2021 09 21 Gemeente Leiden Raadscommissie Onderwijs en Samenleving verslag

Gemeenteraad van Leiden Verslag van de vergadering van de raadscommissie Onderwijs en Samenleving op dinsdag 21 september 2021, in het gebouw van het Hoogheemraadschap Rijnland, Archimedesweg 1 te Leiden.

Aanwezig: Voorzitter:

De heer Alex Friso

Leden commissie:

Mevrouw Fatima Blouh (PS), mevrouw Gebke van Gaal (GL), mevrouw Agnes Glastra (CU), mevrouw Amela Halilović (D66), mevrouw Susannah Herman (D66), mevrouw Suzanne van der Jagt (PvdA), de heer Martijn Otten (PvdA), de heer Rembrandt Rowaan (GL), de heer Tobias Sandoval Garcia (CDA), mevrouw Alyssa Voorwald (VVD) en mevrouw Ries van Walraven (SP)

Leden college:

mevrouw Marleen Damen (wethouder Gezondheid, Jeugdzorg & Welzijn)

Griffier:

de heer Arjo Verweij

Verslag:

mevrouw Froukje Jellema (Notuleerservice Nederland)

Afwezig m.k.:

de heer Anandkoemar Jitan (LP), mevrouw Maaike van Vliet (VVD), mevrouw Famke Güler (PS), de heer Malcolm Jones (PvdD)

1.

Opening en vaststelling agenda

De voorzitter opent de vergadering om 20.00 uur en stelt vast dat het quorum aanwezig is. Hij herinnert aan de maatregelen die in verband met corona voor deze fysieke vergadering zijn genomen. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

2.

Burger aan het woord

Er hebben zich geen insprekers gemeld.

3.

Mededelingen, rondvragen en regionale aangelegenheden

Mededelingen Er zijn geen mededelingen. Rondvragen Er zijn geen rondvragen aangekondigd. Regionale aangelegenheden De voorzitter meldt dat het vertrouwelijk verslag van het PHO Maatschappij en Jeugd van 7 juli jl. bij dit agendapunt op politiek portaal staat.

4.

Besluitenlijst van de commissie Onderwijs en Samenleving 31 augustus 2021

De voorzitter laat weten dat over de besluitenlijst geen opmerkingen zijn ontvangen, zodat deze kan worden vastgesteld.

5.

Lijst van toezeggingen en actiepunten

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

1

De voorzitter geeft aan dat op politiek portaal een links staat naar de lijst van toezeggingen. De commissie wordt voorgesteld onderstaande toezeggingen als afgedaan te beschouwen. • Info over stand van zaken Bijsturing Sociaal Domein (29-10-19) • Informeren raad over afbouw 24uurs opvang dak- en thuislozen na lockdown (08-04-21) • Informatie over (de opdracht aan) het Sociaal Impact Team (27-10-20) • Kaders en uitvoering openbare ruimte sportaccommodaties De Vliet (10-01-19) • Nulmeting en monitoring biodiversiteit Roomburgerpark (15-10-20) • Informatie inzet budget sportstimulering (26-09-19) • Halfjaarlijks informeren voortgang bouwtraject IJshal-Combibad (23-01-21) De VVD heeft aangegeven de laatste toezegging niet als afgedaan te beschouwen. Voorgesteld wordt die open te laten staan en te bespreken in de volgende commissievergadering op 26 oktober, omdat zowel mevrouw Van Vliet als wethouder Dirksen niet aanwezig zijn. Dit is akkoord. SPORT

6.

Kaderbesluit Openbare Ruimte Combibad-IJshal De Vliet

De voorzitter geeft aan dat zich geen insprekers hebben aangemeld. Dit Kaderbesluit betreft de herinrichting van de openbare ruimte van Sportpark De Vliet. Na vaststelling wordt het schetsontwerp verder uitgewerkt en medio 2022 in de vorm van een Uitvoeringsbesluit aan de gemeenteraad ter besluitvorming worden voorgelegd. De realisatie van de openbare ruimte kan dan begin 2023 van start gaan. Het gaat om een kaderstellend voorstel, waarvoor de Verordening op de raadscommissies Leiden behandeling in twee commissievergaderingen voorschrijft. Daarom is dit raadsvoorstel in deze commissievergadering alleen geagendeerd voor insprekers. De inhoudelijke behandeling zal plaatsvinden tijdens de OS-vergadering op 16 november 2021. MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 7. Vaststelling inkoopstrategie Begeleiding Maatschappelijke Zorg en Huishoudelijke Ondersteuning Leidse regiogemeenten. De voorzitter geeft een korte toelichting op de inkoopstrategie. Voorgesteld wordt deze inkoopstrategie als kader vast te stellen. Deze strategie bevat de uitgangspunten en de veranderopgaven voor de Wmo voor de komende jaren en de contouren van de nieuwe inkoop. De inkoopstrategie zal dienen als kader voor de te starten nieuwe inkoop van Wmo voorzieningen. Op 15 september 2021 was er een regionaal Woordvoerdersoverleg Leidse regio over onder meer dit onderwerp.

Vooraf zijn er technische vragen gesteld door de PvdA. De antwoorden daarop staan op politiek portaal. Na deze toelichting geeft de voorzitter voor de standpuntenronde per fractie als eerste het woord aan mevrouw Van Walraven. Mevrouw Van Walraven (SP) geeft aan dat de SP tegen aanbesteding van de zorg is, omdat dat de marktwerking bevordert. Ze verwijst naar het onderzoek van Follow the Money dat aantoonde dat ook Jeugdzorg een verdienmodel blijkt te zijn. Leiden moet de zorg niet uit handen geven. Tevens is de SP van mening dat het moment waarop dit voorstel komt te dicht bij de verkiezingen ligt. Een volgend college zou de maatregelen moeten uitvoeren. De SP overweegt een motie in te dienen om het plan over de verkiezingen heen te tillen. De onlangs gevraagde evaluatie van de aanbesteding Welzijn is helaas geweigerd. Nu kan er niet van eventuele fouten worden geleerd. Spreekster vindt het voorstel vaag en onduidelijk. Het is voor aanbieders niet duidelijk wat de uitwerking precies zal zijn van de voorgestelde arrangementen. De heer Otten (PvdA) wijst er bij interruptie op dat dit voorstel een vervolg is op wat er ongeveer vijf jaar geleden is afgesproken naar aanleiding van een voorstel van een SP-wethouder. Hij wil weten waarom de SP er dan nu tegen is. Mevrouw Van Walraven (SP) wijst erop dat de SP nooit voor aanbesteding is geweest.

Op papier ziet het plan er prachtig uit, maar de aanbieders weten niet wat hen te wachten staat. Ze spreekt de hoop uit dat er vanavond meer duidelijkheid komt.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

2

De heer Sandoval Garcia (CDA) wil bij interruptie weten of de SP tegen alle in de strategie genoemde punten is. Mevrouw Van Walraven (SP) antwoordt dat de SP gewoon tegen aanbesteding is. Dat betekent dat de SP niet voor dit voorstel kan stemmen. Mevrouw Van Gaal (GL) vraagt mevrouw Van Walraven bij interruptie wat dan haar oplossing is. Mevrouw Van Walraven (SP) antwoordt dat de SP, net als de gemeente Amsterdam, kiest voor subsidiëring en gaat verder met haar betoog. Het resultaatgericht werken bij individuele begeleiding is onlangs verboden door de Centrale Raad van Beroep. Waarom wil het college dat dan uitvoeren? Het gevaar bestaat dat de aanbieders van buiten Leiden komen die de Leidse situatie niet kennen. Mevrouw Glastra (CU) vraagt zich bij interruptie af hoe mevrouw Van Walraven weet dat de aanbieders van buiten Leiden komen. Mevrouw Van Walraven (SP) wijst erop dat ze dat niet heeft gezegd. De kans bestaat dat dat gaat gebeuren. Mevrouw Herman (D66) vraagt zich bij interruptie af of de SP nu juist niet of juist wel wil dat de aanbieders van buiten Leiden komen. Mevrouw Van Walraven (SP) antwoordt dat de SP geen aanbesteding wil, onder meer omdat dan de kans bestaat dat de mensen van buiten Leiden komen, waarmee de zorg weer een jaar op achterstand wordt gezet.

Mevrouw Herman (D66) vraagt bij interruptie hoe mevrouw Van Walraven zo zeker weet dat de beste zorg uit Leiden komt. Mevrouw Van Walraven (SP) zegt dat ze dat niet heeft gezegd. Het gaat erom dat er iemand van buiten komt en helemaal opnieuw ingewerkt moet worden. Soms heeft men jaren nodig om aan iemand te wennen voordat de begeleiding tot resultaat komt. Ze vervolgt haar betoog. Wat betreft de keuzevrijheid geeft ze aan dat het vooral voor zorgmijders heel belangrijk is door wie ze geholpen worden. En tot slot merkt mevrouw Van Walraven op dat de SP het heel erg vindt dat er mensen zijn die gebruik maken van de huishoudelijke ondersteuning terwijl ze het zelf wel kunnen betalen. De SP overweegt een motie om het college aan te sporen daar meer prioriteit aan te geven. De voorzitter geeft vervolgens het woord aan de heer Otten. De heer Otten (PvdA) zegt dat de PvdA alle uitgangspunten in het voorstel deelt, maar het is de vraag hoe haalbaar het allemaal is. Dit moet goed in de gaten worden gehouden. Ten aanzien van de maximale winstmarge zegt de heer Otten graag te zien dat in dit voorstel wordt opgenomen dat de zorginstellingen worden verplicht met een maximale winstmarge te gaan werken. Verder wijst hij op de wens om het aantal aanbieders te beperken om meer samenwerking te krijgen.

Dat zit in dit voorstel goed geborgd, maar de opmerking over maximaal tien aanbieders roept enkele vragen op. Wat betekent dat in de praktijk, kan dat gemakkelijk worden toegepast? Tot slot spreekt hij zijn dank uit voor de snelheid waarmee er antwoord kwam op de technische vragen van de PvdA. De voorzitter geeft mevrouw Voorwald het woord. Mevrouw Voorwald (VVD) zegt het doel van betere zorg en kostenbeheersing in deze inkoopstrategie van harte te onderschrijven. Daarom is het goed dat het aantal aanbieders wordt verminderd. Dat kan voor sommige cliënten tot veranderingen leiden, maar er komt betere zorg voor terug. Ze wil weten wat de wethouder vindt van het versterken van het voorveld en de toegangsteams. Past de strategie voor het voorveld ook deels binnen de Sterke Sociale Basis en is er in de plannen opgenomen dat de nieuwe zorgaanbieders zich netjes voorstellen aan de cliënten zodat er voor hen ook iets als een ‘zachte landing’ ontstaat?

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

3

Voorts vraagt mevrouw Voorwald wat er precies wordt bedoeld met de opmerking dat het resultaat leidend is, niet de regels en procedures. Het gevoel ontstaat dat er dingen worden gedaan die niet mogen. Wat betreft de huishoudelijke ondersteuning heeft de VVD in het verleden een motie ingediend om onorthodoxe maatregelen te nemen in afwachting van budget uit het Rijk. Die omslag in het denken wordt ook genoemd en de VVD steunt die dus volledig. Van ‘recht hebben op’ naar het bevorderen van het nemen van eigen verantwoordelijkheid, of bij noodzaak vragen om ondersteuning en ook de reablement. In het raadsvoorstel lijkt het alsof het kabinet al heeft gekozen voor het toestaan van een eigen bijdrage, terwijl de minister heeft aangegeven dat de inkomenstoets in strijd is met de Wmo. Kan de wethouder aangeven of wat hier wordt gedaan is toegestaan? Zo niet, dan stelt mevrouw Voorwald voor in afwachting van de beslissing van het rijk een andere formulering op te nemen. De voorzitter geeft de heer Sandoval Garcia het woord. De heer Sandoval Garcia (CDA) zegt dat het CDA positief is over het feit dat de wethouder en de omliggende gemeenten zich inspannen voor een toekomstbestendige jeugdzorg.

Ook is men positief over het feit dat de gemeente inzet op de kracht van de eigen inwoners en de stad, dat er met een beperkt aantal aanbieders gewerkt gaat worden en mantelzorgers een centrale plek krijgen in het beleid. Ook is het CDA blij dat er gestuurd zal worden op een inkomensafhankelijke huishoudelijke ondersteuning. Dit vereist volgens de wethouder een omslag in het denken van mensen en spreker vraagt zich af op welke manier de wethouder dat wil bereiken. Verder staat in het stuk dat er een lange wachtlijst is bij beschermd wonen, maar er wordt niet gesproken over het bouwen van meer woningen. Daar wordt geen prioriteit aan gegeven. Kan de wethouder aangeven waarom dat niet gebeurt? Tot slot heeft spreker een vraag over de tabel op pagina 29. Daar staat dat men bij huishoudelijke ondersteuning wil inzetten op ongeveer 15 aanbieders. Dat is best veel. Hij vraagt de wethouder toe te zeggen dat er gestreefd wordt naar tien of minder aanbieders bij de huishoudelijke ondersteuning. Het CDA overweegt daarover een motie in te dienen. De voorzitter geeft mevrouw Van Gaal het woord. Mevrouw Van Gaal (GL) benoemt de vele problemen in de zorg en zegt dat een oplossing daarvoor niet zo gemakkelijk is. Ze is blij dat het college verschillende segmenten heeft gemaakt om daarmee transparanter en gerichter zorg te bieden en te toetsen. Dat toetsen is echter kwetsbaar.

Ze noemt een voorbeeld uit de praktijk waarbij iemand van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Het afrekenen op doelen, succesratio’s en goede afvinklijstjes is niet voldoende. Sturen op basis van data maakt het systeem kwetsbaar. Daarom brengt GL de volgende discussiepunten in: - De toegestane maximale winst. Gl ziet graag een transparante BV-structuur en zou het liefst werken met stichtingen. - Inzicht in de spin-off van inkoop van privé-zorg. - Misschien dient GL een voorstel in voor de constructie die ook de FNV hanteert voor het overnemen van personeel. - Welke innovaties en experimenten kan de gemeente doen? Er zijn voorbeelden die ingezet kunnen worden, bijvoorbeeld visitatiecommissies waar raadsleden onderdeel van zijn. - Is het mogelijk om met de sociale woningbouw een percentage beschermd wonen woningbouw in te voeren? De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Herman. Mevrouw Herman (D66) zegt benieuwd te zijn wie vooral geholpen is met dit voorstel. De indruk bestaat dat het voordeel vooral bij de organisatie terecht komt, maar het is niet de bedoeling dat de situatie voor iemand verslechtert.

De aanbieders en de adviesraden Sociaal Domein zijn het eens met de strategie, maar is er ook gesproken met cliënten? Ze uit haar zorg over de cliënten voor wie het heel belangrijk is dat ze continuïteit van begeleiding hebben, bijvoorbeeld mensen op het autistisch spectrum of dementerenden. Als de wethouder deze zorg niet kan wegnemen, dan zal dit een discussiepunt worden. Dan gaat het over een langere overgangsperiode voor de mensen voor wie een abrupte verandering niet wenselijk is. Wat betreft de werknemers van de organisaties die samen gaan werken wil spreekster weten wie daarvoor verantwoordelijk is. Vallen ze onder de gemeente als ze onder een nieuwe koepel gaan samenwerken of blijven ze onder de organisatie waar ze oorspronkelijk onder vielen? Verder wil

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

4

mevrouw Herman weten of er nog lessen zijn geleerd uit de aanbesteding op het Sociaal Domein? Zo ja, welke? Tot slot spreekt mevrouw Herman haar dank uit voor de presentatie van afgelopen week. De fractie is enthousiast over het voorstel, maar er resten nog enkele vragen. Mevrouw Voorwald (VVD) vraagt bij interruptie aan mevrouw Herman of ze zich naast de zorgen over de continuïteit voor de cliënt ook nog zorgen maakt over andere punten. Mevrouw Herman (D66) zegt het belangrijk te vinden dat de cliënten niet geschaad worden door de nieuwe inkoopstrategie. Als er bijvoorbeeld sprake is van discontinuïteit bij mensen die gebaat zijn bij continuïteit dan is dat zorgelijk. Als het gaat om een permanente of langdurige achteruitgang is dat niet wenselijk. De voorzitter geeft mevrouw Glastra het woord. Mevrouw Glastra (CU) bedankt de wethouder voor de verhelderende vergadering van 15 september. De CU vindt deze aanbesteding een goed plan voor de begeleiding maatschappelijke zorg en huishoudelijke ondersteuning. Naar verwachting zorgt de aanbesteding voor het effectiever maken van de zorg voor de inwoners. Het is goed dat het aantal aanbieders omlaag wordt gebracht. Het is belangrijk dat de keuzevrijheid gewaarborgd blijft. Kortom, de CU is blij met het voorstel.

Mevrouw Van Walraven (SP) vraagt bij interruptie aan mevrouw Glastra wat ze precies bedoelt als ze zegt dat de zorg beter gaat worden door de aanbesteding. Mevrouw Glastra (CU) antwoordt het zo niet gezegd te hebben. Het gaat erom dat er minder aanbieders zijn, waardoor er per gezin minder aanspreekpunten zijn. Daardoor kunnen ze gerichter zorg krijgen. Mevrouw Van Walraven (SP) zegt zich dan toch af te vragen waarom dat via een aanbesteding georganiseerd moet worden. Dat kan ook op andere manieren. Mevrouw Glastra (CU) zegt niet te weten of een aanbesteding de beste oplossing is, maar de aanbesteding dwingt tot nadenken over wat er tot nu toe fout ging. In dit geval is dit een hele goede oplossing. De voorzitter geeft mevrouw Blouh het woord. Mevrouw Blouh (PS) zegt zich aan te sluiten bij de woorden van mevrouw Van Walraven. De voorzitter geeft het woord aan wethouder Damen. Wethouder Damen gaat in op de vraag waarom er wordt aanbesteed. Er zijn drie manieren om afspraken te maken met zorgaanbieders. Op dit moment wordt er gewerkt met een Open House. Het nadeel daarvan is dat zich altijd nieuwe aanbieders kunnen aandienen, waardoor er nu meer dan honderd aanbieders zijn. Dit is lastig voor de aansturing, en zoveel keuze voegt ook niets meer toe aan de kwaliteit van de zorg.

Bij de jeugdhulp zijn de kwaliteitseisen aan de voorkant strenger gemaakt om het aantal te kunnen inkrimpen, maar dat is lastig. Om echt een flinke schifting te kunnen maken, moet het anders gaan. De andere manieren om afspraken met zorgaanbieders zijn óf aanbesteden, óf een subsidietender uitzetten, maar dan is er helemaal geen mogelijkheid om partijen uit te sluiten en dat zou ook niet goed zijn. Er is dus gekozen voor de aanbesteding, omdat we daarmee tot minder aanbieders kunnen komen. En door het werken met segmenten kunnen de aanbieders worden geselecteerd die het hele pakket aanbieden. Het college wil minder sturen op welk product ingezet wordt. Het is de bedoeling dat in een gesprek met een cliënt wordt gekeken wat er nodig is, voor welke tijd en dat er daarna wordt geëvalueerd. Mevrouw Damen deelt de zorg van de PvdA over de haalbaarheid. Zijn er genoeg mensen om die zorg te verlenen? In antwoord op de vraag van de VVD of de strategie voor het voorveld al in de opdracht van de Sterke Sociale Basis zit, geeft ze aan dat dat het geval is. Wat betreft de maximale winstmarge betreft, zegt de wethouder er alles aan te zullen doen om dit zoveel mogelijk te voorkomen. Dat betekent zoeken naar de juridische grenzen.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

5

Mevrouw Van Walraven (SP) vraagt of de wethouder daarmee zegt dat niet voorkomen kan worden dat er enorme winsten worden gemaakt. Bij de aanbesteding voor Welzijn zat dat er wel in. Wethouder Damen verduidelijkt dat het maken van winst niet verboden kan worden, maar wel kunnen er afspraken worden gemaakt over de besteding van het geld als er winst wordt gemaakt. Geld voor zorg moet naar zorg blijven gaan. Mevrouw Van Walraven (SP) wil weten of er wat dat betreft al ervaring is opgedaan met de vorige aanbesteding. Houden de aanbieders daar rekening mee? Wethouder Damen antwoordt dat de jaarrekeningen daarop nog moeten worden beoordeeld. Als blijkt dat er geld over is, worden er afspraken gemaakt over de wijze waarop dat het jaar erop wordt ingezet. Dit is een onderdeel van het contractbeheer. In antwoord op de vraag van het CDA over de omslag in het denken geeft de wethouder aan dat dit een kwestie van de lange adem is. Het kan niet alleen bereikt worden met een inkoopstrategie. Het gaat om een maatschappelijk debat. Ze zou graag met diverse partijen samen nadenken over de wijze waarop dit gesprek gevoerd zou moeten worden. De heer Sandoval Garcia (CDA) wijst erop dat in het stuk staat dat dit via een communicatie bereikt zou moeten worden. Wat betekent dat concreet? Wethouder Damen antwoordt dat dat op allerlei manieren wordt gedaan.

Het belangrijkste is echter dat de mensen in de wijkteams, of in de Sterke Sociale Basis, of de mensen in de zorg, zelf leren hoe het gesprek met de inwoners hierover te voeren. Naar aanleiding van de vraag over beschermd wonen geeft ze aan dat daarover met alle regiogemeenten in Holland Rijnland concrete afspraken zijn gemaakt over wie er hoeveel bij moet gaan bouwen. In november wordt er een voorstel in deze commissie besproken hoe dat moet gebeuren. Wat betreft de vijftien aanbieders in de huishoudelijke zorg legt de wethouder uit dat daar een aantal kleine aanbieders bij zit die door de inwoners zeer gewaardeerd worden. Dat is een reden om dat op dit moment niet te beperken. In antwoord op de vragen over overname van personeel, gerelateerd aan de continuïteit van zorg, zegt de wethouder dat er inderdaad sprake is van overname van personeel. Mocht er sprake zijn van verandering van zorgaanbieder dan wordt er heel zorgvuldig gekeken wat dat voor de mensen betekent. Naar verwachting gaat het bieden van continuïteit wel lukken, omdat een aantal grote aanbieders straks ook weer mee zal doen. Mevrouw Van Gaal (GL) merkt op dat dit specifieke punt niet in de stukken stond. Er zou wel een warme overdracht zijn, maar dat is wat anders dan het behoud van personeel.

Ze wil van de wethouder weten of het op die manier ook in de gunningscriteria staat, dat er met de FNV is overlegd hoe dit neer te zetten. Wethouder Damen antwoordt dat dat een wettelijke verplichting is. Daar zal dan ook niet van afgeweken worden. In antwoord op de vraag over stichtingen en BV’s zegt de wethouder niet vooraf aan te kunnen geven dat het een stichting of een BV moet zijn om via sturing de winstmarges zoveel mogelijk te beperken. Er wordt geprobeerd daarop te sturen via de eis om zorggeld voor zorg te behouden. Mevrouw Van Gaal (GL) geeft aan dat haar vraag vooral ging over de transparantie van alle BVstructuren. Is er een mogelijkheid om in de criteria die transparantie op te nemen? Wethouder Damen geeft aan dat uiteraard de jaarrekeningen moeten worden overlegd, maar of dat voldoende is moet uitgezocht worden. Ze adviseert mevrouw Van Gaal om hierover een technische vraag te stellen. In antwoord op de vraag of er met de cliënten en inwoners zelf is gesproken, geeft ze aan dat dat altijd gebeurt via de cliëntervaringsonderzoeken van de organisaties zelf. Die zijn onderdeel van de accountgesprekken met hen. Als het om minder organisaties gaat is daar veel beter op te sturen. In antwoord op de vraag wie straks de werkgever is, geeft de wethouder aan dat dat altijd de organisatie is die inschrijft op een aanbesteding.

Ook als het dan gaat om een aanbesteding met een hoofd- en onderaannemers blijft vaak de eigen organisatie de werkgever.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

6

Mevrouw Voorwald (VVD) zou graag nog antwoord krijgen op haar vraag of de nieuwe aanbieders zullen zorgen voor een zachte landing. Stellen ze zich voor aan nieuwe cliënten? Wethouder Damen zegt dat daar uiteraard een zorgvuldig traject voor georganiseerd moet worden. Mevrouw Voorwald (VVD) zou graag context krijgen bij het kader dat het resultaat leidend is en niet de regels en procedures. Het leest alsof er dingen worden gedaan die niet mogen. Wethouder Damen antwoordt dat met resultaat wordt bedoeld dat er veel minder op producten wordt ingekocht. Het gaat nu om het integrale arrangement. Omdat er nu productgericht wordt gestuurd lukt dat onvoldoende. Mevrouw Voorwald (VVD) vraagt of de wethouder iets kan zeggen over hetgeen de minister recentelijk heeft gezegd over de huishoudelijke ondersteuning. Wethouder Damen antwoordt dat, nu er nog steeds geen nieuw kabinet is, gekozen is voor de formulering dat er in afwachting van nieuwe wet- en regelgeving geen inkomenstoets plaatsvindt. De gemeenten die dat wel hebben gedaan worden allemaal op de vingers getikt. Vandaar dat nu is gekozen voor reablement. Mevrouw Voorwald (VVD) stelt voor het dan ook zo als kader te formuleren. Ze wijst op een alinea in de wet over maatwerkvoorzieningen en stelt voor die alinea op te nemen, of wellicht de manier waarop het in de begeleidende tekst staat.

Wethouder Damen wijst erop dat dit een kader is dat wordt omgezet in een aanbestedingsdocument. Dan wordt gekeken wat er opgenomen kan worden over een inkomensafhankelijke bijdrage of toets. Het is wellicht mogelijk om als voetnoot op te nemen dat dit pas kan als dit wettelijk mogelijk is. Ze zegt toe dit uit te zullen zoeken. Mevrouw Van Walraven (SP) wijst op de trage kabinetsformatie, waardoor het nog wel een aantal jaren kan duren voordat er een nieuwe wet is. Ze stelt voor dat het college middels een campagne aangeeft dat gebruik maken van huishoudelijke ondersteuning terwijl het niet nodig is niet de bedoeling is en daarmee mensen aanspreekt op hun morele verantwoordelijkheid. Wethouder Damen geeft aan dat dat gedaan zal worden en dat mensen ook nu al worden aangesproken op hun morele verantwoordelijkheid, in afwachting van de nieuwe wet- en regelgeving. Hierover is enige tijd geleden al een brief naar de raad gestuurd. Mevrouw Van Walraven (SP) wil weten of dat nu al gedaan wordt of dat men dat van plan is. Wethouder Damen antwoordt dat men nu in overleg is met de wijkteams over de manier waarop dit gedaan kan worden in afwachting van nieuwe wet- en regelgeving. Er moeten afspraken worden gemaakt over de wijze waarop het gesprek daarover wordt gevoerd.

De heer Otten (PvdA) vraagt de wethouder of ze iets meer duiding kan geven aan het feit dat het gewenst is dat er minder aanbieders komen, terwijl in het stuk staat dat er mogelijkerwijs, als er straks bijvoorbeeld toch 25 partijen zijn, alsnog een maximum opgetuigd kan worden. Is het college bereid die optie te gebruiken? Wethouder Damen wijst erop dat een aanbesteding in een aantal fasen verloopt. Per segment kan gekeken worden hoeveel aanbieders voldoende zijn. Als tijdens de gesprekken blijkt dat er toch nog heel veel aanbieders door de criteria komen en gaan inschrijven, dan kan het college nog voordat het formele moment daar is een maximum stellen. Het is niet de bedoeling om dat over alle segmenten heen te doen. De heer Sandoval Garcia (CDA) wil weten of het aantal aanbieders in de tabel op pagina 29 harde cijfers zijn.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

7

Wethouder Damen antwoordt dat dat afhangt van het aantal aanbieders dat zich meldt en wat hun aanbod is. Er moet een totaal overzicht komen of met deze aanbieders alle zorg geleverd kan worden die nodig is. Het gaat in de tabel om een inschatting, maar het zou kunnen dat er een nieuwe aanbieder bij komt met een nieuw product dat een goede toevoeging in het aanbod zou zijn. De voorzitter constateert dat er nog enkele discussiepunten resteren en vraagt de commissieleden aan te geven of dit lijstje correct is. - Het voorstel om het plan over de verkiezingen heen te tillen (SP) - De huishoudelijke hulp (SP en VVD). Voor de VVD is dit geen discussiepunt meer. - De maximale winst, dit is geen discussiepunt meer. - Het aantal aanbieders - De stichting of BV structuur (GL) - De continuïteit of overname van het personeel. Dit is geen discussiepunt meer. - Het toepassen van innovaties (GL). Dit is geen discussiepunt meer. - De spin-off. Vervolgens geeft hij mevrouw Van Walraven het woord. Mevrouw Van Walraven (SP) vindt het te laat om een ingrijpende maatregel als nu wordt voorgesteld in te voeren. De aanbesteding moet in mei klaar zijn, terwijl er in maart verkiezingen zijn. Dit college gaat het dus niet meer uitvoeren. Ze zou het over de verkiezingen heen willen tillen en vraagt wat de andere fracties daar van vinden.

Mevrouw Van Gaal (GL) zegt niet te begrijpen dat de SP dit voorstel doet. Uitstel is niet verstandig als je het beste voor hebt met de mensen die hulp en zorg nodig hebben. Hoe sneller hoe beter, met aanpassingen en verbeteringen waar nodig. De voorzitter geeft het woord aan de heer Sandoval Garcia. De heer Sandoval Garcia (CDA) steunt het voorstel van de SP niet. Hij wijst er tevens op dat, gezien het aantal partijen dat voor deze aanbestedingsprocedure is, de kans groot is dat een van die partijen bij de verkiezingen zal winnen. De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Voorwald. Mevrouw Voorwald (VVD) geeft aan dat ook de VVD het voorstel van de SP niet steunt. Voorop staat dat de best mogelijke zorg geleverd moet worden. Dankzij deze aanbesteding zullen een aantal dingen die nu niet goed gaan beter gaan. De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Herman. Mevrouw Herman (D66) is van mening dat er zo snel mogelijk zo goed mogelijke zorg moet zijn. Ze geeft aan dat eventuele uitstel wel in de fractie aan de orde is geweest. Het gaat immers om de inkoop 2023 tot 2026. Het zou dus heel vervelend kunnen zijn voor de nieuwe raad, maar aan de andere kant is het misschien beter dat de huidige raad met haar ervaringen dit soort beslissingen neemt. Dus ook vanuit D66 geen steun voor het voorstel van de SP. De voorzitter geeft het woord aan de heer Otten.

De heer Otten (PvdA) zegt dat ook de PvdA het voorstel niet steunt. Hij wijst erop dat het om een heel complex traject gaat waarin met vijf gemeenten geprobeerd moet worden tot één aanbesteding te komen. Dit vraagt al heel veel tijd. Voorts wijst hij erop dat er in de raad veel steun zal zijn voor dit voorstel gezien de stemming in deze commissie. De kans is groot dat het ook in een volgende periode wordt gesteund. De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Herman. Mevrouw Herman (CU) zegt het voorstel eveneens niet te steunen. Het is belangrijk dat het zo snel mogelijk geregeld wordt en een aanbesteding vergt gewoon tijd. De voorzitter geeft tot slot mevrouw Van Walraven nog het woord voor een conclusie.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

8

Mevrouw Van Walraven (SP) zegt niet van mening te zijn veranderd. Ze begrijpt de reacties als men er vanuit gaat van het met een aanbesteding beter wordt. Dat is echter niet hoe de SP erover denkt. Ze neemt het mee terug naar de fractie en wellicht wordt er nog een voorstel ingediend. De voorzitter vraagt mevrouw Van Walraven of ze inmiddels een concreet voorstel heeft met betrekking tot de huishoudelijke hulp. Mevrouw Van Walraven (SP) zegt dat ze graag wil weten hoe de commissie daarover denkt. Misschien zijn er mensen die het college willen helpen en willen meedenken over een strategie om de bewoners te stimuleren daar geen gebruik van te maken als het niet nodig is. De voorzitter vraagt mevrouw Van Walraven of ze dan iets kan toevoegen aan wat de wethouder daarover al heeft gezegd. Mevrouw Van Walraven (SP) zegt dat op dit moment niet zomaar te kunnen bedenken. Het gaat om het meedenken over een soort campagne of een manier van gesprekken voeren waardoor mensen meer op hun morele verantwoordelijkheid worden gedrukt. De voorzitter geeft mevrouw Voorwald het woord. Mevrouw Voorwald (VVD) wijst erop dat ze zelf al eerder op dit onderwerp een motie heeft ingediend. Ze vraagt zich af of dat dan niet voldoende richting geeft, net als de tekst in dit voorstel om toch te proberen te sturen, maar daarbij wel te blijven binnen de wettelijk toegestane kaders.

De voorzitter geeft mevrouw Van Walraven het woord. Mevrouw Van Walraven (SP) zegt daar zelf ook mee te zitten. Maar het duurt nog lang voordat er nieuwe wetgeving is. Er worden enorme bedragen uitgegeven. Daarom de vraag of er niet iets bedacht kan worden om het normbesef op dit punt te stimuleren. De voorzitter geeft de heer Sandoval Garcia het woord. De heer Sandoval Garcia (CDA) zegt het eens te zijn met de SP als het gaat om de inkomensafhankelijke huishoudelijke ondersteuning. Hij wil weten of mevrouw Van Walraven de brief van de wethouder dan niet afdoende vindt. Verder merkt hij op dat het uitvoeringstechnisch heel moeilijk zal worden om in Leiden een eigen inkomensafhankelijke regeling te starten. De voorzitter geeft de heer Otten het woord. De heer Otten (PvdA) zegt het voorstel van mevrouw Voorwald te hebben gesteund, omdat de PvdA dit ook graag wettelijk wil aanpassen, maar dat ligt op dit moment toch bij het rijk. Hij ziet er geen heil in om tegen de mensen te zeggen dat ze er recht op hebben en tegelijkertijd te vragen er geen gebruik van te maken. De voorzitter vraagt mevrouw Van Walraven of ze nog wil reageren. Mevrouw Van Walraven (SP) zegt er nog over na te zullen denken. De voorzitter geeft de heer Sandoval Garcia het woord. De heer Sandoval Garcia (CDU) wil nog weten of mevrouw Van Walraven de brief van de wethouder afdoende vond.

Mevrouw Van Walraven (SP) zegt dit niet te weten. Ze maakt zich zorgen omdat het nog een hele tijd gaat duren terwijl er enorme tekorten zijn. De voorzitter geeft de heer Sandoval Garcia het woord inzake het discussiepunt van het aantal aanbieders.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

9

De heer Sandoval Garcia (CDA) geeft aan dat het CDA erover denkt om voor de huishoudelijke hulp een plafond van ongeveer tien aanbieders in te stellen. Hij vraagt wie daarover wil meedenken. De voorzitter geeft mevrouw Van Gaal het woord. Mevrouw Van Gaal (GL) zegt dit nog geen sterk onderbouwd voorstel te vinden. Zou het niet breder getrokken kunnen worden? Er zou een soort right to challenge van gemaakt kunnen worden. Ze vraagt zich af waarom je voor tien zou kiezen. Waarom niet elf of negen? De voorzitter geeft mevrouw Voorwald het woord. Mevrouw Voorwald (VVD) worstelt met het feit dat in het voorstel wordt gezegd dat er wordt overgegaan op minder aanbieders. Dat biedt voordelen voor betere zorg. Maar tegelijkertijd geeft de wethouder aan dat er nu meer aanbieders waren waar de mensen heel tevreden over zijn. Ze vraagt de wethouder of de kwaliteit op dat gebied ook beter wordt als er minder aanbieders zijn. De voorzitter geeft wethouder Damen het woord. Wethouder Damen denkt dat het beter is om op het moment dat er zicht komt op de aanbiedingen te kijken of daarmee een kwalitatief voldoende zorgpakket of voldoende huishoudelijke hulp voorhanden is. Daarbij wordt ook de tevredenheid meegewogen. Als dat met minder aanbieders kan is dat fijn, maar ze wil zich daar niet op voorhand op vastpinnen. Als het uit de hand gaat lopen wordt er bijgestuurd.

De voorzitter geeft mevrouw Herman het woord. Mevrouw Herman (GL) zegt dat haar bezwaren al genoemd zijn. Ze noemt het aantal van tien arbitrair. De voorzitter geeft de heer Otten het woord. De heer Otten (PvdA) zegt inmiddels overtuigd te zijn van de manier waarop het college dit wil aanpakken: te beginnen met flexibiliteit en als het uit de hand loopt alsnog maximeren. De voorzitter geeft mevrouw Van Gaal het woord. Mevrouw Van Gaal (GL) zegt erop te vertrouwen dat de mensen die dit moeten organiseren als doel blijven houden dat er minder aanbieders komen. De voorzitter geeft mevrouw Glastra het woord. Mevrouw Glastra (CU) voegt daar aan toe dat cijfers niet altijd het belangrijkste zijn. Belangrijk is dat er kwaliteit wordt geleverd, en datgene wat de inwoners nodig hebben. Ook zij heeft daarin het volste vertrouwen. De heer Sandoval Garcia (CDA) geeft inzicht in de onderbouwing van het aantal van tien: dat is 85% van de huishoudelijke hulp. Hij benadrukt dat dat geen heilige graal is, maar men moet ergens beginnen. Er gaat veel geld zitten in contractmanagement. Dat is een landelijke trend. Bij het CDA is men op zoek naar een manier om al die kosten voor het contractmanagement en de overhead te verminderen, om dat ten goede te laten komen aan de mensen die in de zorg werken. Spreker zegt nog met de fractie te zullen overleggen of er nog een motie wordt ingediend.

De voorzitter geeft mevrouw Van Gaal het woord om toe te lichten wat ze eventueel wil voorstellen met betrekking tot het discussiepunt over de structuur van de aanbieders. Mevrouw Van Gaal (GL) zegt dit punt samen te kunnen voegen met het inzicht in de spin-off. Ze maakt zich zorgen over de ontwikkeling dat mensen zorgaanbieders bellen om zelf hun zorg in te kopen omdat ze niet zo lang op de wachtlijst willen staan. Ze zou daar graag een borging op willen. Hoe kan er inzicht komen in de hele organisatiestructuur, een BV-structuur, aandeelhouders, mensen die hun eigen privé zorg inkopen of verlengen. De capaciteit is er, maar het geld is er niet bij de

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

10

gemeente. Daar moet de gemeente grip op hebben, zeker bij deze nieuwe aanbesteding. Ze zoekt nog naar een goede verwoording hiervan. De voorzitter vraagt of het als volgt samengevat kan worden: grip of een vorm van toezicht op waar de zorg wordt ingekocht door mensen die de zorg nodig hebben. Mevrouw Van Gaal (D66) zegt dat dat ongeveer is wat ze bedoelt. Ze wijst op het rapport van Follow the Money over de jeugdzorg. Er zijn geldstromen die niet via de aanbieder van de gemeente gaan, maar via een zuster BV. Dat leidt tot een tweedeling in de samenleving. Mensen met geld kunnen zorg inkopen, mensen met weinig geld komen op een lange wachtlijst. Gekeken moet worden op welke manier de gemeente daar in de aanbesteding beter grip op kan krijgen. De voorzitter vraagt wie daar iets over wil zeggen en geeft mevrouw Herman het woord. Mevrouw Herman (GL) zegt het moeilijk te vinden om dit voorstel te steunen. Ze begrijpt wat mevrouw Van Gaal wil, maar ze ziet niet concreet voor zich hoe dat dan zou moeten. Moet de gemeente daar inzicht in hebben, of de gemeenteraad? De commissie of de raad kan niet van alle aanbieders alle financiële stukken doornemen of het wel in orde is. Maar ook als de gemeente dat zou moeten doen is het de vraag hoe dat zou moeten. Mevrouw Voorwald (VVD) is het er mee eens dat excessen moeten worden aangepakt.

De gemeente zit daar wel bovenop, maar als er niet iets concreets is wat voorligt om te voorkomen is het lastig om daar een mening over te hebben. Ze deelt wel de intentie van mevrouw Van Gaal. De voorzitter geeft mevrouw Damen het woord. Wethouder Damen zegt niet te weten hoe die controle op dit gebied precies is geregeld. Bij de jeugdhulp worden de jaarrekeningen van de aanbieders jaarlijks doorgelicht. Ze zegt toe hetgeen bekend is en wat al in de plannen zit per mail toe te zullen sturen. Als er dan een voorstel komt, kan gekeken worden of dat past binnen het contractbeheer. Er zijn ook landelijke instanties die toezicht houden. Ook wat betreft de tweede geldstroom zegt ze navraag te zullen doen óf, en hoe, de gemeente daarop kan sturen. De voorzitter stelt vast dat de commissie via de mail informatie krijgt over toezicht en voor zover mogelijk over de tweede geldstroom. Hij constateert dat er nog één discussiepunt rest, namelijk het toepassen van innovaties. Hij geeft mevrouw Van Gaal daarover het woord. Mevrouw Van Gaal (GL) zegt bij voorbaat de oplossing niet te hebben. Er zijn innovaties en experimenten, ook binnen aanbestedingssettings, die er niet alleen voor zorgen dat de zorg beter wordt, maar ook beter volgbaar en dat het meer bij de mensen aankomt.

Ze noemt een aantal voorbeelden: een visitatiecommissie, of innovatiepartners die meedenken, het inzetten van Right to Challenge op zorgtaken die ook door de eigen omgeving gedaan kunnen worden, klanttevredenheidsonderzoeken. Vooral om te voorkomen dat men zich alleen op data richt. Dit punt kwam voort uit de sessie van 15 september. Toen ontstond het beeld dat er veel op data wordt gestuurd en dat er vaak lange lijsten bij intake en bij outtake worden ingevuld met een vinkje achter de zorgverlening. In relatie tot klanttevredenheid komen we een eind, maar er is nog meer mogelijk. Mogelijk komt er een voorstel om een innovatiepartner aan te stellen of dat verwacht wordt dat de aanbieder ook aan innovatie doet. Een directe oplossing zegt ze nog niet te hebben. De voorzitter concludeert dat mevrouw Van Gaal vooral het algemene uitgangspunt voorstelt om te sturen op innovatiekracht van de zorgaanbieder. Mevrouw Van Gaal (GL) ja, zodat de kwaliteit van zorg echt meer inzichtelijk is dan de data. De voorzitter vraagt wie hij daarover het woord kan geven. Mevrouw Herman steekt haar hand op. Mevrouw Herman (D66) zegt zich af te vragen of de kwaliteit van zorg alleen maar beter kan worden als er op een innovatieve manier naar gekeken wordt. Het is goed dat er op een andere manier naar gekeken wordt, maar het hoeft niet per se nieuw te zijn.

Het is de vraag of ‘innovatief’ wel het juiste woord is.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

11

De voorzitter stelt vast dat niemand hier verder nog iets aan wil toevoegen en geeft mevrouw Van Gaal de gelegenheid te reageren. Mevrouw Van Gaal (GL) zegt dat het woord innovatief niet compleet is. Het gaat erom dat het contact met de mensen die de zorg krijgen voldoende is. Daar zijn innovatieve ideeën voor, maar ook experimenten en pilots. Ze zou graag zien dat die in het voorstel meer worden ingezet in gunningscriteria. Zodat dat als kader kan worden meegegeven. Of dat aanbieders met dit soort voorstellen komen hoe ze dat zelf zien. GL overweegt daarover nog met een voorstel te komen. De voorzitter geeft mevrouw Voorwald het woord. Mevrouw Voorwald (VVD) meent dat de kracht van zorgaanbieders ook zit in de mogelijkheid om te innoveren. Ze heeft er wel vertrouwen in dat de zorgaanbieders dat ook daadwerkelijk doen, omdat ook zij de best mogelijke zorg willen leveren. Ze zegt het voorstel van GL af te wachten, omdat ze ook voldoende vertrouwen heeft in wat de aanbieders zelf al willen doen. De voorzitter vraagt mevrouw Van Gaal of het nog concreter kan. Mevrouw Van Gaal (GL) antwoordt dat het concreter kan. Ze neemt het terug naar de fractie en komt dan eventueel vóór de raad terug bij de commissie om te kijken of er steun voor is. De voorzitter stelt vast dat hiermee dit agendapunt is afgehandeld.

Hij vraagt een ieder om, ook als men besluit niet met een voorstel te komen, dat in ieder geval aan de commissie te laten weten. Vervolgens schorst hij de vergadering voor enkele minuten. KORTE SCHORSING. 8.

Gemeenschappelijke Regeling Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland

De voorzitter geeft aan dat het college de raad vraagt toestemming te verlenen om de Gemeenschappelijke Regeling Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland op te richten om zo de governance van gezamenlijke inkoop en contractmanagement voor Jeugdhulp te versterken. Door het vormen van een Gemeenschappelijke Regeling voldoet de regio Holland Rijnland ook aan de wettelijke verplichting om regionale samenwerking voor jeugdhulp in het gedwongen (jeugdbescherming en jeugdreclassering) kader vast te leggen en wordt de wens om steviger te kunnen sturen op de transformatie en inkoopdoelen optimaal gefaciliteerd. Vooraf zijn er vragen gesteld door de PvdA en het CDA. Deze en de antwoorden staan op politiek portaal. De voorzitter geeft nogmaals aan dat de discussie wordt gevoerd volgens de Leidse debatmethode. Vervolgens geeft hij het woord aan mevrouw Blouh. Mevrouw Blouh (PS) zegt geen discussiepunten te hebben. De voorzitter geeft mevrouw Glastra het woord. Mevrouw Glastra (CU) zegt zich af te vragen hoe de inwoners van Leiden betere jeugdhulp kunnen krijgen, want die vraag wordt niet beantwoord. Verder vraagt haar fractie zich af wat er zou gebeuren als iedereen tegen dit voorstel zou stemmen. Het stuk is communicatief niet sterk of overtuigend. Er moet een hogere financiële bijdrage worden geleverd voor een business controller en financiële adviseurs.

Moeten we daarvoor een gemeenschappelijke regeling aangaan? Het stuk heeft meer vorming nodig om te overtuigen. De voorzitter geeft mevrouw Halilović het woord. Mevrouw Halilović (D66) zegt dat haar fractie zich afvraagt hoe de instelling van een nieuwe gemeenschappelijke regeling rijmt met de wens om steviger te kunnen aansturen op de transformatie en de inkoopdoelen. Samenwerking is noodzakelijk, maar is een nieuwe gemeenschappelijke regeling daarvoor wel de oplossing? Zou de samenwerking ook niet kunnen zonder een gemeenschappelijke regeling?

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

12

Het college plaatst zelf al veel kanttekeningen en risico’s bij dit plan. De opdracht wordt onder tijdsdruk uitgevoerd, terwijl nu veel feiten door verschillende onderzoeken en rapporten naar buiten zijn gekomen. Zie ook het rapport van Follow the Money. Waarom moeten we hierover al een beslissing nemen? Graag een nadere toelichting van de wethouder. De voorzitter geeft de heer Rowaan het woord. De heer Rowaan (GL) zegt het eens te zijn met de lijn. Op dit moment is er te weinig geld en capaciteit om snel en goed hulp te kunnen bieden. Dan moet je goed letten op waar het geld naar toe gaat en stevig investeren in preventie. Die visie zie je terug in dit raadsvoorstel. Een nieuwe gemeenschappelijke regeling met investeren in het analyseren van de geldstromen en ondertussen goede plannen op preventief gebied. Als discussiepunt noemt hij echter de betrokkenheid van de raad bij de nieuwe gemeenschappelijke regeling. De raad staat op afstand. De raadsleden lezen vooral begrotingen van gemeenschappelijke regelingen en daar gaat ons hart niet sneller van kloppen. Dat gaat wel sneller kloppen van gesprekken met jongeren, hun ouders en professionals. Daarom stelt GL voor een adviesraad in te stellen voor gemeenteraadsleden bij deze GR. Niet om controle uit te oefenen op de uitvoering, maar wel om goed betrokken te kunnen zijn bij het goede gesprek over jeugdhulp.

Een oordeel van de raad komt veel beter tot stand na goede gesprekken met betrokkenen, jeugdigen, ouders en hun professionals, dan na het lezen van begrotingen. De voorzitter geeft de heer Sandoval Garcia het woord. De heer Sandoval Garcia (CDA) zegt dat de status van het stuk hem niet helemaal duidelijk is. Het CDA is blij dat het college zich inzet voor een beter functionerend zorgsysteem. Toch zijn er enkele zaken die een onprettig gevoel geven. Afbeeldingen in het rapport tonen een verscheidenheid aan organisatiestructuren over de inrichting van de governance. Het is een enorme wirwar van managers, besturen, ontwikkeltafels en bestuurlijke overleggen. Daar komt dan ook nog de adviesraad van GL bij. En dan is er ook nog de rol van de wethouders. Hij zou graag weten hoe de wethouder naar deze wirwar van governance kijkt. Verder zou er een kwartiermaker voor € 130.000 worden aangetrokken terwijl er structureel vanuit Leiden al bijna € 300.000 bij komt. Is dat wel nodig? Kan dat geld niet beter in de uitvoering worden gestopt? Tot slot merkt spreker op dat hij volledig begrijpt dat het gemakkelijk prijsschieten is op dit soort stukken en dat er ook een wettelijke basis voor is, maar het is de taak van de volksvertegenwoordiger om op deze manier naar dit soort stukken te kijken. De voorzitter geeft mevrouw Voorwald het woord.

Mevrouw Voorwald (VVD) zegt dat de VVD in deze oprichting van een GR geen zaken ziet om deze af te wijzen. Over de inhoud van de regeling zijn twee jaar geleden al kaders meegegeven. De VVD zou echter graag zien dat deze GR al over een jaar getoetst en geëvalueerd wordt. Verder heeft ze een vraag over de financiën. Het overgrote deel van het budget wordt gedekt met middelen uit het rijk. Wat het resterende bedrag betreft wordt voorgesteld dat de financiële consequenties worden meegenomen in de programmabegroting. Dat wil de fractie van de VVD niet, het moet duidelijk zijn waar de dekking zit. Verder sluit ze zich aan bij de woorden van het CDA wat betreft de kosten. De voorzitter geeft mevrouw Van der Jagt het woord. Mevrouw Van der Jagt (PvdA) wijst op de wachtlijsten, iets waar de PvdA zich grote zorgen over maakt. Die wachtlijsten maken dat maatregelen heel erg noodzakelijk zijn. Er zijn in de afgelopen periode wel positieve ontwikkelingen geweest. Met dit voorstel wordt daar een goede stap aan toegevoegd. Het geeft de mogelijkheid om beter te sturen op resultaten en uitgaven beter te monitoren. De PvdA stemt dan ook in met dit raadsvoorstel. De voorzitter geeft mevrouw Van Walraven het woord. Mevrouw Van Walraven (SP) zegt niet zo goed te weten wat ze van het voorstel moet vinden.

Er wordt volgens de wettelijke regeling toestemming aan de raad gevraagd, maar die toestemming mag alleen worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Dat betekent toch dat de raad er wel mee in moet stemmen?

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

13

De voorzitter geeft wethouder Damen het woord om te reageren op de vragen en reflecties. Wethouder Damen zegt het zelf ook een ‘taai stukje werk’ te vinden om tot de governance te komen. Normaal komt dit soort vraagstukken niet bij de raad. Al die tafels en structuur was al zo georganiseerd binnen Holland Rijnland. Die structuur was nog ingewikkelder. Om het eenvoudiger te maken was het nodig een aparte GR te maken. Uitgangspunt was dat de gemeenten het mandaat over het geld en de kaders die gesteld worden niet uit handen geven. De raad bepaalt dus waar het geld naar toe gaat en hoe het geld wordt ingezet. Toen kwam er een inkoopstrategie, nu zijn de contracten met de aanbieders gesloten en deze GR ziet erop dat deze contracten worden nageleefd, dat er goed contractbeheer is, zodat de geldstromen van de jeugdhulp goed lopen, en dat de wethouders daar goed op kunnen sturen. Maar omdat we zelf zeggenschap willen houden over de jeugdhulp en het budget blijft het een ingewikkeld systeem. Het simpelste zou zijn alle mandaten en budgetten over te hevelen, één strakke hiërarchische organisatie in een GR. Dan is het klaar, maar dat willen we niet. Daarom ligt hier een heel technisch stuk, met alleen de vraag of u het goed vindt dat er een nieuwe GR wordt opgericht. Dat is een raadsbevoegdheid. Dat is formeel het recht wat de raad heeft.

De reden om dit te doen is dat er een betere inkooporganisatie in de regio moet komen om ervoor te zorgen dat al het geld voor de jeugdhulp goed wordt besteed. U wilt dat we er op toezien dat het geld goed wordt besteed. Dat kost tijd en expertise en geld. Daar willen we een goed inkooporganisatie voor hebben. Maar vanavond is het aan de commissie om te besluiten over wel of geen GR. Bij de begroting wordt besloten of u daar een kwaliteitsslag op wil maken of extra geld voor over heeft. Als u instemt met de GR betekent dat niet dat u akkoord gaat met de financiële voorstellen. Dat kan bij de begroting, dan zit er ook dekking bij. Mevrouw Voorwald (VVD) constateert dat de financiële keuzes die hier worden genoemd vandaag dus niet voorliggen. De opmerking over de dekking is nu nog niet aan de orde, maar de wethouder zegt dat er bij de begroting wel een dekking is. Nu kan er alleen ja of nee worden gezegd tegen de GR. Klopt dat? Wethouder Damen zegt dat dat klopt. De heer Rowaan (GL) vraagt zich af wat het zou betekenen als er nu wel wordt ingestemd met de GR, maar bij de begroting niet met de middelen. Komt er dan nog wel een GR? Mevrouw Damen zegt dat het dan wordt gedaan met de mensen die al er zijn, zonder de data-analist of de business controller. De heer Sandoval Garcia (CDA) wil weten hoe het gaat als deze raad een sobere financiering wil toepassen.

Geldt dat dan voor de hele GR of moeten ook alle andere gemeenten daarmee instemmen? Wethouder Damen beaamt dat dit het ingewikkelde is van dit soort besluitvorming. Dat is niet anders dan het nu is. Meestal krijgt de raad één bedrag voor de uitvoeringskosten voor de inkoop van jeugdhulp te zien en is deze discussie er helemaal niet. Dit is een vrij technisch stuk. In antwoord op de vraag van D66 wat er zou gebeuren als er nu niet wordt ingestemd met het voorstel, geeft de wethouder aan dat het volgend jaar verplicht is om een GR op te richten. De jeugdhulpaanbieders hebben veel last van 350 gemeenten die allemaal met hun eigen regels, verantwoordingssystemen, monitoren en opdrachten inkopen. Er gaat veel geld voor jeugdhulp op aan administratieve lasten. Met deze GR wordt geprobeerd met 13 gemeenten op dezelfde manier in te kopen, zodat de jeugdhulpaanbieders zo min mogelijk te maken krijgen met administratieve lasten. Vanaf volgend jaar wordt dat afgedwongen door het rijk. Mevrouw Halilović (D66) vraagt de wethouder of het klopt dat de raad dus geen inspraak meer heeft op het inhoudelijke deel van het opzetten van de GR. Wethouder Damen zegt dat dat klopt en zegt daarbij dat ze de raad ook niet zou willen vermoeien met die discussie.

De wethouders hebben hier heel veel uren over gesproken, maar de combinatie van zelf aan het stuur willen blijven en toch samen willen inkopen levert dit model op. Ze vraagt de raad erop te vertrouwen dat dit het beste is wat ervan gemaakt kon worden.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

14

Mevrouw Voorwald (VVD) wijst erop dat haar vraag over de toetsing- en evaluatietermijn nog niet beantwoord is. Wethouder Damen wil eerst kijken of het zinvol is om al na een jaar te evalueren. Ze zegt wel over een jaar met een tussentijdse evaluatie te willen komen, maar ze moet eerst met de regio-collega’s kijken hoe dat gedaan kan worden. In antwoord op de vraag van GL inzake een adviesraad zegt de wethouder die behoefte te begrijpen. U zou vaker willen meedenken over de kaders en zicht willen houden op de gang van zaken. Het is echter de vraag of een adviesraad bij deze inkoop-GR daarbij gaat helpen. Het gaat hier niet om de vraag wat er nodig is om goede jeugdzorg te bieden. Dat zit in de kaders. De inkooporganisatie ziet er op toe dat wat u heeft gevraagd ook wordt geleverd. De wethouder zegt te zoeken of het een adviesraad bij deze GR moet zijn of dat er iets anders kan worden ingericht met de Leidse regioraden om de betrokkenheid bij de kaders en de jeugdhulp levend te houden. Het is de vraag of die adviesraad bij deze GR voldoende aan de behoefte van GL voldoet. De voorzitter constateert dat er slechts een discussiepunt resteert en vraagt de heer Rowaan zijn voorstel te verduidelijken.

De heer Rowaan (GL) zegt dat het een zoektocht is hoe je ervoor kunt zorgen dat de gemeenteraden zich samen echt verantwoordelijk voelen en dat je echt doorleeft wat er gebeurt in de uitvoering van de kaders. Hij pleit er niet voor om een adviesraad in te stellen voor hele technisch zaken, maar er moet formeel geborgd worden dat er een instituut is van raadsleden dat dicht bij de jeugdzorg zelf staat. Dat kan met een adviesraad. Dan is deze GR de regeling waar je bij aan zou moeten sluiten. GL is bang dat als hier mee wordt ingestemd dat het dan te laat is. Dan wordt het moeilijk om formeel een instituut in te richten waarbij de raadsleden dichter op de jeugdzorg staan. Hij stelt voor dat er een afvaardiging van raadsleden komt die ook zelf een agenda kan bepalen en kan aangeven met wie ze eens in de zoveel tijd willen spreken. Aanbieders, maar ook jeugdigen in verschillende typen zorg, ouders, dan is pas echt duidelijk waar je het over hebt als je zulke technische voorstellen voor je neus krijgt. Hij wijst daarbij op het rapport van de Rekenkamer ‘Binding met verbonden partijen’. Dus niet vanuit een controlerende rol, maar vanuit de praktijk. De voorzitter geeft mevrouw Van der Jagt het woord. Mevrouw Van der Jagt (PvdA) zegt het prima te vinden om met jongeren in gesprek te gaan, maar ze vraagt zich af waarom dit geformaliseerd moet worden.

Er kan ook een vervolg komen op het rondetafelgesprek, eens in de zoveel tijd. De heer Rowaan (GL) zegt dat het zonder formalisering moeilijk wordt de samenwerking op te zoeken. In de drukte van alledag komt het er niet van om structureel zulke gesprekken in te richten. Als je het formaliseert ben je gebonden aan de regionale samenwerking in een formele structuur en dan zit in de structuur formeel ingebakken dat er regelmatig een gesprek is met de adviesraad. De heer Sandoval Garcia (CDA) zegt het niet meer te kunnen volgen. Hier wordt de governance structuur van de GR besproken. Nu komt er een voorstel voor een adviesraad die in gesprek gaat met jeugdigen, maar niet met de mensen die deelnemen in die governance structuur. Is dit dan een los staand instituut? De heer Rowaan (GL) antwoordt dat het goed is veel eigenaarschap bij de adviesraad zelf neer te leggen, met wie je in gesprek wilt. Dat zou heel goed een programmamanager kunnen zijn, een ambtenaar of een directeur. Dan is het ook interessant om mensen uit de uitvoering te horen om dat tegen elkaar af te wegen. Het is zeker goed om daar ook het gesprek mee te voeren. De heer Sandoval Garcia (CDA) vraagt zich af of dit dan bij deze GR behandeld moet worden. Misschien zou er een initiatiefvoorstel gedaan kunnen worden om dit te formaliseren. De heer Rowaan (GL) antwoordt dat dat ook zou kunnen.

Maar op dit moment wordt die governance opnieuw ingericht, dus dit is een mooi moment om erover te beginnen. Misschien zijn we te laat als we er mee wachten.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

15

Mevrouw Voorwald (VVD) zegt het idee goed te begrijpen. Het is ingewikkeld om veranderingen door te voeren in de regio omdat je daarvoor alle raden in de regio nodig hebt. Er is eens in de zoveel tijd een bijeenkomst in de regio waarop iedereen samen komt. Dan kan er ook gesproken worden over de jeugdzorg. Misschien kan dat wat meer geïnstitutionaliseerd worden? Is dat wat GL zoekt? Daarnaast roept ze op om dat op een ander moment te bespreken, omdat het niet thuishoort bij de GR. Mevrouw Halilović (D66) vraagt zich af of dit idee al elders ten uitvoer is gebracht. Ze ziet het niet zitten om een formele adviesraad in het leven te roepen. Wel zouden er vaker gesprekken zoals eerder kunnen plaatsvinden. De heer Rowaan (GL) zegt niet te weten of dit idee al eerder is uitgevoerd. Wethouder Damen probeert zich voor te stellen hoe het in zijn werk zou gaan. Er is een adviesraad die onderdeel vormt van de nieuwe wet- en regelgeving op de GR. U wilt dan een advies geven naar aanleiding van de gesprekken. Als het een formeel onderdeel is van de governance van de GR, dan moet het een adviesraad van de dertien gemeenten zijn. Het is de vraag wat er opgetuigd wordt met zo’n formele adviesraad. Wat voor advies komt daar uit en komt dat advies op de juiste plek? Het is de vraag of daarmee het juiste doel wordt bereikt.

Vijf gemeenten voor een GR van dertien gemeenten: dan wordt het nooit een formeel onderdeel van de GR structuur. De heer Rowaan (GL) constateert dat hij dit niet in meerderheid door de raad zal krijgen. De tips om de huidige overleggen iets meer te formaliseren neemt hij mee. Hij trekt het voorstel in en gaat nadenken over een andere manier. Sluiting De voorzitter stelt vast dat met de heldere conclusie van de heer Rowaan alle punten zijn behandeld en sluit de vergadering.

Commissie O&S d.d. 21 september 2021

16