210035 Bijlage 13 Bomeneffectanalyse Constructie Bos Gasthuizer district, Van 's Gravenzandestraat, Leiden

BOMEN EFFECT ANALYSE RECONSTRUCTIE BOS-GASTHUIZERDISTRICT Van ‘s-Gravensandestraat, Leiden Referentienummer Opdrachtgever Datum rapport

: 211418 : Gemeente Leiden : 14 januari 2021

BOMEN EFFECT ANALYSE RECONSTRUCTIE BOSGASTHUIZERDISTRICT VA N ‘ S- GRA V E N SA N D E ST RA A T, L EI D E N

Versie 1.0 Colofon

: 14 januari 2021

© Boomadviesbureau Duifhuizen Onafhankelijk adviesbureau voor bomen en ecologie Harderwijkerstraat 35 3881 ED Putten Telefoon : 0341 370 290 info@boomadviesduifhuizen.nl www.boomadviesduifhuizen.nl Projectcategorie : Bomen Effect Analyse Opdrachtgever : Gemeente Leiden Contactpersoon : Dhr. E. van Abswoude Referentie : 211418 Onderzoek : 12 januari 2021 Datum rapportage : 14 januari 2021 Auteur : J.H. Wildschut (ir, ETT) E-mail : info@boomadviesduifhuizen.nl Interne controle : P.C. Duifhuizen (ing, ETT)

Copyright © 2021 Boomadviesbureau Duifhuizen. Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur. Voor meer informatie of meer exemplaren van dit rapport, neem contact op met de auteur. Boomadviesbureau Duifhuizen is niet aansprakelijk voor directe of indirecte schade die voortvloeit uit toepassing van de conclusies, aanbevelingen of adviezen uit dit rapport.

2

Inhoud 1

2

voorstudie ........................................................................................... 4 1.1

uitgangspunten project ..................................................................... 4

1.2

administratieve projectgegevens .......................................................... 6

1.3

toetsing uitvraag ............................................................................. 6

1.4

functie of waarde bomen ................................................................... 6

veldonderzoek ...................................................................................... 7 2.1

kwaliteit bomen .............................................................................. 7 werkwijze nulmeting ..................................................................... 7 resultaten .................................................................................. 9 conclusie kwaliteit bomen ............................................................. 11

2.2

ruimtestudie ................................................................................ 12 bovengronds ............................................................................. 12 ondergronds .............................................................................. 12

2.3 3

4

kansen en knelpunten ..................................................................... 12

analyse ............................................................................................. 13 3.1

werkzaamheden algemeen ............................................................... 13

3.2

impact bovengronds ruimtegebruik...................................................... 15

3.3

impact ondergronds ruimtegebruik ...................................................... 15

3.4

impact uitvoering .......................................................................... 21

conclusie en advies ............................................................................... 22 4.1

eindoordeel effecten ...................................................................... 22

4.2

advies ........................................................................................ 22

3

1 VOORSTUDIE 1.1 UI TG AN GS P UN T EN PR O J EC T Achtergrond Aan de Van ’s-Gravensandestraat, ter hoogte van de splitsing(en) Vingboonhof en Stalpaerthof te Leiden vindt herinrichting plaats. Hierbij worden, ten behoeve van de waterafvoer bestaande (verhoogde) verkeersdrempels vervangen door verlaagde (negatieve) drempels. Om overtollig water binnen de verlaging af te voeren wordt er een waterafvoerkanaal aangelegd. Het onverharde boomplantvak van de bomen wordt aanzienlijk vergroot. Binnen de invloedssfeer van de voorgenomen werkzaamheden bevinden zich 3 gemeentelijke bomen. In verband met het handhaven van de (doorgaande) bomenstructuur, waarvan de bomen deel uitmaken, dienen de bomen gehandhaafd te worden. Er dient een Bomen Effect Analyse (BEA) uitgevoerd te worden. Boomadviesbureau Duifhuizen is gevraagd deze BEA uit te voeren.

Situatie • • •

Afbeelding 1 geeft de locatie van het projectgebied weer. Afbeelding 2 geeft de locatie van de bomen binnen de BEA weer. Afbeelding 3 geeft de situatie weer van de bomen weer.

Afbeelding 1: Locatie projectgebied (Google Maps);

4

Afbeelding 2: Rode cirkels: bomen binnen BEA (Groene Kaart Leiden);

Afbeelding 3: Situatie bomen (pijl) binnen BEA (Google Maps);

5

1.2 ADM IN IS T RA T I EV E P R O J EC T G EG E V ENS Tabel 1 geeft de algemene projectgegevens weer.

Tabel 1 BEA algemene projectgegevens Methodiek BEA

Richtlijn Bomen Effect Analyse CROW (2019)

Projectcode

17-SI-018 Bos-Gasthuizerdistrict Reconstructie

Projectnummer intern

211418

Projectlocatie

Van ’s-Gravensandestraat, Leiden

Projectstatus

Voorlopig Ontwerp

Opnamedatum BEA

12 januari 2021

Opdrachtgever BEA contactpersoon

Gemeente Leiden Dhr. P.B. van Abswoude

Opdrachtnemer BEA-adviseur

Boomadviesbureau Duifhuizen J.H. Wildschut

1.3 TO E TS IN G UI TV R AA G De Bomen Effect Analyse (BEA) dient een antwoord te geven op onderstaande vragen: 1. Is behoud van de boomtechnische kwaliteit van de bomen mogelijk? (ofwel: kunnen de bomen op de huidige standplaats blijven voortbestaan met behoud van minimaal dezelfde restlevensduur, conditie en habitus?) 2. Is behoud van de functie of waarde van de bomen mogelijk? (ofwel: Kunnen de bomen op de huidige standplaats blijven voortbestaan met behoud van hun functie of waarde?)

1.4 F UNC TI E OF W AA RD E B OM EN De 3 bomen hebben een functie als groene structuurdrager van de straat. Volgens de Groene Kaart Leiden bevinden de bomen zich in het gebied met de status: “Boomstructuur”.

6

2 VELDONDERZOEK 2.1 KWA LI T EI T B OM E N werkwijze nulmeting De bomen zijn geïnventariseerd (nulmeting). Binnen deze nulmeting zijn bepaalde relevante kenmerken (tabel 2) opgenomen. Het kenmerk conditie wordt toegelicht in afbeelding 4. Een plattegrond met boomnummers is weergegeven als afbeelding 5. Tabel 2 BEA Boominventarisatie – kenmerken Basiskenmerken 1

Boomnummer

2

Boomsoort

3

Stamdiameter

4

Boomhoogteklasse

5

Takvrije ruimte (doorrijhoogte)

6

Groeiplaats (kwaliteit)

Boombeoordelingskenmerken 7

Conditie (op basis van wondovergroeiing, scheutlengte, knopzetting, kroonstructuur, bladgrootte, bladkleur en bladbezetting en ziekten en aantastingen)

8

Mechanische kwaliteit (op basis van (symptomen van) afwijkingen die (op termijn) leiden tot een verhoogde kans op stam/takbreuk dan wel instabiliteit)

9

Beheer (onderhoudsstaat, maatregel)

Afbeelding 4: Omschrijving kenmerk conditie (Handboek Bomen 2018);

7

Afbeelding 5: Bomenplattegrond;

8

resultaten De resultaten van de nulmeting worden weergegeven in tabel 3. De resultaten worden toegelicht aan de hand van de afbeeldingen 6 en 7.

Tabel 3: Resultaten nulmeting;

Boomnummer

1

2

3

Boomsoort

Tilia europaea

Tilia europaea

Tilia europaea

Stamdiameter

31 cm

40 cm

34 cm

Boomhoogteklasse

6-12 m

12-18 m

12-18 m

Takvrije ruimte

>4,5 m

>4,5 m

>4,5 m

Conditie

Goed

Goed

Goed

Mechanische kwaliteit

Goed

Goed

Goed

Onderhoudstoestand

Aanvaard

Aanvaard

Aanvaard

Groeiplaats

Te klein (wortelopdruk)

Te klein (wortelopdruk)

Te klein (wortelopdruk)

Afbeelding 6: Wortelopdruk rondom de te krappe boomspiegel;

9

Afbeelding 7: Boom 3;

10

conclusie kwaliteit bomen De boomkwaliteit (op grond van conditie en mechanische gebreken) en toekomstverwachting (bij ongewijzigde omstandigheden) van de 3 bomen is weergegeven in tabel 4. Afbeelding 8 geeft een omschrijving van de toekomstverwachting (Handboek Bomen 2018).

Tabel 4 Conclusie boomkwaliteit Kwaliteit

Goed

Toekomstverwachting

>15 jaar

Afbeelding 8: Omschrijving kenmerk toekomstverwachting (Handboek Bomen 2018);

11

2.2 RU IM T ES TU DI E

bovengronds De onderlinge afstand en de obstakelvrije ruimte is bij de lindes voldoende voor een onbelemmerde ontwikkeling van de boomkronen in de toekomst.

ondergronds Het boomplantvak is inmiddels te klein voor de bomen waardoor de wortels zich ontwikkeld hebben onder de omliggende trottoirverharding, die op verschillende plaatsen ernstige opdruk vertoont.

2.3 KAN S EN EN KN E L PU NT E N Een reconstructie is een goed moment om te kijken naar de mogelijkheden voor groeiplaatsverbetering bij de bomen. Er is bij de 3 bomen voldoende ruimte aanwezig om het plantvak te vergroten.

12

3

ANALYSE

3.1 WE RK Z A AM H ED E N AL G EM E E N De voorgenomen werkzaamheden die van invloed (kunnen) zijn op de bomen zijn als volgt: • Vergroting van het onverharde boomplantvak. De bomen komen te staan in een brede groenstrook. • Er wordt een verlaagde (‘negatieve’) verkeersdrempel aangelegd ter hoogte van de rijbaan. • Op het laagste punt van de verlaagd verkeersdrempel wordt een afvoergoot aangelegd. De afbeeldingen 9 en 10 geven de voorgenomen herinrichting weer bij de 3 bomen.

Boom 1

Afbeelding 9: Voorgenomen herinrichting bij boom 1. - Blauwpaars: verlaagde verkeersdrempel; - Geel: afvoergoot; - Rood: huidige boomplantvak; - Lichtgroen: nieuwe, vergrote groenvak.

13

Boom 3

Boom 2

Afbeelding 10: Voorgenomen herinrichting bij bomen 2 en 3. - Blauwpaars: verlaagde verkeersdrempel; - Geel: afvoergoot; - Rood: huidige boomplantvak; - Lichtgroen: nieuwe, vergrote groenvak.

14

3.2 IM PAC T B OV EN G RO ND S R UI MT E G E BR UI K De takvrije ruimte bij de 3 bomen is voldoende met het oog op graafmachines en bouwverkeer. Er is geen bovengronds knelpunt aanwezig.

3.3 IM PAC T O ND E R GR ON DS R UI MT E G E BR UI K Bij de 3 bomen wordt, ten behoeve van de aanleg van de verlaagde drempel en de avoergoot, nabij de bomen gegraven. Het is goed mogelijk dat zich daar boomwortels bevinden, mede gezien de beperkte doorwortelbare ruimte binnen het huidige plantvak. Om eventuele wortelschade in te kunnen schatten is de beworteling van deze bomen onderzocht middels het graven van proefsleuven. Afbeelding 11 geeft de locaties van de bewortelingsonderzoeken weer. De resultaten van de onderzoeken zijn hieronder per boom uitgewerkt aan de hand van afbeelding 12 t/m 21.

Afbeelding 11: Locaties van de 5 bewortelingsonderzoeken (proefsleuven);

15

Boom 1

Afbeelding 12: Onderzoek ter hoogte van de negatieve verkeersdrempel;

Afbeelding 12

Afbeelding 13: Tot 60 cm-mv is geen beworteling aangetroffen;

16

Afbeelding 14: Bewortelingsonderzoek ter hoogte van de waterafvoergoot;

Afbeelding 15: Tot 60 cm-mv is nauwelijks beworteling aanwezig (enkele oppervlakkige opnamewortels);

17

Boom 2

Afbeelding 16: Onderzoek ter hoogte van de negatieve verkeersdrempel. De gele pijl geeft de sterk ontwikkelde wortelaanzetten aan de trottoirzijde aan;

Afbeelding 17: Tot 60 cm-mv is geen beworteling aangetroffen;

18

Boom 2

Afbeelding 18: Bewortelingsonderzoek ter hoogte van de waterafvoergoot;

Afbeelding 19: Tot 60 cm-mv is nauwelijks beworteling aanwezig (enkele oppervlakkige opnamewortels);

19

Boom 3

Afbeelding 20: Onderzoek ter hoogte van de negatieve verkeersdrempel;

Afbeelding 21: Tot 60 cm-mv is geen beworteling aangetroffen;

20

3.4 IM PAC T U IT VO E RI N G De kans op beschadiging van stam, stamvoet en groeiplaats is uiteraard groot bij de voorgenomen ingrijpende herinrichting. De optimale bescherming hiertegen bestaat uit het plaatsen van voldoende hoge, niet verplaatsbare bouwhekken op de randen van het huidige boomplantvak. Afbeelding 22 geeft hiervan een voorbeeld. Verder dient, bij de vergroting van het plantvak, de trottoirverharding handmatig verwijderd te worden om beschadiging van de oppervlakkige wortels te voorkomen.

Afbeelding 22: Geel: locatie bouwhekken. Pijl: handmatig te verwijderen verharding bij vergroting boomplantvak;

21

4 CONCLUSIE EN ADVIES

4.1 E IND OO R D E EL EF F EC T E N De onderzoeksvragen (paragraaf 1.3) kunnen als volgt beantwoord worden: Ad1) Is behoud van de boomtechnische kwaliteit van de bomen mogelijk? (ofwel: kunnen de bomen op de huidige standplaats blijven voortbestaan met behoud van minimaal dezelfde restlevensduur, conditie en habitus?) Dit is mogelijk voor de 3 bomen mits deze voldoende beschermd worden tijdens de herinrichting. Door de verbetering van de groeiplaats worden de ontwikkelingsmogelijkheden voor de bomen in de toekomst vergroot.

Ad 2) Is behoud van de functie of waarde van de bomen mogelijk? (ofwel: Kunnen de bomen op de huidige standplaats blijven voortbestaan met behoud van hun functie of waarde?) Hiervoor geldt hetzelfde als onder Ad1).

4.2 ADV I ES Geadviseerd wordt: 1. De 3 bomen te handhaven. 2. Vóór uitvoering van de werkzaamheden boombescherming aan te brengen (par. 3.4). 3. Bij de vergroting van het boomplantvak de overbodige verharding handmatig te verwijderen. 4. Het nieuwe boomplantvak rondom te voorzien van wortelwering/-geleiding om wortelopdruk onder de omliggende verharding (vaak voorkomend bij deze boomsoort) te voorkomen.

22

BOOMADVIESBUREAU DUIFHUIZEN

Harderwijkerstraat 35 3881 ED Putten T : 0341 370 290 M : 06 4620 6749 E : info@boomadviesduifhuizen.nl W : www.boomadviesduifhuizen.nl

23