210058 Bijlage 5 Kaderbesluit herontwikkeling Werninkterein

Verslag Participatietraject Gebiedsvisie Werninkterrein | juni 2020 - mei 2021

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

1

Inhoudsopgave

1. Inleiding 3 2. Verslag online enquête

4

3. ‘Zet je idee op de kaart’

16

4. Gesprekken met organisaties

18

5. Reacties social media

21

6. 'Niet in beton gegoten'

22

7. Gesprekken fase 2

29

8. Meedenken over het verkeersonderzoek

32

9. Samenvatting: advies voor de gebiedsvisie

40

10. Reacties op concept-gebiedsvisie 42

2

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

1. Inleiding De gemeente Leiden maakt een gebiedsvisie voor de herontwikkeling van het Werninkterrein. De gemeente vindt het belangrijk om meningen en ideeën van inwoners, ondernemers, toekomstige bewoners en verenigingen bij de planvorming te betrekken. Daarom wordt een participatietraject doorlopen. Dit traject richt zich op ondernemers van het bedrijventerrein Amphoraweg, mensen die wonen of werken in de buurt van het Werninkterrein, interesse hebben om in het gebied te komen wonen of hun winkel/bedrijf/verenigingte vestigen, of interesse hebben in het gebied. In dit document doen we verslag van het participatietraject. Hoe hebben we de participatie aangepakt? Omwonenden en omliggende bedrijven werden met brieven op de hoogte gebracht van het project. Hierin werd het project geïntroduceerd en werden mensen uitgenodigd om te mee te denken en te doen. Het project werd ook onder de aandacht gebracht via social media, Stadsnieuws (de digitale nieuwsbrief van de gemeente), de Stadskrant, bestaande bewonersbrieven en websites van partijen rond het gebied. We maakten actief gebruik van het online participatieplatform van gemeente Leiden: doemee.leiden.nl. Via het platform konden mensen meedoen en informatie lezen over het project. In de eerste stap konden mensen meedoen door: • online een enquête in te vullen en hun ideeën voor het gebied in het platform op de kaart te zetten.

Daarnaast was het mogelijk om te reageren op ideeën van anderen; • te reageren via social media op de aankondiging van het project; • in te bellen via het telefonisch spreekuur; • er zijn verschillende partijen, zoals wijkverenigingen, bedrijven en organisaties, in en rondom het gebied benaderd voor een online interview. De tweede participatieronde Met de inbreng van de eerste participatieronde heeft de gemeente drie modellen gemaakt voor het Werninkterrein. In de tweede stap konden de inwoners over deze drie modellen hun mening geven door: • te reageren tijdens het evenement 'Het Werninkterrein, niet in beton gegoten'. • het online invullen van een vragenlijst via het participatieplatform • daarnaast vonden er enkele verdiepende gesprekken plaats in deze tweede stap. De derde participatieronde Voor de ontwikkeling van het Werninkterrein is een goede verkeersafwikkeling essentieel. Inwoners en ondernemers konden meedenken over het verkeersonderzoek via een online bijeenkomst, op het participatieplatform en via een telefonisch spreekuur. Van alle bovengenoemde activiteiten is in dit document een verslag opgenomen. Hiervan is ook een samenvattend advies gemaakt voor het opstellen van de concept-gebiedsvisie. Reacties op de concept-gebiedsvisie In april en mei 2021 presenteerden we de concept-gebiedsvisie inclusief het verkeersonderzoek aan inwoners en ondernemers.

Dat gebeurde tijdens online bijeenkomsten en via het participatieplatform. Een samenvatting van alle reacties vind je op de laatste pagina's van dit document.

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

3

2. Verslag online enquête We namen online een enquête af gericht op de genoemde doelgroepen. Hierin werden deelnemers gevraagd naar hun kijk op het Werninkterrein en hun ideeën voor de toekomst. De enquête werd gepubliceerd op doemee.leiden.nl. De enquête was in te vullen van 6 tot en met 30 juni 2020 en werd uiteindelijk door 186 mensen ingevuld. Op de volgende bladzijden presenteren we de resultaten. Bij de open vragen is een samenvatting met veel genoemde antwoorden opgenomen.

4

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

4. Hoe ervaart u op dit moment de omgeving van het Werninkterrein? Veel gegeven antwoorden: • Rommelig, verwaarloosd, onaantrekkelijk, saai • Ingesloten, onveilig voor wie niet op het bedrijfsterrein moet zijn, benauwd • Zonde dat het al tijden niet gebruikt wordt, onbenutte potentie • Rustig • Ruig en spannend gebied om te wandelen Opmerkingen over het bedrijventerrein Amphoraweg: • Te druk met verkeer, geen rekening houden met voetgangers, fietsers en hoeveelheden auto’s • Door intensief werkverkeer toch een drukke straat met regelmatig verkeersoverlast

“Ik heb me altijd verbaasd dat er zo’n lange tijd niks met dit terrein is gedaan. Ik ben dan ook enthousiast over de nieuwe functie. Voornamelijk wat betreft wonen.”

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

5

5. Is er iets dat u mist in deze buurt (of in de stad) en dat een plek kan krijgen in de nieuwe wijk op het Werninkterrein? Bijvoorbeeld park, plein, haventje, winkels, horeca, zorg of cultuur? De antwoorden zijn onder te brengen in een aantal categorieën:

Wonen

Voorzieningen en bedrijvigheid

Met name: • Betaalbare woningen voor starters • Sociale woningbouw (meer dan 30%)

Met name: • Horeca (sommigen willen juist geen horeca) • Sportvoorzieningen (skatepark, free run parcours, watersport) • Stadsstrandje • Culturele voorzieningen (ateliers, filmhuis) • Zorgvoorzieningen

Ook genoemd: • Een woonwagenlocatie • Woonplek voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking • Meer-generatiehoven waar jong en oud kunnen wonen en elkaar kunnen ondersteunen • Studentenhuisvesting • Koopwoningen onder de 400.000,• Ruim opgezette woonwijk

Openbare ruimte Met name: • Toegang tot zitten aan het water • Langs de Rijn wandelen/recreëren • Groen; natuur, openbare parken, doorlopende wandelroutes

Ook genoemd: • Natuurspeelplek • Meer ruimte voor ondernemers • Scheiding van schone watersport en vervuilende waterrecreatie • Winkels (sommige deelnemers willen juist geen winkels vanwege nabijheid Diamantplein) • Buurtcentrum

Sfeer • •

Een alternatieve, wat rauwe buurt à la NDSM in Amsterdam of Werkspoor in Utrecht Een maritieme sfeer door bijvoorbeeld een haven (vergelijk de ontwikkelingen in de Scheveningse haven)

Ook genoemd: • Plein waar de buurt kan samenkomen Verkeer en ontsluiting • Fietsverbinding met binnenstad langs het spoor • Een ontwikkeling heeft alleen zin als je er veilig en goed kunt komen

6

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

“Haventje met winkels en horeca en veel groen zou ik erg welkom vinden voor de buurt.”

6. Welke woorden beschrijven het best wat u belangrijk vindt voor de nieuwe wijk op het Werninkterrein?

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

7

7. Welke functie zou u (naast woningen) graag willen zien in de nieuwe wijk?

8. Het Werninkterrein heeft een eigen karakter, met de oude betoncentrale en een 400 meter lange waterkant. In de nieuwe wijk kan gebruikgemaakt worden van deze eigenschappen. Met welke stellingen bent u het eens?

de waterkant moet zoveel mogelijk voor iedereen toegankelijk zijn de waterkant moet een groene sfeer krijgen de geschiedenis van het gebied mag zichtbaar blijven aan de waterkant moeten publieke functies als horeca en sport komen de waterkant moet zoveel mogelijk privé zijn voor aanwonenden de waterkant moet een stedelijke sfeer krijgen

8

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

9. Het Werninkterrein ligt aan het water en centraal in de stad. Dit biedt kansen om in het gebied aantrekkelijke straten, plekken en routes te maken. Hoe zou u de openbare ruimte in het gebied in de toekomst willen gebruiken?

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

9

10.Welke afbeelding lijkt u geschikt voor het wonen op het Werninkterrein?

37,5%

29,9%

24,5%

20,7%

20,1%

10

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

De vier minst gekozen opties zijn:

0,5%

0,5%

2,2%

2,2%

11. Welke aandachtspunten of zorgen heeft u voor de ontwikkeling van het terrein? Vaak genoemde aandachtspunten/zorgen • Wordt participatie wel serieus genomen gezien de plannen die er al liggen? • De ontsluiting is niet geregeld • Kansen voor vergroening in deze buurt worden genegeerd • Er voor zorgen dat het niet te massaal wordt, d.w.z. geen hordes mensen, niet veel horeca • Te hoge prijzen van de woningen • De ontsluiting / verkeersdruk op de Mors. Suggestie: autovrije wijk • Geen overmatige energie in levendigheid stoppen, de stad is immers dichtbij • Geen hoogbouw. Het zou niet te stedelijk moeten worden met teveel en te hoge flats • Drukte van het spoor Vaak genoemde kansen • Bekijk het in samenhang met de Hoge Mors. Ook wat betreft verdeling inkomensgroepen en huur/koop • Groene en duurzame plek met vooral ruimte voor kunst en cultuur • Kans om een groene industriële locatie in te richten met pop-up mogelijkheden voor strand/ horeca/cultuur/evenementen en ook woningen • Doorgaande fietsroute langs het water naar de stad (onder N206 naar Morskade?) • Goede bestrating, ook voor rolstoelgebruikers, rollators en scootmobielen

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

11

12. Zou u zelf in de toekomst in deze nieuwe wijk willen wonen? Bijna 45% van de deelnemers geeft aan misschien in de nieuwe wijk te willen wonen, ruim 32% zegt zelfs meteen ‘ja’. Een kleine 23% heeft geen interesse om op het Werninkterrein te gaan wonen in de toekomst.

13. Wat voor woning heeft uw voorkeur? De mensen die (zeker of misschien) interesse hebben in een woning op het Werninkterrein, geven aan dat zij vooral op zoek zijn naar middeldure koop (63,9%). Daarna worden genoemd: starterswoning - koop (32,6%), middeldure huur (21,5%), dure koop (20,1%) en sociale huur (19,4%). Dure huurwoningen zijn minder populair. Slechts 4,2% geeft aan hier de voorkeur aan te geven.

14. Wat voor type woning heeft uw voorkeur?

12

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

15. Het Werninkterrein is in de huidige situatie alleen bereikbaar via de Amphoraweg. Om de wijk in de toekomst beter bereikbaar te maken, wordt nagedacht over nieuwe verbindingen. Welke verbinding vindt u belangrijk?

16. De gemeente wil graag dat de nieuwe wijk autoluw wordt. Daarom willen we het gebruik van openbaar vervoer, fiets en deelauto stimuleren. Wat vindt u van het idee om de wijk autoluw te maken? Ik vind dat een goed idee. Het zorgt voor minder verkeer in de omgeving. Ik vind dat een goed idee vanuit het oogpunt van duurzaamheid. Ik vind dat geen goed idee. Mensen willen graag met de auto bij de wijk komen. Ik vind dat een goed idee. Het is voor mij een reden om er te willen wonen. Geen mening Ik vind dat geen goed idee. Het is voor mij een belemmering om er te willen wonen.

17. Wilt u als omwonende, ondernemer of toekomstige bewoner gebruik kunnen maken van de deelauto’s en deelfietsen, als die in het gebied komen te staan? Zo’n 22% van de invullers geeft aan dit zeker te willen en ruim 30% zou het overwegen. Daartegenover geeft bijna 48% aan dit niet nodig te hebben.

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

13

18. Heeft u nog een suggestie of een leuk idee? Dan kunt u dat hier meegeven. De antwoorden zijn onder te brengen in een aantal categorieën: Wonen Veel suggesties gaan over de verhouding tussen groen, openbare ruimte en wonen. Sommige mensen pleiten voor een groene wijk zonder bebouwing; veel mensen willen vooral een evenwichtige combinatie van wonen en groen. Over hoogbouw zijn de meningen verdeeld; de antwoorden tégen hoogbouw zijn talrijker. Daarnaast wordt genoemd: een evenwicht tussen goedkope en dure woningen, (sociale huur)woningen voor lagere inkomens, betaalbare woningen voor gezinnen, een plek waar ouderen samen kunnen wonen. Wat betreft bouw/architectuur werden de volgende suggesties gedaan: • voldoende buitenruimte bij appartementen zoals een overdekt terras of balkon • veel keuzes voor bewoners met betrekking tot woningen • appartementen in industriële stijl • integreren ideeën uit het ‘Jaar van het dak’ • hoge gebouwen met een sedumdak en geveltuinen zodat de gebouwen opgaan in de omgeving • hele bedrijventerrein Amphoraweg woonfunctie geven om problemen in de toekomst te voorkomen • tiny houses, containterwoningen Openbare ruimte Veel deelnemers willen graag een groene omgeving met wandel- en fietspaden en een openbaar toegankelijke oever.

Iemand stelt voor om het Singelpark door te trekken naar het Werninkterrein, en van daaruit eventueel richting Buitenhuis aan het Valkenburgsemeer. Iemand anders noemt een park als het Park van Endegeest als suggestie voor het terrein; een wandelpark plus een kwekerij gerund door mensen met een ‘rugzak’. Ook wordt de aansluiting op de wandelroute Morslint genoemd. Daarnaast pleit iemand voor behoud van een stukje oorspronkelijk groen (een slootje met kikkers, riet, wilde bloemen en dergelijke). Voorzieningen en bedrijvigheid De volgende suggesties worden regelmatig genoemd: • stadsstrand met horeca • restaurant/café/koffietentje (plus interesse om zelf een zaak te openen) • horeca aan het water (zoals bij Vaartsche Rijn in Utrecht) Daarnaast ook: • stadstuinieren met de buurt • kinderboerderij • wijkspeeltuin • bootverhuur/deelboten

14

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

• • • • • • •

nieuwe plek voor roeivereniging Die Leyte zwemmen in Rijn faciliteren diverse plekken waar street art is toegestaan, het liefst overal betrekken van de Groote Vink bij deze wijk. Maak daar een horecagebied dat je kan verbinden met de nieuw te bouwen wijk via een brug betrekken van de creatieve economie uit de stad bij de ontwikkeling van het gebied actief betrekken van de Leidse cultuur en creatieven en kijken hoe dit heeft uitgepakt in Amsterdam en Rotterdam op soortgelijke plekken kleinschalige havenvoorziening in samenhang met leerwerktraject /stagetraject speciaal onderwijs of andere doelgroepen, die in naaste omgeving aanwezig zijn

Verkeer en ontsluiting Voor de ontsluiting van de wijk werd een aantal suggesties gedaan. Zo werd een onderwatertunnel voorgesteld, nieuwe brug naast de spoorbrug en een highline (fiets)verbinding parallel aan het spoor, naar de Vink en Leiden CS. Een deelnemer wil alleen een fietstunnel onder het spoor door, en nadrukkelijk geen autotunnel. Dit omdat de Mors al overbelast is. Iemand anders merkt op geen brug naar de Haagweg te willen. Ook geeft iemand aan dat de Amphoraweg afgesloten moet worden voor verkeer uit de nieuwe wijk om overlast voor bedrijven te voorkomen. Een deelnemer pleit ervoor om het plan te beperken wanneer ontsluiting via twee wegen niet mogelijk blijkt. In breder verband merkten verschillende mensen op de Morskade niet als toegangsweg (voor voetgangers en fietsers) naar het Werninkterrein te willen hebben. Ook werd voorgesteld om de Morsweg te bestemmen als ontsluiting voor fietsers en voetgangers. Dat levert vanuit de binnenstad een aantrekkelijke route op. Wat betreft auto’s moet volgens een deelnemer de Morsweg niet als toegangsweg dienen naar de A44. In plaats daarvan kunnen bestaande wegen (Haagweg, Amphoraweg, N206) verbeterd worden. Ook werd gepleit voor het verbeteren van de tunnel onder de Dr Lelylaan en verbreden van de tunnel onder de Churchillbrug.

Op het gebied van mobiliteit worden elektrische pendelbusjes voorgesteld naar de stad, en goed openbaar vervoer wanneer de wijk autoluw wordt. Iemand merkte op dat een autoluwe wijk kan leiden tot meer parkeerders in de Hoge Mors. Ook krijgen bewoners waarschijnlijk bezoek per auto die geparkeerd moet worden. Wat betreft vervoer over het water merkte een deelnemer op geen watervilla’s met steiger te willen zien. Dit omdat het water breed moet blijven. De afspraken over minimale doorvaartbreedte moeten ook voor dit stuk water gelden. Verder pleitte een deelnemer voor geluids- en visuele maatregelen bij het spoor.

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

15

3. ‘Zet je idee op de kaart’ Mensen hadden de mogelijkheid om op doemee.leiden.nl hun ideeën voor het Werninkterrein op een kaart te zetten. De volgende ideeën zijn ingediend: Verleng het stadscentrum Voeg openbare functies toe (bioscoop, restaurant, terrasjes, skatebaan, park). Dat alles in een groene omgeving met ook ruimte voor wonen.

Nieuw station bij het Werninkterrein Voeg een station toe, dat als P&R dient; lage parkeertarieven in combinatie met een treinticket naar Leiden CS.

Bruisend stadsstrand en ontmoetingsplaats Sociale ontmoetingsplekken in aanliggende plaatsen zijn beperkt. Het Werninkterrein kan dienen als sociaal hart, onder andere door een stadstrand met horeca.

Bebouwing als slakkenhuis Zet aan de kant van het spoor hoogbouw, en laat dit overgaan in laagbouw met allemaal ronde vormen en wegen. In het midden een park met veel bomen.

Duurzaam wonen 100% duurzaam en kleinschalig wonen. Een groene omgeving met ruimte voor tiny houses, kleine woongemeenschap(pen) en zelfvoorzienend wonen.

Tijdelijke creatieve ‘Werninkstad’ als placemaking instrument Tijdelijke wijk op het terrein als placemaking/testcase. Met tijdelijke woningen voor studenten, creatieve ondernemers, kunstenaars, statushouders etc. Laat hen het gebied testen om de definitieve plannen vorm te geven.

Tiny houses Klein wonen is duurzaam, goedkoop en sociaal. Een plek voor tiny houses is niet alleen fijn voor mensen die bewust leven, maar ook inspirerend voor iedereen die langskomt. Logisch dat ze aan de waterkant staan, zodat hoogbouw aan het spoor goed uitzicht houdt. Woningen voor starters en senioren Betaalbaar wonen voor starters, en woningen voor senioren voor de doorstroom. Starters en senioren samen in één complex, zodat senioren deel blijven uitmaken van het sociale leven en niet zijn weggestopt. Tennis en scouting uit de Stevenshof verplaatsen Verplaats de tennisbaan en de padvinderij uit de Stevenshof naar dit nieuwe gebied. Nabijheid water is aantrekkelijk voor de scouting. Bruisend stadsstrand en ontmoetingsplaats Sociale ontmoetingsplekken in de omgeving zijn beperkt. Het Werninkterrein kan dienen als sociaal hart, onder andere door een stadstrand met horeca. 16

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

Gebruikmaken van waterlijn Geen huizen direct aan de waterlijn, maar een zandstrand met uitloop naar het water waar de bewoners kunnen relaxen. Niet groot, als er maar een verbinding is met het water. Horecazaak met groot terras aan/op het water Op de hoek van het Werninkterrein (bij de bocht van de Rijn) een groot terras aan/op het water met een haventje voor pleziervaart. Knarrenhof Maak een knarrenhof; een soort hofje voor wat ouderen mensen die elkaar kunnen ondersteunen. Gemengde wijk Koop- en huurwoningen en woningen voor 50-plussers. Wel zonder geluidsoverlast.

Woningen voor senioren met tuin Transvaal 4 (Bedacht door een groep bewoners van Transvaal in het kader van een wijkvisie) Van Transvaal wordt een prachtige, groene fiets/ voetroute naar de binnenstad gemaakt. Het Werninkterrein kan onderdeel uitmaken van de route en voor de binnenstad een uitvluchtsoord worden. Duurzame, groene (planten, wateropvang) woontorens met veel sociale huur Groen, duurzaam, stads en levensloopbestendig Meergeneratiehof Vereniging Natuurlijk Samen Wonen wil één of meerdere meergeneratiehoven realiseren in Leiden, een woongebouw waar jong en oud en verschillende inkomensgroepen met en voor elkaar samenleven, met ruimte voor gezamenlijke activiteiten. Het Werninkterrein lijkt hen daarvoor zeer geschikt. Fietsverbinding Werninkterrein en De Groote Vink langs de spoorbrug Stadsstrand bij ‘De Groote Vink’ Een stadstrand aan de overkant van het Werninkterrein met uitgebreide horecavoorziening. Dat verlevendigt hele gebied terwijl het Werninkterrein toch de broodnodige woonfunctie krijgt. Ongeorganiseerde sportplek Urban sports (zoals inline skaten, BMX, steppen en freerunnen) worden steeds populairder. Leiden heeft geen goede plek om deze sporten te beoefenen. Het Werninkterrein leent zich hier perfect voor.

Stadsstrand Een stadsstrand aan de oude Rijn met leuke horeca (misschien foodtrucks in de zomer) en ruimte voor evenementen in plaats van hutje mutje in parken.

Woontorens Dit gebied is geschikt voor woontorens met sociale huurwoningen (woningnood aanpakken). Omdat het omgeven wordt door water en spoor, zijn er weinig naasten die last hebben van schaduw. Met de woontorens krijgen we bovendien een volwassener en uitgebalanceerd stadsaanzicht. Uiteraard is het belangrijk om de torens duurzaam en groen te bouwen. EcoHood - inspireren, bijdragen en motiveren Voor een duurzame samenleving moeten we kleiner wonen; wonen en werken combineren; autovrij; stadslandbouw; zelfvoorzienend. Het Werninkterrein kan een voorbeeld worden voor Leiden en Nederland. Een extra voordeel is dat de ontwikkelkosten kunnen meevallen, want een autovrije wijk heeft geen 2e ontsluiting nodig, hoogstens een fietspad. Prorail en NS Houdt contact met de Prorail en de NS. Bij de laatste grote aanpassingen aan het spoor werd het Werninkterrein namelijk gebruikt als opslag en aanvoerroute van spoormateriaal.

Ruilen met Steenwisselplaats Het terrein is qua ontsluiting niet geschikt voor woningbouw. De suggestie is om dit gebied de bedrijvenbestemming te laten behouden. Dan is het Werninkterrein een prima plek om als wisselplaats te dienen. Aan de Haagse Schouwweg ontstaat zo een prachtige woonlocatie die aansluit op doorgaande wegen. Hierdoor krijgt ook het Morskwartier een beetje lucht.

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

17

4. Gesprekken met organisaties Ondernemersvereniging Amphoraweg | 29 juni 2020 | bestuur vereniging De ondernemersvereniging vertegenwoordigt ondernemers op het bedrijventerrein aan de Amphoraweg, dat grenst aan het Werninkterrein. Ondernemers willen betrokken worden vanwege hun belang bij de verkeersafwikkeling van het Werninkterrein en wat dit voor het bedrijventerrein betekent. Daarom is er regelmatig overleg en kijkt het bestuur mee met het verkeersonderzoek en verkeersontwerpen. Het bestuur vindt de volgende punten cruciaal bij de ontwikkeling van het Werninkterrein en vraagt om als 'harde eisen' op te nemen: 1.

Geen extra parkeerdruk vanuit de nieuwe wijk. Dit is nu namelijk al een probleem. Het parkeerterrein is uit te breiden zoals bij Burgy al is gedaan. Ontsluiting ervan is wel lastig over een particulier terrein. 2. Geen hinder voor verkeer en logistiek en geen toename van verkeersbewegingen. Voorwaarde is in ieder geval dat de situatie niet verslechterd. Grootste zorg zijn fietsers en voetgangers op de Amphoraweg vanwege de verkeersveiligheid voor zowel fietsers, voetgangers als chauffeurs. Het bestuur vraagt daarom te voorkomen dat fietsers/voetgangers de nieuwe wijk via de Amphoraweg betreden. 3. De ontsluiting van het bedrijventerrein is eigenlijk nu al problematisch. Met name linksaf het bedrijventerrein uit de Dr. Lelylaan op. 4. Als de ontsluiting van de nieuwe woningen via de Amphoraweg plaatsvindt, komt de bedrijvigheid in gevaar, meent het bestuur. Het bestuur vindt dit onacceptabel. Eigenlijk heeft het bestuur het liefst een fysieke barrière (muur/hek, gracht) tussen het bedrijventerrein en het Werninkterrein.

Morsetekens | 3 juli 2020 | Joan Goselink en Ger Koper De redactie van wijkmagazine Morsetekens bestaat uit wijkbewoners die informatievoorziening en verbinding tussen bewoners in de wijk wil bevorderen. Zij geven de volgende aandachtspunten en suggesties mee: • •

• • • •

•

18

Belangrijkste is dat er op korte termijn woningen worden toegevoegd. Dat is voor de stad en de inwoners belangrijk. Blijf dat dan ook benadrukken. Daarnaast zijn de verbindingen van het Werninkterrein met de omgeving erg belangrijk. De koppeling met de Mors, met de Vink (misschien een stadsstrand aan de overkant?), met Transvaal. De nieuwe wijk op het Werninkterrein mag echt een onderdeel van de Mors en van de stad worden. Verkeerssituatie in breder perspectief bekijken. Welke ontwikkelingen zijn er nog meer in de omgeving die invloed op de verkeerssituatie van de doorgaande wegen hebben? Het zou goed zijn om het bedrijventerrein Amphoraweg ook mee te nemen in de ontwikkelingen. Er zijn veel ontwikkelingen op het gebied van online studeren, thuiswerken en mobiliteit (zelfrijdende auto’s, deelauto’s). Maak een toekomstbestendig plan. Het idee wordt geopperd om in het participatietraject ook de huiskamergesprekken in de Mors aan te doen. En om vanuit Morsetekens een bijeenkomst te organiseren voor actieve personen in de wijk. Hier zouden de plannen voor het Werninkterrein ook besproken kunnen worden. Advies is om goed duidelijk te maken wat de rolverdeling tussen ontwikkelaar en gemeente is en wat er gedaan wordt met de inbreng uit het participatietraject.

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

Roei- en zeilvereniging Die Leythe | 3 juli 2020 | Albert Kingma Roei -en zeilvereniging Die Leythe is gevestigd aan de Rijn, tussen het centrum van Leiden en het Werninkterrein. De vereniging heeft al eerder een gesprek gehad met de gemeente over een eventuele plek voor de vereniging op het Werninkterrein. Hiervoor is een programma van eisen opgesteld. De vereniging blijft het project graag volgen.

Koninklijke Studenten Roeivereniging “Njord” | 9 juli 2020 | Praeses (h.t. en f.t.) Koninklijke Studenten Roeivereniging “Njord” heeft een locatie aan de Rijn, tussen het centrum en het Werninkterrein. Momenteel zijn hun vlonder en ook de ruimtes binnen te klein. Daarom is een ledenstop ingevoerd. De vereniging is in gesprek met Roei- en zeilvereniging Die Leyte en met de gemeente over een eventuele verhuizing naar of een dependance op het Werninkterrein. Zowel gemeente als Njord onderzoeken de mogelijkheid en wenselijkheid hiervan. Wanneer de plannen concreter zijn, worden ze voorgelegd in een algemene ledenvergadering. In september gaan Njord en de gemeente weer in gesprek.

Historische Vereniging Oud Leiden | 9 juli 2020 | Gerard Kramer De Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) richt zich op de bevordering van de kennis van de geschiedenis van de Nederlandse stad Leiden en omstreken en op de bescherming van het culturele erfgoed. Meneer Kramer is vicevoorzitter en is tevens voorzitter van de commissie historisch karakter van de stad. De HVOL houdt zich vanuit de commissie niet-beschermd erfgoed ook in het bijzonder bezig met Zuidwest Leiden. De vereniging vindt het cultureel erfgoed op het Werninkterrein niet zo bijzonder, dus ziet ook geen reden om zich hiermee te bemoeien. Het belang ligt vooral bij de ontsluiting van de wijk en de mogelijkheid van een fietsroute langs de Rijn. Meneer Kramer signaleert dat de ontsluiting van de wijk een probleem is en acht een tunnel naar de Mors de meest logische oplossing. Vervolgens vormt de ontsluiting in de Hoge Mors wel een uitdaging. Wat betreft de verbinding met de binnenstad is een fietsroute langs de Rijn wenselijk. Hiermee wordt de historische verbinding (zandweg) met de binnenstad en Katwijk hersteld. Hiervoor zijn wel de nodige ingrepen nodig zijn. Een kruising met de Dr. Lelylaan zou voorkomen moeten worden. De vereniging wordt graag geïnformeerd over de te ontwikkelen scenario’s voor het gebied.

Ook worden de resultaten van het verkeerskundig onderzoek doorgenomen met contactpersonen van de vereniging.

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

19

Wijkvereniging Transvaal | 9 juli 2020 | Brenda Wigleven (secretaris bestuur) Wijkvereniging Transvaal is een wijkvereniging voor de wijk Transvaal in het Morsdistrict, ten noorden van het Werninkterrein. De wijkvereniging is al eerder in gesprek geweest met de gemeente over het Werninkterrein. Vanuit inwoners is het initiatief genomen om via een fietsbrug en een verbeterde fietsroute Transvaal met het Werninkterrein te verbinden. Door bewoners is een visie op de wijk opgesteld. Er wordt daarin bewust aansluiting gezocht met het Werninkterrein dat door hen ‘Transvaal 4’ genoemd wordt. In sommige delen van Transvaal is weinig activiteit, gehoopt wordt op aansluiting met de binnenstad en omliggende wijken. Volgens mevrouw Wigleven kan Transvaal als wijk mooier en beter, net als wijken met een vergelijkbare ligging in Utrecht en Amsterdam. De wijk zou meer eigen functies moeten krijgen, het is nu een beetje een stiefkindje. De wijkvereniging heeft verschillende suggesties over Transvaal en het Werninkterrein. Zo kunnen gedeeltes van de Morsweg beter en veiliger. Het is nu te veel een doorgangsweg voor autoverkeer. Ook is er te veel verkeer in de wijk en zijn er te weinig parkeerplekken. De ontwikkeling van het Werninkterrein leent zich voor leuke wijkoverstijgende functies en aansluiting op Transvaal. De huidige plannen rond Transvaal kunnen goed aansluiten op het Werninkterrein.

Mevrouw Wigleven wees op het belang van communicatie over ontwikkelingen in beide wijken. Ontwikkelingen in de ene wijk beïnvloeden ook de andere wijk, houd daar rekening mee. Bijvoorbeeld de plannen om de Morsweg eenrichtingsverkeer te maken hebben ook invloed op de ontsluitingsmogelijkheden voor het Werninkterrein. Het is daarom belangrijk dat partijen elkaar op de hoogte houden en in gesprek blijven. Leg plannen en wensen naast elkaar. De wijkvereniging blijft betrokken bij de ontwikkeling van het Werninkterrein. Eind augustus vindt er een sessie plaats over de visie voor Transvaal. De gemeente zal in het kader van dit project daarbij aanwezig zijn.

20

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

5. Reacties sociale media De reacties op sociale media (Facebook en Twitter), op het opstellen van de gebiedsvisie voor het Werninkterrein, hebben veel raakvlakken met de resultaten uit de enquête. Een groot deel van de reacties gaat over de betaalbaarheid en de sociaal-economische samenstelling van de toekomstige wijk. Verschillende mensen spreken de wens uit voor een betaalbare wijk die toegankelijk is voor jongeren en met veel sociale huurwoningen. Sommige mensen zijn pessimistisch gestemd over de toekomstige wijk en het nut van ‘participeren’. Verschillende mensen denken dat het plan al klaarligt en dat meedenken eigenlijk geen zin heeft. Het plan voor de wijk zou ook vooral gericht zijn op hogere inkomensgroepen en zij hebben het idee dat daar weinig meer tegen in te brengen is. Wat betreft het karakter en de hoogte van de bebouwing pleiten verschillende reacties voor ‘de menselijke maat’ en niet te hoge bebouwing. Wat betreft karakter en de invulling van de wijk pleiten verschillende reacties voor groen (park, verbinding met water) en het behouden en benadrukken van het industriële karakter van het gebied.

“Goede locatie, maar ga niet proppen op iedere postzegel. Houd de Leidse menselijke maat aan, bouw zo betaalbaar en duurzaam mogelijk en ga serieus en eerlijk in goed overleg met de huidige omwonenden/betrokkenen over wat haalbaar en wenselijk is. Dan pas maak je de slogan van de gemeente (samen bouwen we de stad) écht waar. Tot nu toe blijkt daar (te) weinig van.”

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

21

6. 'Niet in beton gegoten!' Een tweede stap in het meedenken In de lente en zomer van 2020 hebben we geïnteresseerden, ondernemers en omwonenden op verschillende manieren betrokken bij het opstellen van de gebiedsvisie. Met deze inbreng heeft de gemeente drie modellen gemaakt voor de ontwikkeling van het Werninkterrein. Over deze drie modellen konden inwoners en andere geïnteresseerden na de zomer hun mening geven. Daarnaast kregen ze nog enkele verdiepende vragen voorgelegd. Niet in beton gegoten! Veel omwonenden en geïnteresseerden zijn nog niet eerder op het Werninkterrein geweest. Daarom hebben we een bijeenkomst op deze bijzondere locatie georganiseerd. Omwonenden en geïnteresseerden kregen een uitnodiging in hun brievenbus of mailbox, waarmee zij op het terrein werden uitgenodigd. Op 10 oktober vond “Het Werninkterrein, niet in beton gegoten" plaats. Van 10 tot en met 18 oktober konden mensen ook online reageren via het particpatieplatform doemee.leiden.nl van de gemeente. Menukaarten & scenario’s Op het terrein werden verschillende tenten geplaatst waar geïnteresseerden mee konden denken over de plannen voor het gebied. Vanwege de coronamaatregelen konden de mensen op een afgesproken tijdstip het terrein op. In de tenten konden ze de modellen bekijken en in gesprek gaan met de gemeente en BURA.

Daarnaast kregen de bezoekers een “menukaart” mee: een formulier waarop zij hun mening konden geven over de modellen en konden aangeven welke ideeën hun voorkeur hebben. De uitslag lees je vanaf pagina 24. Onder de geïnteresseerden waren enkele ouders met kinderen. Voor deze kinderen werd een activiteit georganiseerd door SOL. Zij gingen aan de slag met hun visie op het toekomstige terrein in de vorm van een schilderij. Dat deden ze met restmaterialen en verf. Geïnteresseerden en bewoners Ondanks de zeer regenachtige zaterdag kwamen er circa 60 mensen op de activiteit af. Dit geeft aan dat mensen graag betrokken willen worden bij de gebiedsvisie. Onder deze mensen waren veel direct omwonenden. De meeste mensen zijn woonachtig in de Hoge Mors of wonen op de woonboten. Daarnaast waren er ook Leidenaren die interesse hebben om straks in dit gebied te gaan wonen. Onder hen waren mensen die graag een tiny house willen bouwen.

22

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

Eerste reacties De geïnteresseerden waren overwegend positief. De thema’s spraken aan en de schetsen van de scenario’s werden duidelijk ontvangen. Punten die vaak terugkwamen in zowel de gesprekken als de enquêtes gaan voornamelijk over de behoefte aan wonen, aan kleinschalige horeca, en over mobiliteit en verkeer. Zowel de woonbootbewoners als de bewoners uit de Hoge Mors maken zich er zorgen om. Verder zijn de woonbootbewoners bang voor het verliezen van hun privacy (“wij willen geen inkijk”) en voor geluiden van toekomstige kleinschalige horecaplekken. Een rondje kunnen wandelen langs de oever: dat spreekt mensen hier wél aan! Daarnaast droegen mensen eigen initiatieven aan. Zo werd er een suggestie gedaan om een tennisvereniging naar deze locatie te verhuizen, over de mogelijkheid tot het doen van Urban Sportactiviteiten en een kans voor de waterscouting.

Barbra Verbij Fotografie PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

23

Resultaten Menukaart Hieronder vindt je een samenvatting van de resultaten die via de menukaarten en via het online participatieplatform zijn binnengekomen. In totaal deden zo'n 100 mensen mee met het invullen van de vragenlijst.

Kernwaarde: Wijk voor iedereen Er komt een divers aanbod aan woningen. Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 1. Betaalbare woning 2. Duurzame woning 3. Zelfbouwkavel en keuzevrijheid

64x 63x 20x

Hoe worden nieuwe wijkbewoners actief betrokken bij hun leefomgeving? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 1. Bijdrage aan groen-onderhoud, speelplekken en moestuinen 2. Sociale bijeenkomsten met buurtbewoners 3. Ontwerpen en bouwen van de eigen woning

62x 41x 29x

Kernwaarde: Levendige stadswijk Welke type functies passen bij de nieuwe wijk? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 1. Waterfuncties (watersport, varen, cultuurhistorie) 2. Creatief en cultuur (kunst, tijdelijk gebruik, horeca) 3. Werkfuncties ( werkstudio's, flexplekken) Waar moeten we zeker ruimte voor maken in de nieuwe wijk? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 1. Ondernemers in het gebied (horeca, bedrijf) 2. Buurtcentrum (ontmoeting & educatie) 3. Circulaire buurthub: delen van gereedschap, materialen

24

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

69x 54x 21 x

51x 44x 40x

Kernwaarde: Duurzaam en gezond Op welke manier wordt het Werninkterrein duurzaam en gezond? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 67x 46x 34x

1. Veel aandacht voor water en groen 2. Energiezuinig: zelfvoorzienend 3. Autoluw, deelauto's, fietsen, wandelen Hoe betrekken we het groen en het water van de locatie bij het gebied? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang?

67x 41x 30x

1. Openbare route ( wandel, fiets langs de Rijnoever) 2. Water in verschillende vormen ( waterplein, fontein, beek) 3. Wadi's (Groene greppel om regenwater op te vangen)

Kernwaarde: Wijk met een eigen karakter Wat zou volgens jou de identiteit van het Werninkterrein moeten zijn? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 64x 46x 25x

1. Ecologisch, groen en kindvriendelijk 2. Maritiem, plezier, water, recreatie 3. Industrieel beton, ruig, stoer Waar ontmoet je je buren in deze nieuwe wijk? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 1. Op de boulevard langs de RIjn 2. Verspreid in de wijk; straten, hofjes, pleintjes 3. Op 1 centrale plek aan het water

53 x 48x 27x

Kernwaarde: Autoluw Hoe maken we het terrein echt autoluw? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 73x 42x 25x

1. Met goede fiets en wandelverbindingen 2. Parkeren op afstand van de woning 3. Met deelauto's en deelfietsen Hoe zien de straten eruit zonder auto's? Welke 2 antwoorden zijn voor jou het meest van belang? 1. Veel ruimte voor groen en water 2. Ruimte om te fietsen, wandelen, spelen en sporten 3. Plek voor ontmoeting en initatief

64x 62x 15x PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

25

Samenvatting per model

Model 1: Groen Leids Stadskwartier Spreekt mij wel aan:

Spreekt mij niet aan:

•

•

• • • • • • • • •

Er is veel groen en duurzaamheid. " Groen gevoel met een kloppend hart." De mogelijkheid tot zelfbouw van woningen. Kleinschalige horeca aan de bruisende kade. Plekken voor ontmoeting met de buurt. De relatie met het water. Het behoud van de fabriek en oude elementen van het terrein. Kindvriendelijke buurt. Wandelen langs de kade. Het centrale plein aan het water. De diversiteit van de wijk: verschillende type woningen, veel laagbouw.

• • • •

•

Door zelfbouw wordt de aanblik misschien te rommelig. Is zelfbouw haalbaar en komen er dan wel genoeg betaalbare woningen? Zorgen om geluidsoverlast, want water draagt geluid. Hoogbouw bepaalt het uitzicht. Weinig openbare plekken en gesloten bouwblokken zorgen voor een opgesloten gevoel. Voordeuren direct aan de straat geeft een onveilig gevoel, plus: het is jammer dat er geen voortuinen zijn. Autoluw karakter spreekt niet iedereen aan.

Model 2: Maritiem Stadsdistrict Spreekt mij wel aan:

Spreekt mij niet aan:

• • •

•

• • • • • •

26

Waterrijk karakter: past bij Leiden. Mix van wonen en werken. Het behoud van bestaande elementen van de fabriek. Ontwikkelen van gezamenlijke woonvormen. De floating gardens. De toegankelijke sportactiviteiten, zoals roeien en andere watersporten spreken aan. Een openbare en toegankelijke Rijnoever en veel gebruik van de waterkant: reuring! De combinatie van horeca en wonen, zo wordt de wijk ook een verrijking voor andere wijken. Veel variatie, verschillende type woningen."De modernheid en stoerheid spreekt mij aan."

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

•

•

• • •

Te druk op het water met een roeivereniging en bootverhuur. Leiden heeft al genoeg mogelijkheden op het water. De komst van een hotel vinden sommige mensen overbodig, het is beter als de focus meer ligt op wonen. De combinatie werken en wonen spreekt sommige mensen niet aan, onder andere door bovenstaande reden. De term maritiem schrikt sommige mensen af en wordt ervaren als: “geforceerd hip.” De hoogbouw. Autoluw karakter spreekt niet iedereen aan.

Model 3: Metropolitan village Spreekt mij wel aan:

Spreekt mij niet aan:

• • • • • •

•

•

Het dorpse karakter van de wijk. Dit wordt ervaren als menselijk. De stedelijke uitstraling. Autoluwe wijk. Veel parken en groen. Appartementen: groot aantal woningen (dat is nodig) en wellicht zijn hier dan ook betaalbare woningen te vinden. Het haventje met een café aan het water.

• • • • •

Te grote woningdichtheid. Iemand omschrijft dit als: “Een unheimisch doolhof”. Te veel hoogbouw, dit vinden sommige mensen te stedelijk. Niet iedereen is voorstander van gedeelde tuinen, mensen willen ook graag ‘eigen’ groen. Het gebruik van beton baart sommigen zorgen, dit zorgt voor een grauwe uitstraling. Men is bang dat de wijk 's avonds uitgestorven is en verlaten oogt. Er moet rekening worden gehouden met het feit dat geluid draagt over water.

Dit willen mensen nog kwijt • • • • • •

Zorg dat er ook betaalbare woningen komen voor starters en ouderen. Ook zij moeten een kans krijgen op de woningmarkt. Het duurzaam bouwen in combinatie met het plaatsen van tiny houses spreekt een aantal mensen aan. Graag zouden mensen zien dat deze wijk een aansluiting krijgt op andere wijken. Zorg ervoor dat het geen enclave wordt. Mensen willen graag een uitgebreid beeld van de ontsluiting van het verkeer . Daarnaast willen ze weten hoe het autoluwe karakter gewaarborgd blijft: met zoveel woningen heb je toch ook veel auto's? Omwonenden willen betrokken blijven bij de discussies rondom deze wijk. Sommige mensen vinden hoogbouw op deze locatie niet wenselijk.

"ik hoop op een duurzame wijk met ruimte voor kinderen en watersport"

"Omdat deze plek zo mooi aan de Rijn ligt zou dit vanaf het water een visitekaartje voor de stad moeten worden"

"Maak hier een prachtige nieuwbouwwijk met horeca aan het water en een doorgang naar het Diamantplein voor de winkels."

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

27

Wie hebben er meegedacht? (meerdere opties mogelijk) 62 6 55 19

mensen wonen in de buurt van het Werninkterrein mensen werken in de omgeving van het Werninkterrein mensen hebben interesse in een toekomstige woning mensen hebben interesse in andere toekomstige mogelijkheden van het terrein

Daarnaast waren er nog mensen uit specifieke doelgroepen als • • •

28

Woonbootbewoners Mensen die interesse hebben in Urban Sports Tiny house community

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

7. Gesprekken fase 2 In november 2020 heeft nog een aantal aanvullende gesprekken plaatsgevonden over de scenario's voor het Werninkterrein. Hieronder een korte samenvatting van deze gesprekken.

Woonbootbewoners Haagweg | 3 november 2020 Op 3 november vond een online overleg plaats met een aantal bewoners van de woonboten aan de Haagweg. Het overleg was bedoeld om deze bewoners bij te praten over de gebiedsvisie voor het Werninkterrein en om hun aandachtspunten hierover te horen. Zij gaven de volgende aandachtspunten en suggesties mee: •

Let op de informatieverstrekking over het proces. In de afgelopen maanden zijn er bij sommige mensen per abuis geen brieven bezorgd en zij vragen dan ook alert te zijn op informatieverstrekking.

•

Veel van de aanwezigen vinden het begrijpelijk dat er woningen komen op het Werninkterrein. Zij hebben de voorkeur om niet te hoog te bouwen aan de kant van het water en vinden hun uitzicht en bezonning daarbij belangrijk. Hoogbouw kan in hun ogen beter aan de kant van het spoor plaatsvinden.

•

Voor veel aanwezigen is de verkeerssituatie een belangrijk punt. Vanuit hun standpunt is een brug over de Rijn niet de meest wenselijke optie. De woonbootbewoners maken zich zorgen over de verkeersdrukte en inschijnende autolampen. Ze zijn bang dat het uitzicht verdwijnt met de komst van een brug of dat hun woonboten moeten wijken. Ze vragen om een goed verkeersonderzoek waarbij ook gevolgen van andere ontwikkelingen in de stad worden meegenomen.

•

Veel omwonenden vinden het een goed idee dat het Werninkterrein niet alleen een woonwijk wordt, maar dat er bijvoorbeeld ook ruimte komt voor niet woonfuncties zoals sport, spelen, wandelen langs de kade.

•

Wel geven de aanwezigen aan overlast van een roeivereniging te verwachten, indien deze een plek zal krijgen op het Werninkterrein. Het geluid van water draagt namelijk erg ver en daar moet rekening mee worden gehouden.

Barbra Verbij Fotografie PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

29

Ondernemers van de Amphoraweg | 16 november 2020| Dit online overleg was bedoeld om ondernemers bij te praten over de gebiedsvisie voor het Werninkterrein en om hun aandachtspunten hierover te horen. Tijdens dit overleg kwamen de volgende punten ter sprake:

30

•

Verkeer is voor de ondernemers het belangrijkste punt bij de ontwikkeling van het Werninkterrein. Zij geven aan dat een ontsluiting van de nieuwe wijk via het Amphoraterrein in hun ogen niet veilig is. Een voorbeeld hiervan is het vrachtverkeer van bedrijven in combinatie met fietsers. Volgens hen is het consumentenverkeer over de Amphoraweg nu al toegenomen door de komst van een DHL punt.

•

Hun voorkeur ligt dan ook bij een knip in de wegenstructuur tussen de Amphoraweg en het Werninkterrein. Als suggestie geven ze mee om water (een gracht of singel) tussen het Werninkterrein en het bedrijventerrein aan te leggen. De ondernemers laten nu een eigen verkeersonderzoek uitvoeren.

•

Daarnaast vinden zij het belangrijk dat er niet minder parkeerruimte komt aan de Amphoraweg, omdat de verkeers-en parkeerruimte nu al schaars is.

•

De ondernemers benadrukken dat het belangrijk is dat het bedrijventerrein Amphoraweg blijft. De zittende bedrijven moeten niet belemmerd worden in hun bedrijvigheid.

•

Menging van Werninkterrein (wonen met andere functies) is een optie, hun voorkeur gaat uit naar lichte bedrijvigheid die goed mengt met wonen.

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

8. Meedenken over het verkeersonderzoek Bij het ontwikkelen van het Werninkterrein tot stadswijk, is het belangrijk dat de toegang tot het terrein goed georganiseerd is: dat bewoners en bezoekers met de auto, fiets en lopend de nieuwe wijk kunnen bereiken.

Er is nog geen besluit genomen over hoe de bereikbaarheid wordt vormgegeven Hierover vindt op dit moment een verkeersonderzoek plaats. In dit onderzoek worden verschillende verkeersvarianten onderzocht: een herinrichting van de Amphoraweg en/of een tunnel naar de Hoge Mors en/of een brug naar de Haagweg. Inwoners en ondernemers konden meedenken en hun reactie geven op het verkeersonderzoek. Deze reacties gebruiken we bij de verdere uitwerking van het onderzoek. Tot 5 februari konden mensen via doemee.leiden. nl en via een telefonisch spreekuur reageren Reageren op de drie varianten en de mogelijkheid om aandachtspunten mee te geven is actief opgepakt door inwoners. Over alle varianten zijn veel reacties binnengekomen. Op donderdag 21 januari vond er een online bijeenkomst plaats over het verkeersonderzoek Ruim 55 geïnteresseerden hadden zich aangemeld voor de online bijeenkomst. Carlo Cornelis (projectleider gemeente Leiden) trapte de bijeenkomst af met een korte toelichting op de plannen voor het

Werninkterrein. Daarna presenteerde Robert ten Elsen (stedenbouwkundige, BURA) de uitgangspunten voor de nieuwe verkeerssituatie. Verkeersdeskundige Thomas Dijker (gemeente Leiden) lichtte de drie verkeersvarianten in onderzoek vervolgens toe. Luuk Jacobs had zich aangemeld om namens een groep bewoners van Transvaal in te spreken. Zijn presentatie richtte zich op een goede fietsverbinding tussen het Werninkterrein en Transvaal en naar de binnenstad (bij voorkeur met een fietsbrug). Dat kan naar zijn mening goed samengaan met het autoluw maken van het Werninkterrein. Tussendoor konden de deelnemers hun reactie geven op de varianten Veel mensen vonden variant 2 (deels omgelegde Amphoraweg en tunnel onder spoor) beter dan de overige varianten. Ook de reacties op doemee.leiden. nl zijn over deze variant het meest positief.

Barbra Verbij Fotografie PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

31

Hieronder vindt u een samenvatting van de reacties van de deelnemers/omwonenden. Op de 'meest gestelde vragen' wordt in een apart document antwoord gegeven. •

Alle drie de varianten hebben voor- en nadelen en zorgen voor extra autoverkeer in de omliggende wijken en op bepaalde wegen. Dat baart sommige omwonenden zorgen. Ook vragen zij zich af of er extra parkeeroverlast komt in hun wijk door het autoluw maken van de nieuwe woonwijk. • Bij variant 1 en 2 vragen ondernemers en inwoners aandacht voor veiligheid op de Amphoraweg in verband met de combinatie van (vracht)verkeer en voetgangers en fietsers. De ondernemers op het bedrijventerrein vinden het niet wenselijk dat de Amphoraweg gebruikt wordt voor de ontsluiting van het Werninkterrein. • Variant 2 wordt van de verschillende varianten als meest positief bestempeld, omdat naar mening van de omwonenden: - in deze variant het autoverkeer over twee ontsluitingen verdeeld wordt (veilig en minder overlast); - de veiligheid van voetgangers en fietsers over de Amphoraweg beter is dan bij variant 1 (niet gemengd met vrachtverkeer); - de nieuwe woonwijk in directe verbinding komt met winkelcentrum Diamantplein en andere voorzieningen; - de Rijn toegankelijk wordt vanuit de Hoge Mors en er een fietsroute gemaakt kan worden richting de binnenstad en Transvaal. • Waarom is een brug richting de Vink niet als optie onderzocht? Enkele mensen vragen om een betere onderbouwing van het standpunt van de provincie dat deze brug niet mogelijk is.

• Ook vragen mensen zich af of het Werninkterrein wel geschikt is voor de bouw van zoveel woningen. Kunnen die woningen niet beter op een andere plek worden gebouwd? • Er is in Leiden ook behoefte aan voldoende bedrijventerreinen. Zou het Werninkterrein niet beter in zijn geheel als bedrijventerrein kunnen worden ingericht? Bijvoorbeeld door bedrijven vanuit andere locaties naar dit terrein te verplaatsen. Zo ontstaat op een andere plek ruimte voor woningbouw. Dat maakt de verkeerssituatie een stuk eenvoudiger. • Daarnaast geeft men andere verkeersvarianten aan, zoals: via Stevenshofdreef, fietsers en wandelaars met brug naar Haagweg en auto langs Amphoraweg. • Ook wordt gevraagd om een goede onderbouwing van het onderzoek in relatie tot andere projecten in de omgeving. Zoals de autoluwe binnenstad en de gevolgen van de Rijnlandroute. • Tot slot zijn er opmerkingen gemaakt over de opzet van de bijeenkomst. Omdat deze vanwege de coronamaatregelen digitaal werd georganiseerd, vond niet iedereen de bijeenkomst toegankelijk genoeg. Ook de inzet van ‘kahoot’ tijdens de bijeenkomst vonden sommige mensen niet handig. Dit zijn punten van aandacht voor het vervolg.

32

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

Hieronder vindt u een uitgebreide samenvatting van alle reacties (zowel van de bijeenkomst als op het platform doemee.leiden.nl). Variant 1: Amphoraweg in huidige ligging en tunnel onder spoor

Aantal likes op het platform: 12 Aantal dislikes op het platform: 11 • Algemeen • Veel mensen reageren positief op de variant met een tunnel onder het spoor. Zij geven aan dit een veilige ontsluiting te vinden voor verschillende weggebruikers. • Voor de ondernemers op het bedrijventerrein Amphoraweg is dit geen wenselijke optie in verband met de veiligheid van fietsers en wandelaars in combinatie met vrachtverkeer. • Als minpunt wordt genoemd dat een tunnel onder het spoor leidt tot extra verkeersdruk in de woonwijk Hoge Mors. Sommige mensen vinden het niet wenselijk dat het autoverkeer in die wijk daardoor toeneemt. Het idee wordt geopperd om van de tunnel eenrichtingsverkeer te maken. • Voor anderen heeft alleen een fiets- en voetgangerstunnel de voorkeur.

•

Als positief punt wordt genoemd dat er geen woningen (woonboten) hoeven te verdwijnen bij deze variant. Scheiding van langzaam en gemotoriseerd verkeer is voor sommigen essentieel in verband met de verkeersveiligheid van fietsers/ wandelaars.

Werninkterrein • Bij deze variant wordt het Werninkterrein op twee manieren ontsloten en het terrein is hierdoor altijd bereikbaar. Dat wordt als positief ervaren. • Iemand noemt dat bij nieuwbouwwijken de eis geldt van minimaal twee toegangswegen. Deze eis wordt door het Bouwbesluit en de gemeente vaak opgelegd en is zowel bedoeld om de wijk voldoende levendig te houden

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

33

•

als de bereikbaarheid voor hulpdiensten te garanderen. Ontsluiting via de Amphoraweg en de tunnel onder het spoor biedt direct toegang tot winkels in het dan vernieuwde winkelcentrum Diamantplein. Iemand noemt dat dit goed past binnen het idee van milieuvriendelijk en autoluw wonen, dat bewoners van het Werninkterrein op de fiets en lopend om de hoek boodschappen kunnen doen.

•

• Amphoraweg • Er wordt genoemd dat deze variant een goede optie is, wanneer er aanpassingen aan de Amphoraweg worden gedaan. Zo komt er minder druk op de omgeving door autoverkeer van en naar het Werninkterrein. • Iemand noemt dat de tunnel altijd in combinatie met de ontsluiting aan de Amphoraweg gerealiseerd moet worden. • Meerdere mensen geven aan dat deze ontsluiting via het bedrijventerrein niet wenselijk is. Het is tegen de afspraken in de bedrijventerreinenstrategie en onveilig. Het belang van ondernemers moet ook meewegen in de keuze, dat is belangrijk voor de stad. Zij moeten niet weggejaagd worden. • Oversteken van fietsers bij de Dr. Lelylaan vinden sommige mensen niet handig met verkeerslichten. Een fietsbrug zou hier oplossing voor kunnen bieden. Smaragdlaan en Amethistkade • Iemand vindt de Smaragdlaan in de huidige vorm, zonder goede drempels, niet geschikt voor veel extra verkeer. Daar fietsen en

34

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

lopen veel kinderen langs en het is er erg druk met auto’s. Ook voor de Amethistkade zal het extra autoverkeer problemen opleveren. Een fiets- of voetgangerstunnel zou wel welkom zijn. Iemand anders geeft aan dat de route via de Smaragdlaan naar de Haagse Schouwweg veelal langs plantsoenen en sportvelden loopt. Woningen liggen verder van deze route af waardoor bewoners minder directe impact zullen ondervinden van toenemend verkeer. Er wordt genoemd dat de gemeente de Smaragdlaan gecategoriseerd heeft als een 'gebiedsontsluitingsweg’. De Smaragdlaan heeft nu een lage verkeersbelasting van 5.000 voertuigen per 24 uur. Ter vergelijking: de Dr. Lelylaan heeft een verkeersbelasting van 26.000 voertuigen per 24 uur.

Vragen voor het verkeersonderzoek • Bij het verkeersonderzoek behoort ook de ontsluiting met het openbaar vervoer. Daar is niets over medegedeeld. Er is zelfs geen schatting gemaakt van de woon/werkverkeer verdeling auto/OV. OV kan enorm helpen in het autoluw maken van een woongebied. Wordt daar naar gekeken?

Variant 2: Deels omgelegde Amphoraweg en tunnel onder spoor

Aantal likes 12 Aantal dislikes: 9 Algemeen • Enkele mensen vinden deze variant de beste optie. Het verkeer wordt verdeeld over twee ontsluitingen: dat verdeelt de overlast op de omgeving. Door het omleggen van de Amphoraweg is deze route naar hun mening veilig voor fietsers en voetgangers. • Iemand geeft aan dat de tunnel onder het spoor door leidt tot veel extra verkeersdruk in de woonwijk Hoge Mors. Het extra autoverkeer hier gaat ongetwijfeld tot gevaarlijke situaties leiden en tot gebruik van sluiproutes door de woonwijk. Een fietstunnel zou volgens een inwoner een betere optie zijn. • Er wordt genoemd dat door de tunnel de voorzieningen van het Diamantplein en de Stevenshof op loop-/ fietsafstand zullen komen. Dit zal een positieve economische stimulans op het winkelcentrum hebben. Ook komt de Rijn binnen bereik van de bewoners van de Mors. • Het huidige verkeer Dr. Lelylaan/Churchilllaan zal bij de opening Rijnlandroute door de tunnel A4-A44 verminderen naar verwachting van een inwoner. Dat zal voor de Haagweg niet gelden. Daarom vindt iemand het logischer om het Werninkterrein via de Dr. Lelylaan te ontsluiten.

Amphoraweg • Iemand geeft aan dat de huidige ontsluiting van het bedrijventerrein nu al om een kruispunt met verkeerslichten vraagt, omdat het terrein lastig te bereiken is. Een nieuw kruispunt kan ook dat probleem oplossen. • Er wordt genoemd dat het oversteken van fietsers bij de Dr. Lelylaan niet handig is met verkeerslichten. Een fietsbrug zou hier een oplossing voor kunnen bieden, ook in combinatie met de omlegging van de Amphoraweg. Werninkterrein • Een positief punt dat wordt genoemd is dat het Werninkterrein bij deze variant op twee manieren wordt ontsloten en dat hierdoor het terrein altijd bereikbaar zal zijn. • Iemand vindt het Werninkterrein ongeschikt als locatie voor grootschalige woningbouw. Dure ontsluitingsmaatregelen leidt tot een opstapeling van problemen in de omgeving. • Iemand noemt het verplaatsen van de Rooseveltbedrijven om de industriële bestemming van het Werninkterrein te behouden als optie. PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

35

Variant 3: Brug vanaf de Haagweg

Aantal likes: 9 Aantal dislikes: 21 Algemeen • Er worden verschillende nadelen van deze variant genoemd. Een nadeel is dat enkele woonbootbewoners door de komst van de brug hun huis moeten verlaten; verlies van woningen uit het toch al krappe Leidse woningenbestand. • Men is bang voor het verlies van privacy en daglicht. Woonboten die kunnen blijven, maar vlak naast de brug komen te liggen, verliezen hun privacy. Vanaf de brug kijk je zo bij de bewoners op het bord. • Voor het autoverkeer vinden sommigen dit een prima optie, maar voor fietsverkeer en nooddiensten dienen meer ontsluitingen te worden gemaakt. • Het is bij iemand onduidelijk waarom de Rijnbrug wel geschikt zou zijn als enige ontsluiting, terwijl een tunnel naar de Mors of de Amphoraweg dat niet is. • Een brug voor alleen fietsverkeer en voetgangers zou volgens enkelen een goede optie kunnen zijn, maar dan op een plek waar het geen Haagwegbewoners tot last zal zijn.

36

PARTICIPATIEVERSLAG WERNINKTERREIN

•

•

Iemand noemt dat een fietsbrug zou kunnen, maar ook dan moet de fietser de Haagweg kruisen voordat ze op de Ventweg kunnen komen. Ook dat zal ertoe leiden dat er verkeerslichten geplaatst zullen worden, waarmee meer verkeersoverlast op de Haagweg zal komen. Variant 3 lijkt volgens iemand een schot voor de boeg waar niet goed over is nagedacht. Niet doen dus!

Haagweg • Er wordt genoemd dat de drukte op de Haagweg te groot is om een kruispunt met verkeerslichten toe te voegen. Nu al staan er files tot aan de Churchilllaan als de brug op een druk moment open is. • Iemand vraagt zich af met welke gegevens gerekend wordt, m.b.t. de hoeveelheid verkeer die over de Haagweg rijdt. Als dat gegevens of metingen uit 2020 zijn is dat niet heel realistisch (Covid-19 heeft geleid tot minder verkeer). • Er wordt genoemd dat er een onacceptabele verkeersdrukte is op de Haagweg. Dat zorgt voor schade aan gezondheid, milieu en woongenot.

•

•

•

•

•

•

•

•

De Haagweg heeft al jarenlang te maken met toenemend autoverkeer tussen Leiden, de Stevenshof en Voorschoten. Door het creëren van een brug over de Rijn naar de Haagweg zal het autoverkeer daar steeds verder toenemen. Meer verkeer op de Haagweg betekent volgens inwoners meer geluidsoverlast voor bewoners, verdere afname van de luchtkwaliteit, slechtere bereikbaarheid etc. Dit alles leidt tot een afname in het woongenot en staat lijnrecht tegenover het duurzaamheidsideaal van de gemeente. Het creëren van een brug naar de Haagweg vraagt volgens iemand om aanpassingen van de verkeerssituatie. De Haagweg moet verbreed worden ten gunste van een kruispunt met stoplichten en voorsorteerstroken. Een verbreding is niet mogelijk als het voetpad langs de boten behouden moet blijven. Volgens iemand is het maken van een geschikt fiets- of voetpad langs de Haagweg aan de kant van de woonboten niet mogelijk. Er is onvoldoende breedte, zeker wanneer de hoofdweg verbreed wordt ten gunste van een kruispunt. Er wordt genoemd dat verkeer dat in de avond (en in de winter al in de middag) over de brug komt met koplampen aan voor veel overlast zorgt voor bewoners van de woningen aan de ventweg van de Haagweg. Het licht zal rechtstreeks de woonkamers en slaapkamers in schijnen van een aantal woningen.

Mensen vrezen voor geluidsoverlast en verkeersopstoppingen bij brugopening – ook in combinatie met de Waddingerbrug. Er wordt genoemd dat er op de Haagweg binnenkort al een snelfietspad komt. Als daar ook nog eens een extra kruispunt en meer verkeer bijkomt, dan krijg je daar meer overlast. De route vanuit de Werninkwijk is ook niet logisch. Er wordt ook aandacht gevraagd voor de uitstraling en de zichtlijnen op de Oude Rijn. Twee bruggen dicht bij elkaar lijkt enkele mensen geen mooi gezicht.

• •

Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor de toegankelijkheid van het benzinestation. Sommige Haagwegbewoners geven aan dat zij pas laat van deze variant op de hoogte waren gebracht en al eerder hierover hadden willen meepraten.

Werninkterrein • Iemand geeft aan dat de autoluwe woonwijk kan leiden tot parkeerproblemen in de omringende wijken. Er moeten genoeg parkeerplekken komen op het Werninkterrein, zodat de omringende wijken niet belast worden met parkeerders van de nieuwe woonwijk. • Eerst werd gesproken van 600 woningen, nu van 750. Autoluw betekent niet autovrij. Centrale parkeergelegenheid op het Werninkterrein maakt die wijk groen en autoluw, maar bewoners van de Haagweg krijgen wèl minstens tweemaal per dag te maken met de intocht en uittocht van auto’s van Werninkbewoners. Vragen voor het verkeersonderzoek • Het lijkt alsof de brug voldoende is om het volledige verkeer van het Werkinkterrein te ontsluiten, maar dat bij de andere opties (Tunnel of Amphoraweg) beide noodzakelijk zijn. Wat is precies het verschil? • Met welke gegevens wordt er gerekend voor de hoeveelheid verkeer die over de Haagweg rijdt? Als dat gegevens of metingen uit 2020 zijn is dat niet heel realistisch (Covid-19 heeft wel geleid tot minder verkeer). • Zorgt een autoluwe woonwijk voor parkeeroverlast in omliggende wijken? • Van welk aantal woningen wordt nu uitgegaan in de berekeningen? En kan het aantal woningen worden verminderd om het plan qua verkeersdruk haalbaar te maken?