk is vertraagd. Dit was vanwege afstemming met het Hoogheemraadschap van Rijnland over de uitvoering. 5A1.5 Beheren contracten buitenreclame De coronacrisis heeft een ingrijpend effect gehad op de buitenreclamemarkt. Door versoepeling van de eerste overheidsmaatregelen leek de buitenreclamemarkt zich enigszins te herstellen, echter de extra overheidsmaatregelen doen het lichte herstel weer teniet. Dit heeft naar verwachting een verdere negatieve effect op de reclame-inkomsten voor de gemeente voor 2020. Met de zittende marktpartijen zou eind 2020 overeenstemming worden bereikt over de effecten van de coronacrisis op de reclamecontracten.

De gesprekken hierover zijn echter met het oog op de afloop van de recent ingestelde overheidsmaatregelen nog niet afgerond. Als deze zijn afgerond kan de eventuele schade definitief voor de gemeente inzichtelijk worden gemaakt. De plaatsing van de bushokjes is vertraagd tot het eerste kwartaal van 2021. De vrijstaande informatievitrines zijn inmiddels merendeels geplaatst. Effectindicatoren bij 5A Verharde openbare ruimte Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020

Bron

2017

2018

2019

2020

5A1.a Rapportcijfer onderhoud openbare ruimte

7,0

-

7,1

-

7,1

Stads- en wijkenquête

5A1.b Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' zwerfvuil ervaart

43%

-

38%

-

39%

Stads- en wijkenquête

5A1.c Gemeten kwaliteitsniveau 'zwerfvuil'

B

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.d Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' hondenpoep ervaart

33%

-

21%

-

30%

Stads- en wijkenquête

5A1.e Gemeten kwaliteitsniveau 'hondenpoep'

B

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.f Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' onkruid ervaart

25%

-

22%

-

30%

Stads- en wijkenquête

5A1.g Gemeten kwaliteitsniveau 'onkruid'

B

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.h Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' drijfvuil ervaart

25%

-

22%

-

30%

Stads- en wijkenquête

5A1.i Gemeten kwaliteitsniveau 'drijfvuil'

B

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

Doel 5A1 Schoon, heel en veilig

64 | Jaarverslag

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020

Bron

2017

2018

2019

2020

5A1.j Percentage inwoners dat het onderhoud van straten en wegen als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt

67%

-

68%

-

68%

Stads- en wijkenquête

5A1.k Gemeten kwaliteitsniveau 'verharding'

B

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.l Percentage inwoners dat het onderhoud van straatmeubilair als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt

66%

-

66%

-

70%

Stads- en wijkenquête

5A1.m Gemeten kwaliteitsniveau 'straatmeubilair'

B

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Beleidsterrein 5B Openbaar water Doelen en prestaties bij 5B Openbaar water Doel

Prestatie

5B1 Waterkwantiteit op orde en verbeteren waterkwaliteit

5A1.1 Klimaatadaptatie en ontwikkelen beleid waterkwaliteit

5B2 Stimuleren van een doelmatig gebruik van het openbaar water

5B2.1 Ontwikkelen beleid gebruik openbaar water

5B1.2 Beheren openbaar water en riolering

5B2.2 Exploiteren havens en waterwegen 5B2.3 Behandelen ligplaatsvergunningen 5B2.4 Handhaven gebruik openbaar water

5B2.1 Ontwikkelen beleid gebruik openbaar water De coronacrisis heeft een behoorlijke impact gehad op het (toeristisch) gebruik van het openbaar water. Dat betekent dat hoewel er een aantal inspanningen zijn die gewoon doorlopen, zoals de regionale samenwerking als de voorzieningen van de passantenhaven, er een aantal beleidsmatige zaken op een lager pitje zijn gezet. Dat betreft onder meer de verdelingssystematiek voor bedrijfsvaartuigen en het reguleren van de Historische haven. Tevens is afgelopen jaar hard gewerkt aan de Verordening fysieke leefomgeving ter voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. In die verordening heeft een deel van de regelgeving op het water een plek gekregen of zal dat nog krijgen. Dat heeft ook zijn weerslag gehad op de prioriteit die kon worden gegeven aan individuele beleidsproducten gericht op het water. Gezien de potentiële complexiteit van de opdracht voor beleid rond woonschepen is deze na een eerste verkenning verder verschoven naar 2021. Tot slot moet worden geconstateerd dat het in 2018 geïnstalleerde vaartuigentelsysteem om technische redenen niet naar verwachting heeft gefunctioneerd en dat er thans wordt gekeken naar een andere oplossing. Effectindicatoren bij 5B Openbaar water Effectindicator

Realisatie 2017

Streefwaarde 2020

Bron

2018

2019

2020

-

67%

-

66%

Stads- en wijkenquête

-

7,2

-

7,3

Stads- en wijkenquête

Doel 5B1 Waterkwantiteit op orde en verbeteren waterkwaliteit 5B1.a Percentage inwoners dat het onderhoud van watergangen als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt

66%

5B2 Stimuleren van een doelmatig gebruik van het openbaar water 5B2.a Rapportcijfer door Leidenaren voor de recreatieve kwaliteit van groen en water in Leiden

7,1

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Jaarverslag | 65

Beleidsterrein 5C Openbaar groen Doelen en prestaties bij 5C Openbaar groen Doel

Prestatie

5C1 Ontwikkelen en beheren van het openbaar groen

5C1.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid stedelijk en regionaal groen 5C1.2 Renoveren en herinrichten parken 5C1.3 Beheren openbaar groen 5C1.4 Behandelen kapvergunningen

5C2 Bevorderen biodiversiteit en dierenwelzijn

5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid dierenwelzijn en biodiversiteit 5C2.2 Aanleggen Singelpark 5C2.3 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder

5C2.3 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder De haalbaarheid van de recreatieve verbinding is onderzocht. Deze is niet haalbaar gebleken vanwege een dure tunnel onder de Europaweg. Effectindicatoren bij 5C Openbaar groen Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020

Bron

2017

2018

2019

2020

5C1.a Percentage inwoners dat het onderhoud van groen als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt

73%

-

74%

-

≥ 73%

Stads- en wijkenquête

5C1.b Aantal waargenomen soorten flora en fauna*

1.252

1.549

1.914

2.843

≥ 1.275

Waarneming.nl

5C1.c Aantal hectare groen

-

-

592

584

≥ 592

GBI

-

7,8

-

≥ 7,7

Stads- en wijkenquête

Doel 5C1 Behoud van de kwaliteit van het openbaar groen

Doel 5C2 Verbeteren kwaliteit en vergroten recreatieve waarde groen 5C2.a Rapportcijfer recreatieve kwaliteit van groen en water in de omgeving van Leiden

7,7

*) Het betreft niet alleen het aantal waargenomen soorten flora en fauna. Er zitten ook schimmels, wieren, algen en korstmossen tussen, alle niet behorende tot de flora / fauna.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

66 | Jaarverslag

Beleidsterrein 5D Milieu en duurzaamheid Doelen en prestaties bij 5D Milieu en duurzaamheid Doel

Prestatie

5D1 De stad behouden voor toekomstige generaties door het tegengaan en voorkomen van aantasting van het leefmilieu.

5D1.1 Milieubeheer algemeen 5D1.2 Uitvoeren geluidsanering 5D1.3 Uitvoeren bodemsanering 5D1.4 Uitvoeren duurzaamheidbeleid

Verbonden partijen Omgevingsdienst West-Holland (ODWH) Motieven en doelen deelname GR

Uitvoering van de wettelijke taken zoals de vergunningverlening en handhaving van de Wet milieubeheer en de Wet bodembescherming (m.n. bouwstoffenbesluit), en advisering van de deelnemende gemeenten en de provincie Zuid-Holland bij de uitvoering van hun taken, zoals ruimtelijke planvorming en verkeersbeleid.

Realisatie doelstellingen en prestaties 2020

De gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst West-Holland (ODWH) voerde in 2020 de wettelijke milieutaken uit zoals de vergunningverlening en handhaving van de Wet milieubeheer en de Wet bodembescherming (m.n. bouwstoffenbesluit). De ODWH adviseerde de gemeente bij de uitvoering van haar taken, zoals ruimtelijke planvorming en verkeersbeleid. Voor geluid, luchtkwaliteit, bodem en externe veiligheid voerde de Omgevingsdienst het beleid uit voor de gemeente Leiden.

Belangrijkste bestuurlijke mijlpalen 2020

■

■ ■ ■ ■ ■ ■

■

Bijdrage 2020

De organisatie is sinds 1-1-2020 omgevormd van lijnorganisatie met teamleiders en afdelingsmanagers naar een (plattere) matrixorganisatie bestaande uit 5 programma's en 3 vakafdelingen. De functie van teamleider is komen te vervallen. Nieuw is de functie van programmamanager. Vanwege de coronacrisis hebben bijna alle kantoormedewerkers van de dienst in 2020 thuisgewerkt. De Omgevingsdienst is eind 2020 verhuisd naar een nieuw pand aan de Vondellaan 55. Het algemeen bestuur heeft ingestemd met het stappenplan en tijdpad voor de Strategie voor 2022 – 2025. Onder begeleiding van een bureau is een innovatief proces gestart voor een nieuwe strategienota die door zowel door het bestuur als de dienst moet worden gedragen. De geactualiseerde Nota Planning & Control 2020 – 2023 is vastgesteld. Voortaan krijgen de deelnemers van de GR één tussentijdse rapportage over de eerste 6 maanden van het jaar, waardoor ze beter tussentijds bij kunnen sturen. De Omgevingsdienst en de gemeente hebben het implementatietraject van de Omgevingsdienst besproken en geïnventariseerd welke activiteiten / ontwikkelingen hiervoor in 2021 in het werkplan moesten worden opgenomen. De gemeenteraad heeft op 18 juni 2020 het besluit genomen een positieve zienswijze in te dienen op de begroting 2021 van de ODWH. Het Algemeen Bestuur heeft n.a.v. de zienswijzen de begroting vastgesteld.

De jaarstukken 2019 van de Omgevingsdienst zijn ter informatie aan gemeenteraad gezonden. Inhoudelijk is de raad geïnformeerd door het college indien er op dossierniveau aanleiding was om dat te doen. Stukken die ter besluitvorming zijn voorgelegd aan het AB zijn voorbereid door het DB. Deelnemende gemeenten zijn vooraf geraadpleegd via ambtelijke voorportalen. De leden van het AB (waaronder DB lid wethouder North en raadslid Jordan van de gemeente Leiden) ontvingen een annotatie van de agenda van alle AB vergaderingen. Het raadslid informeerde de leden van de Raadscommissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid over relevante stukken op de AB vergadering.

In opdracht van programma Duurzaamheid zijn aanvullende werkzaamheden door de Omgevingsdienst West Holland uitgevoerd. Het betreft de uitvoering van duurzaamheidssubsidie en duurzaamheidsleningen. De kosten hiervoor zijn gedekt uit de duurzaamheidsagenda 2016-2020. Daarnaast heeft de gemeente Leiden minder (advies)uren afgenomen dan begroot bij de programma's Milieu en Duurzaamheid, en meer uren afgenomen voor de programma's Ruimtelijke Ordening en Bodem.

Voor eigenaarsrol, zie paragraaf 2.3.6 Verbonden partijen

Effectindicatoren bij 5D Milieu en duurzaamheid Effectindicator

Realisatie 2017

2018

2019

1

1

0

2020*

Streefwaarde 2020

Bron

0

Ministerie I&W

Doel 5D1 Werken aan een duurzame stad 3

5D1.a Aantal hoofdwegen met stikstofgehalte > 35 µg/m

*) De monitoring over het jaar 2020 moet nog plaats vinden. De resultaten hiervan zijn in december 2021 beschikbaar.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Jaarverslag | 67

Kaderstellende beleidsstukken In 2020 zijn de volgende kaderstellende beleidsstukken vastgesteld: ■ RV 19.0148 Programmaplan Binnenstad 2020-2024 ■ RV 19.0156 Uitvoeringsbesluit herinrichting Lakenpark (Katoenpark, Lakenplein en Kaarsenmakersplein) , deelproject Singelpark ■ RV 19.0157 11e wijziging gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst West Holland ■ RV 19.0161 2e begrotingswijziging 2019 Omgevingsdienst West Holland en 1e begrotingswijziging 2020 Omgevingsdienst West Holland ■ RV 19.0162 Jaarverslag en uitvoeringsprogramma handhaving openbare ruimte ■ RV 19.0163 Visie Handhaving openbare ruimte 2020 – 2023 ■ RV 20.0005 Kaderstellende strategie ‘Op weg naar een circulair Leiden’ ■ RV 20.0006 Verordening tot wijziging van de 'Verordening Duurzaamheidslening' ■ RV 20.0013 Uitvoeringsbesluit Klimaatbestendige openbare ruimte Noorderkwartier Oost fase 1 ■ RV 20.0018 Verlenging VTH Beleidsplan 2016-2018 tot invoering Omgevingswet ■ RV 20.0021 Verordening Duurzaamheidsvoucher Leiden 2020 ■ RV 20.0027 Leiden Biodivers en klimaatbestendig, Samen maken we Leiden groener! Uitvoeringsprogramma 2020-2023 ■ RV 20.0043 Afvalstoffenverordening 2020 ■ RV 20.0054 Zienswijze Begroting 2021 en Meerjarenraming 2022-2024 Omgevingsdienst West-Holland ■ RV 20.0074 Vaststellen Verordening hemelwater en grondwater Gemeente Leiden 2020 ■ RV 20.0079 Vaststellen Verordening fysieke leefomgeving en