210036 Bijlage 2 Ontwerptoelichting ProfWijkOost Fase 1-DO
Tekst van het document
Professorenwijk Oost - fase 1 Herinrichting openbare ruimte & vervanging riolering in combinatie met klimaatbestendige oplossingen Toelichting Groen en details- Definitief Ontwerp - april 2021
Voorwoord
Ten behoeve van het beheertoets zijn in dit document zijn een aantal zaken uitgelicht om onder de aandacht te brengen die in dit document worden toegelicht. Voorafgaand aan deze toets zijn al een aantal zaken afgestemd: 1. stand van bestaande bomen i.s.m. Gerpieter Wilbrink 2. beheer wijzigingen i.s.m. Emiel Hilgersom en Wouter Moerland 3. situatie afvalinzameling i.s.m. Arif Erkoca 4. plaatsing openbare verlichting i.s.m. Maurice Hoekstra
2
Professorenwijk Oost
herinrichting opembare ruimte&vervanging riolering
Inhoud 1.
Inleiding
5
2. Aanleiding: 2.1 Rioleringsvervanging 2.2 Riolering 2.3 Grondwater 2.4 Klimaatadaptatie 2.5 Ruimtereservering energietransitie
6 6 6 7 7 7
3. Toelichting DO 3.1 Inleiding 3.2 Ontwerp principe 3.3 Klimaatadaptatie en biodiversiteit 3.4 Verkeerscircuit 3.5 Groen
9 9 9 9 9 9
8. Bomenbestand 8.1 Huidig bomenbestand 8.2 Nieuwe bomen
19 19 19
9. Nieuwe en te verplanten bomen
21
10. Deelgebieden 10.1 Burggravenlaan -ventweg 10.2 Kleine straten: Snouck Hurgronjestraat / Huizingastraat / Colenbranderstraat 10.3 Uhlenbeckkade
23 25
10.3.1 Te vervangen bomen 10.3.2 Plantvakken langs Uhlenbeckkade 10.3.3 Detail Uhlenbeckkade: aanpassingen oevervegetatie 10.3.4 Detail Uhlenbeckkade: waterinfiltratie
29 30 32 32
10.4 Van Vollenhovenpleinl 4.
Parkeerbalans
11
5.
Verkeerscirculatie
13
6. Vergroenen en klimaatadaptatie 6.1 Inleiding 6.2 Ontwerp fasering 6.3 Aangrenzende projecten
15 15 15 15
7. Beplanting en beheer 7.1 Natuurwaarden 7.2 Bestaande situatie 7.3 Zonering beheer
17 17 17 17
7.3.1 Beplantings zone 1: grote groenstructuren 7.3.2 Beplantings zone 2: woonstraten
17 17
10.4.1 Nieuwe bomen 10.4.2 Heestervak 10.4.3 Van Vollenhovenplein plantvakken
10.5 Duyvendakstraat 10.6 Roomburgerlaan
27 29
35 35 35 36
39 41
10.6.1 Roomburgerlaan groenstrook
42
11. Detaillering: Handboek OR Leiden 11.1 Algemeen 11.2 Duurzaamheid 11.3 Halfverharding 11.4 Doorgroeibare verharding 11.5 Beplanting 11.6 Amfibieën
45 45 45 45 45 45 45
DO - toelichting februari 2021
3
Colofon Projectmanager: Oscar van der Padt Ontwerp: Aviva Schulze / Annemieke van Tricht Stedenbouw: Koen Hezemans Verkeer: Marc Burlet / Dexter van Bommel Ingenieursbureau: Joost Verhaar / Edward Lefeber Ecologisch advies: Wouter Moerland Tekenwerk: Gerard de Jong (Maas & Nienhuis)
4
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
1. Inleiding De herinrichting van de Professorenwijk Oost fase 1 wordt gekenmerkt door een intensieve periode van participatie. Wat eerst een 'standaard' opgave leek, met weinig te verwachten knelpunten, kreeg eind vorig jaar een intensieve participatie fase die deels via de wethouder liep. De discussie in de wijk ging met name over de ruimte voor parkeren en had zowel voor- als tegenstanders. Het begrip 'veilige en groene leefomgeving' is voor een deel van de bewoners zeer belangrijk, maar mag tegelijkertijd niet ten koste van parkeerruimte gaan. Dit leidde zowel tot onvereenigbare eisen als tot discussie over wel of neit een trottoir een halve tegel breder maken. Een deel van de uitwerking liet mede daarom op zich wachten en wordt voorgesteld om in de besteksfase verder op te pakken. - huisaansluitingen in rioleringstekening - exacte plantlijst en aantallen voor plantvakken - verlichtingsberekening en exacte positie van lichtmasten Ook is een deel van het onderzoekswerk op het moment van dit schrijven nog niet afgerond Het gaat daarbij om: - laatste inmetingen (straten wijken deels sterk af van GBKL) - resultaten van overleg met Provincie over uitstroombakken in het Kanaal - extra wortelonderzoek voor bepaalde bomen - trillingsonderzoek t.b.v. plaatsing plateau's
DO - toelichting februari 2021
5
2. Aanleiding: 2.1
Rioleringsvervanging
De herinrichting ligt in de aanleiding dat de riolering in deze wijk aan vervanging toe is. Enige uitzondering is de Roomburgerlaan, daar wordt aangesloten op een bestaand riool omdat deze recenter is vervangen en goed functioneert.
2.2
Riolering
In de Professorenwijk-Oost wordt een gemengd rioolstelsel vervangen door een gescheiden stelsen. Deze riolering dient bui 10 te kunnen bergen. Er wordt circa 3000 meter hemelwaterriool en vuilwater gelegd. De diameter van het riool varieert van ø315 PVC tot ø500 beton. Het hemelwaterterriool zal door middel van 3 uitstroombakken afwateren op het oppervlaktewater. 2 stuks langs het Rijn Schie Kanaal en 1 uitstroombak langs de Uhlenbeckkade. De uitstroombakken in het Rijn Schiekanaal zijn vergunningplichtig, de uitstroomvoorziening in de watergang langs de Uhlenbeckkade niet.
Droge periodes
De wijk wordt klimaat adaptief ontworpen en uitgevoerd en voorbereid op de toekomst. Alle openbare ruimte wordt aangesloten op het hemelwater riool (indien mogelijk ook op het oppervlaktewater) en zoveel mogelijk van de voorkant van de dakvlakken. Bewoners zullen gestimuleerd worden om hier aan mee te werken, zodat er zoveel mogelijk regenwater loost op het oppervlaktewater. De ruimte in de ondergrond is beperkt. In de ondergrond dient rekening gehouden te worden met de aanleg van het gescheiden rioolstelsel, een waterpeilregulerend drainagestelsel, ruimtereservering voor de aanleg van een warmtenet, de bestaande kabels en leidingen, bomen met boomwortels en de eventuele aan te brengen klimaat adaptieve maatregelen. Natte periodes
6
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
2.3
Grondwater
Om grondwateroverlast en grondwateronderlast te voorkomen is er een drainagesysteem ontworpen. Op basis van de beschikbare grondwatergegevens en maaiveldhoogtes en overlast uit het verleden is het nodig om in het plangebied voorzieningen aan te leggen om het grondwater te reguleren. Tevens verwachten we dat de noodzaak voor grondwatervoorzieningen in de toekomst groter wordt door de klimaatverandering. In de zomersituatie is in dit gebied sprake van lage grondwaterstanden. Het toepassen van maatregelen voor infiltratie is daarmee een goede optie. Het infiltreren van water zelf leidt echter tot een stijging van het grondwater. Een te grote stijging resulteert erin dat de maatregelen niet (goed) meer functioneren. Voor het bergen en infiltreren onder parkeervakken is in het hele gebied voldoende ruimte. In de wijk wordt een peilregulerend drainage systeem aangebracht wat in geval van zowel droge als natte periodes het grondwaterpeil op niveau houdt. In droge periodes wordt er dus water aangevoerd, in natte periodes afgevoerd.
2.4
2.5
Ruimtereservering energietransitie
Als alternatief van aardgas wordt gedacht aan een combinatie van het uitbreiden van het bestaande warmtenet met 'all electric' en/of een lage temperatuur warmtenet. Hoewel de energietransitie niet in de projectopdracht is meegenomen en we nog niet exact weten wat voor consequenties de energietransitie precies zal hebben voor het Houtkwartier, houden we er nu wel al rekening mee. Dit doen we door bij de aanleg van het nieuwe gescheiden rioolstelsel onder de rijbaan nu ook al ruimte te reserveren voor de energietransitie. Hier voorkomen we mee dat in een later stadium de nieuwe riolering moet worden verlegd of dat bomen in een parkeerstrook of groenvak moeten worden verwijderd omdat er nog nutsvoorzieningen aan de ondergrondse infrastructuur moeten worden toegevoegd ten behoeve van de energietransitie.
Klimaatadaptatie
De openbare ruimte dient klimaatadaptief te worden ingericht. In samenspraak met afdeling Stadsingenieurs is bekeken welke klimaatadaptieve bouwstenen in het projectgebied kunnen worden ingezet. aanleg hemelwaterriool; waterdoorlatende bestrating onder parkeervakken; reduceren verhard oppervlak; waterregulerend drainagesysteem. Waar mogelijk zijn de bouwstenen zo ingezet dat deze ook op andere gebieden meerwaarde bieden voor de buurt, door bijvoorbeeld op zichtbare plekken een bouwsteen toe te voegen die tevens bijdraagt aan differentiatie in het groenbeeld.
DO - toelichting februari 2021
7
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
A
B
C
D
E
LEGENDA
bestaande boom
F
nieuwe boom
G te verplanten boom
te verplanten boom / te verwijderen boom
H
bestaande lichtmast / verplaatste lichtmast / nieuwe lichtmast
fietsbeugel
J dubbele fietssteun
rijweg
K
parkeervak
(parkeervak met) infiltratie verharding
trottoir
L heester beplanting / vaste planten
kruidenrijk gras
M
bestaande heesters
bestaand gras
verkeersdrempel / -plateau
N trottoirband 13/15
opsluitband 8
inritblokken
P
opstelplaats minirolcontainers
ondergrondse containers
Q trottoirkolk / straatkolk
8
Project
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
Professorenwijk Oost Onderwerp
Rioolvervanging + klimaat adaptieve inrichting Voorlopig Ontwerp
R
Getekend door
Gecontroleerd door
-
1
Datum uitgifte
Gezien door
Schaal
AS
22 december 2020
-
Blad
1:500
Aantal
7
Tekening
VO aangepast
Documentstatus
Contractnummer:
Formaat
Domein
Zaaknummer:
Documentsoort
A0L
Z
Documentnummer:
3. Toelichting DO 3.1
Inleiding
Voor bijgaande tekeningen gelden de volgden opmerkingen. NB: 1. in het lichtplan zijn de OV-masten om kosten technische redenen zo veel mogelijk op de bestaande lokaties gehandhaafd. 2. de kolk- en huisaansluitingen staan niet in tekeningen: deze worden meegenomen in het bestek. De volgende onderdelen worden nader toegelicht in dit document. • keuze waterdoorlatende verharding in parkeerplaatsen en stoepen • uitwerking vergroenen brede stoep in Duyvendakstraat • aanvullen heesterstrook aan Uhlenbeckkade • aanpassingen oever Uhlenbeckkade • maatvoering parkeerplaatsen • plaatsing kolken
Speciale delen van de trottoirs worden ook hierin uitgevoerd, dit geld voor de Duyvendakstraat. Dit is om twee redenen: • op verzoek van de bewoners zijn organische vormen voor de plantvakken onder de bomen uitgewerkt, dit is het beste in een klein materiaal uit te voeren • omdat hier kinderen spelen is de hoeveelheid verharding groter dan oorspronkelijk beoogd in het VO; met dit type verharding is toch een groot deel water en luchtdoorlatend, wat gunstig is voor de bomen
3.4
Volgens de richtlijnen is een aantal straten te smal voor twee richtingverkeer. De maatvoering is nu in vier straten (Burggravenlaan-ventweg, Snouck Hurgronjestraat, Colenbranderstraat en deel van de Duyvendakstraat) op éénrichtingverkeer gebaseerd.
3.5 3.2
Ontwerp principe
De basis van het ontwerp is om zo veel mogelijk bomen te laten staan wat toelaatbaar is voor de vervanging van de riolering. Aanvullend worden de condities van de bestaande bomen verbeterd. Voor de ligging van de profielen (weg-as) is zo veel mogelijk aangesloten bij de bestaande situatie. Alleen daar waar in de huidige maatvoering het veel te krap was, is geschoven met de weg-as en zijn parkeervakken verbreed.
3.3
Klimaatadaptatie en biodiversiteit
Daar waar mogelijk is het areaal groen vergroot. Dit geldt met name voor de boomspiegels die in de huidige situatie veelal te klein zijn. Uit het vooronderzoek voor het rioleringsplan is gebleken dat in deze wijk voldoende mogelijkheden zijn voor waterinfiltratie. Gekozen is om parkeervakken die aan grote doorgaande groenvakken grenzen uit te voeren in waterdoorlatende verharding.
Verkeerscircuit
Groen
Het oppervlak aan groen neemt in dit plan toe, al zijn er ook plaatsen (Burggravenlaan-ventweg / Van Vollenhovenplein) waar voor de maatvoering van het profiel ook iets van het groen wordt ingeleverd. Deze aanpassingen worden in een bestemmingsplan wijziging meegenomen. Dit is reeds afgestemd met vergunningverlening. De belangrijkste winst wordt gehaald in het vergroenen van brede stoepen. Op een aantal plaatsen kan een opening in een bomenrij worden aangevuld, maar de meeste bomen die kunnen worden toegevoegd zijn voorzien op het Van Vollenhovenplein. In de keuze van de soort is gekeken naar het vergroten van de biodiversiteit en de grootte die past bij de schaal van de flat aan het plein. Onderzoek en participatie-resultaten moeten uitwijzen of de coniferen aan de Duyvendakstraat kunnen worden verwijderd. De afname aan schaduw op de waterpartij zou gunstig zijn voor de beplanting van de ecologische oever en weer ruimte bieden voor nieuwe bomen. Dit wordt verder uitgewerkt in Fase 2.
DO - toelichting februari 2021
9
Parkeren Capaciteit Parkeerplaats Mindervalide parkeerplaats Electrische laadplek
Parkeren Capaciteit nieuw Parkeerplaats Elektrische laadplek
10
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
4. Parkeerbalans De nieuwe parkeerbalans overschrijdt niet de parkeerdruk van 85%. De huidige parkeerdruk is 84%. Dat deze iets hoger wordt, heeft te maken met de aanpassingen van maatvoering in rijwegen en parkeervakken en de eis om in de hele wijk gemarkeerde parkeervakken te realisteren. Dit in verband met het betaald parkeren en bijpassend parkeerregime. Op een aantal plaatsen is de oversteekbaarheid van de straten verbeterd. Dit heeft tot gevolg dat in het totaal 8 parkeerplaatsen komen te vervallen.
DO - toelichting februari 2021
11
Verkeerscirculatie bestaand 2-richting verkeer 1-richting verkeer Permanente afsluiting
Verkeerscirculatie voorgesteld 2-richting verkeer 1-richting verkeer Permanente afsluiting
12
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
5. Verkeerscirculatie De smalste straten worden gewijzigd van twee naar éénrichtingverkeer. De breedte van het profiel is ontoerijkend voor twee richting verkeer. Fietsers blijven wel in alle straten in twee richtingen welkom. De routing van de afvalinzameling met minirolcontainers zal overeenkomstig het éénrichtingverkeer kunnen rijden. Hierin is met de opstelplaatsen voor minirolcontainers rekening gehouden. Daarmee wordt voorkomen dat wagens moeten steken of achteruit rijden, zoals in de huidige situatie het geval is. In de dimensionering van de verkeersdrempels en op basis van trillingsonderzoek wordt rekening gehouden met de verschillen in de aanwezige fundering van de woningen. Op de meeste plaatsen zijn in de huidige situatie al plateaus en verkeersdrempels aanwezig. Enige uitzondering daarop is de Roomburgerlaan.
Mini container route nieuw Route Richting Locatie mini containers Eenrichtingsverkeer Grens plangebied
DO - toelichting februari 2021
13
Fase 1 Fase 2
14
Plangrens en fasering in ontwerpuitwerking
Groenstructuur in groter verband
Natuurwaarden in omgeving
Zonering beheer
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
6. Vergroenen en klimaatadaptatie 6.1
Inleiding
6.2
Ontwerp fasering
Het projectgebied van “Professorenwijk-Oost, rioolvervanging en herinrichting” ligt tussen de Burggravenlaan, Kanaalweg, Roomburgerlaan inclusief de Hazewinkelstraat. De vervanging (investeringen) van riolering komt tot stand door een wijkgerichte aanpak waar we vanuit het collegeprogramma (werk met werk maken) het project integraal oppakken met verschillende thema’s zoals warmtetransitie, klimaat robuuste ondergrondse inrichting, klimaatadaptieve bovengrondse inrichting en een biodiverse vergroening. De wijken moeten klimaat adaptief ontworpen en uitgevoerd worden en voorbereid zijn op de toekomst in het kader van de verwachte klimaatontwikkelingen. In dit kader dient er, waar doelmatig, een gescheiden rioleringsstelsel aangelegd te worden. Uitgangspunt voor de rioleringsberekening is dat bui=10 ondergronds afgevoerd moet worden.
In het maken van het ontwerp is de Professorenwijk in twee delen gesplitst. Deze toelichting gaat over het oostelijke deel, inclusief Van Vollenhovenplein. De uitwerking van Fase 2 zal zo snel mogelijk volgen op deze DO-fase en beoogt wordt de uitvoering direct op elkaar te laten volgen.
De sportvelden en de groenstrook / park Roomburgerpark (tussen de Van Vollenhovenkade en de Kanaalweg) vallen buiten de scope van dit project.
Vanuit het Roomburgerpark is een versteviging van de groene verbinding tussen park en de genoemde waterpartij een van de doelen en speerpunten. Vanuit de verkeersafwikkeling in de Professorenwijk is een knip voor gemotoriseerd verkeer tussen Van Vollenhovenkade en Van Vollenhovenplein zeer aantrekkelijk. Ook hier versterken de twee projecten elkaar. Aanvullend verkeersonderzoek en resultaten van de participatie moeten de uiteindelijke keuze voor de knip gaan onderbouwen. Dit wordt meegenomen in de uitwerking van Fase 2 en nadat bekent is welke ontwikkelingen in het Roomburgerpark staat te gebeuren.
Voor de wijk Professorenwijk Oost staat gepland om de riolering wijkgericht te vervangen en af te koppelen in de periode 2021-2023. Klimaatadaptatie is een belangrijk thema, samen met duurzaamheid en circulariteit. In dit kader wordt bestaande verharding zoveel mogelijk hergebruikt. Alleen de betonklinkers worden als geheel afgevoerd. Deze zijn her te gebruiken als grondstof voor nieuwe producten. Alleen waar het echt niet kan of het Handboek Openbare Ruimte te veel geweld wordt aangedaan, wordt voor nieuwe klinkers gekozen.
6.3
Aangrenzende projecten
Tijdens het plan-proces is herhaaldelijk afgestemd met de ontwikkeling van het Roomburgerpark en 'Veilige schoolomgeving'. Tot het einde van dit planproces zal dit blijven gebeuren. Vanuit het Roomburgerpark project ligt in de 2e fase een groencompensatie opdracht rond de waterpartij tussen de Meijerskade en de Uhlenbeckkade. Aangezien in de project vergroening en vergroten van de biodiversiteit ook een deel van de opdracht zijn, bijten deze twee projecten elkaar niet.
DO - toelichting februari 2021
15
nieuw groen bestaande heesters nieuwe heesters te verwijderen groen
16
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
7. Beplanting en beheer 7.1
Natuurwaarden
Deel van de opgave in de Professorenwijk Oost is het vergroten van de biodiversiteit. Hieronder verstaan we het uitbreiden van de soorten van zowel flora als fauna. Basis hiervoor is de inventarisatie van: 1. Terra Nostra, uitgevoerd in november 2019 voor het Roomburgerpark, met aanbevelingen voor de aangrenzende Professorenwijk. 2. Daarnaast het rapport 'Ecologische kansen in de gemeente Leiden' en 3. aanvullend onderzoek naar verblijfsplaatsen van vleermuizen 'Ecologische Inspectie', uitgevoerd door Habitus. Conclusie uit deze documenten is dat vleermuizen hier een belangrijke soort is. Het gebied heeft echter geen rust- en verblijfplaatsen voor vleermuizen, maar is geschikt als foerageer gebied. De vijver en de ruigtes spelen hier de belangrijkste rol in. De bomenrijen zijn belangrijk voor de vliegroutes. De tweede belangrijke diersoort is de huismus. In de keuze van beplanting en bijbehorend beheer is het belangrijk met deze soorten zo veel mogelijk rekening te houden, of zelf hun verstigingsomstandigheden te verbeteren. De in de rapporten genoemde insecten zijn gebaat bij een grote biodiversiteit. Een maximale biodiversiteit zou betekenen dat alleen inheemse plantensoorten worden toegepast en een zeer extensief beheer. De inheemse planten en kruiden die hier willen groeien zijn meestel actieve zaaiers en hebben in de zomer en herfst minder betekenis.
Daarom zal in woonbuurten als de Professorenwijk gekeken moeten worden naar een menging of een zonering van plantensoorten en dus ook beheer.
7.2
Bestaande situatie
In de aanleg van de ecologische oevers in 2005/2006 zijn plasbermen gemaakt die vooral tot functie hadden het water te zuiveren. Het aangrenzende talud met gras bleef intensief gemaaid. De beplanting zou alleen delen van de oevers bedekken en op verschillende plekken nog zicht op het water vrij laten. In middels is vrijwel de gehele oever dicht gegroeid met riet, een soort die hier
snel de overhand neemt.
7.3
Zonering beheer
Als handvat voor het bepalen van soortkeuzes van beplanting en het maaibeheer, wordt een zonering voorgesteld: 1. De eerste zone ligt rond het water tussen de Meijers en de Uhlenbeckkade 2. De tweede zone ligt in de woonstraten. 7.3.1 Beplantings zone 1: grote groenstructuren Op dit moment wordt vooral het oostelijk deel van het Roomburgerpark extensief beheerd. De taluds langs het water aan de Uhlenbeckkade en Meijerskade worden juist intensief beheerd. In fase 2 gaan we verder met de uitwerking. De soortenrijkdom zou hier kunnen toenemen door sinusbeheer en in ieder geval extensief beheer toe te passen. Ter vergroting van de soortenrijkdom en om de beleving van het water weer terug te brengen, wordt voorgesteld op sommige plaatsen het riet te verwijderen. Dit zal regelmatig moeten gebeuren om verlanding tegen te gaan en de openplekken te behouden. In overleg met beheer en stadsecoloog wordt voorgesteld om ook andere oeversoorten aan te planten 7.3.2 Beplantings zone 2: woonstraten In de woonstraten willen we een ander type beplanting voorstellen met een intensiever beheer. Dit sluit ook aan bij de al bestaande plantvakken en de wensen van bewoners in het kader van 'Samen aan de slag'. Een zaaiend plantassortiment zou hier tot veel overlast leiden en moeizaam (evt. door bewoners) kunnen worden beheerd.
Wel is het plan om uit een assortiment van meest biodiverse heesters en vaste planten een keuze te maken die een standplaats met arme grond goed verdragen en daarmee zouden kunnen gaan met kruiden. Deze manier van beplanten is nieuw, wat betekent dat monitoring nuttig en belangrijk is maar ook de accepatie dit hier ruimte is voor experiment.
DO - toelichting februari 2021
17
LEGENDA boom met slechte toekomstverwachting boom met matige toekomstverwachting boom met goede toekomstverwachting
18
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
waardevolle boom
8. Bomenbestand 8.1
Huidig bomenbestand
Er is een grote diversiteit aan boomsoorten in de Professorenwijk. Op twee plaatsen is een duidelijke laanbeplanting te onderscheiden: de Roomburgerlaan (noorse esdoorn, div. CV's) en op de Burggravenlaan (veldesdoorn). Aan de Uhlenbeckkade is er voor tweezijdig parkeren en twee richtingverkeer tussen de bestaande groenstrook en de bestaande grote bomen aan de trottoirzijde een beperkte ruimte beschikbaar. Daarom is hier al op basis van het Schets Ontwerp een BEA uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat een aantal bomen niet gezond is. Het gaat hier om essen met taksterfte en kastanjes met bloederziekte. Voor de noodzakelijke ruimte van een rijweg met tweerichtingverkeer voor auto's en fietsers is er voldoende ruimte en worden bestaande wortels nauwelijks aangetast. Slechts 1 boom (ID 392) heeft extra aandacht nodig en zal richting rijweg wortel beschermende maatregelen krijgen.
8.2
Nieuwe bomen en te verplanten bomen
Voor de aanplant van nieuwe bomen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • bestaande bomenlanen van Roomburgerlaan en Burggravenlaan met zelfde soorten aanvullen • bij nieuwe aanplant bij voorkeur biodiverse soorten kiezen • zieke bomen meenemen in werkzaamheden en vervangen door nieuwe • waar mogelijk bomen die gezond en verplaatsbaar zijn herplanten in dezelfde straat (Colenbranderstraat) • inspelen op vorm en grootte op markante plaatsen: entree's straten langs Uhlenbeckkade en gebied voor de flat op het Van Vollenhovenplein
In dit DO wordt alleen voor de als 'slecht' gequalificeerde bomen kap en compensatie voorgesteld waar deze door de noodzakelijk werzaamheden onvoldoende toekomst verwachting hebben. In de BEA is onderzoek gedaan naar de bomen in de Colenbranderstraat ivm het rechttrekken van de straat, wat door de rioleringsmaatregelen noodzakelijk is. Een tweetal goed te verplanten Carpinus betulus 'Fastigiata' worden naar de overzijde verplaatst.
DO - toelichting februari 2021
19
ID: 460
ID: 839 ID: 240
ID: 462 ID: 372
ID: 175 ID: 404
ID: 100
ID: 268 ID: 405
ID: 141 ID: 233
LEGENDA
waardevolle boom nieuwe boom
monumentale boom
te verwijderen boom te verplanten boom
waardevolle boom
nieuwe positie verplante boom
monumentale boom
20
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
De nieuwe bomen zijn vrij wel allemaal aanvullingen op bestaande structuren in de straat. Daar waar een duidelijke continue laan aanwezig is, wordt met dezelfde soort aangevuld. In principe worden in de kleinere straten voor kleinere bomen en voor bloeiende bomen gekozen, op nadrukkelijk verzoek van bewoners. De soorten die voorgesteld worden hebben een habitus en grootte die past bij de aanwezig ruimte en zijn in tweede instantie biodivers. Waar meer ruimte is, zoals op het Van Vollenhovenplein, is vooral biodiversiteit een criterium. Doordat er voldoende ruimte is, worden hier iepen voorgesteld met het principe dat de wat zwakkere, aanwezige Acer pseudoplatanus op termijn zullen wijken. Rekening is gehouden met de aanwezige gasleiding. Om de plaatsing van de nieuwe bomen niet strak langs de lijn van de gasleiding te leggen, zijn voor 2 bomen extra wortelbeschermende maatregelen nodig.
DO - toelichting februari 2021
21
6.
1.
2.
5.
3.
4.
nieuw groen bestaande heesters nieuwe heesters te verwijderen groen
22
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
9. Deelgebieden 1. Burggravenlaan • aanvullen bomenrij • plantvak onder bomen
2. kleine straten • aanvullen bomenrijen • plantvakken onder bomen • boomspiegels vergroten
3. Uhlenbeckkade • aanvullen bomenrij • boomspiegels vergroten • aanvullen heesterstrook
4. Van vollenhovenplein • extra bomen; NB: 2 met wortelbescherming ivm gasleiding • aanvullen heestervak
5. Duyvendakstraat • vergroenen brede stoep • boomspiegels vergroten
6. roomburgerlaan • • • •
aanvullen bomenrij aanvullen heestervak wijzigen gazonbeheer boomspiegels vergroten
DO - toelichting februari 2021
23
3.50
1.95
9.83
24
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
0.45
2.14
1.65
9.1 Acer campestre 'Elsrijk' - veldesdoorn
ID: 839 ID: 240
Burggravenlaan -ventweg
• voor het realiseren van de mimimale wegbreedte voor 1-richting verkeer voor auto's en 2-richtingverkeer fietsen, en behoud en verbetering standplaats bestaande bomen is een strook van ca. 80 cm van het bestaande groen nodig, hiervoor is een Bestemmingsplan procedure gestart • de maatvoering van de rijweg is al terug gebracht van de voorkeur ID: 460van 3,80m naar 3,50m • de bestaande laanbomen komen in grotere groenvakken te staan ID: 462 • de beplanting onder de veldesdoorns zal bestaan uit planten die goed schaduw kunnen verdragen, o.a. onderstaande soorten
ID: 372 Silene dioica - dagkoekoeksbloem
Symphytum officinale - smeerwortel
ID: 175 ID: 404
ID: 100
ID: 268 ID:Geranium 405 phaeum - ooievaarsbek
Stachys sylvatica - bosandoorn
Lamiastrum galeobdelon - gele dovenetel
ID: 141 ID: 233
DO - toelichting februari 2021
25
ID: 839 ID: 240
ID: 462 ID: 372
ID: 175 ID: 404
ID: 100
ID: 268 ID: 405
ID: 141 ID: 233
2.15
1.80
3.50
8.95
26
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
1.50
9.2 Craetegus monogyna 'Stricta' - eenstijlige meidoorn
ID: 460
ID: 839 ID: 240
ID: 462 ID: 372
• de bestaande boomspiegels zijn al deels ingepland met vaste planten in het kader van 'Samen aan de slag' • het nadrukkelijke verzoek van bewoners is om dit weer terug te brengen naar uitvoering van de werkzaamheden • in de meeste straten zijn de boomspiegels vergroot NB: Voorafgaand aan uitvoering met bewoners afstemmen wat met aanwezige boomspiegel beplanting gebeurt en waar voldoende ruimte is deze aanvullen met extra planten.
ID: 175 404 Prunus ID: padus 'Albertii' - vogelkers
ID: 100
Kleine straten: Snouck Hurgronjestraat / Huizingastraat / Colenbranderstraat
ID: 268 ID: 405
ID: 141 ID: 233
DO - toelichting februari 2021
27
0.15+
0.00+ NAP
1.50
1.80
1.80
4.80 11.18
28
Professorenwijk Oost
0.41+
0.33+
0.10+
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
2.85
ID: 175 ID: 404 9.3
Uhlenbeckkade
Uhlenbeckkade
ID: 100
ID: 268
ID: 405
Uhlenbeckkade ID: 141
ID: 233 bestaande sitUatie profiel
Met bewoners is veel discussie gevoerd over de parkeerplaatsen: formaliseren van parkeerplaatsen aan de groen zijde was niet wenselijk, net als het versmallen van bestaande sitUatie profiel de stoep ten guste van rijweg en parkeerplaatsen. Omdat dit een belangrijke ontsluitingsweg is in de wijk (naast de Roomburgerlaan) zal hier twee richting verkeer noodzakelijk blijven en daarmee ook voldoende maat voering. Er is de concessie gedaan om de parkeerplaatsen langs de groenstrook 1,80m breed te maken. Deze worden uitgevoerd in waterdoorlatende verharding. Langs de vakken wordt een geleideband geplaatst, ten gunste van amfibieën. standaard oplossing profiel Uitbreiding va de groenstrook is mogelijk met plantvakken tussen de parkeerplaatsen tegenover dwarsstraten. ongewenst: • kolken in parkeerplaats • standaard band ivm migratie amfibieën
9.3.1 Te vervangen bomen standaard oplossing profiel De slechte kastanjes en essen die moeten worden verwijderd, worden vervangen door iepen.
ongewenst: • kolken in parkeerplaats • standaard band ivm migratie amfibieën
Ulmus hollandica 'Vegeta' - hollandse iep afschot naar rijweg profiel
ongewenst: • extra aanaarden alleen achter de band (direct naast bestaande heester strook)
afschot naar rijweg profiel
ongewenst: • extra aanaarden alleen achter de band (direct naast bestaande heester strook)
voorgesteld profiel
vraag: • parkeervak zonder afschot ivm waterdoorlatende verharding • band als schets hiernaast t.g.v. amfibieën migratie
voorgesteld profiel
vraag: • parkeervak zonder afschot ivm waterdoorlatende verharding • band als schets hiernaast t.g.v. amfibieën migratie
DO - toelichting februari 2021
29
9.3.2 Plantvakken langs Uhlenbeckkade Hieronder het beplantings principe voor de nieuwe plantvakken tussen de parkeerplaatsen. Daarnaast is om de biodiversiteit te vergroten een enkele solitaire heester aan de rand van gazon of waterkant voorgesteld.
Vak 1
Vak 2
Vak 2
Vak 2
nieuwe heesters
Bodembedekkers plantvak 1 en 2 Berberis vulgaris - zuurbes
Cotoneaster horizontalis - dwergmispel
Hedera helix 'Arborescens' - struikklimop
Symphoricarpos doorenbosii 'Magic Berry' - sneeuwbes
Vak 3
bestaande heesters solitairen in het gazon langs de watergang
Plantvak 1: hoekvak • Bodembedekkers met solitairen. • Ruimte voor 2 of 3 inheemse solitairen. Plantvak 2: uitzicht vanuit dwarststraat. • Bodembedekkers met solitairen. • Ruimte voor 1 of 2 inheemse solitairen. Plantvak 3: hoekvak achter het terras • Bodembedekkers. • Aanvullen met inheemse vaste planten. Grasstrook achter de plantvakken • Hier en daar een inheemse heester in los verband. •
30
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
Solitairen langs de waterkant Salix viminalis - katwilg
Alnus glutinosa - els
Solitairen plantvak 1 en 2 Cornus sanguinea - rode kornoelje
Vaste planten plantvak 3 Cornus mas - gele kornoelje
Rhamnus catharticus - wegendoorn
Rosa rubiginosa - egelantier
Sambucus nigra - vlier
Geranium phaeum - ooievaarsbek
Symphytum officinale - smeerwortel
Silene dioica - koekoeksbloem
Lamiastrum galeobdelon - gele dovenetel
Stachys sylvatica
Humulus lupulus - hop
DO - toelichting februari 2021
31
Stachys palustis - moerasandoorn
9.3.3 Detail Uhlenbeckkade: aanpassingen oevervegetatie De oever aan de Uhlenbeckkade zal in fase 1 worden meegenomen. De huidige rietkraag zal hier grotendeels worden gedund en aangevuld met andere oeverplanten. Doel is de soortenrijkdom te vergroten en het zicht op het water te verbeteren. Daarnaast ervaren bewoners door de dichte beplanting veel overlast van drugshandel en andere niet gewenste activiteiten.
Iris pseudacorus - gele lis
Juncus conglomeratus (?) - biezen
32
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
9.3.4 Detail Uhlenbeckkade: waterinfiltratie Hiernaast is uitgewerkt hoe de waterdoorlatende parkeerplaatsen worden uitgevoerd. Naast dat de verharding waterdoorlatend is, is deze ook doorgroeibaar. In afstemming met Wouter Moerland willen we de voegen met een mensel van voedselarm grond of zand en zaden van tretplanten en of kruiden vullen. Indicatief zijn soorten hiernaast aangegeven. Spontaan kiemende kruiden zijn hier welkom en zullen alszodanig moeten worden beheerd.
Uhlenbeckkade bestaande sitUatie
toe te passen verharding parkeerplaasten langs groenstrook
madeliefje
langbaardgras
rolklaver
reigersbek
hazenpootje
ooievaarsbek
muizenoortje
zilverschoon
biggenkruid
voorstel profiel (vo)
DO - toelichting februari 2021
33
6.60
34
Professorenwijk Oost
5.50
5.00
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
van Vollenhovenplein; 1:200
2.00
4.80
2.00
2.70
ID: 268 ID: 141 ID: 233
9.4
Van Vollenhovenpleinl
9.4.1 Nieuwe bomen Er is gerekend met een afstand tussen de 1,5 en de 2m. Twee nieuwe bomen die op 1,5m van de gasleiding worden geplant zullen ondergrondse voorzieningen ter bescherming van het wortelpakket krijgen. 9.4.2 Heestervak Het bestaande heestervak wordt uitgebreid met soorten die meer kleur geven de biodiversiteit vergroten.
Ulmus hollandica 'Vegeta' - hollandse iep
Pyrus communis 'Beach Hill' - sierpeer
DO - toelichting februari 2021
35
9.4.3 Van Vollenhovenplein plantvakken Rond de parkeerplaatsen worden als omzoming heestervakken voorgesteld.
Vak 2
nieuwe heesters bestaande heesters
Vak 1 Plantvak 1: naast parkeervakken • Bodembedekker met een solitair • Bodembedekker groenblijvend, solitair met bloei. • Per plantvak één solitair aan de achterrand i.v.m zicht op de weg. Plantvak 2: naast woningen. Voor hoge haag. • Lage beplanting met hoogteaccenten. • Gemengd inheems en exoot. • Aansluiten op bestaand sortiment.
36
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
solitair
Bodembedekkers plantvak 1
Solitair plantvak 1
Hedera helix 'Arborescens' - struikklimop
Budleja davidii - vlinderstruik
Bodembedekkers plantvak 2
Solitair plantvak 2
Berberis vulgaris - zuurbes
Rosa rubiginosa - egelantier
Hedera helix 'Arborescens' - struikklimop
Symphoricarpos doorenbosii 'Magic Berry' - sneeuwbes
DO - toelichting februari 2021
37
2.50
38
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
3.70
1.95
3.80
1.95
2.35
ID: 460 ID: 462
9.5
ID: 372
Pyrus communis 'Beach Hill' - sierpeer
ID: 404
Duyvendakstraat
In nauwe samenwerking met bewoners is hier een ontwerp onstaan dat aan de volgende eisen tegemoet komt: • vergroten van de bestaande boomspiegels • toevoegen beplanting en oppervlak verharding terugdringen • voldoende verharding overlaten zodat spelende kinderen hier voldoende ruimte hebben • organische vormen rond de bomen De boomvakken zijn wisselend van grootte en worden ingeplant met een mengsel van vasteplanten, geschikt voor arme grond en insectvriendelijke kruiden. De overgang tussen 30x30 tegels naar de boomspiegels is met HydroLineo stenen uitgevoerd waardoor organische vormen te maken zijn.
ID: 268 ID: 141 ID: 233
DO - toelichting februari 2021
39
19.20 40
gerlaan 3; 1:100
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
9.6
Roomburgerlaan
ID: 460
ID: 839 ID: 240
ID: 462
Na uitvoerige participatie zijn aan de Roomburgerlaan de parkeerplaatsen geformaliseerd waar bewoners ID: 372deels in het groen parkeerden. Wortelonderzoek heeft uitgewezen dat hiermee de bestaande bomen geen aanzienlijke schade ondervinden. Om dit tot een minimum te beperken wordt voorgesteld om de noodzakelijke uitstap strook in padvast uit te voeren.
ID: 175 ID: 404 Malus toringo - sierappel
Prunus padus 'Albertii' - sierpeer
ID: 100
ID: 268 ID: 405
ID: 141 ID: 233
DO - toelichting februari 2021
41
9.6.1 Roomburgerlaan groenstrook Voor het aangrenzende groen wordt beoogt het maaibeheer extensiever te maken zodat kruiden meer ruimte krijgen. Gezien de schaduwrijke omstandigheden door de aanwezige esdoorns, is hier nog verdere uitwerking en afstemming naar beheermaatregelen nodig.
42
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
DO - toelichting februari 2021
43
44
Professorenwijk Oost
herinrichting openbare ruimte&vervanging riolering
10. Detaillering: Handboek OR Leiden 10.1 Algemeen
10.5 Beplanting
Voor het hele gebied geldt dat conform Handboek Leiden zal worden ingericht. Wat betreft de klimaatadaptatie is er nog geen standaard die in het Handboek is opgenomen. Daarvoor zijn in deze toelichting voorstellen gedaan. De toe te passen materialen staan in een overzicht op de volgende pagina.
De beplanting zal ook deels een 'laboratorium' situatie worden. We willen testen of voor boomspiegels een arme grond toe te passen is, waarin van vaste planten (geschikt voor arme grond) gecombineerd kunnen worden met kruiden. Dit om de biodiversiteit maximaal tot in de woonstraten te laten doordringen.
10.2 Duurzaamheid
10.6 Amfibieën
Om tegemoet te komen aan het streven van duurzaam materiaal gebruik, is het voorstel om de bestaande gebakken klinkers in het gebied te hergebruiken. Een groot deel is daarvoor geschikt, maar wijkt in kleur af van het handboek: gemêleerd rood/geel. De oppervlakken die bruikbaar zijn, dekken de minder druk bereden kleinere straten. Ons voorstel is om daar deze kleur toe te passen. De drukkere hoofdwegen krijgen een nieuw materiaal. Dit geldt ook voor de plateaus en verkeersdrempels.
In afstemming met vrijwilligers en bewoners willen we met name op de Uhlenbeckkade een detaillering toepassen die amfibie-vriendelijk is. Dit is op dit moment eveneens geen onderdeel van het Handboek, maar wel door de werkgroep Amfibiën voorgesteld als mogelijke oplossing. Dit heeft bepaalt dat de kolken niet bij een band liggen, maar iets van een band af of in de rijloper ter hoogte van parkeerplaatsen. Aan de rand van parkeerplaatsen grenzend tegen de groenstrook is een geleideband voorgesteld. Dit maakt dat amfibieën gemakkelijker het groen kunnen bereiken en dat evengoed parkerende auto's uit de groenvlakken worden geweerd.
10.3 Halfverharding Op een aantal plaatsen is om boomwortels te ontzien voorgesteld om halfverharding toe te passen. Dit geldt voor de uitstapstrook voor de parkeervakken langs het groen en voor het voetpad van op het Van Vollenhovenplein onder de bestaande es.
10.4 Doorgroeibare verharding Er zijn nog geen test of lange termijn onderhouds resultaten bekend vanuit de pilot Klimaatadaptatie in de gemeente Leiden (Noorderkwartier Oost). Toch denken we op grond van ervaring elders dat de voorgestelde HydroLineo het beste voldoet aan de combinatie van technische en esthetische eisen die wij stellen. Voor een deel zal ook hier sprake zijn van een pilot: in afstemming met de stadsecoloog Wouter Moerland willen we een arme grond gemengd met kruidenzaden gaan toepassen in deze doorgroeibare verharding
DO - toelichting februari 2021
45