210034 Bijlage 4. ‘Het schetsontwerp in beeld’ (toelichting op het ontwerp)

Het schetsontwerp Jan van Houtkade

In beeld April 2021

inleiding

schetsontwerp

kaders

pluspakket

participatie

Hoe verder

Werkgroep JvH JvH kade Gertjan Bots Werkgroep JvH JvH kade Marjolijn Pouw Werkgroep JvH JvH kade Gijs Remmelts Werkgroep JvH JvH kade Yvonne Ludwig Werkgroep JvH JvH kade Karin kornelius Werkgroep JvH JvH kade Jessica de Lannoy Werkgroep JvH JvH kade Jeannette Hellendoorn Werkgroep JvH Korevaar Anne Mollema Werkgroep JvH Doezastraat Ron Sanders Werkgroep JvH Maartenshof Roeland van Wely Werkgroep JvH HVOL Gerard Kramer Werkgroep JvH Singelpark Piet Breebaard Botanisch curator Singelpark, Rinny Kooi Visualisaties, de Visualisatiekoning, Jelte Brouwer

Projectleiding Michele Klare

Verkeer Marius van der Putten

Landschap Frank Kalshoven

De Makers

Offline, online maar altijd meedenken en meewerken , Bedankt !!

Het Singelpark doe je samen

Een Schetsontwerp in woord en beeld in de vorm van een stripverhaal. Op een snelle manier informatie overdragen.

Stads Ingenieurs Stan van der Laan

Wij kunnen ons voorstellen dat een raadslid veel, heel veel stukken moet lezen in veel te weinig tijd.

Openbare ruimte Patricia Scholte

Inleiding

Hoe het begon

Singelpark als centrale ring in het groenblauwe netwerk van de regio.

Uit het Beeldkwaliteitsplan Rond de Boisot- en Jan van Houtkade is de ruimte voor het Singelpark op z’n smalst. Dit is de zwakte, maar ook de kracht ervan: op het zuiden kan de noordhelling van het water een intieme en zonnige strook worden, geflankeerd door cafés op de straathoeken. Dit is het oudste gedeelte van het Singelpark, waar de restanten van de oudste stadsmuur nog steeds aanwezig zijn.

Werk volgens

De 10 geboden

Behoud en herbeleving van de oude geschiedenis kunnen worden gecombineerd met aangename plekken om een boek te lezen, om te genieten van de geschiedenis en een glas wijn te drinken. Met een meer compact verkeersontwerp zijn veel verbeteringen mogelijk. Over de punt van de restanten van de Bourgondië-toren kan een parkpaviljoen worden gebouwd, dat de fundering laat zien. Specifiek programma dat de aantrekkelijkheid en identiteit van dit gebied kan versterken kan zijn: - Een leestuin met stoelen op het zuiden, waarbij de torenpaviljoens dienen als een boekruilpaviljoen en een afhaalcafé; - De Mayflower tuin, een monument voor de Pilgrim Fathers en een huis voor de Mayflower: de “meibloem” moet nog worden ontwikkeld.

klimaat

Gebakken klinkers, luikse keien, etc.

Binnenstad materialen

Inrichtings Materialen

Lang geleden

Een lommerrijke Jan van Houtkade met grote bomen en een eenvoudige verharding

Referentie voor het ontwerp

Waltoren Oostenrijk

Hier stond de stadsmuur.

Hier stond de waltoren Bourgondie

Waltoren Oostenrijk

Nu

verkeersfunctie

Jan van Houtkade Er zijn ook leuke plekjes zoals de bloemenkiosk

2/3 verharding 1/3 groen

50km/uur Asfalt, hoge lichtmasten, Veel auto’s, Alleen groen aan de oever

Hoe het begon

September 2019 Op burendag, 28 september 2019, organiseerde de werkgroep Jan van Houtkade een bijeenkomst in het Kruithuisje om de reacties van de belangstellenden te peilen op een aantal eerste schetsen voor een toekomstige inrichting van de Jan van Houtkade als onderdeel van het Singelpark. De belangstelling op burendag was groot – zeker 70 mensen hebben de bijeenkomst bezocht

Meerdere varianten voor Singelpark Jan van Houtkade Leiden, 28 september 2019, 13:48 uur door Gerry van Bakel Wil je groen, groener, groenst of meer aandacht voor verkeersveiligheid en voldoende parkeerplekken voor buurtbewoners? Op zaterdagochtend 28 september organiseerde de werkgroep die zich bezighoudt met het stukje Singelpark aan de Jan van Houtkade een inloopochtend in het Kruithuisje waar een aantal varianten werden gepresenteerd. Naast meer groen, willen de bewoners vooral dat er minder hard gereden kan worden op de Jan van Houtkade.

Het begon met een initiatief uit de stad

losse bomen en plantsoenvakken

een laanprofiel met drie rijen bomen

De Laan

profiel blijft gelijk, meer bomen

De oever verbreden en veel losse bomen

Het Park

De straat

De Wal

Voor iedereen

Participatie II

September 2020 Vier modellen om van de jan van Houtkade een park te maken. Voor alle modellen geldt. Het parkeren wordt gehalveerd.

voorkeur

voorkeur

Participatie III Van laan en park model naar één model.

December 2020

De losse laan.

Voorkeur voor een losser verband met onderbegroeiing.

Soms een bladerdak soms gaten waar de zon doorheen piept.

Participatie IV keuzes

Keuze voor roosterpad op de plek van de stadsmuur

Keuze voor uitwerken waterpad

De bomen raken elkaar zoals in een park en hebben grote groene boomspiegels

Enkele zitelementen (boomstambank) in de oever.

Onderzoek naar vleugelnoten vs natuurwaarde

Februari 2021

Keuze voor inheems groen

Een vleugelnoot kan vrij groot worden, de ecologische waarde is laag, heeft veel opschot, gaat de verharding opdrukken en onder een vleugelnoot groeit niets

Schetsontwerp west Schetsontwerp

50 bomen erbij

Schetsontwerp Schetsontwerp oost

Schetsontwerp

Halveren parkeerplekken

Van 50 naar 30 km/uur

Ingrediënten voor het Schetsontwerp: o Ontwerprichting volgens het Beeldkwaliteitsplan Singelpark o Kaders vanuit gemeentebeleid o Verder met de Binnenstad, o Agenda autoluwe binnenstad o groen, o parkeren, o erfgoed o Keuzes uit de participatie.

veel inheems groen toevoegen.

De oude stadsmuur verbeelden met een pad

Van asfalt naar klinkers

Een curve in de weg

oeverpad

Zit elementen

Kleurrijke oever met stinzen en kruiden

Voorstel

Huidige sitatie

De Singelparkroute Is geen vaste route maar een aaneenschakeling van paden door de parken die gezamenlijk een wandeling vormen, elke wandeling kan anders zijn.

Twee en misschien wel drie manieren om Jan te ervaren

Het eerste jaar zullen er olifantenpaadjes ontstaan tussen de verschillende routes. Deze informele paadjes worden na dit jaar verhard en worden de echte paden

Onder de boompjes ( De Jan van Houtwalk) Lommerrijk en groen, een route onder lage bomen. Voor iedereen toegankelijk, breed, verhard met een lichte slinger langs de bomen en het lage groen.

Over de muur (de Wallk) Een kaarsrecht “zwevend” pad over de locatie van de vroegere stadsmuur. Het is een ludiek pad, ca. 1 meter breed (de maat van de muur) en “zweeft” ca. 10 cm. over het maaiveld en de boomwortels. Op het water (Waterwalk) Een pad net onder de waterspiegel zodat je schijnbaar over het water loopt. Het pad heeft verzonken bakken met oeverplanten waar je langs en door loopt. Dit pad valt nog buiten de scope.

Asfalt vervangen door klinkers, één materiaal als “tapijt”, halveren van het parkeren, fietsers op de rijbaan, 30km/uur lage lichtmasten en veel groen

tuin trottoir Inheemse bomen

Auto (eenrichting) en Fiets (tweerichting )

Waterwalk

boomspiegels

De Wallk

Bloemrijke oever

stinzen

30 %

kruiden

Inhoud van mengsel N1 Bloemrijk bijenmengsel met vaste soorten - Bloemrijk bijenmengsel met vaste soorten :

70 %

Achillea millefolium - Duizendblad Agrimonia eupatoria - Gewone agrimonie Anthemis tinctoria - Gele kamille Betonica officinalis (syn. Stachys officinalis) Betonie Campanula trachelium - Ruig klokje Cardamine pratensis - Pinksterbloem Centaurea jacea - Knoopkruid Chamaenerion angustifolium (syn. Chamerion angustifolium) - Wilgenroosje Daucus carota - Peen Filipendula ulmaria Moerasspirea Geranium pyrenaicum - Bermooievaarsbek Hieracium sectie Hieracioides (syn. Hieracium umbellatum) - Schermhavikskruid Hylotelephium telephium (syn. Sedum telephium) - Hemelsleutel Hypericum perforatum - Sint Janskruid Hypochaeris radicata - Gewoon biggenkruid Knautia arvensis Beemdkroon Lathyrus pratensis - Veldlathyrus Leucanthemum vulgare - Gewone margriet Lotus pedunculatus - Moerasrolklaver Lythrum salicaria - Grote kattenstaart Malva moschata - Muskuskaasjeskruid Nepeta cataria - Wild kattenkruid Origanum vulgare - Wilde marjolein Plantago lanceolata - Smalle weegbree Poterium sanguisorba (syn. Sanguisorba minor subsp. minor) - Kleine pimpernel Prunella vulgaris - Gewone brunel Ranunculus acris - Scherpe boterbloem Salvia pratensis - Veldsalie Scabiosa columbaria - Duifkruid Scorzoneroides autumnalis (syn.

Leontodon autumnalis) - Vertakte leeuwentand Solidago virgaurea - Echte guldenroede Stachys sylvatica - Bosandoorn Succisa pratensis - Blauwe knoop Tanacetum vulgare - Boerenwormkruid Veronica longifolia - Lange ereprijs

Groen

DUS

Bomen, struiken, planten en kruiden van hier Uitgangspunt voor nieuwe beplanting is inheems materiaal. In het trottoir bomen die maximaal 12 meter kunnen worden en in de oever worden grote bomen aangeplant. Hieronder een greep uit het inheemse boom assortiment.

Thema in groen

Herfst

Het hele jaar mooi. Inheems met een kleurtje

Van fris uitlopend groen tot pittig groen en een paar weken per jaar ontzettend mooi niet groen

Struiken zijn sterker en beter beheerbaar dan vaste planten in een boomspiegel Herfst

Bomen staan liever niet in de verharding! Soms kan het niet anders. De bomen in het trottoir krijgen grote boomspiegels met beplanting zodat ze toch een beetje in de open grond staan.

Grote bladeren, kleine bladeren, sprietjes… Vorm en textuur is belangrijker dan de bloeiwijze. En het liefst ook in de winter groen

Wat voor bomen staan er nu ?

dilemma

Bomen vs natuurwaarde

Groen

De Kaukasische Vleugelnoot, Pterorcarya fraxinifolia In de oever van de Jan van Houtkade stonden vroeger bijna alleen maar kastanjes. Toen ca. 10 jaar geleden de bomen slecht werden is bedacht om de kastanjes te vervangen voor Vleugelnoten. Een vervanging met één soort en ook nog een boom die zijn oorsprong niet in ons klimaat heeft is een ontwerpgedacht die we overboord hebben gezet

vleugelnoten, kastanjes, taxus, tulpenboom,

Het dilemma, bomen vervangen voor bomen met meer natuurwaarde.

wilgen, meidoorns, eik haagbeuk

Een vleugelnoot kan vrij groot worden, de ecologische waarde is laag, heeft veel opschot, gaat de verharding opdrukken en onder een vleugelnoot groeit bijna niets

De huidige vleugelnoten staan dicht op elkaar en een vrolijke vleugelnoot kan wel van 20 meter breed worden. Als we niets doen zullen de bomen in elkaar groeien, veel dood hout krijgen en als de bomen elkaar serieus gaan bedreigen zullen we moeten dunnen. Onder de bomen zal voornamelijk wortel opschot groeien en de wortels zullen de verharding gaan opdrukken. De natuurwaarde van de vleugelnoot is klein en ook onder de bomen zal de natuurwaarde gering zijn. Om de natuurwaarde op de jan van Hout te vergroten willen we inheems materiaal gebruiken en zou ca. 2/3 van de vleugelnoten moeten wijken. De vrijgekomen ruimte wordt ingeplant met inheemse bomen, struiken en kruiden.

De beheerder ziet een verbetering in beheer als we 2/3 van de vleugelnoten vervangen.

De botanisch curator van het Singelpark ziet de vleugelnoot als potentiële invasieve exoot graag vervangen worden

De stadsecoloog ziet een verbetering van de natuurwaarde als een deel van de Vleugelnoten vervangen worden

De Bomenbond ziet het dilemma en denkt positief mee aan een duurzame oplossing.

De werkgroep Jan van Hout ziet graag een beheerbare straat en een verhoging van de natuurwaarde

Ontwerp suggestie

De Wallk

De historie van deze bijzondere plek beleefbaar maken.

De muur verbeelden zonder een muur te maken.

Referentie van een roosterpad .

Waltoren Oostenrijk met een stukje stadsmuur.

De gedachte. Iets wat je beschermt daar ga je niet op staan.

Een “zwevend” pad, ca. 10 cm. boven het maaiveld zonder de boomwortels te beschadigen.

Lopen over de stadsmuur. Proef de historie en ervaar de grens tussen de gecultiveerde stad en het buitengebied.

meubilair

Poorten, iconen, arboretumbordjes

Een zonnige stille plek in het ruige groen aan het water

Behoud en herbeleving van de oude geschiedenis kunnen worden gecombineerd met aangename plekken om een boek te lezen, om te genieten van de geschiedenis en een glas wijn te drinken.

Robuust en natuurlijk.

Langs de oude stadswal historische boeken uit de minibieb

Tussen de bloeiende kruiden in de zon een boekje lezen of iets eten

Vanaf de Doezastraat kun je straks de Jan van Houtkade in fietsen

Kansen

Referentie voor het waterpad langs de singel Het waterpad Stel je voor, enkele centimeters onder de waterspiegel ligt een pad.

Een pad door en langs de inheemse oeverflora

Lopen over water. Een dun laagje water boven een rooster net onder de waterspiegel. Geen hoofdroute wel de ultieme singelbeleving of een route waar je waterplantenkennis een boost krijgt.

IN GESPREK

uitwerken

optimaiseren

onderzoekem

Het vervangen van asfalt voor klinkers en het toevoegen van drempels is een belangrijke wijziging om de Jan van Hout autoluw te krijgen. Trillings en funderingsonderzoek zal aangeven of dit ook mogelijk is.

Pluspakket, waterwalk Uitwerken tot Voorlopig ontwerp en ramen.

Bewoners, gebruikers, singelpark

Denk mee, praat mee, doe mee

samenvatting Kaders

Van vier ontwerpmodellen participatief naar twee voorkeursmodell en.

initiatief

toetsen

schetsontwerp

De eerste 3D beelden

De twee voorkeursmodellen zijn met de werkgroep verkleint naar één model. Een verkeersluw model met veel bomen, een bloemrijke oever en veel lage beplanting