200104 Bijlage 3.3 Advies aanpak horecavestiging Leiden na corona

Advies: Impact Covid-19 en horecavestigingsmogelijkheden Leiden

Achtergrond en vraagstelling Met ongeveer 400 horecabedrijven (ca. 43.000 m2 verkoopvloeroppervlak) beschikte de gemeente Leiden in 2019 over een goed gepositioneerde horeca. Op basis van de toen geldende verwachtingen was er marktruimte voor uitbreiding van het aanbod met 3.450 m2 tot 5.450 m2 verkoopvloeroppervlak voor 25 tot 45 nieuwe horecazaken. Zie verder ‘Actualisatie Horecavisie Leiden’ (B@S Consultants, 1 oktober 2019, paragraaf 2.9). Met de komst van Covid-19 staat dit toekomstperspectief ter discussie, met name als het gaat om de termijnen waarop de horecavisie inclusief de toen voorgestelde uitbreidingen van het aanbod gerealiseerd kunnen worden. Tussen “vasthouden aan invulling van de pré-corona geraamde marktruimte” en “voorgestelde uitbreidingsmogelijkheden in het licht van impact corona geheel laten vervallen” ligt een breed scala van mogelijkheden. De vraag is hoe nu in de komende periode om te gaan met uitbreidingsaanvragen en hoe dat te vertalen in de visie en het horecavestigingsbeleid van de gemeente. Overwegingen De toekomst van de horeca in Leiden wordt bepaald door de ontwikkeling in draagvlak en vraag. Daarbinnen spelen het consumentenvertrouwen en de daarmee samenhangende consumentenbestedingen een doorslaggevende rol.

Het consumentenvertrouwen en daarmee direct ook de bestedingen en omzetten in de horeca is door de komst van Covid-19 ernstig geschaad. Hoe lang groot de impact van Covid-19 op de horeca is en hoe lang het proces van hertel zal gaan duren, is op dit moment niet in te schatten. 1) Het consumentenvertrouwen laat een sterke daling zien en de verwachting t.a.v. consumentenbestedingen zal voor komende perioden fors naar beneden worden bijgesteld. De bestedingen zullen langzaam maar zeker bijtrekken als de horeca weer open mag en anderhalvemeter-maatregelen hun werk doen, maar pas weer op de 2019 niveaus komen als we gevaccineerd en wel veilig en virusvrij weer ‘ouderwets’ de horeca kunnen bezoeken. 2) De omzet in meeste horeca is na het instellen van lock-down tot € 0,- gereduceerd (m.u.v. van bezorg en afhaal die een plus vertonen, soms verdrievoudiging omzet). Horecabedrijven die als reactie op de lock-down een eigen bestel/bezorg/afhaalmogelijkheid aanbieden zeggen tot 20% van normale omzet te realiseren. Dat helpt even, maar is onvoldoende op langere termijn. KHN becijferd sectorbreed een verlies van ca. € 600 miljoen per maand (op basis van vaste kosten = 30% ‘normale’ omzet) 3) Naarmate lock-down langer duurt en de open-up verder wordt uitgesteld, worden de verliezen groter en zal dat voor een toenemend aantal horecabedrijven te lang duren en resulteren in faillissement.

Vooral zaken die het al moeilijk hadden en bedrijven die in de afgelopen jaren met hoge investeringen zijn opgestart zullen het moeilijk krijgen evenals al die kleine en grotere zaken die geen regelingen weten te treffen voor huur, met leveranciers en personeel moeten ontslaan als verdere steun van de landelijke overheid op een gegeven moment afloopt. Ook gerenommeerde, kwalitatief goede zaken hebben het moeilijk. Grotere ketenbedrijven vragen uitstel van betaling aan en gaan mogelijk failliet. Meesterchefs en sterrenrestaurants gaan op zoek naar 200429 Advies aanpak horecavestiging Leiden

B@S Retail Consultants (29 april 2020)

-1-

nieuwe en goedkopere maaltijdmogelijkheden. Ouderwetse kleine kroegen en cafés zullen grote problemen hebben om te voldoen aan de anderhalvemeter eisen. 4) Niet alleen de particuliere bestedingen zullen in eerste instantie veel lager zijn dan in 2019, maar ook van de zakenmarkt hoeft de horeca voorlopig niet het niveau 2019 te verwachten. Men leert dat videobellen en conferencing een redelijk alternatief is voor veel (maar niet alle) fysieke ontmoeting in de horeca. 5) Zolang er voor Covid-19 geen definitief antiserum is, zullen veel particulieren én ook zakenmensen drukke plaatsen als horeca blijven mijden. Bestedingen en omzetten zullen achterblijven en de in 2019 pré-Covid-19 bepaalde marktruimte voor nieuw horecaaanbod zal voorlopig géén haalbaar toekomstperspectief zijn. Wat niet betekent dat niet over nieuw aanbod mag worden nagedacht als daar kans voor is. Rekening houdend met te verwachten impact van Covid-19 op consumentenbestedingen en de gedurende enige tijd te verwachten lagere omzetniveau’s in Leidse horeca verdient het aanbeveling om de toekomstige horecaontwikkeling in aantal vestigingen en meters afhankelijk te stellen van de actualiteit.

Uitgangspunt van de horecavisie is dan niet het irealiseren van de pré-covid-19 berekende 25 tot 45 nieuwe horecabedrijven, maar het binnen de post-covid-19 geldende voorwaarden en mogelijkheden zo veel als mogelijk opvullen van al beschikbare of vrijkomende (horeca)locaties met nieuw op betreffende locaties passend en gewenst horeca-aanbod. Advies is dus om op dit moment uit te gaan van behoud op huidige niveau’s en weer terug te keren naar de eerdere 2019 ramingen van de marktruimte als de bestedingen en omzetten weer op oude niveau’s terugkeren. Uitgangspunt van de horecavisie moet zijn dat al bestaande horecaondernemers met plannen voor innovatie en vernieuwing meer (fysieke en vergunning gerelateerde) de ruimte krijgen om hun plannen te verwezenlijken, bijvoorbeeld op verdieping en/of in kelders en waar mogelijk meer ruimte voor terras. Denk ook aan eventuele uitbreiding via een eventueel naastgelegen leegstaand (horeca)pand. Geef ondernemers fysiek en regeltechnisch de ruimte om hun bestaande zaak te vernieuwen op anderhalvemeter eisen. Advies is om de nu gehanteerde categorieindeling (gedurende bepaalde tijd) te versoepelden als betrokken partijen (gemeente, KHN etc.) vinden dat een volgens de categorieindeling niet passend initiatief wel degelijk tot vernieuwing en versterking leidt.

Daarbij is het essentieel dat de gemeente en de horecaondernemers elkaar begrijpen en in goed overleg met een gezamenlijke visie de Covid-19 periode doorkomen. Voor de ondernemers is het belangrijk dat de gemeente in de horecavisie en beleid in woord en daad empathie toont en laat zien oog en oor te hebben voor de problemen en zorgen waar horecaondernemers komende tijd mee te maken hebben. Voor de gemeente is het belangrijk dat KHN en andere betrokken partijen over de toekomst van de horeca met de gemeente in gesprek gaan en blijven. Samenwerkend kunnen gemeente en horeca de vinger aan de pols houden én vooruit kijken. Advies is om een regelmatig horeca overleg platform (HOP)met horecaondernemers in te stellen en in stand te houden. Als basis voor dat overleg en besluiten over vestigingsplaatsverzoeken is goede informatie van belang, bijvoorbeeld een monitor horeca-aanbod waarin alle (potentiële) horecalocaties/panden en wijzigingen daarin (leegstand, nieuwvestiging, categorie van voorheen/nieuw horeca etc.) structureel genoteerd en verwerkt worden.

200429 Advies aanpak horecavestiging Leiden

B@S Retail Consultants (29 april 2020)

-2-

Advies -

-

-

-

-

-

Advies is om de eerder geformuleerde marktruimte voor horecaontwikkeling in Leiden voorlopig te parkeren en aan te geven dat de gemeente Leiden (in goed overleg met de horeca) op dit moment prioriteit geeft aan behoud van horeca op huidige niveau’s. Dat wil zeggen dat leegstaande en door faillissement leegkomende al eerder door horeca ingevulde panden een voorkeurslocatie moeten zijn voor partijen die nieuw horeca-aanbod willen vestigen, tenzij die panden buiten de in visie begrensde horecagebieden en straten vallen en om die reden bij leegstand beter direct gesaneerd kunnen worden om elders nieuwe mogelijkheden te creëren. Bestaande ondernemers krijgen waar mogelijk meer ruimte om de eigen zaak toekomstbestendig te maken. Advies is om met strenge duidelijk afgebakende gebiedsindelingen te werken. Ga na welke gebieden wellicht nog iets compacter kunnen. Dat wil zeggen dat de gemeente sommige uitlopers van straten waar nu eigenlijk al niets/onvoldoende horeca zit en waar gemeente ook geen horeca meer wil/verwacht beter kan schrappen). Advies is om binnen duidelijk afgebakende horecagebieden met een minder strikte categorie-indeling te werken.

Omdat juist in deze Covid-19-periode veel ondernemers innovatief over hun concept nadenken, zullen zij waarschijnlijk met nieuwe -nu nog ongedachte- (meng)concepten komen die wellicht moeilijk in één van de nu in de horecavisie en het vergunningenbeleid vastgestelde categorieën zijn te vangen. Het College krijgt de mogelijkheid om dergelijke concepten te vergunnen als zij duidelijke meerwaarde aan het ruimtelijk en economisch functioneren van de horeca en overige functies en de aantrekkingskracht van het horecagebied en centrum oplevert. Advies is om de horecaondernemers meer ruimte te geven om in horecagebied hun ‘eigen’ vernieuwende concept te vestigen of waar nodig bestaande zaken uit te breiden, ook als het concept niet direct binnen de voor het gebied en betreffende locatie bepaalde horecacategorieën geplaatst kan worden. In (ver)nieuwe(nde) horecaconcepten draait het om een gastvrije, gezellige en gezonde mix van eten, drinken, dansen en slapen. Binnen de bestaande wet- en regelgeving verrijken innovatieve ondernemers hun horeca steeds vaker ook met aanbod uit andere sectoren dus bijvoorbeeld horeca met entertainment, sport, cultuur en wie weet over enige tijd ook detailhandel. Advies is te werken aan een structureel overleg en goede samenwerking tussen betrokken partijen.

Middels het instellen van een horeca overleg platform (HOP) met deelname gemeente (EZ, vergunningen etc), horeca (KHN) en centrumondernemers (CML). Dit HOP overlegt regelmatig (in eerste instantie twee-wekelijks crisisoverleg) over ontwikkelingen in kader van Covd-19 bestrijding en concrete aanvragen voor horecavestiging. HOP adviseert of die passen in de mogelijkheden die locatie/pand van de gevraagde horecavestiging biedt. Overleg en besluitvorming o.b.v. feiten, verzameld in een actueel te houden monitor horeca-aanbod. Het HOP doet regelmatig verslag van besluiten en afgesproken acties. De gemeente stimuleert eigenaren/verhuurders om leegstaande horecapanden aantrekkelijker kunnen maken voor vestiging door potentiële gewenste kandidaten.

200429 Advies aanpak horecavestiging Leiden

B@S Retail Consultants (29 april 2020)

-3-