200149 Bijlage 10. Ontwerpverantwoording DO Houtkwartier-Oost
Tekst van het document
Houtkwartier - Oost: Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat Ontwerptoelichting Herinrichting openbare ruimte
November 2020
Colofon Opdrachtgever: Gemeente Leiden Vervaardiging: Gemeente Leiden Visualisaties/beeldmateriaal: Gemeente Leiden, beelden BKP Houtkwartier - DeZwarteHond Datum: November 2020 Behorende bij: Definitief ontwerp Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat en Van Swietenstraat (Houtkwartier-Oost) Status: Definitief
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
2
Voorwoord Voor u ligt het boekje ‘Nota van Uitgangspunten’ voor het project “Houtkwartier - Oost, herinrichting openbare ruimte” waarin de ontwerp- en beleidsuitgangspunten zijn geformuleerd die de basis vormen voor het schets-, voorlopig- en definitief ontwerp. Deze NVU wordt samen met het bijbehorende schetsontwerp als kaderbesluit aan de raad ter vaststelling aangeboden en dient na vaststelling als start van de ontwerp- en voorbereidingsfase. Het aanleggen van een apart hemelwaterrriool biedt meekoppelkansen voor andere opgaves zoals het vervangen van de verharding, klimaatadaptieve bovengrondse inrichting en het vergroten van de biodiversiteit. Door deze opgaves onderling af te stemmen en waar mogelijk integraal uit te voeren, wordt werk met werk gemaakt, worden kosten bespaard en investeringen zo efficiënt mogelijk ingezet. Daarnaast wordt de omgevingshinder beperkt omdat de weg maar één keer open gaat.
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
3
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
4
1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
iNLEIDING Aanleiding Scope Doel van het project Doel van de Nota van Uitgangspunten Participatie
2. KADERS 2.1 Algemeen overzicht beleidskaders 2.2 Uitgelichte kaders 2.2.1 Handboek kwaliteit openbare ruimte 2.2.2 Groene Kaart Leiden, Boomverordening 2015 2.2.3 Beeldkwaliteitsplan Houtkwartier 2012
3. aNALYSE 3.1 Historische context 3.2 Ruimtelijke analyse 3.2.1 Hoofdstructuur 3.2.2 Functies 3.2.3 Toekomstige ontwikkelingen 3.2.4 Eigendommen 3.2.5 Verkeer (verkeerstructuur, parkeren, laadpalen) 3.2.6 Groenstructuur 3.2.7 Biodiversiteit 3.2.8 Materialisering 3.2.9 Verlichting 3.2.10 Afvalinzameling en afvalbakken 3.2.11 Overig meubilair 3.2.12 Molens
3. 3 Klimaatadaptatie 3.3.1 Water (droogte en overstroming) 3.3.2 Hitte
7 7 7 7 7 7 8 8 8 8 9 11
18 18 20 20 26 26 27 28 34 37 38 39 39 40 40
4. definitief ontwerp 4.1 Uitgangspunten ruimtelijke analyse 4.2 Gewijzigde uitgangspunten BKP Houtkwartier 4.3 Van Voorlopig ontwerp naar Definitief ontwerp 4.4 Groenstructuur (bomen, onderbeplanting) 4.5 Verkeer (verkeerstructuur, parkeren, laadpalen) 4.6 Verlichting 4.7 Afvalinzameling en afvalbakken 4.8 Afwatering 4.9 Riolering 4.10 Grondwater 4.11 Klimaatadaptatie 4.12 Ruimtereservering energietransitie 4.13 Overige kabels en leidingen 4.14 Nutsvoorzieningen 4.15 Materialisering
45 45 46 48 60 70 74 77 79 84 84 85 86 86 86 88
Bijlage 1: Ontwerptekeningen, profielen en details
92
41 43 44
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
5
r ië Ma
Sw i
et en str
Bo
t aa
er
an ela v a ha
aa t
Bo
erh aa ve
M
laa n
ar ië
np o
el st
ra at
va n
o np
tr els
Plangebied
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
6
1. Inleiding 1.1 Aanleiding
1.3 Doel van het project
1.4 Doel van de Nota van Uitgangspunten
In het Houtkwartier Oost (Mariënpoelstraat, Boerhaavelaan en de Van Swietenstraat) wordt een hemelwaterriolering (HWA) aangelegd. Deze riolering zorgt ervoor dat het regenwater direct kan worden afgevoerd op het oppervlaktewater. De aanleg van het HWA is een goede aanleiding om in de openbare ruimte een kwaliteitslag te maken. De rijbanen, de straten, trottoirs en het groen kunnen worden opgeknapt.
Herinrichten van de Mariënpoelstraat, Boerhaavelaan en de Van Swietenstraat conform het Handboek Openbare Ruimte Leiden en de wegencategorisering (Mobiliteitsnota gemeente Leiden).
In deze Nota van Uitgangspunten (NvU) wordt beschreven op welke manier er invulling wordt gegeven aan de opgave. Op basis van de ruimtelijke analyse en de aanwezige beleidskaders worden de kansen en randvoorwaarden voor het projectgebied inzichtelijk gemaakt. De uitgangspunten en randvoorwaarden dienen als basis voor de verdere uitwerking van het ontwerp.
1.2 Scope Het projectgebied is de Mariënpoelstraat, Boerhaavelaan en de Van Swietenstraat. De herinrichting van de openbare ruimte wordt binnen het projectgebied, waar mogelijk, gecombineerd met klimaatbestendige oplossingen.
Het resultaat van het project is een duurzame en toekomstgerichte inrichting door klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte; • Afkoppelen regenwater door middel van een hemelwaterriool; • Ondergrondse ruimtereservering voor een toekomstig stadsverwarmingsnet; • Vergroten biodiversiteit; • Vergroenen straatbeeld; • Hitte, droogte en reguleren van de grondwaterstand (verbeteren grondwaterbeheersing);
1.5 Participatie De ontwerpen worden voorgelegd aan en besproken met de betrokken stakeholders (scholen, omwonenden en de wijkvereniging). In iedere fase van het ontwerp is aan de bewoners het concept ontwerp voorgelegd en de bevindingen teruggekoppeld.
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
7
2. Kaders 2.1 Algemeen overzicht beleidskaders De gemeente Leiden heeft een breed scala aan kaders vastgesteld die van invloed zijn op het het project. Deze vigerende beleidsdocumenten, vastgestelde kaders, visies, afspraken en beheerplannen zijn van toepassing op dit project. In het bijzonder zijn de onderstaande documenten van toepassing op de voorbereiding en realisatie van het project; • Handboek kwaliteit openbare ruimte • Kadernota kwaliteit openbare ruimte • Visie ruimte voor de stad • Structuurvisie Leiden 2025 • Bestemmingsplan Leiden Noordwest • Groene Hoofdstructuur 2018, Bomenverordening 2015 en de daarmee samenhangende Groene Kaart 2016 • Beleidsplan openbare verlichting 2013 • Warmtevisie Leiden 2017 • Duurzaamheidsagenda 2016-2020 • Beheerplan wegen 2017-2021 • Beeldkwaliteitsplan (BKP) Houtkwartier Leiden, 2012 • Beleidsakkoord College 2018-2022 "Samen maken we de Stad" • Kadernota 2019-2022 • Uitvoeringsprogramma 2020-2030 ‘Leiden biodivers en klimaatbestendig, Samen maken we Leiden Groener!’ • Mobiliteitsnota Leiden Duurzaam Bereikbaar • Parkeervisie Leiden 2020-2030
2.2 Uitgelichte kaders In het BKP Houtkwartier zijn uitgangspunten opgesteld met betrekking tot de openbare ruimte. Omdat een aantal van deze uitgangspunten door verschillende ontwikkelingen niet meer inpasbaar zijn wordt er bij het BKP wat uitgebreider stilgestaan. In het hoofdstuk 5 worden de voorgestelde herzieningen benoemd.
2.2.1 Handboek Kwaliteit Openbare ruimte Alle verharding in het openbaar gebied dient, conform het Handboek kwaliteit openbare ruimte, heringericht te worden en vervangen te worden. De klimaatadaptieve inrichting is nog geen vastgesteld onderdeel van het handboek en kan ervan afwijken. Eeventuele afwijkingen ten opzichte van het handboek zullen specifiek worden benoemd. Het handboek blijft wel de basis voor het ontwerp.
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
8
2.2.2 Bomenverordening 2015 met de Groene Kaart Leiden De Bomenverordening 2015 met het bijbehorende uitlegdocument en de Groene kaart regelen de vergunningsplicht en bescherming van bomen en houtopstanden in Leiden. Op de Groene kaart zijn de beschermde bomen, houtstructuren en gebieden aangegeven. Voor het eventueel kappen of verplanten van bomen benoemd op de Groene kaart is een omgevingsvergunning benodigd. Monumentale boom: Boerhaavelaan (t.h.v. nr 55) Populier, Populus canadensis Boomstructuur: Boerhaavelaan-west Boomstructuur in molenbiotoop: Boerhaavelaan-oost
Molenbiotopen: Bomen in de gearceerde zone van de molenbiotoop met een straal van 100 tot 400 meter kennen de bescherming van de Groene Kaart echter als bomen een negatieve invloed op de windvang van de molen heeft dan zullen deze bij het einde van de levensduur niet worden vervangen. Bomen die deel uitmaken van een boomstructuur of boomgebied, staan niet als afzonderlijke bomen op de kaart. Bomen vallen onder de bescherming van een boomstructuur als deze onderdeel zijn van een lijnvormige, ecologische of ruimtelijke functionele eenheid van bomen, in midden- en/of zijbermen van een weg.
Algemeen kapvergunningen: Een omgevingsvergunning is nodig als: • het om een individuele, op de Groene Kaart aangewezen boom gaat • de boom is opgenomen op de Groene Kaart in een boomstructuur of boomgebied en een stamomtrek heeft van meer dan 30 centimeter. Dit is gemeten op 130 centimeter boven het maaiveld. • De boom in openbaar toegankelijk gebied staat, niet op de Groene Kaart voorkomt en een stamomtrek heeft van meer dan 45 centimeter. • Dit is gemeten op 130 centimeter boven het maaiveld.
Op de kaart zijn ook de molenbiotopen en hoogspanningstracés aangegeven. De gearceerde zones kennen de bescherming van de Groene Kaart echter als bomen een negatieve invloed op de windvang van de molen heeft dan zal deze bij overlijden niet worden herplaatst. Bomen die door groei of standplaats een gevaar vormen voor de veiligheid op en rond een hoogspanningstracé vallen niet onder de bescherming van de Groene Kaart.
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
9
Groene Kaart Leiden
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
10
2.2.3 Beeldkwaliteitsplan Houtkwartier 2012 (Overzicht uitgangspunten met betrekking tot de herinrichting van de openbare ruimte. Volledige BKP Houtkwartier wordt als bijlage toegevoegd). De openbare ruimte zal in lijn met het Beeldkwaliteitplan (BKP) worden vormgegeven. Niet alle uitgangspunten uit het BKP kunnen echter 1:1 worden overgenomen. In paragraaf 4.2.1 wordt beschreven hoe wordt afgeweken van het BKP. Het Beeldkwaliteitsplan voor het Houtkwartier is een ontwikkelstrategie, waarbij nieuwe functies op een passende, kwalitatieve wijze kunnen worden toegevoegd en bestaande functies in hun eigen tempo kunnen worden getransformeerd. Deze ruimte voor nieuwe ontwikkelingen vraagt om een heldere en leesbare structuur waarbinnen de onderdelen op een logische wijze worden geordend. Daarom is een stevig raamwerk van openbare ruimtes vastgelegd dat de ruimtelijke samenhang en continuïteit waarborgt. Het openbaar raamwerk van het Houtkwartier bestaat uit een aantal parallelle lijnen met een eigen karakter: de Boerhaavelaan,de Mariënpoelstraat en de Kagerstraat. Deze bestaande structuur van de wijk wordt gehandhaafd en versterkt. Aan deze bestaande structuur wordt een nieuwe lijn toegevoegd, de Groene Ruggengraat. De Groene Ruggengraat vormt een verbinding vanuit de wijk naar de Leidse Hout.
Een aantal informele verbindingen tussen de verschillende lijnen van het openbare raamwerk zorgen voor een fijnmazige structuur binnen het Houtkwartier. De kwalitatieve karakteristieken van het te behouden deel zijn vertaald naar regels voor de nieuwe ontwikkelingen. De 7 principes van het Houtkwartier BKP Dit heeft geleid tot de definitie van de volgende 7 algemene principes van het Houtkwartier, waaraan alle nieuwe ontwikkelingen moeten voldoen: 1. Voordeuren zijn gericht op de openbare ruimte 2. Bewonersparkeren vindt plaats aan het oog onttrokken op uitgeefbaar gebied, niet in de openbare ruimte 3. Woningen hebben een voortuin, overige gebouwen een groene voorzone 4. Materialisatie van de bebouwing is in baksteen 5. Bebouwing heeft een continu karakter met variatie. Binnen de architectonische eenheden wordt variatie aangebracht waardoor schaalverkleining ontstaat 6. Verbijzonderingen op de hoeken, die zijn georiënteerd op beide zijden 7. Kwalitatieve verbijzonderingen in hoogte op 3 specifieke plekken
Stevig raamwerk openbare ruimte als kader waarbinnnen ontwikkelingen plaatsvinden (BKP Houtkwartier)
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
11
De principes 2 en 3 hebben betrekking op de openbare ruimte. • Bestaande structuren handhaven en versterken (oost-west) • Toevoegen nieuwe groene structuur (noord-zuid) Karakteristieken openbare ruimte Naast deze 7 algemene principes zijn voor elke straat de specifieke karakteristieken van de openbare ruimte en de bebouwing vastgelegd. Deze regels per straat uit het het ruimtelijk raamwerk vullen de algemene principes aan.
Specifieke regels per straat (BKP Houtkwartier)
12
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Openbare ruimte - Boerhaavelaan (vervolg BKP Houtkwartier) Dé karakteristiek van de Boerhaavelaan is de groene middenberm. Met de ontwikkeling van Stichting Boerhaave ontstaat er ruimte om het karakter van de Boerhaavelaan door te zetten tot aan De Vlieger. De straat krijgt in het BKP ter hoogte van het eigendom van Stichting Boerhaave ook een groene middenberm van minimaal 7 meter breed, waarin bomen van verschillende groottes kunnen groeien. Ook de gescheiden rijbanen, trottoirs met bomen en langsparkeren aan de zijde van de trottoirs wordt doorgezet in het nieuwe deel. Op langere termijn kan mogelijk de brede middenberm helemaal doorgetrokken worden tot aan de Zweilandlaan.
Principe openbare ruinte: voortzetten van profiel met groene middenberm met bomen (BKP Houtkwartier)
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
13
(BKP Houtkwartier)
14
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
(BKP Houtkwartier)
Openbare ruimte - Mariënpoelstraat (vervolg BKP Houtkwartier) De Poelwetering vormt de identiteit van de Mariënpoelstraat. In de huidige situatie is slechts één oever van de Poelwetering openbaar toegankelijk, de ontwikkeling van de Agneslocatie maakt het mogelijk om beide oevers openbaar te maken. Het water krijgt aan de zijde van het voetpad een natuurvriendelijke oever. Naast de voordelen die dit heeft voor flora en fauna, draagt dit ook bij aan het oplossen van de wateropgave. Gezonde bestaande bomen worden waar mogelijk behouden, zij versterken het lommerrijke karkater van de Poelwetering. Binnen de eerste 100 meter van de molenbiotoop is meer openheid gewenst. Dit kan door het (op termijn) vervangen van bestaand hoog opgaand groen door bijvoorbeeld lage knotwilgen. Bij het opstellen van de inrichtingsplannen voor de openbare ruimte kan precies bepaald worden welke maatregelen getroffen kunnen worden voor een verbeterde windvang. De Mariënpoelstraat is een 2-richtingsverkeer erftoegangsweg met aan 1 zijde langsparkeren. De bomen in het trottoir worden behouden.
Principe openbare ruinte: voortzetten van profiel met groene middenberm met bomen (BKP Houtkwartier)
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
15
(BKP Houtkwartier)
16
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
(BKP Houtkwartier)
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
17
3. Analyse 3.1 Historische context Het Houtkwartier dankt haar naam aan het volkspark Leidse Hout waar de wijk aan grenst. De Rijnsburgerweg, die net buiten het plangebied ligt, is een belangrijke historische uitvalsweg met lintbebouwing. De weg was een belangrijke verbinding van Leiden met de Abdij van Rijnsburg en verder langs de duinen richting Haarlem. Vanaf ca. 1890 wordt het Houtkwartier haaks op het lint gebouwd. Het stratenpatroon volgt de oorspronkelijke richtingen van het onderliggende landschap. De Boerhaavelaan en de Mariënpoelstraat zijn de belangrijkste lange lijnen binnen het plangebied. Het statige profiel van de Boerhaavelaan als onderdeel van het Uitbreidingsplan van 1907 is van cultuurhistorische waarde.
Boerhaavelaan 1955 (bron: Erfgoed Leiden en Omstreken)
Boerhaavelaan 1950 (bron: Erfgoed Leiden en Omstreken)
Het Houtkwartier bestaat uit een vooroorlogs en een naoorlogs deel. Deze tweedeling is ook goed te herkennen in de ruimtelijke opzet van de wijk. Het vooroorlogse deel bestaat uit een structuur van gesloten bouwblokken met een duidelijke voorkant naar de straat en privétuinen op het binnenterrein. Het naoorlogse deel bestaat uit grotere gebouwcomplexen in het groen. Het groen heeft een meer collectief karakter en er is meer variatie in hoogteopbouw van de gebouwen. Verspreid over het Houtkwartier liggen een aantal schoolgebouwen aan de Mariënpoelstraat, van Swietenlaan en Boerhaavelaan. Verschillende gebouwen in het naoorlogse deel van de wijk worden, of zijn recentelijk, vervangen voor nieuwbouw waarbij rekening wordt gehouden met de bestaande structuur van de wijk.
18
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Boerhaavelaan 1959 (bron: Erfgoed Leiden en Omstreken)
Mariënpoelstraat 1980 (bron: Erfgoed Leiden en Omstreken)
ca. 1900
1945
1954
1966
1976
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
19
3.2 Ruimtelijke analyse 3.2.1 Hoofdstructuur Het plangebied is onderdeel van de wijk Houtkwartier. Het Houtkwartier ligt aan de noordkant van Leiden. De wijk is ingeklemd tussen het spoor aan de zuidzijde, de Rijnsburgerweg aan de westzijde, de Zweilandlaan aan oostzijde en het park Leidse Hout aan de noordzijde. De watergang Poelwetering snijdt de wijk in twee delen.
Leidse Hout
eil Zw d an n laa
De structuur van de bebouwing varieert. Ook de wijze waarop de bebouwing aansluit op de openbare ruimte verschilt rondom het plangebied. Deze variatie is terug te voeren naar de verschillende periodes waarin de wijk is gebouwd.
Po
r rge sbu Rijn
Het westelijke deel van de Boerhaavelaan (gezien vanaf de Rijnsburgerweg, tot aan de van Swietenstraat) is ruimer, weidser en groener vormgegeven dan het oostelijke deel richting de Zweilandlaan. De woningen zijn geörienteerd op de straat. De overgang tussen openbaar en privé (de gemetselde muurtjes) was integraal onderdeel van het stedenbouwkundig plan. Hierdoor ontstond er eenheid in de straat. Dit deel van de Boerhaavelaan wordt gekenmerkt door de groene middenberm met een informele boomstructuur en de begeleidende laanbeplanting aan weerszijden van het profiel. De privé tuinen en de hagen dragen bij aan het groene karakter van de straat.
er et w l e
g we Leiden Centraal Hoofdstructuur
20
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
ing
Langs het oostelijke deel van de Boerhaavelaan, vanaf de van Swietenstraat, bevinden zich voornamelijk grotere bouwvolumes. Niet alle bebouwing is geörienteerd op de Boerhaavelaan (bv. de portiekflats aan de zuidzijde van de Boerhaavelaan). De gebouwen staan 'los' in het groen waardoor ook dit deel van de Boerhaavelaan een redelijk groen karakter heeft. Het wooncomplex Boerhaave ligt rondom een grote collectieve binnentuin.
Sw i
et en str
els
Bo
er
t os
-o an a l ve aa
t os
h
aa t
laa n-
ar ië
we s
t
np o
el st
ra at -
w es
t
va n
Bo
erh aa ve
M
Ook in de Mariënpoelstraat is er halverwege de ruimtelijke lijn een verandering in de profielopbouw en de bebouwingsstructuur zichtbaar. Dit is vooral te herleiden aan de verschillende bouwperiodes, de oriëntatie van de bebouwing en de ligging van de watergang. Het westelijke deel van de Mariënpoelstraat (tot aan de van Swietenlaan) heeft aan twee zijden bebouwing, het oostelijke deel grenst aan één zijde aan de Poelwetering. De Poelwetering met zjin groene oever(s) draagt bij aan het groene karakter van de wijk.
r Ma
po ië n
o ta a tr
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
21
22
Boerhaavelaan- west
Boerhaavelaan- west
Boerhaavelaan - oost
Boerhaavelaan - oost
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Boerhaavelaan - west
Poelwetering
Mariënpoelstraat - oost
Mariënpoelstraat - west
Mariënpoelstraat - west
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
23
Profiel Boerhaavelaan (-west)
Profiel Van Swietenstraat
24
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Profiel Mariënpoelstraat - oost
Profiel Mariënpoelstraat - west
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
25
3.2.2 Functies De hoofdfunctie binnen het projectgebied is wonen. De woningvoorraad bestaan uit eengezinswoningen en appartementen. Opvallend is het aantal scholen in het gebied. Op de kruising van de Boerhaavelaan en de Zweilandlaan zijn twee scholen gevestigd; de Vlieger en het Waterland. Op de hoek van de Boerhaavelaan- van Swietenstraat staat de nieuwbouw van het Beroepscollege Leystede. In het westelijke deel van de Mariënpoelstraat is het Bonaventura College gevestigd. In het projectgebied is ook een kinderdagverblijf (Tomtiedom ) gehuisvest.
Complex Boerhaave
Leystede (onderwijs)
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
tr a at
Sw
iet en s tr
Het Waterland (onderwijs) aa t
ar ië
np o
els
Kinderdagverblijf Tomtiedom
Bo
erh aa ve
laa n
M Functies en (toekomstige) ontwikkelingen
26
va n
Bonaventuracollege (onderwijs)
3.2.3 (Toekomstige) ontwikkelingen Binnen het projectgebied worden verschillende nieuwbouwplannen gerealiseerd. De bouw van het Complex Boerhaave, een bouwplan van met appartementen, gestart. Dit bouwplan grenst zowel aan de Boerhaavelaan als de Mariënpoelstraat. Een deel van de nieuwbouw is reeds opgeleverd. Over de mogelijke ontwikkelingen op de Connexxion-locatie is ten tijde van het opstellen van dit document nog geen duidelijkheid.
De Vlieger (onderwijs)
Connexxion locatie
3.2.4 Eigendommen De overgang tussen openbaar en privé-terrein wordt over het algemeen gevormd door een natuurlijke grens zoals een erfascheiding (tuinmuur, haag). Op een aantal locaties in de Boerhaavelaan, ter hoogte van de scholen Het Waterland en De Vlieger en het kinderdagverblijf Tomtiedom is deze overgang niet gekoppeld aan een aanwezige natuurlijke grens. De overgang tussen openbaar gebied en privaat-terrein is door verschillen in materialisering en bestratingsverbanden zichtbaar gemaakt.
Eigendommen
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
27
3.2.5 Verkeer (verkeerstructuur, parkeren, laadpalen) Masterplan Verkeer Houtkwartier Er wordt samen met de wijk een Masterplan Verkeer Houtkwartier opgesteld. In dit Masterplan wordt voor de lange termijn vastgesteld hoe het verkeer in de wijk circuleert, hoe de wegen gecategoriseerd zijn en hoe de verkeersveiligheid verbeterd wordt, rekening houdend met alle ontwikkelingen in en om de wijk. Ten tijde van het opstellen van dit document is het masterplan nog niet vastgesteld.
Verkeersstructuur Het Houtkwartier wordt ontsloten via de Rijnsburgerweg en Houtlaan en de Zweilandlaan. De Rijnsburgerweg is een gebiedsontsluitingsweg, de Zweilandlaan en de Houtlaan een wijkontsluitingsweg. De wegen binnen de wijk vallen binnen de categorie erftoegangsweg. Ook de Boerhaavelaan, van Swietenstraat en Mariënpoelstraat vallen binnen deze categorie*. Voor de erftoegangswegen geldt een maximale snelheid van 30 km/u. Een uitzondering hierop is de Mariënpoelstraat-west. Een deel van deze straat is ingericht als 'woonerf'**. In een 'woonerf' geldt een maximale snelheid van 15km/u. Fietsverkeer en gemotoriseerd verkeer vindt gemengd plaats. Op de Mariënpoelstraat-west is een knip voor autoverkeer aangebracht. Zowel vanaf de Rijnsburgerweg als de Van Swietenstraat is het mogelijk de Mariënpoelstraat in te rijden.
28
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Om de gewenste snelheid van het gemotoriseerde verkeer af te dwingen, is gebruikgemaakt van snelheidsremmers in de vorm van kruispuntplateaus en drempels.
Verkeersstructuur
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
29
Schoolomgeving Opvallend is het aantal scholen in het gebied. Op de kruising van de Boerhaavelaan en de Zweilandlaan zijn twee scholen gevestigd; de Vlieger en het Waterland. Op de hoek van de Boerhaavelaan- van Swietenstraat is het beroepscollege Leystede gevestigd. In het westelijke deel van de Mariënpoelstraat is het Bonaventura College gevestigd. Bij zowel De Vlieger als het Leystede worden leerlingen gebracht en gehaald met busjes. T.h.v. school De Vlieger is in de huidige situatie een 'laad en loszone' aanwezig. Ook is de zone voor deze school ingericht als 'Schoolzone'***. *** Inrichting Schoolzone: • Snelheidsremmende maatregelen: drempels • Bebording • Belijning met de aanduiding 'Schoolzone'
Parkeren (auto) Het Houtkwartier bevindt zich in betaald- parkeerzone B2. Langs het trottoir vindt aan weerszijden van de Boerhaavelaan 'parkeren langs de band' plaats. Op een aantal plekken wordt in informele parkeerhavens langsgeparkeerd. Over het algemeen is er geen parkeervakmarkering aanwezig. Het parkeren bij de portiekflats aan de Boerhaavelaan wordt opgelost in groengebieden tussen de portiekflats. In de groene zone zijn formele haakse parkeervakken ingepast. De maatvoering van de parkeervakken voldoet niet het HKOR. In de plint van de flats zijn enkele garages aanwezig.
Schoolzone t.h.v. school 'De Vlieger'
Op de Van Swietenlaan zijn formele haakse parkeervakken gesitueerd. Éen van deze vakken is bestemd voor Autodate (deelauto). In de Mariënpoelstraat zijn verschillende parkeeroplossingen terug te vinden. In het westelijke deel van de Mariënpoelstraat zijn zowel haakse als langsparkeervakken ingepast. In het oostelijke deel van de Mariënpoelstraat wordt deel op de rijbaan (informeel) en op eigen terrein geparkeerd. Op een aantal locaties wordt er ook op eigen terrein geparkeerd en zijn er inpandige garages aanwezig. Ten behoeve van de bereikbaarheid van deze locaties zijn er kruizen op en in de bestrating aangebracht. Ter plaatse van deze inritten is de trottoirband verlaagd. Informeel parkeren langs de rijbaan, Mariënpoelstraat - oost
30
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
In de huidige situatie zijn er binnen het projectgebied 344* parkeerplaatsen aanwezig. Op het drukste moment (donderdagochtend) is 64% bezet. De bezetting in de avond/nacht (bewonersparkeren) is 36%. De hoogste parkeerdruk is nabij de Rijnsburgerweg en de rondom de Zweilandlaan.
Aantallen parkeren* Boerhaavelaan: 213 pp Oost 39 pp West 88 pp Portiekflats 86 pp Van Swietenstraat:
30 pp
Mariënpoelstraat: 101 pp Oost 31 pp West 70 pp Totaal
344 pp
* Deze aantallen zijn gebaseerd op parkeerlengtes. (Bron: Parkeertelling Houtkwartier Gemeente Leiden 2020)
Parkeerdrukmeting 2020
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
31
Parkeren
32
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Bijzondere parkeerplaatsen In totaal zijn er 15 bijzondere parkeerplaatsen in het projectgebied aanwezig. Zoals eerder benoemd is er op de van Swietenstraat één Autodate aanwezig. In het projectgebied zijn er 3 mindervalide-parkeerplaatsen aanwezig; 2 miva-plekken in de Boerhaavelaan waarvan één op kenteken en één algemene plek, 1 algemene miva-plek op de Mariënpoelstraat. Op de Mariënpoelstraat zijn twee parkeerplaatsen gereserveerd voor elektrische auto's. Ter hoogte van basisschool de Vlieger en kinderdagverblijf Tomtiedom is een kiss & ride en een laad-loszone aanwezig. Fietsers Door de vele scholen in de omgeving vallen de drie straten, binnen het plangebied, onder de noemer hoofdfietsroute scholen. In het nog vast te stellen kader Fietsbeleid 2020 worden voor deze straten geen aanvullende maatregelen voorgeschreven (geen vrijliggende fietspaden of fietsstraten).
Fietsparkeren In de huidige situatie zijn weinig fietsparkeervoorzieningen aanwezig. Het stallen van fietsen door bewoners wordt veelal inpading of op eigen terrein opgelost. Op de Boerhaavelaan-west zijn aan een aantal gevels fietsklemmen aangebracht. Waar een voortuin aanwezig is worden de fietsen in de voortuin gestald. Een aantal voortuinen zijn ingericht als een 'fietsenstalling'. Aan de voorzijde van de portiekflats zijn fietsparkeervoorzieningen in de vorm van Clips en Triangels geplaatst. In het plangebied is het aantal fietsparkeervoorzieningen, met name voor bezoekers, gering.
Fietsparkeren op eigen terrein
Fietsparkeervoorzieningen portiekflats Boerhaavelaan
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
33
3.2.6 Groenstructuur Het Houtkwartier is een wijk met een groen karakter. De wijk wordt omringd door sterke groenstructuren waaronder het Leidse Hout en de Rijnsburgerweg. Binnen/grenzend aan het plangebied zijn verschillende karakteristieke groene elementen aanwezig: • De groene middenberm van de Boerhaavelaan, een beeldbepalende en karakteristieke structuur binnen het plangebied. De middenberm is opgebouwd uit een gazon met een sortiment van verschillende 2e en 1e grootte bomen. De bomen zijn in een informeel en speels ritme in de middenberm geplaatst. Één boom, ter hoogte van de kruising Boerhaavelaan- van Swietenstraat is aangewezen als 'Monumentale boom'. • De Poelwetering met de groene oever (gazon) met fraaie grote bomen. De inrichting van het groen is weinig gedifferentieerd, het bestaat voornamelijk uit gras en bomen.
Groene hoofdstructuur Leiden met de wijk en projectgebied aangeduid
In het projectgebied levert het private groen een grote bijdrage aan het groene karakter van de openbare ruimte: • De groene velden rondom de portiekflats aan de Boerhaavelaan (bomen gecombineerd met onderbeplanting) • Groene inrichting van de ruimte rondom de bestaande en nieuwe schoolgebouwen • De groene erfafscheidingen en de tuinen.
Groene middenberm
34
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Groene velden portiekflats (portiekflats)
Groenstructuur
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
35
De boominventarisatie laat zijn dat er in het projectgebied een grote verscheidenheid van bomen te vinden is. Binnen het plangebied is een verzameling van 1e, 2e en 3e grootte bomen toegepast. In totaal zijn er ca. 14 verschillende soorten bomen toegepast (binnen de projectgrens).
Boomsoorten
36
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
3.2.7 Biodiversiteit Vier indicatoren bepalen de biodiversiteit van een gebied: 1.
2.
3. 4.
Bosgemeenschap en structuurvariatie: komen geografisch gebonden soorten voor in het gebied en is de opbouw van de beplanting structuurrijk. Gradiënten en watergebonden indicatoren: water en hoogteverschillen verhogen de biodiversiteit. Indicatoren planten: is er tijdens het groeiseizoen voldoende voedsel voor de fauna. Indicatoren schuilplekken en verplaatsingsmogelijkheden: zijn er voldoende schuilplekken en kunnen dieren zich vrij verplaatsen.
Een scan volgens de meetlat biodiversiteit in de praktijk laat het volgende zien: •
De Marienpoelstraat is het enige gedeelte in het gebied met watergebonden indicatoren. • Er zijn weinig streekeigen heester- en boomsoorten. • De meeste schuilmogelijkheden bevinden zich in de voortuinen. • Er zijn weinig tot geen kruidenrijke vegetaties. Wat betreft het voorkomen van bedreigde en zeldzame soorten wordt nog een quickscan uitgevoerd.
37
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Mariënpoelstraat
3.2.8 Materialisering De bestaande verharding in de Boerhaavelaan, van Swietenstraat en Mariënpoelstraat bestaat voornamelijk uit: • Trottoir: trottoirtegels 30x30, grijs met en zonder afstrooilaag. Halfsteensverband (bestratingsrichting evenwijdig aan trottoirband) • Trottoirbanden: TBB 13/15x25 met deklaag • Rijbaan: BSS, dikformaat. Diverse kleuren. Keperverband • In de Mariënpoelstraat-west liggen in het woonerf witte betontegels • Parkeervakken: BSS, dikformaat. Diverse kleuren. Keper- en elleboogverband • Boomspiegels: diverse uitvoeringen van betonnen boomkransen • Fietsparkeervoorzieningen: Clips, Triangels en muurbeugels. Gegalvaniseerd.
Fietsparkeervoorzieningen - Clip
Trottoir in 30x30 tegels - rijbaan in betonklinkers
Witte betontegels
Boomkransen
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
38
3.2.9 Verlichting Voor het Houtkwartier is van de huidige situatie een verlichtingsberekening opgesteld (0-meting). Hieruit blijkt dat de verlichting op dit moment (net) voldoet aan de ROVL-normen. In de Boerhaavelaan zijn de oude armaturen reeds vervangen door Led- armaturen. In de Mariënpoelstraat is een deel van de oude armaturen vervangen door Led. In de van Swietenstraat staan nog de oude GFK armaturen. In het plangebied zijn verschillende type en kleuren masten toegepast. De masthoogte op de Mariënpoelstraat en Van Swietenstraat is 4m en op de Boerhaavelaan 6m. De hoogte van de masten is gekoppeld aan de breedte van het profiel.
3.2.10 Afvalinzameling en afvalbakken Ondergrondse containers In de Boerhaavelaan-oost (inclusief zijstraten portiekflats) en op de kop van de Mariënpoelstraat-oost zijn ondergrondse containers aanwezig. Er staan zowel restafvalcontainers als containers voor glas, papier en textiel. Ten behoeve van de bouwwerkzaamheden op de Boerhaavelaan is de ondergrondse kledingcontainer vervangen door een bovengrondse container. Deze ondergrondse container zal na afronding van het bouwproject worden teruggeplaatst. Voor de nieuwbouw worden geen ondergrondse containers in de openbare ruimte geplaatst.
Lichtmast en armatuur Mariënpoelstraat en Van Swietenstraat
Minicontainers In de Boerhaavelaan-west en de Mariënpoelstraat wordt gebruikt gemaakt van mini-containers (GFT en restafval). Op de Boerhaavelaan-west zijn de opstelplaatsen in de middenberm gesitueerd. (Huisvuilophaaldienst maakt in 'tegengestelde' richting gebruik van de rijbanen vanwege het 'rechts ledigen'; rolcontainers staan in de middenberm. Aan de woningzijde is geen ruimte gereserveerd voor rolcontainers). Op de Mariënpoelstraat worden de containers langs de rijbaan aangeboden. Afvalbakken Verspreid over het plangebied staan verschillende soorten afvalbakken, zowel de 50L als de 140L. Lichtmast en armatuur Boerhaavelaan
39
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
3.2.11 Overig meubilair Voethekken Rondom de groene middenberm op de Boerhaavelaan zijn voethekken geplaatst. De voethekken zijn ingepast om foutief parkeren (en beschadiging van het groen en de bomen) in de middenberm tegen te gaan. De overgang tussen privaat en openbaar gebied t.h.v. de portiekflats is in een aantal gevallen ook aangeduid met een voethek. Deze herkwerken zijn geplaatst door de locale VvE.
3.2.12 Molens In de directe omgeving van het Houtkwartier staan twee molens: de Maredijkmolen en molen de Herder. Beide molenbiotopen vallen deels over het Houtkwartier. Bij aanplant of vervanging van bomen wordt rekening gehouden met de hoogte van ander groen en bebouwing. Geen aanplant van soorten die hoger worden dan bestaand groen of de bebouwing. Langs de Poelwetering/Mariënpoelstraat zijn de effecten bomen op de windvang van de Maredijkmolen het grootst.
Parkeerbetaalautomaten In het projectgebied staan 2 parkeerautomaten. Één op de Boerhaavelaan t.h.v. nummer 191 en één op de kruising Mariënpoelstraat-Van Swietenstraat.
100 m 200 m
100 m
300 m 200 m
Zitmeubilair In het gehele plangebied is geen zitmeubilair aanwezig.
400 m
300 m 400 m
Voethek
Molenbiotopen met het projectgebied aangeduid
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
40
3.3 Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie is het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan het actuele of verwachte klimaat en de effecten daarvan. Dit om de schade die gepaard kan gaan met klimaatverandering te beperken en de kansen die de klimaatverandering biedt te benutten.
klimaatverandering In Nederland leidt klimaatverandering tot hogere temperaturen, meer (extreme) neerslag, drogere zomers en een stijgende zeespiegel. Volgens de KNMI’14-klimaatscenario’s worden de zomers rond 2050 1 tot 2,3 °C warmer. In de winter neemt de gemiddelde neerslag tussen de 3 en 17 procent toe, terwijl de zeespiegel rond 2050 tussen de 15 tot 40 cm is gestegen. De veranderingen die merkbaar zijn: • het vaker voorkomen van zachte winters en hete zomers • neerslag en extreme neerslag in de winter nemen toe • de intensiteit van extreme neerslag in de zomer neemt toe • hagel en onweer wordt heviger • minder vaak mist • meer zonnestraling Extreem weer, zoals hittegolven en forse regen- en hagelbuien, zal steeds vaker voorkomen en tot meer schade en slachtoffers leiden dan voorheen het
41
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
geval was. De effecten van klimaatverandering moeten worden verkleind of ten minste beheersbaar blijven. In het projectgebied binnen het Houtkwartier gaat het vooral om schades en overlast van water en daarnaast ook om overlast van hitte.
Extreme buien Het gaat in een gemiddeld jaar niet eens zo veel meer regenen, maar vooral de intensiteit van buien neemt toe. Deze intensieve buien vallen met name in de zomer. In de herfst en winter regent het vooral langer. Als het hard regent dan komt er water op straat te staan, meestal van korte duur. Water op straat is in principe geen probleem; het tijdelijk bergen van water op straat is een oplossing voor de verwerking van (zware) buien. In extreme buien kan water op straat overgaan in wateroverlast en gevaar en/of schade veroorzaken. Hittegolven Het aantal zomerse dagen neemt toe en hittegolven zullen vaker voorkomen. In vergelijking met het buitengebied kan het in de stad ‘s nachts 3 tot 7° warmer worden. Daarom zijn inwoners van de stad kwetsbaarder voor hittestress. Ouderen, zieken, mensen met overgewicht, zwangere vrouwen en kleine kinderen zijn kwetsbaar. Onder andere door de hoeveelheid verhard oppervlakte kan de temperatuur in de stad oplopen en in de nacht niet afnemen. Mensen ervaren hittestress wanneer zij zijn blootgesteld aan een warme leefomgeving en met name in de nachtelijke uren (> 20°C).
Hittestress is minder tastbaar maar wel ernstiger dan wateroverlast, omdat het direct met gezondheid van mensen te maken heeft. De temperatuur in stenige straten kan wel zo’n 5-7° (verschil met temperatuur buiten de stad) oplopen. Stenen absorberen warmte en stralen deze warmte ‘s nachts weer uit. Bomen en planten in de wijk zijn door schaduw en verdamping erg van belang om het opwarmen van de straten te beperken en de nachtelijke koeling te bevorderen. Naast groen zijn ook factoren als materiaalsoorten, -kleuren en aanwezigheid van schaduw van invloed op de gevoelstemperatuur. De kaarten met het aantal warme nachten per jaar laat zien dat hier in stijging in te verwachten is.
Droogte Verdroging is het meest schadelijke gevolg van de klimaatverandering. Bij aanhoudende droogte zal de capillaire zone in de bodem steeds kleiner worden waardoor bomen en planten kunnen verdrogen, terwijl deze zo belangrijk zijn voor een wat koeler microklimaat in de straat. Bij aanhoudende droogte kan ook de grondwaterspiegel dalen met mogelijk ernstige gevolgen als bodemdaling en verdroging van de grond.
Wateroverlast
Aantal warme nachten per jaar 2020. Bron: Stresstest gemeente Leiden
Aantal warme nachten per jaar 2050. Bron: Stresstest gemeente Leiden
Verdroging
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
42
3.3.1 Water (overstroming en droogte) In het Houtkwartier is het riool niet berekend op zware buien, waardoor er water op straat kan blijven staan. In de Boerhaavelaan is er bergingscapaciteit op straat aanwezig doordat de rijbaan lager dan het trottoir ligt. In Mariënpoelstraat-west is er geen buffer op straat aanwezig, omdat het straatprofiel a niveau is. Binnen het projectgebied is er met name in de Boerhaavelaan-west en Mariënpoelstraat-west wateroverlast. Zowel in de voortuinen en achterpaden was er sprake van wateroverlast. De dorpels (en voortuinen) liggen lager dan het straatniveau. Ook de achterpaden liggen aanzienlijk lager. Wateroverlast. Bron: stresstest Leiden
Medio 2016 zijn er door de gemeente werkzaamheden uitgevoerd om de wateroverlast in de voortuinen te voorkomen/ beperken; in de twee straten zijn minipolders gecreërd waardoor de wateroverlast in de voortuinen niet meer/minder voorkomt. De achterpaden vallen binnen het private gebied, eventuele aanpassingen/ingrepen dienen door door de bewoners/eigenaren te worden uitgevoerd. Door een extern bureau (Royal Haskoning) is een rapport opgesteld waarin wordt aangegeven hoe de wateroverlast in de achterpaden kan worden opgelost. In de overige delen van de Boerhaavelaan en Mariënpoelstraat is de wateroverlast acceptabel.
Waterstress. Bron: stresstest Leiden
43
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
Funderingen van panden. Bron: Stresstest gemeente Leiden
Door extern bureau Acacia en Wareca wordt onderzoek gedaan naar de grondwaterproblematiek. Uit de eerste verkenning blijkt het volgende: De grondwaterstand schommelt tussen de -0.60 NAP en de -1.20 NAP. Bij droge periodes zijn de gevolgen op het maaiveld met name zichtbaar in de beplanting. Door de grondwaterstand en de hoogte van het maaiveld is het gebied gevoelig bij hoge grondwaterstanden, met name de achtertuinen. De bodem bestaat uit een zandlaag met daaronder een doorlopende dikke kleilaag. Dit betekent dat het infiltreren van overtollig regenwater niet over nauwelijks mogelijk is. Voor het projectgebied dient de ontwatering van de openbare ruimte mogelijk door drainage. Drainage kan ook worden ingezet voor het infiltreren van water (tijdens de droge periodes).
3.3.2 Hitte Het aantal zomerse dagen neemt toe en hittegolven zullen vaker voorkomen. 's Nachts kan de stad (het binnengebied minder snel afkoelen. Warme nachten beperken het comfort van de bewoners. Mensen ervaren hittestress wanneer zij zijn blootgesteld aan een warme leefomgeving en met name in de nachtelijke uren. De kaarten met het aantal warme nachten per jaar laat zien dat in het Houtkwartier een flinke stijging te verwachten is.
Het grootse risico voor panden in het gebied is droogte. Met name woningen gefundeerd op staal en houten palen zijn kwetsbaar.
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
44
4. Definitief ontwerp 4.1 Uitgangspunten ruimtelijke analyse • Klimaatadaptatie: -- Vergroten bergingscapaciteit (water) Mariënpoelstraat-west -- Inpassen hemelwaterriolering en een ruimtereservering warmte -- Verminderen verharding • Oppakken van de aanwezige groene kwaliteit van de wijk en waar mogelijk het groene karakter versterken, uitbreiden en opwaarderen: -- Toevoegen aantal bomen -- Creëren diversiteit binnen het groen -- Stimulering vergroenen private gebieden (behoud van groene private gebieden) -- Uitbreiden van het principe 'Groene ruggengraat' -- Vergroten biodiversiteit • Verhogen ambitieniveau openbare ruimte: -- materialisering cf. Handboek openbare ruimte -- eenheid in elementen • Inpassen fietsparkeren voor bezoekers • Formaliseren parkeren • Waar nodig verbeteren toevoegen extra lichtmasten • Aandacht voor de schoolomgeving
Leidse Hout
Binnenstad/ Station
Uitgebreide groene ruggengraat
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
45
4.2 Gewijzigde uitgangspunten Beeldkwaliteitsplein Houtkwartier Boerhaavelaan • Doortrekken profiel met middenberm over de gehele Boerhaavelaan tot aan De Wissel. De rooilijn van het bouwproject (Stichting Boerhaave) is conform de rooilijn van de toenmalige bebouwing. De huidige breedte van het straatprofiel blijft gehandhaafd (ca. 17m) Door deze ‘versmalling’ van het profiel is er niet voldoende breedte aanwezig om het BKP-profiel (25m) door te trekken tot aan de Wissel. In het schetsontwerp zal een ander voorstel voor het profiel worden gedaan. • Doortrekken profiel met middenberm. Middenberm bestaat uit gazon met bomen Vanuit klimaatadaptatie (verdamping en biodiversiteit) is het wenselijk om ook onderbeplanting toe te passen op de middenberm. In het ontwerp zal worden ingezet op een meer divers beeld van de middenberm.
Mariënpoelstraat-oost • De Mariënpoelstraat is een 2-richtingsverkeer erftoegangsweg met aan 1 zijde langsparkeren. De bomen in het trottoir worden behouden. Voorgesteld wordt om in het oostelijke deel van de Mariënpoelstraat 1-richtingsverkeer te introduceren. Mariënpoelstraat-west • Handhaven huidige inrichting profiel Er wordt voorgesteld een straatprofiel met een band te introduceren ten behoeve van de waterberging. Dit betekent dat de rijbaan zal worden verlaagd. Verlagen rijbaan in de Mariënpoelstraat-west. Introductie 'bandzicht'
Groene ruggengraat - Van Swietenstraat • Doortrekken boomstructuur Gleditsia’s over de gehele groene ruggegraat (vanaf de Boerhaavelaan tot aan de Leidse Hout). In het kader van de biodiversiteit is het toepassen van meerdere boomsoorten in combinatie met onderbeplanting wenselijk.
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
46
BKP Houtkwartier, principeprofiel Boerhaavelaan t.h.v. nieuwe ontwikkeling
BKP Houtkwartier, principe groene middenberm (gazon met bomen)
Gewenste indeling straat (25m)
Huidige situatie, principeprofiel Boerhaavelaan t.h.v. nieuwe ontwikkeling
Vanuit biodiversiteit, klimaatadaptie en verblijfskwaliteit is het gewenst onderbeplanting
Breedte huidige profiel (ca. 17m) niet voldoende voor gewenste indeling straat vanuit BKP
in de middenberm toe te passen
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
47
Voor het project Houtkwartier-Oost is een Nota van Uitgangspunten opgesteld en vastgesteld. In dit document zijn de ontwerp- en beleidsuitgangspunten geformuleerd die de basis vormen voor het ontwerp. Deze nota is in combinatie met het schetsontwerp vastgesteld als kaderbesluit.
4.3 Van Voorlopig ontwerp naar Definitief ontwerp In de verdere uitwerking van het Voorlopig ontwerp naar het Definitief ontwerp zijn er een aantal van de uitgangspunten vanuit de NvU (Nota van uitgangspunten) gewijzigd, aangevuld of verder uitgewerkt. In dit document worden de wijzigingen en aanvullingen per onderwerp benoemd. De bijbehorende plankaart en profielen zijn als bijlage toegevoegd.
Plankaart Voorlopig ontwerp
Plankaart Definitief ontwerp
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
48
Plankaart Definitief ontwerp
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
49
Verdere uitwerking Mariënpoelstraat-west; Aan de bewoners zijn in de VO-fase twee varianten voorgesteld* . De twee varianten zijn als bijlage toegevoegd. De voorkeursvariant is uitgewerkt in het DO. Definitief vaststellen profiel Mariënpoelstraat-oost; De rijrichting op de Mariënpoelstraat-Oost wordt vastgelegd in het Masterplan Verkeer Houtkwartier. Ten tijde van het opstellen van het VO was hier nog geen besluit over genomen. Inmiddels is (vanuit MVH) besloten dat twee-richtingsverkeer in de Mariënpoelstraat-oost wordt ingepast. Dit betekende een lichte aanpassing van het profiel. Inrichting parkeerpleintjes Boerhaavelaan; Zowel in de SO- als VO-fase was het uitgangspunt om de parkeerpleintjes aan de Boerhaavelaan niet opnieuw in te richten. De opgave zou zich beperken tot het vernieuwen van de materialen. In de DO-fase is besloten om de parkeerpleintjes te optimaliseren. Deze optimalisatie houdt het volgende in: - maatvoering parkeervakken cf. huidige richtlijnen - waar gewenst extra fietsparkeren - nieuwe materialen
Inrichting Boerhaavelaan Groeninpassing: Aan de bewoners zijn in de VO-fase 2 varianten voor de groeninrichting van de middenberm voorgelegd*. De voorkeursvariant is uitgewerkt in het DO. Voethekjes: Aan de bewoners is is ook de vraag voorgelegd of de voethekjes rondom de middenberm behouden moesten worden* . Hier was een (minimale voorkeur) om de hekken te verwijderen. In het DO wordt uitgegaan van geen voethekken. Inpassen ondergrondse containers ter vervanging van de restafval-minicontainers + verplaatsen mini-containers van de middenberm naar het trottoir: Ook deze opties zijn voorgelegd aan de bewoners.* Bijna alle bewoners waren voor de optie om de minicontainers te verplaatsen richting het trottoir. Ook voor het vervangen de restafval-mini-containers door twee ondergrondse containers werd de voorkeur uitgesproken. Deze uitkomsten zijn meegenomen in de verdere uitwerking van het DO. * Op basis van het concept Voorlopig ontwerp zijn aan de bewoners diverse vragen gesteld over het ontwerp. Ook zijn er diverse ontwerpvarianten opgesteld. De resultaten uit deze participatie zijn verzameld en meegenomen in de verdere uitwerking van het ontwerp
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
50
Varianten Mariënpoelstraat-west Het deel van de Mariënpoelstraat tussen de Rijnsburgerweg en de Van Swietenstraat is nu voor een deel woonstraat (stoep, rijbaan, parkeervakken) en voor een deel woonerf (geen onderscheid stoep en rijbaan, alles op één niveau). T.h.v. Mariënpoelstraat nr. 1 is ‘knip’ voor autoverkeer aanwezig. Het is niet mogelijk om vanaf de Rijnsburgerweg, via de Mariënpoelstraat, de Van Swietenstraat te bereiken en vice versa.
werkt; zo is Het grootste verschil is dat er per variant een andere onderverdeling is gemaakt tussen woonstraat (voetpad, rijbaan en parkeervakken) en erf (alles ligt op één niveau, geen verschil tussen voetpad en rijbaan).
Op basis van de verzamelde informatie, tijdens de meedenksessie in februari, (het concept Schetsontwerp is toen gepresenterrd) zijn er twee varianten uitgewerkt voor de nieuwe inrichting van dit deel van de Mariënpoelstraat Basis voor beide varianten zijn de onderstaande uitgangspunten: - waterberging op straat. De rijbaan wordt in een groot deel van de straat verlaagd. - inpassen bestaande bomen - plantvakken samenvoegen en vergroten - inpassen bestaande jeu de boules-baan - ruimte voor het huidige speelveld (ruimte om te fietsen. stoepkrijten etc) - rust in het straatbeeld - parkeren in duidelijk gemarkeerde vakken - ‘knip’ autoverkeer komt te liggen aan de Rijnsburgerweg. Het is niet meer mogelijk om vanaf de Rijnsburgerweg de Maiënpoelstraat in te rijden. - drempels t.b.v snelheidsremming De uitgangspunten zijn per variant anders uitge-
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
51
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
52
Variant 1 In variant 1 is het overgrote deel van de Mariënpoelstraat-west ingericht als woonstraat. De rijbaan en de parkeervakken liggen lager dan het voetpad. Het parkeren wordt zoveel mogelijk aan noordzijde van de straat ingepast. Aan de zijde van de straat waar de meeste voordeuren en tuinen grenzen wordt het voetpad met groenstrook ingepast. De voetpaden worden uitgevoerd in betontegels, de rijbaan en de parkeervakken in gebakken klinkers. In het midden van de Mariënpoelstraat-west wordt een deel ingericht als erf. Het erf begint en eindigt met een verkeersdrempel, voor weggebruikers is het duidelijk dat je een andere ruimte (met een andere snelheid) betreedt. In het erf ligt alles op één niveau en de ruimte wordt uitgevoerd in gebakken klinkers. In deze zone (erf) is het mogelijk de jeu de boulesbaan in te passen en is er ruimte om te fietsen, skaten etc. Het is mogelijk door het gebruik van verschillende soorten klinkers en het speels inpassen van de plantvakken het eigen karakter van het erf te benadrukken en speelaanleiding te bieden.
Variant 2 In variant 2 is het overgrote deel van de Mariënpoelstraat-west ingericht als erf. Enkel het deel tussen de van Swietenstraat en Mariënpoelstraat nr. 43 is ingericht als woonstraat (De rijbaan en de parkeervakken liggen lager dan het voetpad). Het overige deel van de Mariënpoelstraat-west is ingericht als erf. In deze variant is het parkeren aan de noordzijde van de straat ingepast. Aan de zijde van de straat waar de meeste voordeuren en tuinen grenzen wordt het voetpad met groenstrook ingepast. Doordat het overgrote deel van de straat als erf wordt ingericht kan zowel het voetpad, rijbaan en parkeervakken in de gebakken klinkers worden uitgevoerd. De parkeervakken zullen nadrukkelijk worden gemarkeerd zodat voor de weggebruiker duidelijk is waar er wél en niet geparkeerd mag worden. In deze zone (erf) is het mogelijk de jeu de boulesbaan in te passen en is er ruimte om te fietsen, skaten etc. Het is mogelijk door het gebruik van verschillende soorten klinkers en het speels inpassen van de plantvakken het eigen karakter van het erf te benadrukken en speelaanleiding te bieden.
Via de website doemee.leiden zijn beide varianten aan de bewoners voorgelegd en is ook gevraagd een voorkeur uit te spreken. Een meerderheid van de stemmen ging naar variant 2. Deze variant is verder uitgewerkt en verfijnd in het DO.
Voor de groenvakken wordt een combinatie van (meerstammige) heester en vaste planten voorgesteld. Voor beide opties geldt dat in overleg met de bewoners enkele van de plantvakken in eigen beheer kunnen worden genomen via het initiatief ‘Samen aan de Slag’
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
53
Voorkeursvariant VO
(Woon)erf
tr Woons
aat
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
54
Profiel Mariënpoelstraat-Oost In het Schets- en Voorlopig ontwerp was het uitgangspunt éénrichtingsverkeer op de Mariënpoelstraat-oost. Bij een maatvoering passend bij éé'nrichtingsverkeer was het mogelijk de bestaande band te handhaven en het trottoir aan de noordzijde van het profiel om te vormen naar een groen.
Een definitieve uitspraak over de rijrichting wordt gedaan in het kader van het project Masterplan Verkeer Houtkwartier. In dit Masterplan worden uitspraken gedaan oveer o.a. de circulatie van het verkeer door en om de wijk. Uit dit MVH volgt dat het tweerichtingsverkeer, evenals in de huidige situatie in de
Mariënpoelstraat-oost wordt gehandhaafd. Dit betekend dat de trottoirband wordt opgeschoven richting de watergang, het bestaande trottoir wordt omgevormd tot rijbaan. T.p.v. de drie populieren wordt de weg versmald, i.v.m. het aanwezige wortelpakket was het niet mogelijk de bestaande trottoirband te verschuiven richting de watergang. Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
55
Inrichting parkeerpleintjes Boerhaavelaan; Zowel in de SO- als VO-fase was het uitgangspunt om de parkeerpleintjes aan de Boerhaavelaan niet opnieuw in te richten. De opgave zou zich beperken tot het vernieuwen van de materialen. n de DO-fase is besloten om de parkeerpleintjes te optimaliseren. Deze optimalisatie houdt het volgende in: - maatvoering parkeervakken cf. huidige richtlijnen - waar gewenst extra fietsparkeren - nieuwe materialen Het aanpassen van de parkeervakken en rijbanen gaat ten kosten van een beperkt aantal parkeerplaatsen. Dit verlies wordt opgevangen in de algehele parkeerbalans voor het projectgebied.
Plankaart Voorlopig ontwerp
Plankaart Definitief ontwerp
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
56
Inrichting Boerhaavelaan: Varianten groeninrichting middenberm Boerhaavelaan Het toevoegen van plantvakken aan het bestaande gazon op de middenberm vergroot de groene uitstraling van de middenberm maar heeft ook een positief effect op de biodiversiteit en klimaatadaptatie. Voor het inpassen van de beplanting zijn 2 opties geschetst. Optie 1 ‘De Slinger’ - aaneengesloten beweging van slingerende plantvakken in het gras - ruimte voor een wandeling door de middenberm - tussen de plantvakken liggen open plekken, verschillend van formaat, geschikt voor verschillende soorten verblijf. (Ruimte om te spelen, picknicken, zitten etc) Optie 2 ‘De Blokken’ - Ritme tussen ‘open’ en ‘dichte’ plekken - Ruimte voor een wandeling door de middenberm - Tussen de plantvakken liggen open plekken, verschillend van formaat, geschikt voor verschillende soorten verblijf. (Ruimte om te spelen, picknicken, zitten etc) Door de bewoners werd met ruime meerderheid gekozen voor optie 1 'De Slinger'. Dit model is verder uitgewerkt in het beplantingsplan
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
57
Inrichting Boerhaavelaan: Voethekjes In de huidige situatie staan er voethekjes rondom de middenberm. Deze zijn er ooit geplaatst om foutparkeren tegen te gaan. De kwaliteit van de voethekjes is niet optimaal, op een aantal plekken zijn de hekken krom en de coating laat los. Vanuit de gewenste beeldkwaliteit, uitstraling en toegankelijkheid van de middenberm is het wenselijk het voethekje te verwijderen. Ook de functionaliteit van het voethek, het voorkomen van foutparkeren in de berm) is door een aantal ontwerpingrepen komen te vervallen. Ontwerpingrepen: - De parkeervakken worden geformaliseerd, parkeren is enkel toegestaan in de vakken. Handhaving is makkelijk uit te voeren - De trottoirband rondom de middenberm wordt verhoogd uitgevoerd (bandzicht 14 cm) waardoor het parkeren wordt bemoeilijkt, al dan niet onmogelijk wordt gemaakt - toevoegen van beplanting aan weerszijden van de berm
Aan de bewoners is de vraag voorgelegd of de voethekjes rondom de middenberm behouden moesten worden. Uit de enquete kwam was er een minimaal verschil tussen het behouden en verwijderen van de voethekken. Door deze uitslag gekoppeld aan de voorgestelde ingrepen en de mening van de projectgroep en Beheer is ervoor gekozen de voethekken niet terug te brengen in het ontwerp .
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
58
Inrichting Boerhaavelaan: Ondergrondse containers en mini-rolcontainers In de huidige situatie staan er in de middenberm minicontainers voor het restafval en groente-fruittuinafval (GFT) Om deze containers te kunnen legen rijdt de vuilniswagen in een onlogische rijrichting en een aparte route Het voorstel is om de mini-rolcontainers op het trottoir te plaatsen. Hiermee kan de middenberm worden vrijgespeeld van elementen en kan de vuilniswagen voortaan met het verkeer mee rijden. De opstelplaatsen worden zodanig ingepast dat het de looproute niet blokkeert.
Doorbijna alle bewoners is gekozen voor het verplaatsen van de min-containers richting het trottoir en het vervangen van de restafval mini-containers door ondergrondse containers. De inpassing van de ondergrondse containers is meegenomen in het DO. In het DO is ook rekening gehouden met de opstelplaatsen van de mini-containers op het trottoir.
Er zijn 2 opties mogelijk: Optie 1: plaatsen van alle minicontainers op het voetpad , zowel GFT als de restafval naar het trottoir. De opstelplaatsen zijn verspreid over het deel van de Boerhaavelaan tussen de Rijnsburgerweg en de Van Swietenstraat Optie 2: plaatsen van de GFT-containers op het voetpad. Vervangen van de mini-container restafval door twee ondergrondse containers. Deze ondergrondse containers worden ook in het trottoir geplaatst. De ondergrondse containers worden ingepast t.p.v. Boerhaavelaan nr. 27. Bij de bepaling van deze plek is rekening gehouden met de loopafstanden die mogelijk zijn vanuit het gemeentelijke beleid. De ondergrondse containers worden geleegd door een ander type wagen.
Herinrichting Boerhaavelaan, Mariënpoelstraat, Van Swietenstraat - November 2020
59
4.4 Groenstructuur Bomen Uitgangspunt is om de bestaande bomen in te passen in het ontwerp. Vanuit het bovengrondse ontwerp is het mogelijk alle bestaande bomen te behouden. T.b.v. het ondergrondse ontwerp dienen er bomen te worden gekapt. Bij het meerendeel van de bestaande bomen wordt TFI toegepast. Uit de boominventarisatie, de Boomeffectanalyse en na een rondgang met afdeling Beheer blijkt dat een aantal bomen een slechte conditie heeft. TFI heeft bij deze bomen geen positief effect op de conditie en toekomstverwachting. Naast het behoud van de bestaande bomen en het uitbreiden van het bestaande bomenbestand is het ook wenselijk een duurzaam bomenbestand op te bouwen. In overleg met afdeling Beheer is dan ook besloten om tegelijkertijd met de herinrichting de bomen met een slechte en matige conditie te vervangen (1:1 herplant). Op basis van de BEA en in overleg met afdeling Beheer en Stadsingenieurs is bepaald om welke bomen het gaat.