210050 Bijlage 8. Energiepark - Enquete participatie van het Nieuw Leids Bolwerk

Energiepark en omgeving

Samen maken wij de buurt

Beoordeling van het resultaat van de participatie van het Nieuw Leids Bolwerk bij het opstellen van het Ontwikkelplan Energiepark en omgeving

Nieuw Leids Bolwerk Leiden, 30 maart 2021

1

Samenvatting Beoordeling van het resultaat van NLB’s participatie bij het opstellen van het Ontwikkelplan Energiepark en omgeving Samen met de Gemeente en de gebiedsontwikkelaars Steenvlinder, Bouwfonds Property Development (BPD) en de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG), verenigd in het OntwikkelConsortium Energiepark (OCE), heeft het Nieuw Leids Bolwerkt de afgelopen acht maanden gewerkt aan de formulering van het Ontwikkelplan Energiepark en omgeving. Op 8 maart 2021, tijdens een drukbezochte digitale Stadsbijeenkomst, is dit Ontwikkelplan aan de stad gepresenteerd. Het Nieuw Leids Bolwerk (NLB) was verantwoordelijk voor de participatie tijdens het ontwikkeltraject. NLB belegde stadsbijenkomsten, zette online enquêtes uit en organiseerde ronde tafelgesprekken. Verder, als co-createur was NLB met 22 Leidenaren intensief betrokken bij werkgroepen waarin onderdelen van het plan werden opgesteld. En, als mede-beslisser nam het NLB-bestuur deel aan de besluitvorming over het Ontwikkelplan, over alle onderwerpen behalve financiën en op alle niveaus. Het Nieuw Leids Bolwerk draagt dan ook medeverantwoordelijkheid voor de inhoud van het Ontwikkelplan.

De deelname van NLB aan de planvorming voor het Energiepark en omgeving was een uniek participatietraject in Leiden en zelfs in Nederland: niet eerder was een burgerinitiatief zo intensief betrokken bij de ontwikkeling van en besluitvorming over een binnenstedelijk gebiedsontwikkelingsproject. Daarom vond het bestuur het belangrijk om van bewoners en stadspartners te horen wat zij vinden van het resultaat van NLB’s participatie bij het opstellen van het Ontwikkelplan. In totaal hebben 76 bewoners en stadspartners aan dit onderzoek van het NLB-bestuur meegewerkt. 55% van hen wonen in de woonbuurten rond het Energiepark en omgeving, 38% elders in Leiden en 7% buiten Leiden. 63% van de respondenten kreeg de enquête onder ogen via een oproep in de NLB Nieuwsbrief en 19% via Gemeentelijke kanalen, waaronder een email uitnodiging en de Gemeentelijke sociale media. De respondenten gaven NLB de volgende rapportcijfers voor wat het burgerinitiatief bereikt heeft bij de volgende onderdelen van het Ontwikkelplan. Voor de plannen voor • • • • • • •

een groot stadspark de stedelijke ontwikkeling een buurt om te wonen, werken en leren een gezonde wijk de Maatschappelijke Opvang evenementen, cultuur en horeca mobiliteit en parkeren

De respondenten gaven NLB een algemeen rapportcijfer van

7,3 7,0 8,2 7,3 7,2 6,7 6,7 7,7

Reflectie van het bestuur Dit onderzoek was geen evaluatie van de participatie van een burgerinitiatief in een binnenstedelijk gebiedsontwikkelingsproject. Dat zal een onafhankelijk instantie moeten doen. Het was een kwalitatief onderzoek door het NLB-bestuur naar de beoordeling door bewoners en andere 2

betrokkenen van wat NLB bij het opstellen van het ontwikkelplan heeft kunnen bereiken. Dit onderzoek werd uitgevoerd aan de hand van de ‘NLB open normen’. Immers, Gemeente, OCE een NLB kwamen overeen om deze open normen als uitgangspunt voor de planontwikkeling te nemen binnen de kaders van de Gemeentelijke gebiedsvisie en ander staand beleid voor het Energiepark en omgeving. Bij het doen van dit onderzoek was de tekst van het Ontwikkelplan nog niet beschikbaar voor de respondenten. Deze wordt pas gepubliceerd in april 2021 nadat het College het Ontwikkelplan heeft vastgesteld. Van de respondenten hadden verder 65% geen van de digitale stadsbijeenkomsten bijgewoond, noch die van oktober 2020, waar bewoners werden ‘bijgepraat’, of die van 8 maart 2021 waar het Ontwikkelplan werd gepresenteerd. De respondenten zijn dan ook tot hun oordeel gekomen op basis van de informatie verschaft in het enquêteformulier (zie bijlage).

De goede beoordeling van NLB betekent niet dat alle bewoners staan te juichen, zeker niet de bewoners die rond het Energiepark wonen. Terwijl de besturen van acht wijkverenigingen in de binnenstad in september 2020 hun samenwerking met het stadsbestuur opschortten, tuigden NLB, Gemeente en OCE dit experimenteel participatietraject op. Zonder meer hebben ook bewoners rond het Energiepark zich afgekeerd van het ontwikkeltraject, omdat zij zich niet door de Gemeente gehoord voelen of ervaring hebben bij eerdere en lopende participatietrajecten in de stad dat hun adviezen niet serieus werden genomen. Dit onderzoek heeft niet geprobeerd te bepalen of het participatietraject dat NLB heeft opgezet een brede en zinvolle participatie heeft kunnen realiseren waar bewoners zich wel gehoord hebben gevoeld. Dit onderzoek heeft zich specifiek gericht op een beoordeling door bewoners en stadspartners van wat het NLB als burgerinitiatief met zijn aanwezigheid bij het ontwikkeltraject heeft kunnen bereiken.

1.

Inleiding

Samen met de Gemeente en de gebiedsontwikkelaars Steenvlinder, Bouwfonds Property Development (BPD) en de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG), verenigd in het OntwikkelConsortium Energiepark (OCE), heeft het Nieuw Leids Bolwerkt de afgelopen acht maanden gewerkt aan de formulering van het Ontwikkelplan Energiepark en omgeving. Op 8 maart 2021, tijdens een drukbezochte digitale Stadsbijeenkomst, is dit Ontwikkelplan aan de stad gepresenteerd. Het Nieuw Leids Bolwerk (NLB) was verantwoordelijk voor de participatie tijdens het ontwikkeltraject. Het heeft (digitale) stadsbijeenkomsten georganiseerd, bewoners en stadspartners geconsulteerd via een online enquêtes en over knelpunten gebrainstormd met bewoners gedurende (digitale) rondetafelgesprekken (georganiseerd in samenwerking met Leidse Gesprekken). Als cocreateur is NLB met 22 Leidenaren intensief betrokken geweest bij werkgroepen waarin onderdelen van het plan werden opgesteld. Als mede-beslisser heeft het NLB-bestuur deelgenomen aan de besluitvorming over het Ontwikkelplan, over alle onderwerpen behalve financiën en op alle niveaus. Het Nieuw Leids Bolwerk draagt dan ook medeverantwoordelijkheid voor de inhoud van het Ontwikkelplan.

De deelname van NLB aan de planvorming voor het Energiepark en omgeving vormde daarmee een uniek participatietraject in Leiden en zelfs in Nederland: niet eerder waren bewoners zo intensief betrokken bij de ontwikkeling van en besluitvorming over een binnenstedelijk gebiedsontwikkelingsproject. Daarom vond het bestuur het belangrijk om van bewoners en stadspartners te horen wat zij vinden van het resultaat van NLB’s participatie bij het opstellen van het Ontwikkelplan. 3

In een online enquête heeft het NLB-bestuur bewoners en stadspartners dan ook gevraagd naar hun mening over wat het burgerinitiatief heeft bereikt. In deze notitie rapporteert het bestuur over de uitkomst van deze peiling. Deze rapportage bestaat uit (1) een korte samenvatting van de gevolgde methodiek en een duiding van de achtergronden van de respondenten, (2) een gedetailleerde analyse van de antwoorden van de bewoners en stadspartners en (3) een samenvatting over de participatie van de respondenten in het planproces. In een appendix is de volledige tekst van het enquêteformulier toegevoegd.

2.

Methodiek

De basis van NLB’s participatie waren 24 ‘open normen’, basisvoorwaarden waaraan het ontwikkelplan zou moeten voldoen om op maatschappelijk draagvlak te kunnen rekenen. Deze open normen formuleerde NLB in het voorjaar van 2019 na een analyse van de resultaten van een gemeentelijk participatietraject ter voorbereiding van een gebiedsvisie voor het Energiepark en omgeving. In een online consultatie legde het NLB deze open normen voor aan 355 Leidenaren wonend in de directe omgeving van het Energiepark die hun steun aan het burgerinitiatief hadden geregistreerd. Van hen stuurden 70 (21%) het enquêteformulier ingevuld terug. Met hun antwoorden heeft NLB aan elk van deze 24 open normen een percentage kunnen verbinden dat aangeeft hoeveel van de respondenten een open norm belangrijk tot zeer belangrijk vonden. NLB heeft OCE gevraagd om deze open normen te onderschrijven voor het met dit collectief van gebiedsontwikkelaars in zee ging. In de overeenkomst tussen Gemeente, Nieuw Leids Bolwerk en OCE waarin de afspraken om tot een haalbaar Ontwikkelplan voor het Energiepark en omgeving te komen werden samengevat is verder opgenomen dat deze open normen het uitgangspunt voor het formuleren van het Ontwikkelplan zouden zijn, natuurlijk binnen de kaders van de Gemeentelijke gebiedsvisie voor dit gebied die in oktober 2019 door de Gemeenteraad werd vastgesteld.

Beoordeling per thema In de enquête zijn de open normen onder de volgende thema’s gerangschikt als ‘NLB’s inzet’: 1. Eén groot, nieuw stadspark 2. Stedelijke ontwikkeling 3. Een buurt om te wonen, werken en leren 4. Een gezonde wijk

5. De Maatschappelijk Opvang (De Binnenvest) 6. Evenementen, cultuur en mobiliteit 7. Mobiliteit en parkeren

Onder ‘NLB’s inzet’ bij elk van deze thema’s is een samenvatting opgenomen van wat bereikt is, op basis van de inhoud van het Ontwikkelplan. Waar nodig zijn illustraties, ontwerptekeningen of een plattegrond ter verduidelijking toegevoegd. In deze samenvatting is aangegeven op welke onderdelen NLB’s inbreng van bijzonder of doorslaggevend belang is geweest. Deze samenvattingen werden gecontroleerd door OCE en de Gemeente. Onder deze samenvattingen van wat bereikt is zijn ook teleurstellingen vermeld, of wat niet of slechts ten dele werd bereikt. Op basis van deze informatie – NLB’s inzet, wat bereikt is en de teleurstellingen- is daarop is voor elk thema’s gevraagd: ‘Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij het opstellen van de plannen voor [thema]’.

Structuur van een beoordelingsvraag 1. NLB’s inzet (open normen) 2. Wat is bereikt (Ontwikkelplan) 3. NLB’s teleurstellingen 4. Beoordelingscijfer voor resultaat van NLB’s inzet 5. Commentaar bij de beoordeling

4

Algemeen rapportcijfer Nadat zij hun beoordeling voor ieder van de thema’s hadden gegeven werd de respondenten nog één vraag gesteld: ‘Op basis van bovenstaande beoordeling van wat we als NLB bereikt hebben, welk algemeen rapportcijfer zou u NLB willen geven’. De respondenten konden hun oordeel geven op een schaal van 1 tot 10. Na elk oordeel was er ruimte voor commentaar, toelichting of suggesties. Opgemerkt moet worden dat de tekst van het Ontwikkelplan op het moment van deze enquête nog niet vrijgegeven was. De reden hiertoe was dat het College pas begin april het Ontwikkelplan zal bespreken en vaststellen en dat het daarom nog niet gepubliceerd kon worden. Wel waren op de NLB website beschikbaar: een opname van de presentatie van het plan tijdens de digitale stadsbijeenkomst van 8 maart 2021, PDF’s van de presentaties tijdens deze bijeenkomst en een Q&A met antwoorden op alle vragen die via de chat werden gesteld. Na deze beoordeling van de resultaten van ‘NLB’s’ inzet zijn nog een aantal algemene vragen gesteld zoals: 1. Interesse om mee te werken tijdens de uitvoeringsfase 2. Participatiemomenten waaraan werd deelgenomen 3. Kanalen waarlangs informatie over de participatie werd ontvangen 4. Persoonlijke vragen zoals eigen woonbuurt, leeftijd en opleiding. Het online enquêteformulier is als appendix aan dit rapport toegevoegd.

Voor de online enquête is gebruik gemaakt van het programma ‘SurveyMonkey’. De response periode was 10 dagen.

3.

Respondenten

Voor dit onderzoek is geen representatieve steekproef onder de bewoners in de directe omgeving van het Energiepark of onder de Leidse bevolking getrokken. Wel is getracht om een zo groot mogelijk aantal bewoners en stadspartners te interesseren om aan dit onderzoek deel te nemen (zie 6). In totaal hebben 101 personen deelgenomen aan deze online enquête. De bijdrage van 76 van hen is meegenomen in de analyse van de antwoorden op de enquête vragen. 19 formulieren werden opzij gelegd omdat de respondenten minder dan vier vragen hadden beantwoord. Tenslotte zijn 6 responses apart beoordeeld omdat zij inhoudelijk niets toevoegden aan de beoordeling van wat NLB heeft bereikt door zijn deelname aan het plantraject (zie 5). Van de 76 respondenten van wie de responses zijn meegenomen in de analyse woont 55,3 % in de directe omgeving van het Energiepark, 17,1% in het centrum en 21,1% elders in Leiden.

5

Waar woont u? Noordvest-Molenbuurt

11

Maredorp (Oudevest en zijstraten)

7

Groenoord-Zuid

9

Nieuw-Leyden

12

42

55,3%

Noorderkwartier-West

3

Centrum

13

17,1%

Elders in Leiden

16

21,1%

Elders in Nederland

5

6,6%

76

100%

Mogelijke starters, respondenten met een leeftijd t/m 30 jaar en tussen 31-40 jaar zijn duidelijk ondervertegenwoordigd, met respectievelijk 5,3% en 11,8%. Ouderen met een leeftijd boven 65% zijn oververtegenwoordigd. Leeftijd van de respondenten (n=76) t/m 30 jaar

4

5,3%

31-40 jaar

9 25 20 18 76

11,8% 32,9% 26,3% 23,7% 100,0%

41-50 jaar 51-65 jaar 66 jaar of ouder

Van deze respondenten is 21% geïnteresseerd om straks in een nieuw appartement aan het Energiepark te gaan wonen en 31,6% houdt deze optie nog open. Bent u geïnteresseerd om in het Energiepark te gaan wonen? (n=76) Ja

16

21,0%

Nee

36

47,4%

Weet het nog niet

24

31,6%

Totalen

76

100,0%

Tot slot, evenals bij eerdere enquêtes zijn de respondenten voor wat betreft opleiding, met 89,7% met een universitaire of HBO-opleiding niet representatief voor de Leidse bevolking.

4.

Analyse van de response

De 101 respondenten zijn in drie groepen ingedeeld: • 19 respondenten die al na vier antwoorden afhaakten. Hun antwoorden zijn niet meegenomen in de analyse • 6 respondenten die geen inhoudelijke bijdrage voor een beoordeling gaven maar zich beperkten tot opmerkingen zoals ‘NLB vertegenwoordigd mij niet’, ‘Gebrek aan visie is schrijnend’ of ‘De MO moet in het huis van de burgemeester worden georganiseerd’. Een overzicht van hun antwoorden met het overall repportcijfers dat zijn NLB gaven zijn aan het eind van dit rapport opgenomen • 76 overige respondenten wier antwoorden in de analyse zijn meegenomen.

6

In de onderstaande analyse van deze 76 responses is per thema opgenomen: • • • •

De gemiddelde score (beoordeling) Het aantal commentaren Grafiekje met de aantallen van ieder van de scores Een samenvatting van de commentaren.

De lengte van de samenvattingen van de commentaren varieert, hoe meer van dezelfde commentaren hoe korter de samenvatting. Commentaren zijn zoveel mogelijk in oorspronkelijk vorm opgenomen, inclusief eventuele feitelijke onjuistheden, De volgorde waarin de commentaren achterelkaar zijn gezet is die van de onderzoeker. Opgemerkt moet worden dat respondenten die een positieve beoordeling van 7 of meer gaven aanzienlijk minder commentaar gegeven hebben dan respondenten die minder dan een 7 gaven. Als gevolg overheerst in de commentaren de meer kritische kanttekeningen die respondenten hebben gezet bij wat NLB heeft bereikt. 4.1 Eén groot nieuw stadspark Beoordeling: gemiddeld score 7,3 (n=76) Aantal commentaren: 33

De respondenten geven aan dit onderdeel een gemiddelde score 7,3. In hun commentaren spreken respondenten hun teleurstelling uit over het in gebruik blijven van de energiecentrale: geen groot aaneengesloten park, de dam wordt niet vervangen door een brug over de Maresingel. Een energiecentrale hoort niet in het centrum van een stad. Zij stellen dat gezien deze situatie het parkontwerp het maximale eruit heeft weten te halen. Er is waardering dat groen en blauw/water zijn meegenomen in het geheel van de gebiedsontwikkeling. De aandacht voor biodiversiteit en hittestress is erg goed, fijn dat hier resultaten zijn geboekt. Goed dat er een extra voetgangersbrug komt, jammer dat het bestuur van de wijkvereniging Nieuw & Noord tegen deze verbinding is en zich zo wil afsluiten van de wereld. Een extra brug lijkt mij goed, ook voor het Singelpark. De grootste teleurstelling is wel het ontbreken van de doorvaarbaarheid van de Maresingel. Respondenten uiten verder zorg over het massieve, stenige karakter van de woonblokken in relatie tot het park en achten de hoogte van de bebouwing niet passend (op plaatsen is het park slechts een ‘smalle strook’ groen). Betreurd wordt dat de parkeerplaats ten oosten van het Stadsbouwhuis bestemd is voor 4 grondgebonden woningen en niet in zijn geheel aan het park is toegevoegd.

Tot slot: ‘na dit alles weer gelezen te hebben, realiseer ik mij weer hoe bijzonder deze gelegenheid is geweest, waarbij bewoners zo nadrukkelijk betrokkenheid hebben getoond bij onze stad. En daarin zich een stevige positie hebben verworven. Dat vind ik een knappe prestatie. 7

4.2 Stedenbouwkundige ontwikkeling Beoordeling: gemiddeld score 7,0 (n=76) Aantal commentaren: 25

De respondenten geven aan dit onderdeel een gemiddelde score 7,0. In hun commentaren zijn de respondenten in het algemeen te spreken over het stedenbouwkundig ontwerp. Ondanks de enorme woningbouwopgave is er een knap plan neergelegd. Wel moet gewaakt worden dat groen de boventoon blijft voeren. Het stedenbouwkundig ontwerp is vernieuwend, origineel en passend. Goed dat er in deze fase al aandacht is voor het sociale beheer van het nieuwe gebied, waar zoveel potentieel conflicterende belangen samen zullen komen. Voorgesteld wordt om een kwaliteitsteam' in te stellen voor de stedenbouwkundige en architectonische uitwerking van het stedenbouwkundig plan. Er worden ook zorgen en kritiek geuit. De bebouwing is te massief. De binnenstad van Leiden is niet geschikt voor hoogbouw, die past beter in de buitenwijken. Vier-, vijf- en zeslaags gebouwen zijn te hoog en overschaduwen het gebied in figuurlijke en in letterlijke zin. De vraag wordt gesteld waarom is vastgehouden aan de dichtheid van de bouwblokken? En ook, waarom voor de sloop van het Stadsbouwhuis besloten is en niet bijvoorbeeld voor gedeeltelijk behoud. Gesteld wordt dat de plannen voor MO niet de instemming hebben van de bewoners en politie die deel hebben genomen aan het overleg mbt de maatschappelijke opvang. Er is te weinig meegenomen van wat de buurt wil.

Alle narigheid komt aan de Langegrachtzijde: hoge bebouwing, terrassen op daken en verplaatsing van de daklozenopvang, ze staan allemaal als fait accompli in de plannen. Tot slot: ik denk dat de toevoeging van NLB hier vooral symbolisch is geweest. 4.3 Een buurt om te wonen, werken en leren Beoordeling: gemiddeld score 8,2 (n=76) Aantal commentaren: 25

8

De respondenten geven aan dit onderdeel een gemiddelde score 8,2. In hun commentaren spreken zij van een knap staaltje bewonersinitiatief. De mandeligheid [het in gezamenlijk eigendom geven van bijvoorbeeld bewoners] van de binnenhoven is een enorm goed idee: ‘ik woon zelf ook in een collectief/voormalig fabrieksgebouw met gezamenlijk hof. Dat komt zeer ten goede aan de gemeenschapszin’. De respondenten vinden de variatie in woningen lovenswaardig en uiten waardering voor de verschillende doelgroepen, betaalbare woningen en gemengd wonen. Het plan moet nu ook nog vertaald worden in detailniveau van de architectuur. Daarbij moet goed worden bewaakt dat de geplande diversiteit uiteindelijk ook behaald wordt. Wel vragen respondenten zich af of de woonvisie aansluit bij de behoefte van starters en waarom extra aandacht voor 55-plussers ontbreekt? De huidige starter is tegenwoordig gemiddeld 32 jaar en die wil zich settelen met gezinsuitbreidingsmogelijkheden; 55-plussers kunnen voor doorstroming in de woningbouw zorgen. Het is een mooi gemengd plan, mede dankzij de inpassing van Art Hub Leiden, Bambam en Pronck. De laatsten zijn al jaren gehuisvest in de Oude Vuilverbranding. Zij zijn de initiatiefnemers van het Ambachtsplein. Maar er is ook zorg. In de plinten van de nieuwe bebouwing aan de Langegracht worden bedrijfjes, kinderopvang enz. voorzien.

Dus lege donkere ruimtes als je er 's avonds langs loopt. Verder vindt een respondent het zeer betreurenswaardig dat er sprake is van grootschalige sloop van goede woonhuizen en enkele historisch pandjes. En, is de vraag gesteld of er waarborgen zijn om te voorkomen dat de appartementen worden opgekocht en verhuurd?

En tot slot de volgende waarschuwing en wens. Gedeelde fietsenstallingen werken vaak niet, maar rest prima! En, graag zoveel mogelijke voorzieningen rondom het stukje Langegracht.... hapje halen, biertje drinken, boodschapje doen. Hoort allemaal bij zo een gebied vind ik! 4.4 Een gezonde wijk Beoordeling: gemiddeld score 7.3 (n=76) Aantal commentaren: 18

De respondenten geven aan dit onderdeel een gemiddelde score van 7.3. Er is een goed resultaat bereikt. Toch is er ook commentaar kritisch commentaar. Er worden teveel functies in een klein gebied gepropt, met daarbij ook nog eens een enorme woningopgave. Alle open plekken worden volgebouwd, terwijl we snakken naar ruimte en groen. Twee horecagelegenheden in zo'n klein gebied zou voldoende moeten zijn. Jammer ook van de iets te hoge geluidsniveau's. Wettelijke 9

geluidshinderlimieten voor geluidsniveaus van cultuur en horeca zijn onvoldoende voor een gezonde wijk. Is er met de positionering van de horeca rekening gehouden met geluidsoverlast en het feit dat geluid door de singel ‘gedragen’ wordt? Een autoluwe wijk is niet voor iedereen wenselijk, het is een loze term, oncontroleerbaar en niet te handhaven. Voor velen is autobezit geen luxe, maar een vereiste wegens werk. En, voor sommigen onmisbaar is autobezit noodzakelijk i.v.m. mobiliteit. Behoud in de plint de menselijke schaal, voorkom teveel ingangen naar parkeergarages en fietsenstallingen. Borg parkeerruimte voor huidige vergunninghouders aan de Langegracht. De uitgangspunten zijn niet anders dan voor andere nieuwbouwwijken. De speciale bijdrage van NLB (ontoegankelijke binnenhoven) wordt als negatief gezien: voor een leefbare omgeving is het juist beter als mensen overal door kunnen lopen. Maak binnenhoven toegankelijk voor het publiek, een kans voor nieuwe Leidse Hofjes. 4.5 Maatschappelijke opvang (De Binnenvest) Beoordeling: gemiddeld score 7.2 (n=75) Aantal commentaren: 24

De respondenten geven aan dit onderdeel een gemiddelde score van 7.2. Uit de commentaren blijkt dat de respondenten tegenovergestelde meningen over (de verhuizing van) de MO hebben). Aan de ene kant: goed evenwicht tussen maatschappelijke opvang en belangen van de bewoners. Het verplaatsen van de opvang naar een nieuwe locatie in het plangebied en het bestemmen van de vrijgekomen locatie in de Nieuwe Energie voor PLNT wordt gezien als een gouden zet. Aan de andere kant: meer zat er niet in bij gemeente/MO, hoewel er betere oplossingen waren geweest. Zeker ook voor de cliënten: waarom werden zij niet betrokken als bij het participatietraject? De plannen hebben niet de instemming van politie en bewoners die hebben deelgenomen aan het overleg over MO. ‘Dit is schriftelijk bevestigt aan u en B en W’. Er is te laat en te weinig serieus geluisterd naar bewoners die hier direct mee te maken hebben. De wens voor een kleiner gebouw voor MO heeft volgens verschillende respondenten een hoog ‘niet in mijn achtertuin gehalte’. Terecht dat de gemeente vasthoudt aan de capaciteit. Zorg dat cliënten van Binnenvest zich welkom voelen en niet in een zo klein mogelijk hokje worden gestopt. Maar ook, jammer dat een opvang met minder bedden niet bespreekbaar was.

Hoewel één respondent stelt dat als direct omwonende hij/zij geen last van Binnenvest ondervindt, stellen anderen dat de verhuizing helaas onnodige overlast zal veroorzaken. En, de vraag is gesteld of de cliënteningang aan de parkzijde wel wenselijk is.

10

De monitoring van het effect van de verplaatsing op de omgeving is belangrijk; hierover moeten duidelijke afspraken worden gemaakt. Goed dat overleg tussen alle betrokken partijen over een speciaal convenant al in de planfase is vastgelegd. Na realisatie van het plan de handhaving een punt van aandacht. 4.6 Evenementen, cultuur en horeca Beoordeling: gemiddeld score 6,7 (n=74) Aantal commentaren: 25

De respondenten geven aan dit onderdeel een gemiddelde score 6,7. In hun commentaar stellen respondenten dat evenementen in de buurt welkom zijn, er hoort spreiding van evenementen te zijn in de stad. Het programma laat een prachtige diversiteit zien. Er is nu een goede mix. Blij dat Art Hub Leiden een plek krijgt. Veel waardering voor het betrekken van lokale initiatieven in het plan, en benieuwd naar de ontwikkelingen van het nieuwe Makershuis. De zelfstandige horeca bij PLNT biedt kansen voor een extra ontmoetingsplek voor omwonenden, maar ook risico’s m.b.t. overlast. De koppeling van de horeca aan in het gebied gevestigde ondernemers is de best haalbare garantie voor een redelijke programmering. Culturele voorzieningen hadden in deze unieke setting wat meer buurt-overstijgend gemogen: zie Gasfabriek Amsterdam! De invulling van cultuur heeft wel een hoog elitair gehalte en 'ordinaire' cultuur als een bowlingbaan of een techno-festival horen er ook bij. Grote zorgen zijn er ook. Verschillende respondenten wijzen erop dat er nog te veel losse eindjes zijn. Er is onduidelijkheid over grote evenementen en hun overlast. De kans op dit soort evenementen blijft aanwezig. Cat 2a evenementen met 2000 bezoekers en Cat.1 evenementen met versterkte muziek tasten de woonkwaliteit aan.

Heel jammer dat er een evenementenlocatie blijft met hoog profiel; naast de daklozen hebben we niet nog meer overlast nodig. Hier wonen gelukkige gezinnen en betrokken mensen die niet door feestgedruis en dronken mensen weggejaagd moeten worden. Aanpassing locatieprofiel is nodig. Vragen zijn er ook. Kan bij Cat 1 evenementen nu wel of geen versterkte muziek ten gehore worden gebracht? Wat is het budget voor het uitvoeren van het cultureel programma? En, wat is nu eigenlijk het belang van de MBEG in het hele voorliggende plaatje? De Gemeente heeft Bambam en Pronck eind 2019 toegezegd dat zij het gebouw van de Oude Vuilverbranding kunnen kopen: nu de MBEG de centrale niet kan hebben krijgen wij het gevoel dat zij het gemunt hebben op de vuilverbranding, ten nadele van genoemde Leidse partijen. De rol van een adviseur gebiedsprogramma klinkt erg belangrijk. Maar wat gaat hij/zij doen en wie gaat hem/haar betalen? Maar ook, Is een adviseur gebiedsprogramma management echt nodig?

11

Over de horeca. Er is zat horeca in Leiden. Indien nodig de dichtsbijzijnde exploitanten uitnodigen (Re-Spons, Valkje, Roze Beurs). Wordt horeca met maatschappelijke instelling zoals de Leidse Boontjes meegenomen in de plannen? Tot slot. Evenementen, cultuur en horeca in het Energiepark was natuurlijk nog de wens vanuit de toenmalige wethouder. De plannen zijn een compromis. Hopelijk vinden de toekomstige bewoners en culturele instellingen een goede samenleefbalans. 4.7 Mobiliteit en parkeren Beoordeling: gemiddeld score 6,7 (n=74) Aantal commentaren: 21

De respondenten geven aan dit onderdeel een gemiddelde score 6,7. Veel van het commentaar van de respondenten heeft betrekking op de Gemeentelijke visie op een autoluwe binnenstad. Autobezit is niet altijd een luxe, maar een noodzaak voor werk en/of behoud van mobiliteit. De parkeernorm 0 en ook de norm 0.35 worden als irreëel gezien. Het risico is een verplaatsing van de parkeerdruk naar de andere kant van de Maresingel. Dat is onwenselijk is, daar wonen ook mensen. Dit is een verschuiving van het probleem. De gemeente heeft dit risico onvoldoende in beeld. Ten aanzien van parkeren is een behoorlijk resultaat geboekt. Zorgen zijn er of de beschikbare parkeerplekken wel ten goede komen aan bewoners die ze écht nodig hebben. Onzekerheid ook over parkeermogelijkheden van huidige vergunninghouders aan de Langegracht. Er is meer aandacht nodig voor het openbaar vervoer over de Langegracht als alternatief voor de bewoners. Tot slot. Jammer dat jullie je hard gemaakt hebben voor meer parkeerplaatsen dan de gemeente voorstelde. Dit is niet in lijn met het idee van een autovrije/autoluwe binnenstad. Hoe minder auto's des te beter. Fietsen parkeren op de daarvoor aangewezen plekken blijft een uitdaging.

12

4.8 Algemeen rapportcijfer Beoordeling: gemiddeld score 7,7 (n=47) Aantal commentaren: 33

De respondenten geven NLB een gemiddeld rapportcijfer van 7,7. In hun commentaren krijgt NLB veel lof toegezwaaid en worden complimenten gemaakt voor de tijd en energie die het burgerinitiatief in het participatietraject hebben gestoken. Zonder NLB hadden we waarschijnlijk een feestterrein in het gebied gekregen à la het Westerpark. Het klinkt als of NLB goed bezig is, maar, houd de ontwikkelaars en gemeente goed in de gaten. Zij denken vaker aan korte termijn, winst en status. Respondenten stellen dat participatie betekent bijdragen, meedenken en meebeslissen. Dat is natuurlijk anders dan 100% je zin krijgen. De Raad is een democratisch orgaan, als daar een besluit genomen wordt waar je het niet mee eens bent loop je niet weg maar blijf je in gesprek. Het is goed dat NLB van dichtbij dit traject heeft kunnen meemaken, waardoor er wederzijds meer kijk in de keuken is en meer begrip voor de afwegingen die over en weer gemaakt worden. Maar, invloed van de Leidenaar op de leefomgeving mag nog groter en eenvoudiger toegankelijker zijn. Maar er zijn ook teleurstellingen bij het NLB heeft bereikt. Ik ben het eens met de groene focus van NLB, maar vind de inzet wat bekrompen, wat veel gericht op rust en veiligheid en daardoor te gesloten voor de buitenwereld.

Balans tussen groen en auto is doorgeslagen; cultuur en horeca eenzijdig en elitair ingevuld; en, welwillende vrijwilligers zijn geweerd, waarbij gelogen is over de reden en dat is jammer en een gemiste kans tot vertrouwen in NLB. En, voor één respondent krijgt de participatie een dikke onvoldoende. Deze verliep via de gedwongen winkelnering bij NLB. Er is veel meegedeeld en geïnformeerd. Er is nooit een echte discussie over hete hangijzers gevoerd aan de voorkant, op het moment dat het nog zin had. Te vaak het gevoel gehad dat je als onnozel, dwars en lastig werd gezien. De hoofdschuldige hieraan is de gemeente, die de partijen in een te nauw keurslijf heeft gedwongen en bewoners niet echt serieus neemt. En ook, de onderhandelaars van NLB vertegenwoordigden de omwonenden op persoonlijke titel. Alle professionalisering ten spijt, de inbreng van NLB bleef voor de Gemeente inspraak en géén medezeggenschap. Het was storend dat de status van overleg met gemeente of andere partners nimmer duidelijk was en vertegenwoordigers van NLB door coöptatie werden ‘benoemd’.

13

5.

Respondenten niet meegenomen in analyse

Bij de verwerking van de enquêtes zijn die van 6 respondenten niet meegenomen. Het gemiddelde rapportcijfer dat zij aan NLB gaven is 1,8. Niet vanwege de lage rapportcijfers zijn zij buiten de analyse gehouden maar omdat hun antwoorden niets toevoegden aan de inhoudelijke beoordeling van het resultaat van NLB’s inzet. Als de beoordelingen van deze zes respondenten samen worden gevoegd met die van de 76 respondenten van wie de antwoorden wel in de analyse zijn meegenomen dan zou het gemiddeld rapportcijfer van NLB uitkomen op 6,5%. Hieronder een greep uit hun commentaren: • • • • • • • • • • •

6.

NLB vertegenwoordigt mij niet, NLB spreekt niet namens ons Ik zit helemaal niet op het door het NLB beoogde resultaat te wachten Ik ben het volledig oneens met de standpunten die jullie hebben ingenomen Ik ben volledig oneens met hoe jullie geparticipeerd hebben en hoe meer ik erover lees des te meer ik teleurgesteld raak. Verkeerde uitgangspunten Waar jullie trots op zijn, is precies waar wij op tegen zijn. Visieloos om te kiezen voor huizen bouwen Ik ben blij dat de plannen van het NLB grotendeels niet door kunnen gaan NLB heeft niet bereikt waarmee werd geschermd om de samenwerking met Meyer Bergman te rechtvaardigen Opvang moet in het huis van de burgemeester georganiseerd worden. Hij wil sociaal doen over de ruggen van de bewoners van Leiden Wat een afschuwelijke ambtenaren zitten er in de Gemeente Leiden. Ze luisteren nooit en kunnen helemaal niets De gemeente is gek met een parkeernorm van nul. Allemaal idioten Dit voelt als een plan voor een vergrijsde stad van bejaarden. Waren jullie zelf ook ooit eens jong?

Overige informatie

6.1 Communicatie over de enquête Voor dit onderzoek is geen representatieve steekproef onder de bewoners in de directe omgeving van het Energiepark of onder de Leidse bevolking getrokken. Wel is getracht om een zo groot mogelijk aantal bewoners en stadspartners te interesseren om aan dit onderzoek deel te nemen Hiertoe is op de volgende wijze bekendheid gegeven aan dit onderzoek en oproepen gedaan om hieraan deel te nemen: •

•

•

1 maart: 2500 folders huis-aan-huis bezorgd in de woonbuurten rond het Energiepark en omgeving (Noordvest, Molenbuurt, Maredorp (noordelijk deel), Groenoord-Zuid, Nieuw Leyden en Noorderkwartier-West). 2 maart: email oproep naar 250 Leidenaren in een Gemeentelijk adressenbestand van bewoners die sinds begin 2019 bij participatietrajecten voor de gebiedsvisie Energiepark en omgeving waren betrokken. 4 maart: een speciaal nummer van NLB’s Nieuwsbrief toegezonden aan 663 abonnées.

14

• • • •

8 maart: een oproep aan het eind van de Stadsbijeenkomst waarbij het Ontwikkelplan werd gepresenteerd 16 maart: oproepen op de Gemeentelijke LinkedIn- en Facebookpagina’s, die werden geliked door wethouder Fleur Spijker 18 maart: een oproep in de ‘Stadskrant’ van het Leids Nieuwsblad 19 maart: een oproep geplaatst in de gemeentelijke Nieuwsbrief ‘Stadsnieuws’.

Bij eerdere enquêtes in de periode mei-oktober 2021 resulteerde een gelijksoortige opzet van oproepen in een goede deelname van 255, 354 en 154 respondenten bij de enquêtes over respectievelijk de toekomst van het Stadsbouwhuis, de dilemma’s en de knelpunten in het ontwikkeltraject. In vergelijking met het aantal respondenten bij deze eerdere enquêtes valt het aantal van 101 respondenten enigszins tegen. Oorzaken zijn slechts te gissen: Enquêtemoeheid (alweer een NLB enquête)? Participatiemoeheid (er lopen in Leiden een groot aantal participatietrajecten)? Een gevoel van ‘waarom mijn mening geven, de Gemeente luistert toch niet’? Corona? Landelijke verkiezingen? Van de bovengenoemde kanalen blijkt dat de oproep via NLB Nieuwsbrief veruit het effectiefst is geweest: Via welk kanaal hebt u de enquête onder ogen gekregen? (n=76) NLB Nieuwsbrief

63%

NLB website, Facebook pagina

8%

Gemeentelijke email uitnodiging

12%

Gemeentelijk LinkedIN en Facebook pagina's

10%

Gemeentelijke website en Stadsnieuws

7%

De NLB Nieuwsbrief werd aan 684 abonnees toegestuurd, van wie 356 (52,1%) de Nieuwsbrief bij ontvangst hebben geopend; van hen hebben 63 (17,7%) de enquête volledig ingevuld geretourneerd. 6.2 Interesse om mee te werken tijdens de uitvoeringsfase Van de respondenten hebben 23 (29,5%) aangegeven interesse te hebben om bij de verdere uitwerking van het Ontwikkelplan mee te werken, 20% weet dit nog niet. De vier meest genoemde onderwerp van interesse waren het parkontwerp (16x), het stedenbouwkundigontwerp (16x), parkeren en mobiliteit (11x) en het cultuuraanbod (8x). Heb u interesse om in de uitwerking van het ontwikkelplan mee te denken en hieraan mee te werk (n=78) Ja

23

29,5%

Nee

26

33,3%

Weet het nog niet

29

37,2%

Totalen

78

100,0%

15

Met de respondenten die hun naam en emailadres hebben achtergelaten zal direct na het Raadsbesluit over het Ontwikkelplan Energiepark en omgeving (eind juni 2021) contact worden opgenomen. 6.3 Participatiemomenten waaraan werd deelgenomen Om een indruk te krijgen hoe betrokken de respondenten zijn geweest bij de verschillende participatiemomenten gedurende het opstellen van het Ontwikkelplan is allereerst gevraagd of de respondenten mee hadden gewerkt aan eerdere enquêtes. Van de respondenten had 44,2% niet eerder aan een NLB/OCE enquête meegewerkt; dus 55,8% deed dat wel, velen zelfs verschillen malen. Deelname enquêtes (n=77) 1. Scenario's Toekomst Stadsbouwhuis

31

40,3%

2. Dilemma's bij opstellen ontwikkelplan

28

36,4%

3. Knelpunten bij uitwerken ontwikkelplan

33

42,9%

Geen van de enquête

34

44,2%

Het aantal respondenten dat de digitale ronde tafelbijeenkomsten heeft bijgewoond is met 14 klein. Vanwege coronarestricties moesten de 8 (fysieke) ronde tafelbijeenkomsten gepland in eind september 2020 worden geannuleerd. In plaats daarvan werden 8 digitale bijeenkomsten gepland in begin oktober. De aanmeldingsperiode was kort in verband met de planning van het werk in de werkgroepen en het aantal aanmeldingen viel tegen. Intotaal namen 40 bewoners en stadspartners deel aan deze bijeenkomsten. Rondbellen naar de redenen voor de tegenvallende belangstelling leverde op dat met name ouderen wel belangstelling hadden om deel te nemen aan fysieke ronde tafelgesprekken maar niet aan digitale bijeenkomsten: ‘ik voel me daar niet prettig bij’. Deelname digitale rondetafelgesprekken (n=77) Ja

14

18,2%

Nee

60

77,9%

Weet het niet meer

3

3,9%

Totalen

77

100,0%

De twee digitale stadsbijeenkomsten werden goed bezocht, zeker de bijeenkomst van 8 maart 2021 waar het Ontwikkelplan werd gepresenteerd en waaraan 139 personen deelnamen. Toch nam 63,6% van de respondenten aan geen van beide bijeenkomsten deel en kwamen tot hun oordeel op basis van de informatie die bij de vragen in de enquête werd gegeven. Digitale stadsbijeenkomsten bijgewoomd (n=77) Bijeenkomst oktober 2020

15

19,48%

Bijeenkomst maart 2021

27

35,06%

Geen bijeenkomsten

49

63,64%

16

Appendix: Enquête formulier Inleiding Maandag 8 maart heeft wethouder Fleur Spijker samen met de partners (marktpartijen en Nieuw Leids Bolwerk) het Ontwikkelplan Energiepark en omgeving aan de stad gepresenteerd. Het Nieuw Leids Bolwerk (NLB) heeft als burgerinitiatief actief bijgedragen aan de totstandkoming van dit plan. Wij zijn met 25 Leidenaren de afgelopen zes maanden intensief betrokken geweest bij het werk in de werkgroepen (waar onderdelen van het plan werden opgesteld) en in bewonersgroepen die de NLB-vertegenwoordigers in deze werkgroepen adviseerden. Als NLB-bestuur namen wij bovendien deel aan de besluitvorming over dit plan, op alle onderwerpen (behalve financiën) en op alle niveaus. Gemeente en de gebiedsontwikkelaars Steenvlinder, Bouwfonds Property Development (BPD) en de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG) hebben overigens wel aangegeven dit plan financieel haalbaar te achten. Als Nieuw Leids Bolwerk dragen wij dan ook medeverantwoordelijkheid voor de inhoud van het Ontwikkelplan. Als burgerinitiatief zijn wij geen democratisch gekozen lichaam dat de belangen van (nieuwe) bewoners en stadspartners vertegenwoordigt en behartigt. Wij zijn ook geen onderdeel van de bestuurlijke structuur van de stad. Daarom vinden we het belangrijk om van u te horen wat u vindt van het resultaat van onze inbreng.

De opzet van onze participatie is uniek, in Leiden en zelfs in Nederland. We willen daarom van uw reactie leren ten behoeve van burgerparticipatie in stedelijke gebiedsontwikkelingen op andere plekken in Leiden. De open normen De basis van onze participatie waren 24 ‘open normen’, basisvoorwaarden waaraan het ontwikkelplan zou moeten voldoen om op maatschappelijk draagvlak te kunnen rekenen. Deze open normen formuleerden we in het voorjaar van 2019 na een analyse van de resultaten van het participatietraject dat de Gemeente had georganiseerd. Dit was ter voorbereiding op de gebiedsvisie voor het Energiepark en omgeving. In een online enquête legden we deze open normen daarna voor aan 355 Leidenaren ( wonend in de buurten rond het Energiepark). Zij steunden ons burgerinitiatief en 70 (21%) van hen stuurden het enquêteformulier volledig ingevuld terug. De percentages in de tekst bij de vragen in deze enquête geven aan hoeveel van deze respondenten een open norm belangrijk tot zeer belangrijk vonden. Voor we met de gebiedsontwikkelaars (Steenvlinder, BPD en MBEG)* in zee gingen hebben we ieder van hen gevraagd de open normen te onderschrijven. In de overeenkomst tussen Gemeente, Nieuw Leids Bolwerk en de gebiedsontwikkelaars is opgenomen dat deze open normen het uitgangspunt voor het ontwikkelplan Energiepark zullen zijn.

Natuurlijk binnen de kaders van de gemeentelijke gebiedsvisie die in oktober 2019 werd vastgesteld. Ons burgerinitiatief moest ervoor zorgen dat Gemeente en de gebiedsontwikkelaars de open normen zouden respecteren bij de uitwerking van het ontwikkelplan. In deze enquête ziet u steeds deze open normen terugkomen onder ‘NLB’s inzet was’. Daarna volgt een samenvatting van of en hoe deze inzet in het plan gerealiseerd werd. Tot slot stellen we nog een aantal vragen over uw deelname aan de de participatie. Het invullen van deze enquête duurt rond 20 minuten. Bij voorbaat hartelijk dank!

*in de enquête wordt gesproken over OCE (= Ontwikkel Consortium Energiepark = de samenwerking tussen Steenvlinder, BPD en MBEG)

17

A. Eén groot, nieuw stadspark NLB heeft ingezet op: Creatie van één groot stadspark door samenvoegen van Energiepark, Ambachtsplein en Huigpark. (94%) • Beeldkwaliteitsplan Singelpark bepaalt de ontwikkeling van het ‘groen’. (85%) • Versterking van groen en biodiversiteit en bescherming flora en fauna, in park en nieuwe woonbuurten. (85%) • Behoud van groenbestemming van Energiepark en Ambachtsplein (ten noorden van de 3de Binnenvestgracht). (85%) • Verharding in het park tot minimum beperkt om waterbergend vermogen van gebied te maximaliseren. (85%) Rond in september 2021 kreeg het Nieuw Leids Bolwerk een zware tegenvaller te verwerken: de Energiecentrale wordt niet in 2026 gesloten maar blijft voor onbepaalde tijd in bedrijf. Dat betekende: geen sloop van het grote Singelgebouw waarmee het park uitgebreid en één aangesloten stadspark vanaf de Nieuwe Energie tot aan de Houtmarkt kon ontstaan. Geen vervanging van de dam in de Maresingel door een brug. Wat hebben we bereikt? • Parkontwerp voor één stadspark (Energiepark, Ambachtsplein en Huigpark), met grote diversiteit in landschap, ecologie, vormgeving en programmering van kleinschalige activiteiten. • Publieke ruimte ten noorden van historische lijn van de 3de Binnenvestgracht blijft bestemd als park. • M.u.v.

Tweelinggebouw (bestaand) en het meest westelijke blok op Stadsbouwhuislocatie blijft alle nieuwe bebouwing ten zuiden van deze lijn. • *Huigpark behoort niet tot projectgebied maar op aandringen van NLB meegenomen in parkontwerp en programmering (zonder budget implicaties). • Beeldkwaliteitsplan Singelpark ligt ten grondslag aan het parkontwerp. • Versterking van groen en biodiversiteit en bescherming van flora en fauna; ‘ruige vegetatie’ trekt vogels, vleermuizen en insecten aan. Veel nieuwe (bijzondere) bomen voor bestrijding van hittestress. • *Veel aandacht voor de overgang van park naar nieuwe bebouwing langs de Langegracht (park loopt door in de nieuwe straten, tegen gevels en op daken). • Verharding in park geminimaliseerd.` * zonder NLB directe bemoeienis zouden deze resultaten niet bereikt zijn. w Teleurstellingen • Energiecentrale gaat verduurzamen en blijft in bedrijf: geen extra park; geen aaneengesloten EnergieparkAmbachtsplein-Huigpark; geen brug waar nu de dam ligt. Geen doorvaarbare Maresingel. • Gemeente en OCE zetten plan voor extra voetgangersbrug over Maresingel door. Bezwaar aangetekend door NLB, mede namens wijkvereniging Nieuw&Noord.

Vragen 1. Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij het opstellen van de plannen voor het park? (score 0 - 10) 2. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

18

B. Stedelijke ontwikkeling NLB heeft ingezet op Binnenstedelijk karakter met referentie naar Nieuw Leyden. (58%) • • • •

Klimaatadaptieve nieuwe woonwijk. (92%) Geen aantasting van historisch stadsgezicht, bijvoorbeeld door hoogbouw. (83%) Sociale veiligheid in de publieke ruimte geborgd. Gebiedsontwikkeling die klimaat– en energieneutraal plaatsvindt. (85%)

Wat hebben we bereikt? •

Nieuwe woonbuurten zijn klimaatadaptieve woonbuurten, met binnenstedelijke opzet (kleine ’korrel’, ‘eenheid in verscheidenheid’ ontwerp, smalle woonstraten zoals in Nieuw Leyden). • Appartementengebouwen van vijf verdiepingen (max norm in gemeentelijke visie ‘Hoogbouw’), met 3 tot 4 verdiepingen aan parkzijde en ‘hoogte accenten’ van 6 verdiepingen. Vijfde/zesde verdiepingen zijn ‘teruggeplaats’ zodat hoogte minder opvalt. • Stedenbouwkundig ontwerp houdt rekening met het borgen van sociale veiligheid in publieke ruimte: voordeuren en ramen aan de straat, lange zichtlijnen, geen verborgen hoekjes, goede straatverlichting. • *Afspraak om met nieuwe bewoners en hun VvE’ s, wijkverenigingen omliggende woonwijken, stadspartners in het gebied, Vrienden Singelpark, Politie en Gemeente afspraken te maken over beheer van en borging/handhaving sociale veiligheid in publieke ruimte in Energiepark en omgeving. • Gebiedsontwikkeling vindt energiezuinig plaats, en waar mogelijk circulair. *zonder NLB directe bemoeienis zou dit resultaat niet bereikt zijn. Teleurstelling • Dichtheid van de te realiseren bouwblokken is fors. Vragen 3. Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij het opstellen van het plan voor de stedenbouwkundige ontwikkeling? 4. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

C. Een buurt om te wonen, werken en leren. NLB heeft ingezet op • • •

Gebied ten zuiden van historische lijn van 3de Binnenvestgracht voor ‘wonen, werken, leren’. (86%) Woonwijk in harmonie met de stads/parknatuur. (85%). Nieuwe bewoners krijgen voldoende inspraak in ontwerp van hun appartementen (particulier en collectief opdrachtgeverschap). (63%) • Woonwijk waar bewoners elkaar kennen zonder te veel sociale controle. (75%) • Ruimte voor diverse doelgroepen en leef- en woonvormen. Voorrang voor starters en 55-plussers (‘downsizers’) uit Leiden. (80%) • Geen ruimtelijke concentratie van één doelgroep of woningcategorie. (85%) • Vestiging van scholen, buurtwinkels en sociale voorzieningen in nieuwe buurt ter vergroting van leefbaarheid in (omliggende) woonbuurten. (86%). Wat hebben we bereikt? • Concentratie ‘wonen, werken, leren’ ten zuiden historische lijn 3de Binnenvestgracht, verankerd in stedenbouwkundig ontwerp en programmering. • Groen van park loopt door in de woonwijken en gebouwen naar Langegracht.

19

• Ruimte voor kluswoningen voor individuele personen/gezinnen (particulier opdrachtgeverschap) en groepen personen/gezinnen (collectief opdrachtgeverschap). Ervaring elders leert dat hiermee saamhorigheid in een nieuwe wijk wordt gestimuleerd. • *Gemeenschappelijke fietsenstallingen en collectieve ruimtes door wijk heen om ontmoetingsplekken te creëren. • *Binnenhoven in collectief eigendom (mandelig); Gemeente/OCE faciliteren inrichting en onderhoud. • Nadruk op betaalbare woningen: een programma van minimaal *35% sociale woningen en 20% starterswoningen. • Geen concentratie van bepaalde doelgroepen zoals bij voorbeeld sociale woningen. • 220 tot 240 nieuwe woningen om de doorstroming in de stad te stimuleren. • Bedrijfsruimte in de plinten aan de Langegracht (1.100 m2) voor cultuur, kinderdagverblijven en andere voorzieningen. • Makershuis voor bijzonder Leidse ambachten. * zonder NLB directe bemoeienis zou dit resultaat niet bereikt zijn. Teleurstellingen Geen. Vragen 5. Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij het opstellen van het plan een buurt te realiseren waar gewoond, gewerkt en geleerd kan worden? 6. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

D. Een gezonde wijk NLB heeft ingezet op: • Gezonde wijk waar jong en oud (van 0-100 jaar) buiten spelen en recreëren, zowel in het park als op straat. (93%) • Bevordering van beweging: lopen en fietsen aangemoedigd, terwijl bezit van auto’s wordt ontmoedigd. (87%) • Geluidsniveaus van economisch activiteiten, inclusief cultuur en horeca, binnen wettelijke geluidslimieten en zonder hinder voor de leefbaarheid. (92%) Wat hebben we bereikt? • • • • •

Groene, autoluwe buurt. Kindvriendelijke woonstraten. Voordeur en ramen straat: straat hoort bij en is ‘uitbreiding’ van woning. *Groene binnenhoven zijn gebied van bewoners. Stedelijk ontwerp bevordert fietsen en lopen.

* zonder NLB directe bemoeienis zou dit resultaat niet bereikt zijn. Teleurstellingen Beperking geluidsniveaus van economische activiteiten had meer aandacht verdiend. Vragen 7. Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij het opstellen van het plan een gezonde wijk te realiseren? 8. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

20

Maatschappelijke Opvang (De Binnenvest) NLB heeft ingezet op: • Maatschappelijke Opvang die cliënten van De Binnenvest een prettig thuis bieden in de wijk. (83%) • Ingang van Maatschappelijk Opvang in de buurt van Politiebureau aan Langegracht. Dit i.v.m. handhaven van sociale veiligheid in (omliggende) buurten. Wat hebben we bereikt? • Nieuwe vestiging Maatschappelijke Opvang gesitueerd tegenover Politiebureau met de formele ingang aan de Langegracht. • *Aparte cliënteningang aan parkzijde, gekoppeld aan open, inpandige ‘bufferzone’ waar cliënten kunnen vertoeven voor ze gebouw verlaten/binnengaan. • *In aanvulling van algemene afspraken over beheer en handhaving sociale veiligheid komen er speciale afspraken tussen Gemeente, Politie, Maatschappelijke Opvang, bewoners in nieuwe en omliggende woonbuurten om sociale veiligheid in de publieke ruimte rond Maatschappelijke Opvang te borgen. * zonder NLB directe bemoeienis zou dit resultaat niet bereikt zijn. Teleurstelling • Bouw van kleiner gebouw met minder bedden/capaciteit onbespreekbaar bij Gemeente/Maatschappelijke Opvang. Vragen 9. Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij de inpassing van de Maatschappelijke opvang in het Ontwikkelplan? 10. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

Evenementen, cultuur en horeca NLB heeft ingezet op: • Culturele activiteiten en horeca ondergeschikt en ondersteunend aan woon- en parkfuncties. (74%) • Kleinschalige activiteiten zonder versterkte muziek in park; geen grote Cat 2b evenementen. • Economische baten uit culturele, horeca en andere activiteiten komen ten goede aan Leiden en vloeien niet weg naar elders. (74%) Wat hebben we bereikt? • *Basis van cultuur aanbod (Kennis, Kunde, Kunst) zijn Leidse initiatieven: PLNT (Kennis); steenhouwerij Bambam en bierbrouwer Pronck (Kunde) en Art Hub Leiden van Stichting EST (Kunst). • Makershuis (gepland) aan Ambachtsplein biedt thuis voor bijzondere Leidse ambachten. • Zelfstandige horeca (max drie) gekoppeld aan PLNT, Art Hub Leiden en Pronck. • *Openbare werving adviseur gebieds/programma management. * zonder NLB directe bemoeienis zou dit resultaat niet bereikt zijn. Teleurstellingen • Profiel evenementenlocatie (Evenementennota 2020) niet gewijzigd op grond van identiteit en programmering van gebied (park, nieuwe woonwijk en historisch gebouwen). • 'Budget voor uitvoeren van cultureel programma in publieke ruimte niet uitgewerkt. • Werving en financiering van adviseur gebieds/programma management nog niet uitgewerkt.

21

Vragen 11. Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij het opstellen van het de plannen voor evenementen, cultuur en horeca? 12. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

D. Mobiliteit en parkeren NLB heeft ingezet op: • Auto’s moeten in de wijk uit het zicht worden geparkeerd. (81%) • Innovatieve mobiliteitsprogramma’s waarbij autogebruik en/of bezit wordt gereduceerd. (84%) • Ontwikkelingen in de nieuwe wijk mogen niet leiden tot parkeeroverlast in de omliggende wijken (90%) en verhoging verkeersdruk Langegracht. (79%) Wat hebben we bereikt? • Auto’s bewoners parkeren uit het zicht in half-ondergrondse garages, aan de rand van de twee nieuwe woonbuurten. • *Autobezit ontmoedigd door beperkt aantal parkeerplaatsen voor bewoners tegen betaling beschikbaar te maken: Gemeente stelde 0 norm voor; OCE en NLB hebben zich sterk gemaakt voor 0,35. • Fietsparkeren dicht bij woningen. • Sterke commitment gebiedsontwikkelaars aan innovatieve mobiliteitsprogramma’s en duurzame stadslogistiek; nog niet uitgewerkt omdat sector in ontwikkeling is. • Het vervallen van openbare parkeerplaatsen (voor bezoekers) in beleid Autoluwe binnenstad. • *Geen parkeeroverlast van bezoekers parkeren tijdens evenementen in omliggende wijken. Organisator van evenementen verantwoordelijk voor treffen van adequate voorzieningen. * zonder NLB directe bemoeienis zou dit resultaat niet bereikt zijn. Teleurstelling • Ondanks herhaald aandringen NLB is bezoekersparkeren ten noorden van de Maresingel tijdens evenementen weliswaar benoemd maar nog onvoldoende geadresseerd. Vragen 13.

Hoe beoordeelt u het resultaat van NLB’s inzet bij het oplossen van het vraagstuk bewoners- en bezoekersparkeren? 14. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

Algemeen rapportcijfer In het najaar 2019, bij de vaststelling van de gemeentelijke gebiedsvisie voor het Energiepark en omgeving besloot de Gemeenteraad dat de Maatschappelijke Opvang (De Binnenvest) zou verhuizen naar een locatie aan de Langegracht, liefst nabij het Politiebureau. Tevens besloot de Gemeenteraad bij de vaststelling van de nieuwe Evenementennota dat de drie parken Energiepark, Ambachtsplein en Huigpark samen één evenementenlocatie zouden worden (Ambachtsplein en Huigpark waren al evenementenlocaties). Met deze besluiten negeerde de Raad bezwaren van het Nieuw Leids Bolwerk en van bewoners tegen een verhuizing van de Binnenvest en tegen een evenementenlocatie bestemming van het Energiepark naast zich neer. Het Nieuw Leids Bolwerk besloot desondanks om toch te blijven samenwerken met de Gemeente en de gebiedsontwikkelaars bij het opstellen van het Ontwikkelplan Energiepark en omgeving. Immers ‘je kunt beter aan tafel blijven en daar proberen je invloed uit te oefenen’. Deelnemen aan de planvorming voor een binnenstedelijke gebiedsontwikkeling, met gebiedsontwikkelaars en Gemeente, betekent geven en nemen, heel veel polderen, succesjes binnenhalen en teleurstellingen

22

incasseren. De gebiedsontwikkelaars en de Gemeente hebben zich bij de planvorming in het algemeen goed aan de NLB open normen gehouden. Om zo te zeggen: NLB hoefde maar zijn vingertje op te steken en de gebiedsontwikkelaars gingen op zoek naar alternatieve oplossingen die wel aan de NLB open normen tegemoetkwamen. w Vragen 15. Op basis van bovenstaande zelf-beoordeling van wat we als NLB bereikt hebben, welk algemeen rapportcijfer zou u NLB willen geven? 16. Heeft u opmerkingen? (maximaal 60 woorden)

Meedenken en -werken tijdens de uitvoeringsfase van het Ontwikkelplan. Tijdens de uitvoeringsfase van het Ontwikkelplan zullen tal van onderwerpen die in het plan genoemd zijn verder moeten worden uitgewerkt. Vraag 17. Heb u interesse om hierover mee te denken en hieraan mee te werken? Ja Nee Weet het nog niet Vraag 18. Indien u hebt aangegeven mee te willen denken en werken, welk(e) onderwerp(en) hebben uw belangstelling? (meerdere antwoorden mogelijk) Uitwerken ontwerp park & water Uitwerken stedenbouwkundig ontwerp Uitwerken cultuuraanbod (Kennis, Kunde en Kunst) Uitwerken plannen Makershuis Paerkeren en mobiliteitsporgramma’s Uitwerken afspraken beheer en handhaving sociale veiligheid publieke ruimte Uitwerken specifieke afspraken handhaving sociale veiligheid rond Maatschappelijke Opvang Andere onderwerpen, namelijk: Vraag 19. Hoe kunnen we u bereiken? Naam Emailadres

Uw deelname aan participatiemomenten Door de corona beperkingen konden wij geen fysieke stadsbijeenkomsten (informeren, consulteren), workshops (consulteren en co-creëren) organiseren. Wij hebben onze toevlucht moeten nemen tot digitale communicatie, bijeenkomsten en andere online middelen. We hebben steeds een zo breed mogelijke publiciteit gegeven aan de activiteiten zodat bewoners en stadspartners zelf konden besluiten om mee te doen. Vraag 20. Kunt u zich herinneren dat u een of meer van de volgende communicatiemiddelen hebt gezien of ontvangen? (meerdere antwoorden mogelijk)

23

Advertentie in Leids Nieuwsblad (mei 2020) Huis-aan-huis bezorgde flyers (juni en september 2020, maart 2021) NLB Nieuwsbrief Gemeentelijke Nieuwsbrief Persoonlijke e-mails NLB Persoonlijke e-mails Gemeente Sociale media Gemeente Sociale media NLB Sociale media wijkverenigingen Andere (geef nadere toelichting)

Online enquêtes Met drie enquêtes hebben wij uw mening en suggesties gevraagd over het toekomstscenario van het Stadsbouwhuis, dilemma’s en knelpunten die wij tijdens de planontwikkeling tegenkwamen. Vraag 21. Kunt u aangeven aan welke enquêtes u hebt meegewerkt? Enquête scenario’s Stadsbouwhuis (mei 2020) Enquête dilemma’s (augustus 2020) Enquête knelpunten (oktober 2020) Geen Hebt u suggesties hoe we deze enquêtes kunnen verbeteren? Digitale rondetafelgesprekken In begin oktober 2020 hebben we 8 digitale rondetafelgesprekken georganiseerd, in samenwerking met het burgerinitiatief Leidse Gesprekken. We hebben toen met de deelnemers gebrainstormd over oplossingen voor specifieke dillema’s en knelpunten. w Vraag 22. Heeft u aan één van deze digitale rondetafelgesprekken deelgenomen? Ja Nee Weet ik niet meer Hebt u suggesties hoe we deze enquêtes kunnen verbeteren? Digitale stadsbijeenkomsten Wij hebben (digitale) stadsbijeenkomsten georganiseerd om u te informeren over de stad van zaken bij de planontwikkeling. Tijdens de laatste bijeenkomst hebben wij het Ontwikkelplan aan u gepresenteerd. w Vraag 23. Heeft u een digitale stadsbijeenkomst bijgewoond en zo ja, welke? Digitale stadsbijeenkomst oktober 2020 Digitale stadsbijeenkomst 8 maart 2021 Geen Hebt u suggesties hoe wij deze digitale stadsbijeenkomsten kunnen verbeteren? (maximaal 60 woorden)

24

Persoonlijk Vraag 24. Waar woont u? Noordvest-Molenbuurt Maredorp (Oude Singel, Janvossensteeg, Vollersgracht, Grevenstraat, Lange Mare) Groenoord-Zuid Nieuw Leyden Noorderkwartier-West Centrum Elders in Leiden Randgemeenten (Oegstgeest/Warmond, Rijnsburg/Valkenburg, Leiderdorp) Elders in Nederland Vraag 25. Bent u geïnteresseerd om in het Energiepark te gaan wonen? Ja nee Weet ik nog niet Vraag 26. Tot welke leeftijdscategorie behoort u? Tot en met 30 jaar 31 - 40 jaar 41 - 50 jaar 51 - 65 jaar ouder dan 65 jaar Vraag Wat is uw hoogst genoten opleiding? Lagere school en voortgezet lager onderwijs MBO HBO Universiteit Vraag 28. Via welk kanaal heeft u deze enquête onder ogen gekregen? Nieuwsbrief Nieuws Leids Bolwerk Persoonlijke uitnodiging (per email) van de Gemeente Facebookpagina Gemeente Leiden Facebookpagina Nieuw Leids Bolwerk LinkedIn Gemeente Leiden Website Nieuw Leids Bolwerk Website Gemeente/Energiepark Vraag 29. Heeft u nog opmerkingen naar aanleiding van deze enquête? Vraag

30. Wij sturen u graag weer een verslag van deze enquête. Wat is uw e-mailadres? 25