Warmtevisie Leeuwarden Raad - presentatie aan de raadswerkgroep duurzaamheid sept 2021

Stap voor stap naar aardgasvrij De Warmtevisie Leeuwarden september 2021

Context • Context: • Afbakening: • Transitievisie:

Sheets 1 t/m 7 Sheet 8 sheets 9 t/m 32

Kansen en uitdagingen in de Energietransitie

• Duurzame leefomgeving • Verhoogde doelstellingen • Regierol • Werkgelegenheid • Participatie & commitment

Volhoudbaar

Doelstelling 2024/2030

• Klimaatakkoord • Bijdrage Regionale Energiestrategie (RES) • Leeuwarden 2030 • 2024

Klimaatakkoord Nederland 49% CO2 Regionale Energiestrategie Fryslân

LEA 2030 49% CO2

Besparing Gebouwde Omgeving

85% 3183 TJ

38% 1674 TJ

23% 1103 TJ

9% 441 TJ

Lokaal effect landelijk beleid. Besparing 2030 Industrie 5%

Landbouw en Landgebruik 0,5%

Mobiliteit 24%

Activiteiten 2020-2024

Invullen Regierol

Duurzaam opwek Stroom en warmte

2024

Eigen Organisatie

2030

Sociaal energiebeleid Gereedschapskist met energie bespaartips voor iedereen Sociale woningbouw Warmtevisie Leeuwarden Buurtuitvoeringsplannen Duurzame opwek van elektriciteit Geothermie en warmtenetten Overige warmtebronnen / energiedragers Investering in het netwerk Gebiedsontwikkeling Mobiliteit Eigen vastgoed Inkoop van energie Vergunningverlening en toezicht bedrijven

Rollen van de gemeente • Energie in veel thema’s gemeente: voorbeeldfunctie • Grotere vraag naar regierol gemeente • Focus: o Gebouwde omgeving o Inpassing duurzame energie opwek o Onze eigen organisatie

Afbakening Warmtevisie: “Gebouwde omgeving” • Afbakening is warmtetransitie in de gebouwde omgeving • Géén opwek van elektra: komt ‘elders’ aan de orde, is niet onderdeel van Transitievisie Warmte/Warmtevisie

Warmtevisie Leeuwarden

• Aanleiding / voorwaarden • Wat is een Warmtevisie? • Wat is het niet (?)

Aanleiding / Voorwaarden • We beschrijven wat nodig én mogelijk is conform Klimaatakkoord i.v.m. CO2 reductie en stoppen met gebruik aardgas: 1. WAT zijn per buurt mogelijke alternatieven voor aardgas tegen de laagste maatschappelijke kosten en 2. Welke buurten kunnen vóór 2030 van het aardgas? • We zijn sterk afhankelijk van: A. Budget voor gemeenten B. Wetgeving om zaken te kunnen regelen C. Subsidies voor gebouweigenaren • We geven aan wat we nu kunnen doen met beschikbaar budget en wat meer nodig zou zijn

• De raad wordt gevraagd om onze ambitie te onderschrijven, inclusief wat we niet kunnen als er geen budget van Rijk komt

Wat willen we bereiken met de stappen van Warmtevisie (TVW)? • Bewustwording en enthousiasme bij bewoners • Welke buurten/gebouwen zijn kansrijk om vóór 2030 aardgas af te gaan? • Welke (gebiedsgerichte) uitvoeringsplannen voor warmte en besparingsaanpak nodig? • Kosten inzicht • Prioriteiten • Uitgangspunten en Randvoorwaarden • Initiatieven stimuleren

Wat betekent WVL voor inwoners, raad, bestuur en eigen organisatie? • Het is dus een leidraad voor de inwoners en de gemeente (niet in beton gegoten) • De rol van de raad is: A. instemmen Warmtevisie Leeuwarden B. sectorale afspraken, bijv. woningcorporaties C. uitwerken beleidsvelden eigen inbreng: eigen vastgoed, gebiedsontwikkeling

Tijdslijn Kernactiviteit:

Stakeholdergroep

Klankbordgroep

Maand:

februari

maart

april

mei

juni

juli

augustus

september

Gesprekken stakeholders

oktober

november

december

Terugkoppeling stakeholders

Kickoff meeting

2e meeting

3e meeting

4e meeting

Dialoog kansrijke buurten

Dialoogsessies Dialoog sessies Enquête

Planning

Enquête Campagne Algemene campagne Leeuwarden ' stap voor stap aardgasvrij'

Kansenkaart op buurt niveau

doorlopend informeren college en gemeenteraad College en gemeenteraad

Kansenkaart op basis van gesprekken

Kansenkaart op basis van gesprekken & dialoog doorlopend informeren van college en gemeenteraad

gemeenteraad stelt visie vast

Proces: Hoe kwamen we tot een Warmtevisie? • Kansenkaart via: ▪ Stakeholders input ▪ Klankbord

• Consultatie via: ▪ Enquête ▪ Informatiebijeenkomst en Dialoogsessies ▪ Voorlichting /‘Campagne’

• Vastellen ▪ Gemeenteraad stelt de warmtevisie Leeuwarden vast

Dialoog- en Informatiesessies • Informatieavond voor alle inwoners van de gemeente Leeuwarden • Dialoogsessies per gebied (Noord, Midden & Zuid) • 4 bijeenkomsten in juni/juli • Meedenken & consulteren: ▪ uitgangspunten ▪ kansen & knelpunten

Campagne ‘stap voor stap naar aardgasvrij’ • voor alle inwoners van de gemeente Leeuwarden • voorlichting • informeren over proces • bewustwording • ‘Stap voor stap naar aardgasvrij’ • doorlopend • voorbereiden nieuwe Proeftuin

Wat vinden onze inwoners van belang?

Welke afwegingen hebben we gemaakt? 1. Opties per buurt ▪ Praatplaat SETuP op basis van analyse PBL en CE Delft analyse op basis van laagste maatschappelijke kosten en beschikbare bronnen

2. Fasering Routekaart 2030: ▪ uitrol warmtenet (mits boring slaagt!) ▪ zeer actieve voorlopende buurten ▪ coöperatief bezit ▪ onderhoud aardgasnet (broos gietijzer)

Dat is onze visie; en hoe gaat we dat verder aanpakken? • Kaart met kansrijke buurten/wijken/dorpen • Van ‘Visie naar uitvoering’ voor eerste buurten (zoals in LEA benoemd): 1/ Analyse en verkenning, vervolg op de theoretische verkenning (Buurtenergievisie) daar

2/ Keuzes maken, het maken van een ‘Buurtplan’ mét een aantal buurtbewoners die gevoel bij hebben 3/ Plan van Aanpak: wat kost het en hoe gaan we het aanpakken 4/ Uitvoering

Voorwaarden uitvoering door gemeente Voorwaarden: ▪ budget voor uitvoering ▪ beslissingsbevoegdheid/wetgeving ▪ financieel handelingsperspectief gebouweigenaren ▪ commitment ▪ draagvlak bij bewoners, enthousiasme ▪ passend bij integrale opgaven: werk-met-werk, omgevingsvisie, ruimtelijke impact, beeldkwaliteit, kabels en leidingen?

Handelingsperspectief • Altijd en overal besparen! Speciale isolatie-acties organiseren • In grote lijnen twee ‘handelingsperspectieven’. Voor of na 2030 maakt niet uit 1. collectieve oplossingen: wordt georganiseerd 2. voor individuele oplossingen: zelf doen • Daarnaast zijn er bijzondere doelgroepen: • corperatief bezit • Bewoners met platte portemonnee • bedrijven/bedrijventerreinen • de gemeente zelf

Handelingsperspectief • Collectieve oplossingen: ▪ Gemeente altijd actief (regierol! zoals in Klimaatakkoord door VNG is ondertekend) ▪ Warmtenetten met bron geothermie of aquathermie: grote kans en bepalend ▪ Route algemeen traject: WVL – klein comité Buurt analyse – groter comité Buurtplan – allen uitvoeringsplan (BUP’s) ▪ Bijkomstigheden: Nieuwe Warmtewet/Wet collectieve warmte. LET OP; bevoegdheden voor 2030 (warmtekavels) • Individuele oplossingen:

eigenaar aan zet (en dat betekent meer zelf doen zoals warmtepomp, hybridesysteem en meer isolatie)

Warmtenet = collectief • minder goed geïsoleerde /oudere woningen • na-isoleren, ventilatie & zonnepanelen • weinig installatieruimte nodig • warmtenet er in, aardgasnet er uit • aardwarmteproject → kans! • Aansluitkosten gemaximeerd: €4.550 subsidie: €3.325 (ISDE) • vastrecht waarschijnlijk hoger, warmtegebruik (nog gelijk aan aardgas)

Volledig elektrisch = individueel • nieuwe woningen • na-isoleren, ventilatie & zonnepanelen • elektriciteitsnet op orde, aardgasnet er uit • gaat stap voor stap/individueel • mini-warmtenet ook mogelijk • geen vastrecht voor aardgas, vergoeding voor teruggeleverde elektriciteit verdwijnt • waarschijnlijk na 2030

Hybride / ‘Nieuw gas’ = individueel

• nieuwe gassen zijn: groengas, waterstof • naast gas een mini warmtepomp → hybride installatie • altijd na-isoleren, ventilatie & zonnepanelen • ondergronds infrastructuur blijft • voorstel: waarschijnlijk pas na 2040

Wat gaat de gemeente doen tot 2024 • momenteel betekend dit concreet: ▪ ca. 10 buurten: max aantal buurten met ruim 15.000 weq ▪ Welke ondersteuning nodig: o projectleiding, o communicatie, bewoners gesprekken huis-aan-huis/keukentafel o ondersteuning/ technische expertise o overige faciliteiten o globaal € 250.000 per buurt benodigd (AnderssonElffersFelix) o ca. €2,5 mln t/m 2024 • We beseffen dat meer dan het huidige budget nodig is, zeker als doel van 49% reductie naar 55% reductie gaat.

Wat is rol van de raad? Rol raad: • Vaststelling deze Warmtevisie Leeuwarden • Later: vaststellen Buurt Uitvoeringsplannen (BUP’s)