Vragen nav informatieve sessie

Beantwoording schriftelijke vragen n.a.v. informatieve sessie 1. PvdA - Wij lezen in de jaarstukken niets over sociaal ondernemerschap om mensen weer aan het werk te krijgen. Hoe wordt daarmee omgegaan? Antwoord: Vanuit de gemeente Leeuwarden wordt samengewerkt met diverse partijen (vooral via de inkoopsystematiek ‘open house’) om mensen weer aan het werk te krijgen. Conform de richtlijnen van de inkoopsystematiek worden hierbij afspraken gemaakt over tariefstelling van aanbieders. Deze ondernemers hebben allemaal een missie op dit vlak (re-integratie) en profileren zich als sociaal ondernemers. Dit is onderdeel van de reguliere werkwijze. 2. PvdA- Het geld voor Werkgelegenheidsbevordering en versterking economische structuur wordt overgeheveld naar 2025. In 2024 heeft er geen onttrekking plaats gevonden. Hoe kan dit, omdat we weten dat werkgevers het erg lastig hadden na corona. Antwoord: Het budget Werkgelegenheidsbevordering en versterking economische structuur is gericht op behoud en groei van werkgelegenheid in de marktsector en daarmee is inzet hiervan aan voorwaarden gebonden. In 2023/2024 is vanuit het Inflatiepakket / structuurversterkende maatregelen voor ondernemers ingezet op diverse zaken die te maken hebben met problematieken bij ondernemers onder meer door Corona. Zoals verlaging kosten voor energie, subsidie voor verduurzaming panden, etc.

We hebben ook ons netwerk ingezet om ondernemers met financiële problematiek te laten adviseren door experts. 3. Lijst058 - Het aantal inwoners in de bijstand in Leeuwarden is hoger dan het landelijk gemiddelde. Hoe kan het dat wij zover boven het landelijk gemiddelde liggen? Antwoord: bij hoger dan het landelijk gemiddelde voegen we graag toe: door hogere kans op bijstand. Dat is inderdaad in Leeuwarden het geval. Hier hebben we onderzoek naar laten doen via Significant. Daarnaast heeft het ministerie ook onderzoek laten doen via AEF/De Beleidsonderzoekers naar het causaal verband tussen beleid en uitvoering vs. tekort gemeenten. Het rapport van Significant voeg ik als bijlage toe. Het rapport van AEF is via bijgaande link te verkrijgen (Verklaringen voor tekorten en overschotten op het bijstandsbudget). 4. FVD – Uitstroom uit de bijstand door de basisbaan pilot. Klopt het dat slechts 16 personen geplaatst zijn met kosten van 176k totaal, waardoor je uitkomt op 11k pp? Antwoord: De inwoners die werken via basisbanen (16) zijn ingestroomd in de loop van 2024 met het zwaartepunt in de 2e helft van 2024. Dit is de reden

waarom het budget 2024 bij niet volledig benut is. Omdat de contracten in 2025 doorlopen, konden we niet meer personen toelaten in 2024. Omdat de kosten bij een mogelijke verlenging van al deze jaarcontracten in 2025, het budget 2025 overschreden zou worden. Het budget Basisbanen bedroeg, conform afspraken in coalitie akkoord per jaar € 500.000. Hiervan is in 2024 ca. € 176.000 uitgegeven aan kosten Basisbanen (inclusief 14K kosten onderzoek Basisbanen NHL). 5. FVD - Oplopende bijstand. Zijn vooral statushouders - wat is hun aandeel in de bijstand en ook in de toename van de bijstand? 884 in de bijstand. 16 mensen zijn er uitgestroomd, meer budget was er niet. Vervolgvraag: begrijp ik dan dat de volledige 500k op is? Antwoord: het bestand aan bijstandsontvangers loopt niet alleen op vanwege statushouders. De groep jongeren (< 27 jaar) is vooral verantwoordelijk voor de toename van het totaal aan bijstandsontvangers. Dit is terug te lezen in het ‘Aanvraagfomulier Vangnetuitkering Participatiewet over 2024’ dat op 28 mei door de raad is vastgesteld. Onderstaand zijn de bedoelde tekstfragmenten uit dit document toegevoegd.

6. FVD – u gaf een netto aantal van 884 statushouders in de bijstand. Welk aandeel is dat van het totaal en welk aandeel van de toename zijn statushouders?

Antwoord: Op 31 december 2024 bedroeg het aantal bijstandsontvangers 5.380. Het aandeel van de statushouders hierin is 884. Het aandeel bedraagt 16,4%. De toename van bijstandsontvangers was in 2024 in totaliteit 122. Deze mutatie is onder te verdelen in: < 27 jaar Waarvan statushouders >27 jaar Waarvan statushouders

+ 218 42 - 96 39

7. CDA - Op blz 17 van de jaarstukken gaat het over bestaanszekerheid en allerlei regelingen. Is het ook mogelijk dat er een document komt voor iedereen die werkt binnen dit dossier? We zien soms door de bomen het bos niet meer. Antwoord: u kunt dit terugvinden in de armoede monitor en er wordt verder afgestemd tussen de fractie assistent en mw. Gina Frans (beleidsadviseur) met o.a. als aandachtsgebied armoede. 8. PVDA - P 18> Ten aanzien van de pilot 'Voorkomen huisuitzettingen' is de samenwerking tussen gemeente, corporaties en Amaryllis verbeterd, maar de daling van ontruimingen bleef in 2024 achter. Van de 149 aangemelde huurders kreeg 42% een oplossing zoals schuldhulp of betalingsregeling.de pilot is gestopt. Is er een evaluatie beschikbaar? Antwoord: Op 1 november 2023 is de gemeente de eenjarige pilot Voorkomen huisuitzettingen gestart, in samenwerking met Elkien, WoonFriesland en Amaryllis. Bij een huurachterstand van drie maanden werd proactief de huur via de uitkering doorbetaald en gingen de corporatie en Amaryllis gezamenlijk op huisbezoek. Wanneer de huurder geen uitkering had, werd dit huisbezoek versneld (binnen twee weken in plaats van binnen vier weken) ingezet. Op 30 januari 2025 is de evaluatie van de pilot met Amaryllis, WoonFriesland en Elkien besproken. Daar is verder geen uitgebreid evaluatieverslag van gemaakt.

De evaluatie heeft tot de volgende conclusies geleid: •

De pilot heeft tot een betere onderlinge samenwerking en kortere lijnen geleid en van de bereikte inwoners zijn ook positieve reacties ontvangen. De doelstelling van de pilot was om het aantal dagvaardingen en ontruimingen met 50 % te laten dalen. Dit doel is niet behaald. In 2023 bedroeg het aantal ontruimingen vanwege een huurachterstand bij WoonFriesland 5 en per 1 november 2024 stond de teller op 8. Bij Elkien ging het in 2023 om 12 en per 1 november 2024 om 9.

•

In de pilotperiode zijn er 149 huurders aangemeld. 17 % had een bijstandsuitkering en voor 11% is een doorbetaling via de uitkering opgestart. In

oktober 2024 was er voor 42 % een oplossing opgestart. Dat wil zeggen dat er een betalingsregeling is getroffen, schuldhulpverlening is opgestart of dat de achterstand is voldaan. •

Helaas bleek het bereik binnen deze pilot niet hoger te liggen dan in de reguliere vroegsignaleringsaanpak. Amaryllis kwam met 49 % van de 149 deelnemers in contact en ervoer soms te weinig tijd om een oplossing met de inwoners te realiseren. Voor de corporaties was er bij een huurachterstand van drie maanden al sprake van een hoge openstaande vordering. Het bieden van meer tijd (bovenop de in de pilot afgesproken twee tot vier weken) zou tot nog hogere achterstanden leiden. Daarbij werd ook bij een niet succesvolle inzet van de pilot door Amaryllis alsnog een moratorium via de rechtbank ingezet om een daadwerkelijke huisuitzetting te voorkomen.

•

Daarom zijn de corporaties, Amaryllis en de gemeente tot de conclusie gekomen dat het effectiever is om de gezamenlijke inzet op de vroegsignalering verder te verstevigen. Doorbetaling van de huur via de uitkering is ook één van de instrumenten die in deze fase (met instemming van de inwoner) kan worden ingezet. Hier gaan de partijen in 2025 verder mee aan de slag.

9. PVDA - P. 105: Overschot Brede aanpak dakloosheid wordt toegevoegd aan een bestemmingsreserve. Hoe wordt dit overschot veroorzaakt? Er is immers een programma: wat is er niet uitgevoerd? Antwoord: De Brede Aanpak Dakloosheid (BAD) als programma bevat projecten waarvoor verplichtingen zijn opgenomen en daarnaast bevat de BAD voorgenomen projecten waarvoor reserveringen zijn opgenomen. Als in een jaar een voorgenomen project later of helemaal niet van start gaat dan wordt de reservering niet (volledig) benut en valt het restant terug naar de bestemmingsreserve. Ter Illustratie was dat er onderzoek is gedaan naar een tweede locatie Duurzaam Verblijf maar dat het niet gelukt is om een tweede locatie te vinden en daarmee is de reservering niet ingezet in 2025. In de 4e voortgangsrapportage BAD wordt in meer detail ingegaan op de realisatie per project. De voortgangsrapportage staat op de agenda van het PO SDF op 3 juli 2025. Resume: voor een jaar wordt een inschatting gemaakt van wat er nodig is op basis van verplichtingen en reserveringen. En op basis van wat in een jaar daadwerkelijk is gerealiseerd wordt het restant overgeheveld naar de bestemmingsreserve. 8. CU - Cambuur – jaarstukken melden e.e.a. over verhuizing Cambuur naar Kooistadion (veel inzet gepleegd rondom veiligheid en veiligheidsbeleving, geen grootschalige ordeverstoringen).

Komt er een evaluatie naar de raad van het eerste seizoen na de verhuizing? Vraag wordt gesteld omdat het wijkpanel op de lijn komt met ervaringen van afgelopen seizoen. Die informatie is volgens D66 in een andere sessie toegezegd door college, betreft feitelijke informatie over bv. verkeersstromen, ervaringen rond overlast, informatievoorziening richting omwonenden en andere stakeholders, kosten baten analyse, ook vooruitkijkend op volgend seizoen. Antwoord: Licht en geluid Op basis van de maatwerkvoorschriften is er onderzoek gedaan naar lichtuitstraling van Cambuur. In opdracht van Cambuur is onderzoek verricht door een gespecialiseerd bureau. Uit het onderzoek blijkt dat de lichtuitstraling van het stadion, in welke vorm dan ook, blijft binnen de gestelde normen blijft. Dit rapport is beoordeeld door onze deskundigen en akkoord bevonden. Ten aanzien van geluid is onderzoek uitgevoerd. De rapportage hiervan is zeer recent ingediend. Onze vakspecialisten gaan dit rapport beoordelen op compleetheid en juistheid. Verkeerssituatie Gedurende het hele seizoen is er op meerdere manieren gemonitord (drones, visueel, tellingen) hoe het gaat met betrekking tot parkeren en verkeersafwikkeling. Op basis van die waarnemingen zijn er aanpassingen gedaan.

Bijvoorbeeld als het gaat om de manier waarop verkeersbegeleiders het verkeer aansturen, de plek waar ze worden ingezet, de verkeerstromen anders sturen, inzet van handhaving op verkeerd parkeren etcetera. Dit heeft er het afgelopen toe geleid dat de afhandeling en doorstroming van verkeer steeds beter en sneller verloopt en dat het aantal klachten zeer sterk is gedaald. Dat laatste heeft naast de verbeteringen die steeds zijn doorgevoerd, wellicht ook te maken met het feit dat er enige gewenning optreedt. Aandachtspunt blijft het parkeren op P0. Dit terrein wordt nog niet volledig benut tijdens wedstrijden van Cambuur. Hierover gaan we met Cambuur in overleg. PO wordt wel gebruikt door WTC en is ook nodig om in de parkeerbehoefte te voorzien, temeer omdat de parkeerdruk door nieuwe gebruikers van het Elfstedenpark steeds verder toeneemt. Evaluatie en bevindingen omliggende woonwijken: Kort geleden is er een evaluatie geweest met WTC / Elfstedenhal / Cambuur / Politie en gemeente Over het algemeen kijkt men tevreden terug op het afgelopen seizoen. De komst van Cambuur betekent wel extra inzet en kosten (inzet verkeerregelaars) voor het WTC en de Elfstedenhal. De Elfstedenhal heeft

tijdens wedstrijden van Cambuur doorgaans minder bezoekers en krijgt ook klachten over de bereikbaarheid kort voor en na de wedstrijd. Daarnaast is overleg geweest met vertegenwoordigers van de wijken Westeinde en Vosseparkwijk / Schrijversbuurt. In de Schrijversbuurt is er nauwelijks parkeeroverlast. Dat komt omdat er op alle dagen van de week een parkeerregime middels een blauwe zone van toepassing. Dat geldt niet voor de Vosseparkwijk en Westeinde. In deze wijken is geen parkeerregime (Westeinde) dan wel niet op momenten dat Cambuur doorgaans voetbalt (Vosseparkwijk). Handhaving in deze wijken bestaat uit handhaven op parkeerexcessen. In het najaar gaan we met de Vosseparkwijk in gesprek over het fiscaliseren van de blauwe zones en mogelijke aanpassing van tijden en dagen. Dit kan bijdragen aan het verminderen van de parkeeroverlast. Voor Westeinde wordt vooral ingezet op communicatie vanuit Cambuur om niet in Westeinde te parkeren. Langs de Balthazar Beckerwei zijn we voornemens om een parkeerverbod aan twee zijden in te voeren. omdat daar de bereikbaarheid voor hulpdiensten onder druk staat tijdens wedstrijden. Het overleg met alle partijen en het monitoren van de hele situatie zetten we komend seizoen onverminderd voort. Het is een gebied dat nog in beweging is en waar de (verkeers)situatie voorlopig nog aandacht verdiend.

En ook handhaving nodig blijft tijdens de wedstrijden van Cambuur. 9. D66 – Eind 2023 is toegezegd dat er een omgevingsplan voor buitengebied zuid gedeeld zou komen in 2024. Wat is de stand van zaken van dat omgevingsplan? Wanneer ontvangen we hier meer informatie over? Antwoord: Naar aanleiding van de gestelde vraag informeren wij u over de planning van het omgevingsplan Buitengebied Zuid. Op dit moment is het plan einde 2025 het ontwerp ter inzage te leggen. Daar werken we hard naartoe. Toch zien we ook dat er risico’s zijn die van invloed kunnen zijn op het halen van deze planning. Twee spelen daarbij een belangrijke rol: • Beschikbaarheid van de juiste mensen: we hebben mensen nodig met de juiste kennis en ervaring. Door krapte op de arbeidsmarkt is het moeilijk om voldoende mensen te vinden. Dit kan zorgen voor vertraging. • Technische problemen en afhankelijkheid van derden: we werken met speciale software om het plan te maken. Soms ontstaan er technische problemen die kosten extra tijd om op te lossen, waarbij we ook afhankelijk zijn van de softwareleverancier. Ondanks deze risico’s zijn we volop bezig met de uitwerking van het plan. Zo is er verder gewerkt aan het omgevingseffectrapport. In dat kader zijn ook gesprekken

gevoerd met agrariërs in het gebied. Dit helpt om het plan beter af te stemmen op de praktijk. We doen er alles aan om deze risico’s op te vangen en blijven ons richten op het halen van de huidige planning. Tegelijkertijd is het mogelijk dat er onderweg meer tijd nodig blijkt te zijn. We bereiden ons daar alvast op voor. Zodra er meer duidelijkheid is over de planning, brengen we u daarvan op de hoogte. 10. D66 – er is een aanzienlijk bedrag over gebleven m.b.t. opvang Oekraïners. Is er over nagedacht om een bestemmingsreserve te creëren? Hoe doen andere gemeenten dat? Antwoord: Voor zover ons bekend, zijn er niet veel gemeenten die de overschotten op Oekraïne opvang (of een deel van die overschotten) reserveren middels een bestemmingsreserve. Er zijn uitzonderingen. Zo kent gemeente SúdWest Fryslan wel een bestemmingsreserve waarin een deel van de overschotten wordt gereserveerd voor toekomstige verplichtingen. Een dergelijke reserve is niet in lijn met ons financiële beleid, waarin het uitgangspunt is dat positieve rekeningresultaten worden gestort in de algemene reserve. 11. PvdA - Blz 37 Beleidskader wonen en zorg: wanneer kunnen we het uitvoeringsprogramma verwachten met daarin de uitwerking van de motie ‘ Samen werken aan Wonen met zorg’ Antwoord: Wordt aangeboden in Q4. 12.

PvdA - Blz 37 30 procent sociale woningbouw zit in de planning, maar hoe reel is het dat dit uitgevoerd worden met de netcongestie? Antwoord: De voortgang van woningbouwprojecten hangt af van vele risicofactoren, waar de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet er één van is. Om de invloed van dit soort risicofactoren in te perken, maken we afspraken met de netbeheerder over onder andere gefaseerde ontwikkeling. Dat betekent dat woningbouwontwikkelingen op de plekken waar de capaciteit wél voorhanden is (V&D pand) sneller kunnen dan woningbouwontwikkelingen waar aanpassing van het net meer tijd kost (Steenslan II, Stiens). 13. PvdA – tekst jaarstukken: Wij lijken op koers voor om de doelstelling van 100kg per inwoner in 2025 te halen. We zien een grote daling van het restafval sinds de invoering van DIFTAR. Maar het afgelopen jaar is nauwelijks een verdere daling geweest. Om de doelstelling van maximaal 30 kg/inw/jr te realiseren zijn nog meer maatregelen noodzakelijk.

Vraag: Welke vernieuwde inzamel strategieën zijn er nodig? En welke mogelijkheden zijn er om het na-scheidingsproces te verbeteren? Dit ligt u nu op een rendement van ca. 50% maar moet de komende jaren doorgroeien naar 6070%. Antwoord: Om de hoeveelheid restafval te verminderen wordt gekeken of een andere wijze van inzamelen van (een aantal) deelstromen tot verbeterde afvalscheiding kan leiden. Hierbij richten we ons met name om de grondstoffen die qua gewichtsaandeel het meest aanwezig zijn in het fijn restafval. Dit is bijvoorbeeld GFE (groente, fruit en etensresten). Van de hoeveelheid grondstoffen die niet in het restafval thuishoren, bestaat ca. 60% uit GFE. Qua nascheiding wordt een vierde vergister operationeel. Hiermee kan Omrin de organische natte fractie die nog in het restafval zit nuttig toepassen. Verder worden innovaties in het scheidingsproces aangebracht waardoor verwacht wordt nóg meer grondstoffen voor recycling te kunnen aanbieden. 14. FNP – Blz 25. Overgebleven geld Mienskipsfonds, dat budget valt vrij. Maar is het niet logisch om dat budget toe te voegen aan het budget van 2025 / kunnen jullie informatie aanleveren qua inhoud en financiën over waarom er een onder uitputting is ontstaan, wat er is doorgeschoven en waarom en wat voor effect dat heeft op het Mienskipsfonds. Antwoord: De onder uitputting hangt samen met een aantal factoren.

De aanvragen die binnen komen bij het Mienskipsfonds worden getoetst aan de hand van de regeling die voor het Mienskipsfonds is opgesteld. Op basis hiervan worden aanvragen beoordeeld. Hier hangt het dan ook vanaf of een aanvraag voldoet of niet. Dit heeft er mede voor gezorgd dat het budget niet volledig is uitgegeven. Daarnaast is het Mienskipsfonds ook afhankelijk van de initiatieven die komen vanuit bewoners van gemeente Leeuwarden. Als er in een wijk of dorp de vraag of behoefte niet speelt om een initiatief op te starten waarbij subsidie nog is, dan heeft dit impact op het budget wat er is voor het Mienskipsfonds. Het budget wat voor het Mienskipsfonds gereserveerd is t/m 2026, lijkt zoals het nu staat, voldoende om initiatieven van bewoners financieel te kunnen faciliteren. 15. Gemeentebelangen - Waarom wordt in de tabel belastingcapaciteit niet het gemiddelde van de Friese gemeenten meegenomen? In principe zijn de woonlasten per gemeente door een ieder zelf na te gaan via Lokale lasten calculator – COELO.

We hebben vanwege de vraag van dhr. Okkema een overzicht opgesteld met de woonlasten 2024 per Friese gemeente (o.b.v. eigen woning/twee personen).

OZB

Afvalst offenheffing

Rioolhef fing

Totaal

Leeuwarden

€ 359

€ 315

€ 169

€ 843

Achtkarspele n

€ 422

€ 350

€ 220

€ 992

Ameland

€ 218

€ 234

€ 163

€ 615

Dantumadiel

€ 458

€ 256

€ 188

€ 902

De Fryske Marren

€ 285

€ 300

€ 214

€ 799

Harlingen

€ 317

€ 323

€ 191

€ 831

Heerenveen

€ 353

€ 253

€ 253

€ 859

NoardeastFryslân

€ 383

€ 237

€ 240

€ 860

Ooststellingw erf

€ 241

€ 249

€ 233

€ 723

Opsterland

€ 262

€ 220

€ 277

€ 759

Schiermonnik oog

€ 319

€ 337

€ 159

€ 815

Smallingerlan d

€ 341

€ 295

€ 296

€ 932

Sudwest Fryslan

€ 358

€ 287

€ 203

€ 848

Terschelling

€ 286

€ 242

€ 191

€ 719

Tytsjerksterad iel

€ 487

€ 282

€ 161

€ 930

Vlieland

€ 215

€ 355

€ 116

€ 686

Waadhoeke

€ 383

€ 313

€ 329

€ 1.025

Weststellingw erf

€ 292

€ 299

€ 191

€ 782

Wij adviseren echter het Friese gemiddelde niet op te nemen in de tabel belastingcapaciteit in de paragraaf lokale heffingen. De cijfers van het Coelo geven wel een indicatie, maar het zegt mogelijk niet alles. Zo is het lastig de woonlasten van een gemeente die diftar hanteert te vergelijken met een gemeente die dat niet doet. Zo ook met gemeenten die alleen rioolheffing heffen, tegenover gemeenten die ook waterzorgheffing heffen. Daarbij kunnen de cijfers die het Coelo toont afwijken van de werkelijkheid. In het geval van gemeente Leeuwarden is een afwijking ten opzichte van de woonlasten die genoemd zijn in de jaarrekening. Dit heeft verschillende oorzaken: -

De gemiddelde WOZ-waarde wijkt af. Voor de paragraaf berekenen wij de gemiddelde WOZ-waarde o.b.v. de WOZ-waarden van alle woningen, exclusief de garageboxen. We weten niet hoe het Coelo hun gemiddelde WOZ-waarde berekent. Dit verschil werkt door in de Ozb en Rioolheffing.

-

De gemiddelde woonlasten Afvalstoffenheffing wijkt af. Wij kijken hiervoor naar de woonlasten van een meerpersoonshuishouden en wat zij gemiddeld aanbieden aan kilo’s en aantal ledigingen. Coelo heeft deze gegevens niet. Zij zullen daarom een inschatting maken o.b.v. een aanname. Als wij een enigszins goed vergelijk zouden moeten maken t.o.v. de overige Friese gemeenten, zouden wij gelet op bovenstaande eigenlijk elke gemeente moeten bevragen wat hun werkelijke woonlasten zijn. Deze inspanning lijkt zijn doel voorbij te schieten, mede gelet op het feit dat er sprake is van verschillende situaties.