Zienswijze ontwerp beleidskader water

Gemeente Leeuwarden T.a.v. College van B & W Postbus 21000 8900 JA Leeuwarden Jorwert, 18 september 2024 BetreD: Zienswijze Ontwerp Beleidskader Water (d.d. 16 juli 2024) Geacht college van B & W, Voor het zomerreces heeD u samen met de gemeenteraad het Ontwerp Beleidskader Water vastgesteld en vervolgens ter inzage gelegd. Hoewel ik in zijn algemeenheid posiSef gestemd ben over het beleidskader wens ik toch een zienswijze in te dienen. Dit heeD met name te maken met een stukje historie wat van belang kan zijn bij de afweging van bepaalde beleidskeuzes. Vanzelfsprekend is het posiSef dat de gemeente Leeuwarden de Jorwerter Feart zo’n prominente plek heeD gekregen in het ontwerp. Mooi dat gemeente deze casus ziet als voorbeeld voor de hele gemeente. Het is een vaart met veel kansen die in mijn opSek nog te veel onderbelicht blijven in het ontwerp, maar wat ik u als beleidsbepalers en -makers toch wil meegeven. De Jorwerter Feart (die overgaat in de Jaanfeart) verbindt al eeuwen de Swe[e met de Frejntsjerter Feart. Toen het vervoer over de weg nog gering was passeerden de skûtsjes Jorwert om de goederen van de stad naar het pla[eland te brengen, en andersom. Ook Jorwert had een aantal schippers waarvan de laatste in de jaren ’50 is gestopt. Vrachtwagens en een verbeterd wegennetwerk maakten dat er geen droog brood meer te verdienen was voor de buurtschippers.

Door het verdwijnen van de beroepsscheepvaart uit de kleinere vaarten was er bij de aanleg en onderhoud van wegen en bruggen ook geen reden om rekening te houden met het gebruik van deze vaarwegen. En zo kwam er bij De Him een duiker in plaats van een brug. En zo ook bij Britswert bij de aanleg van de provinciale weg Dearsum-Franeker. De doodsteek van een eeuwenoude vaarweg tussen de Swe[e en de Frjenstjerter Feart. Van het begrip cultuurhistorische waarde men toen nog nooit gehoord. Gelukkig maken we vandaag de dag andere en bredere afwegingen. Het zou natuurlijk mooi zijn dat de Jorwerter Feart ooit weer in volle glorie kan worden gebruikt. Dat vraagt in eerste instanSe om hogere duikers (of bruggen) bij De Him en Britswert. En die wens is niet nieuw. Al in 1984 was de gemeente Li[enseradiel, net na de fusie van Baarderadeel en Hennaarderadeel, al de knelpunten van de kleine vaarwegen aan het in kaart brengen (bron: archief Gemeente Li[enseradiel te Bolsward). Het zou mooi zijn dat 40 jaar na dato, na nog een herindeling, nu eindelijk de stappen worden gezet om die knelpunten echt voorgoed te elimineren. Maar niet alleen in 1984 zijn er plannen gemaakt. Ook 2005 is er door 5 dorpen, waaronder Jorwert, een projectplan gemaakt om de Jorwerter Feart en Jaanfeart weer bevaarbaar te maken (bron: archief Gemeente Li[enseradiel te Bolsward).

Door gebrek aan geld zijn desSjds alleen fase 1 en 2 uitgevoerd van het Projectplan Kleine VaarrecreaSe Li[enseradiel. Dat was o.a. het realiseren van kanoroutes en recreaSeve voorzieningen langs de oevers. Fase 3, het verhogen/vervangen van de duikers, was voor later. Laat dat later dan nu zijn. Wat verder wel goed geregeld was in de gemeente Li[enseradiel was het maaien van de Jorwerter Feart. Na de herindeling in 2018 is de vaart in 2019 voor het laatst gemaaid. Intussen is er in de zomermaanden geen doorkomen meer aan door de wildgroei van waterplanten. De wildgroei komt

mede door het veel schonere water dan een aantal decennia geleden. Dat schone water is natuurlijk posiSef maar heeD dus ook een keerzijde. Als de Swe[e en Frjenstjerter Feart zoals van oudsher weer met elkaar worden verbonden zal er meer vaarverkeer zijn dan nu. Dat betekent ook dat er meer beweging in het water zal zijn en waterplanten minder kans krijgen om te overwoekeren. Het ontkiemen en wortelen is dan lasSger. Dus zonder te maaien zou je door meer te varen minder aan onderhoud hoeven te doen. De vaarroute is zeer centraal gelegen en zeer geschikt voor dagtochtjes. Het ontlast drukke gebieden Sneek, Grou en Leeuwarden. Alleen dat vergt dus wel een eenmalige investering. Zelf van ik er van overtuigd dat het de investering waard is. Zeker omdat de gemeente Leeuwarden de investeringslasten kan delen. Het knelpunt bij Britswert betreD de provinciale weg Dearsum-Franeker. Het is dan ook niet meer dan logisch dat de provincie Fryslân dat deel van de kosten zou moeten dragen. Het knelpunt bij Jeth ligt in de gemeente Súdwest-Fryslân. Die gemeente zou die kosten kunnen dragen. Dan blijD voor de gemeente Leeuwarden alleen de investering over om de duiker bij De Him te verhogen/vervangen. Het zou een gemiste kans zijn om deze opSe met potenSe niet op te nemen in het nieuwe Beleidskader Water.

Mocht het in ere herstellen van de oude vaarweg een brug te ver zijn, dan is het van belang dat er in het periodieke onderhoud aan de Jorwerter Feart weer terugkomt zoals desSjds goed geregeld was in Li[enseradiel. Het gaat dan met name om het tegengaan van de plantengroei door te maaien. Zonder onderhoud zijn de investeringen die naar aanleiding van het projectplan uit 2006 zijn gedaan simpelweg weggegooid geld. Dat lijkt mij niet verantwoord besturen. Het is van belang om nu duidelijke afspraken met het We[erskip Fryslân te maken over het onderhoud en de bekosSging. Naar elkaar wijzen, zoals de laatste jaren alSjd gebeurde, is in ieder geval geen oplossing. En dat hoeD ook niet want in Súdwest-Fryslân (Makkum - Ferwoude) en Noardeast-Fryslân (Ferwert – Hegebeintum) wordt er wel gewoon gemaaid in de vaarten waar het beheer formeel bij het We[erskip ligt. Het kan dus wel. Samenva[end wil ik u voor het ontwerp het volgende meegegeven met betrekking tot de Jorwerter Feart en Jaanfeart: • Heb oog voor het cultuurhistorische verleden en zet in op herstel. • Zie de potenSe in het herstel van de vaarweg en dan met name het ontlasten van de drukke vaargebieden. • Deel de eenmalige investeringslasten met andere overheden en krijg daardoor juist minder structurele onderhoudslasten.

• Voorkom van kapitaalvernieSging van de investeringen die zijn gedaan op basis van het projectplan uit 2005. • Maak duidelijke afspraken met de andere betrokken overheden over het onderhoud. Tot slot wens ik u veel wijsheid toe bij de verdere plan- en besluitvorming. Met vriendelijke groeten,