Tussenevaluatie Vereniging De Oude Ambachtsschool

BRÛSPLAK DE OUDE AMBACHTSSCHOOL - VERENIGING FLORIS VERSTER ATELIERS TUSSEN-EVALUATIE UITVOERING BRÛSPLAKKEN BELEID 2020 – 2028

Leeuwarden/ Huizum-West

22 oktober 2024

inhoudsopgave 1. Conclusies en aanbevelingen

blz. 3

2. Toelichting A. Organisatie

blz. 7

3. Toelichting B. Beheer / onderhoud

blz. 9

4. Toelichting C. Huurders / bezetting

blz. 11

5. Toelichting D. Activiteiten / programmering

blz. 14

6. Toelichting E. Publiek / bezoekers

blz. 16

Ambachtsschool en

7. Toelichting F. Exploitatie

blz. 17

een vooruitblik op de

8. Toelichting G. Inzet vrijwilligerswerk versus professionalisering van de organisatie

blz. 19

Een terugblik op vier jaar Brûsplak De Oude

komende vier jaar ---> VERENIGING FLORIS VERSTER ATELIERS – BRÛSPLAK DE OUDE AMBACHTSSCHOOL Bezoek- & postadres: Cornelis Trooststraat 48, 8932 BR Leeuwarden E-mail: info@dedoas.nl

2

Telefoon: 0636404068 (secretaris Katja van Driel)

aanleiding Terugblik op vier jaar Brûsplak De Oude Ambachtsschool (2020-2024) en een vooruitblik op de komende vier jaar (2025-2028). In 2019 is in de gemeenteraad van Leeuwarden de nota ‘Broedplaatsen; creatieven in het hart van innovatie 2018 en verder’ (vastgesteld in 2019), De Oude Ambachtsschool genoemd als ‘potentieel structurele creatieve broedplaats’. Op 8 juli 2019 heeft de gemeenteraad besloten om de oude school aan te wijzen als permanente broedplaats. In de Uitvoeringsnota Creatieve Broedplaatsen 2020-2028 (20 mei 2020) staat De Oude Ambachtsschool genoemd als meest belangrijke locatie voor creatieve broedplaatsen in Leeuwarden. Er zijn grote en kleinere ruimten beschikbaar voor onder meer kunst, cultuur, ambacht en wijkactivering.

3

1. Conclusies en aanbevelingen Het bestuur heeft zich gebogen over een terugblik 2020 - 2024 en een vooruitblik 2024 - 2028. Op basis van de door mevrouw Nikki Timmermans, in opdracht van de gemeente Leeuwarden, aangedragen evaluatie categorieën hebben we met het bestuur de evaluatie gedaan, in de vorm van een terug- en een vooruitblik. Op basis van die evaluatie komen we tot de volgende hoofdpunten. a. Organisatie De Oude Ambachtsschool biedt als Brûsplak onbegrensde mogelijkheden. Intern bij de oude school is er sprake van een heel goede samenwerking en zien we een toenemende en positieve kruisbestuiving. De creatief ondernemers in de school leggen ook dwarsverbanden met andere (creatief) ondernemers van buiten de school. Deze externe creatief ondernemers gaan ook steeds meer deel uitmaken van de creatieve gemeenschap in het pand. Er vindt overleg tussen creatief ondernemers plaats in de school, de projectruimte wordt gebruikt en het restaurant dient ook vaak als plek waar partijen afspreken en overleggen. Er ontstaan mooie ideeën, de sfeer en werkomgeving wordt door iedereen ervaren als bijzonder inspirerend en voor het ontwikkelen van projecten en evenementen is De Oude Ambachtsschool vaak het startpunt. Qua organisatie mogen we concluderen dat de vereniging in de afgelopen periode flinke stappen heeft gemaakt.

Op het gebied van het zaken juridisch op orde krijgen, qua organisatie van de vereniging en de communicatie met de leden, het direct betrekken van leden bij zaken als de toewijzing van ateliers, het ontwikkelen van plannen voor het Cultuurplein, beschrijven van verantwoordelijkheden, bevoegdheden, taken en functies enz.

4

In september 2023 hebben we de Toekomstverkenning De Oude Ambachtsschool aan de leden voorgelegd; deze verkenning bevatte veel voorstellen en ideeën voor creatieve activiteiten en projecten. Aan de hand van de ledenraadpleging is het Projectplan De Oude

Ambachtsschool 2024 – 2028 geschreven. De uitwerking van dat plan voor de periode 2024 – 2028 staat voor 2024 en de jaren daarna op het programma. b. Beheer / onderhoud Qua beheer en onderhoudszaken maakt de vereniging nu, als serieuze partner van de gemeente, rechtstreeks onderdeel uit van de plan en besluitvorming. Dit proces zal in de komende periode worden geïntensiveerd en gecontinueerd. Gezamenlijk wordt er gekeken naar de financiële en organisatorische problemen en het vinden van oplossingen. Een logisch gevolg van de directe betrokkenheid van de Vereniging Floris Verster Ateliers (VFVA) bij beheerzaken, lijkt dan ook het, op termijn, onderbrengen van de beheer en conciërge taken bij de VFVA. De VFVA wordt regelmatig door huurders benaderd over kwesties rond verhuur en beheer. Er is bij de huurders vertrouwen in de vereniging en het bestuur; het is een belangrijke stap om de medeverantwoordelijkheid op het beheerzaken nu te formaliseren.

c. Huurders / bezetting De huurders van de ateliers vormen een bont gezelschap van creatieve ondernemers. Er zijn heel jonge ondernemers die net beginnen maar er zijn ook ondernemers die al een tijdje in de school werken en hun onderneming hebben opgebouwd. Ondernemers die actief zijn in de omgeving van Leeuwarden tot ondernemers die Europees actief zijn.

d. Activiteiten / programmering De Oude Ambachtsschool bruist van de activiteiten. Er zijn in de afgelopen periode succesvolle dagen geweest met presentaties, exposities en voorstellingen. Creatief ondernemers hebben met hun creaties en producten prijzen gewonnen en er wordt steeds meer aan de weg getimmerd. Maar het kan natuurlijk altijd nog meer en beter; daar wordt met alle mensen hard aan gewerkt.

In de school zijn ondernemers actief in een breed spectrum. Van fotografie, beeldend kunstenaars, dans, theater, documentairemakers, keramisten, organisatoren van evenementen, grafische vormgeving, muziek(scholen), landschapsontwerp, markering en communicatie, theatertechniek, wijkgerichte activiteiten enz. Er zijn ateliers waar gestart werd met één creatief ondernemer en nu meerdere ondernemers actief zijn.

De afstemming en samenwerking tussen de verschillende creatieve ondernemers wordt steeds beter. Door de verbeterde communicatielijnen, georganiseerde ‘meet and eat’ bijeenkomsten en veel activiteiten waarbij creatief ondernemers bij betrokken worden, zijn de onderlinge lijntjes en dus de samenwerking verbeterd. Vanuit verschillende disciplines zijn de lijntjes kort en weet men elkaar te vinden en te versterken. De eerste stappen om te komen tot een collectieve vorm van een programma-aanbod en activiteitenplanning zijn gezet. Een belangrijk onderdeel van de activiteiten in de school is het beheer en gebruik van de kleine en grote projectruimte. Deze projectruimtes vormen de kern van het gebouw; ze bieden de ruimte om activiteiten te organiseren De projectruimtes vallen onder de verantwoordelijkheid van de Vereniging Floris Verster Ateliers. Met de gemeente zijn constructieve afspraken gemaakt over de verrekening van flexibele kosten en baten van deze ruimtes. In de kleine projectruimte worden de komende jaren ook sociaal maatschappelijke activiteiten opgezet voor bewoners uit de omliggende wijken. Bewoners die het qua inkomen en/of deelname aan sociale activiteiten niet gemakkelijk hebben.

De selectieprocedure voor de toewijzing van ateliers aan nieuwe huurders ligt sinds 2024 bij de Toewijzingscommissie die valt onder de vereniging. De beslissing over wie gaat huren ligt bij de gemeente Leeuwarden. Als er in de toekomst ateliers vrijkomen die nu nog worden gehuurd door enkele grote zorg/welzijnsorganisaties, dan geeft de vereniging er de voorkeur aan, om die ruimten in de toekomst te gaan verhuren aan creatief ondernemers c.q. talenten. Er is een voorkeur voor meerdere kleine creatief ondernemers, omdat zij meer betrokken zijn bij en invloed hebben op de ontwikkeling van het Brûsplak dat hierdoor nog meer bruist. Tevens vergroot dit de betrokkenheid in werkgroepen en voelen de ondernemers meer eigenaarschap binnen D.O.A.S dan wanneer er grote organisaties met werknemers zouden zijn. De huurders worden regelmatig geïnformeerd over alle lopende zaken. Bijna alle huurders zijn nu lid van de vereniging. In samenspraak tussen de VFVA en de gemeente Leeuwarden, zijn er (voor nieuwe huurders) nieuwe huurcontracten opgesteld, zijn de algemene voorwaarden bij verhuur aangescherpt en geactualiseerd. Hetzelfde geldt voor het gebruik van de projectruimtes en het gebruik van het Cultuurplein. 5

e. Publiek / bezoekers Er komen in de oude school veel deelnemers die meedoen aan het volgen van lessen, cursussen en workshops. Er worden steeds vaker activiteiten georganiseerd in combinatie met een lunch of warme maaltijd. Ook wordt er bijvoorbeeld voor mensen met een smalle beurs, door de stichting Sta-op-voor-kinderen, in de wintermaanden wekelijks een familie-diner georganiseerd in het restaurant. In de school hebben zich verschillende creatieve ondernemers gevestigd die zich bezighouden met foto/ film/ sociale media. Die kennis wordt meer en meer gebruikt ten behoeve van promotionele activiteiten voor de hele school. Het aantal bezoekers aan activiteiten in de oude school neemt nog steeds toe. Open dagen worden door een groeiend aantal mensen bezocht. Er wordt gewerkt aan plannen om duidelijk en herkenbaar aan de buitenkant van het gebouw te laten zien wat binnen in de school gebeurt en welke activiteiten er plaatsvinden. Omdat we hier nog niet tevreden over zijn, zal er hard aan dit doel gewerkt worden. f. Exploitatie Voor de oude school werkt de gemeente Leeuwarden met de systematiek van een kostendekkende exploitatie (huur en servicekosten). Voor een verdere renovatie en verduurzaming van het monument De Oude Ambachtsschool, zijn enkele miljoenen euro’s nodig. Als deze kosten worden omgeslagen in de huurprijs c.q.

servicekosten dan wordt het huren van ateliers voor een deel van de zittende huurders onbetaalbaar. En wordt het Brûsplak een stuk minder aantrekkelijk voor (beginnende) creatief ondernemers/ talenten. Over alle andere onderdelen van de evaluatie maakt het bestuur zich geen zorgen. Maar als er geen extra budget wordt vrijgemaakt aan eenmalige investeringen c.q. subsidies, dan is het bestuur bang dat ze qua huur/exploitatie voor onoplosbare problemen komen te staan.

6

g. Vrijwilligerswerk versus professionalisering. Brûsplak De Oude Ambachtsschool is geen bedrijfsverzamelgebouw. Het Brûsplak kan worden gezien als een middelgroot bedrijf met ongeveer 125 arbeidsplaatsen, bestaande uit ZZP’ers en werknemers. In de oude school is sprake van een steeds hechter wordende gemeenschap. Een gemeenschap die gekenmerkt wordt door passie en een grote inzet en betrokkenheid. De leden voelen zich betrokken, melden zich aan als vrijwilligers voor eenmalige activiteiten en de leden/huurders zijn ook actief als vrijwilligers in een van de werkgroepen die onder de vereniging vallen. Er zijn veel creatieve ondernemers in de gebouwen gehuisvest en dat aantal neemt alleen maar toe. De Oude Ambachtsschool is geen verzameling van kleine bedrijfjes meer maar één serieus- en groot bedrijf. Een bedrijf dat ook als zodanig geleid moet worden. De coördinatie van zo’n bedrijf kan en mag niet langer op de schouders rusten van alleen maar vrijwilligers. Een professionaliseringsslag is een vereiste. Een dergelijk proces kan in stappen worden gerealiseerd. De vereniging onderzoekt actief in welke (juridische) vorm- en organisatiestructuur dit het beste kan. Het bestuur van Vereniging De Oude Ambachtsschool, 22 oktober 2024.

A. Organisatie periode 2020 – 2024

periode 2024 – 2028

1. Van een niet functionerende stuurgroep De Oude Ambachtsschool is eind 2023 het proces naar rechtstreeks en structureel overleg tussen VFVA (in 2023) en de a Leeuwarden opgestart.

Uitbouwen van de samenwerking vastleggen in een nieuwe samenwerkingsovereenkomst (staat gepland eind 2024).

2. Een verbrokkelde communicatie met de gemeente via medewerkers van de gemeente (met veel wisselingen op functies), kwartiermaker en beheerder; veel misverstanden en stroperige processen (tot eind 2023).

Structurele en maandelijkse overleggen met respectievelijk de vertegenwoordigers van de afdelingen cultuur en vastgoed (sinds januari 2024). En elkaar gemakkelijk weten te vinden.

3. Van een onsamenhangende bestuursstructuur en organisatie naar een stevig bestuur met duidelijke functies en taken en een laagdrempelige benaderbaarheid (ingezet halverwege 2023). 4. Huurders van ateliers konden op basis van vrijwilligheid lid worden (vanaf start van de vereniging. 5. Een verenigingsstructuur op basis van statuten (2020) en een niet aansluitend huishoudelijk reglement. Onregelmatige en slecht bezochte ledenvergaderingen. 6. Vanaf de oprichting van de vereniging (2020) niet gewerkt met visie en/of beleidsdocumenten. In september 2023 in ledenvergadering de Toekomstverkenning De Oude Ambachtsschool besproken en vastgesteld. 7

Verbeteren bestuursstructuur, beschrijven van bestuur profielen en aanvullen van het bestuur. Geen externe bestuursleden meer maar een bestuur samengesteld uit alleen leden/huurders van ateliers. Huurcontracten aangepast (mei 2024) In vernieuwde huurcontracten (tussen de gemeente en huurder) is opgenomen dat huurders verplicht lid zijn van de Vereniging Floris Verster Ateliers. Sinds september 2023 drie ledenvergaderingen gehouden. Nieuw en juridisch juist huishoudelijk reglement (in april 2024) door ledenvergadering vastgesteld. Daarna in januari 2024 de visie verder uitgewerkt in het Projectplan De Oude Ambachtsschool 2024 – 2028.

periode 2020 – 2024 7. Tot eind 2023 waren huurders actief in kleine werkgroepjes voor specifieke taken en werkzaamheden. Coördinatie en/of afstemming met het bestuur van de vereniging was er vaak niet. Beschrijvingen en/ of uitvoeringskaders ontbraken. 8. Tot eind 2023 was er een extern kwartiermaker (met het opdrachtgeverschap bij de gemeente) voor het contact met nieuwe en bestaande huurders. Nauwelijks tot geen afstemming met het bestuur van de VFVA. 9. Tot en met eind 2023 werd er, ten behoeve van huur projectruimten, niet gewerkt met juridische onderbouwde overeenkomsten en algemene voorwaarden.

8

periode 2024 – 2028 In 2023/2024 zijn enkele werkgroepen opgeheven. In april 2024 gestart met de opzet van de Toewijzingscommissie nieuwe huurders. De werkwijze van deze commissie, bestaande uit huurders, is in gezamenlijkheid vastgesteld. Ook zijn er toetsingscriteria voor nieuwe huurders vastgesteld en na het organiseren van pitches, zijn er door de commissie acht nieuwe huurders uitgekozen. Per 31 december 2023 heeft de gemeente de overeenkomst met de kwartiermaker beëindigd. Met ingang van 1 mei 2024 is er, met het opdrachtgeverschap bij de VFVA, een makelaar verhuur door de vereniging aangesteld. Deze makelaar is ook huurder van een atelier in de school. Deze functie wordt gecombineerd met het beheer/verhuur van de projectruimten. In eerste helft van 2024 zijn alle noodzakelijke juridische documenten (contracten/overeenkomsten/algemene/voorwaarden) opgesteld ten behoeve van verhuur van projectruimten en gebruik van het Cultuurplein.

B. Beheer / onderhoud periode 2020 – 2024 1. Tot eind 2023 stond de VFVA ver af van zaken als het beheer en (meerjaren) onderhoud van de oude school. De communicatie verliep vooral tussen de gemeente en de beheerder (in dienst van WerkPro). Eind 2023 heeft intensief overleg met de afdeling vastgoed van de gemeente en het bestuur van de VFVA , er toe geleid dat er wederzijds vertrouwen is ontstaan. En dat er is afgesproken dat het bestuur van de vereniging meer bevoegdheden krijgt en nauwer bij zaken als beheer, onderhoud en financiën betrokken zal worden.

2. Tot eind 2023 kon de VFVA niet haar rol als verantwoordelijk voor de directe belangenbehartiging richting gemeente waarmaken. De oorzaken daarvan lagen in de structuur van de relatie gemeenteVFVA. De gemeente Leeuwarden had hierin geen belang en het bestuur was er niet adequaat op ingesteld.

9

3. Sinds 2020 werd het dagelijks beheer, aanspreekpunt zijn voor huurders en het melden van knelpunten/storingen bij de gemeente, uitbesteed aan WerkPro. Sinds begin 2024 werd de VFVA meer betrokken bij beheerzaken door een andere en directe relatie met de gemeente. Mede daardoor kwam er mee zicht op het alle beheerzaken en werd er kritischer gekeken naar de opdracht van de beheerde en de uitvoering. De denkrichting en keuze om ‘personeel’

periode 2024 – 2028 In het eerste half jaar van 2024 is er door én het bestuur van de VFVA én de gemeente Leeuwarden, hard gewerkt om de relatie te verbeteren en de samenwerking op- en uit te bouwen. Het was even wennen maar het elkaar regelmatig informeren en ondersteunen, werpt vruchten af. Zo veel mogelijk informatie over zaken als verduurzaming, bouwkundige en technische kwesties en financiële consequenties worden ,in alle openheid besproken. Wat zeker aan de verbetering van de relatie heeft bijgedragen is dat er nu één persoon bij de gemeente aanspreekbaar/verantwoordelijk is voor alle verhuur zaken en één persoon voor alle beheer, onderhoud, en verduurzaming zaken. Vanuit de VFVA is het dagelijks bestuur het aanspreekpunt. Korte lijnen en een goede communicatie gaat in 2024 en verder zorgen voor een open en constructieve samenwerking. Sinds begin 2024 is het bestuur duidelijk hét gezicht geworden dat namens alle huurders in De Oude Ambachtsschool, optreedt. De huurders worden via regelmatige ledenvergaderingen geïnformeerd over talloze zaken, in het voorjaar 2024 is het bestuur gestart met het regelmatig sturen van een nieuwsbrief aan de huurders/leden. Ook is het dagelijks bestuur veel aanwezig in de algemene ruimten van de school en gemakkelijk/ laagdrempelig benaderbaar. Deze ontwikkeling heeft geleid tot een opener en betere sfeer in het pand.

In 2024 is de lift gerenoveerd, worden de zachtboard plafonds in gangen vervangen (i.v.m. brandveiligheid) en worden bijv. de toiletgroepen aangepast aan de huidige tijd. Daarna staan zaken op het programma als buitenschilderwerk, het vervangen van alle regenafvoeren, het renoveren van de, karakteristieke, sheddaken enz.

periode 2020 – 2024

periode 2024 – 2028

dat actief is op het gebied van toewijzing en beheer, op termijn onder verantwoordelijkheid van de VFVA te brengen, werd steeds sterker. 4. Achterstallig onderhoud was een groot probleem; veel lekkages en gangen (vooral de westvleugel) stonden vaak blank. De gemeente heeft vanaf 2020 eerst het wind en waterdicht maken van het pand aangepakt. Ook werd er veel tijd en energie gestoken in het vernieuwen van een deel van de elektrische installatie. 5. De gemeente Leeuwarden heeft, met behulp van landelijke subsidies, flink geïnvesteerd in verduurzaming van het gebouw. In 2022 / 2023 zijn er een groot aantal zonne-panelen geplaatst, is er een warmtepomp geplaatst en is de CV installatie (op gas) vernieuwd en verplaatst van de kelder naar de tweede etage. 6. In 2020 is De Oude Ambachtsschool een gemeentelijk monument geworden. Zowel het exterieur, het interieur als het binnenplein. Ondanks getroffen maatregelen op energiegebied is het pand in koude periodes niet overal warm te stoken. In de periode november 2023 – april 2024 moesten gebruikers van bijv. de grote en kleine projectruimten vaak met de jassen aan bijeenkomsten bijwonen.

10

In 2024 is de lift gerenoveerd, worden de zachtboard plafonds in gangen vervangen (i.v.m. brandveiligheid) en worden bijv. de toiletgroepen aangepast aan de huidige tijd. Daarna staan zaken op het programma als buitenschilderwerk, het vervangen van alle regenafvoeren, het renoveren van de, karakteristieke, sheddaken enz. Er wordt gezocht naar technische mogelijkheden om de CV installatie te elektrificeren en het gehele gebouw af te koppelen van het gasnet. Of het gebruik maken van alternatieven zoals infrarood verwarming. Ook wordt er intensief gewerkt aan het inventariseren van mogelijkheden om in de zomer opgewekte zonne-stroom op te slaan. En in een later stadium te benutten voor o.a. de verwarming van het gebouw Begin 2024 is de gemeente Leeuwarden, met een nauwe betrokkenheid van de VFVA , gestart met het inventariseren van alle mogelijkheden op een noodzakelijke verdere verduurzaming en renovatie. De monumenten status is mooi en geeft het prachtige complex bescherming. Maar die status werkt belemmerend voor het doorvoeren van isolerende maatregelen. De bijzondere stalen kozijnen met enkelzijdig glas (in totaal groot 1.540 m2 ) zijn maar voor een klein deel te isoleren en de opbrengst in besparing is minimaal. Het verder verduurzamen van het hele pand gaat enkele miljoenen kosten. Kosten die, op basis van ‘kostendekkende huur’ doorgerekend worden in de huur c.q.

de servicelasten. Zie voor toelichting onder kopje F. Exploitatie.

C. Huurders / bezetting periode 2020 – 2024

periode 2024 – 2028

1. In 2020 was de bezettingsgraad van de ateliers ongeveer 80%. (Zie Uitvoeringsnota 2020). Verscheidene huurders hebben o.a. door de hoge servicelasten, afscheid genomen en hebben hun heil elders gezocht. Nieuwe huurders hebben hun plekken ingenomen en er was snel sprake van een volledige bezetting.

Op de peildatum 1 juli 2024 zijn alle ateliers (op één na) verhuurd en is er sprake van een bezettingsgraad van 115%. Dit hoge percentage komt doordat er meerdere ateliers zijn waarin meerdere creatief ondernemers gezamenlijk huren. Er zijn 74 creatieve ondernemers in het pand gehuisvest.

2. De gemeente heeft op basis van inschattingen vastgesteld dat het verhuren van alle ateliers niet mogelijk zou zijn. Op basis van die vaststelling zijn belangrijke delen van het pand, aan de noord- en noordwestkant (Dirk Boutsstraat/Floris Versterstraat), aan de onroerend goed markt aangeboden en verkocht. 3. De toewijzing van ateliers gebeurde tot en met eind december 2023 op basis van niet vastgestelde criteria. De kwartiermaker bepaalde de voordracht van nieuwe huurders aan de gemeente; soms in overleg met de Stuurgroep.

11

Op de peildatum 1 juli 2024 staan er 72 potentiële huurders op de wachtlijst voor het huren van een atelier.

Op voorstel van het bestuur van de VFVA is besloten om huurders nauw bij de toewijzing van ateliers aan nieuwe huurders, te betrekken. Er is een Toewijzingscommissie ingesteld waar twaalf huurders onderdeel van uitmaken. Dezer commissie is actief vanaf april/mei 2024. In die periode kwamen er veel ateliers vrij doordat een middelgrote zorginstelling de huur opzegde. T.b.v. de invulling van acht ateliers zijn er achttien kandidaat huurders uitgenodigd voor een pitch. De Toewijzingscommissie heeft op basis van de pitches besloten een voordracht te doen aan de gemeente, welke acht kandidaten een atelier konden huren. De betrokkenheid van de huidige huurders bij dit proces is van groot belang. Zij voelen zich gehoord, weten wat er leeft en vormen daardoor mee de basis voor een instroom van nieuwe, jonge en dynamische creatief ondernemers.

periode 2020 – 2024

periode 2024 – 2028

4. Eén van de punten die vaak in het bestuur (en ook in notities tbv ledenvergaderingen) werd genoemd was de toewijzing van ateliers aan nieuwe huurders. En met name de positie, taak en uitvoering van de extern kwartiermaker in opdracht van de gemeente Leeuwarden. Bij de organisatie van de wachtlijst van belangstellende huurders, het selecteren van kandidaat huurders, de organisatie van pitches en de afhandeling van toewijzingen, werden door het bestuur van de VFVA vaak problemen geconstateerd. In 2023 nam de VFVA het besluit om bij de gemeente te pleiten voor het onderbrengen van de functie van kwartiermaker/makelaar onder directe verantwoordelijkheid en zeggenschap van de vereniging.

Eind 2023 heeft de gemeente besloten om de taak van makelaar tbv te verhuren ateliers onder te brengen bij de VFVA. Om een aantal zaken rond de wachtlijst, de selectie, de organisatie van pitches en voordragen van geschikte kandidaten goed op orde te brengen, heeft het bestuur zelf de toewijzingsprocedure ter had genomen. In nauwe samenwerking met de hierboven (C.1.) genoemde toewijzingcommissie. In het voorjaar 2024 is de aanstellingsprocedure rond de benoeming van een direct aan de VFVA verbonden makelaar gestart. Het is de bedoeling om het ingezette proces van transparantie en directe betrokkenheid van huurders, voort te zetten en daar waar mogelijk te verbeteren.

5. Huurders van ateliers waren niet allemaal lid van de Vereniging Floris Verster Ateliers. Er was geen koppeling tussen het huurder zijn en lid zijn van de vereniging.

6. Huurders van ateliers waren niet allemaal lid van de Vereniging Floris Verster Ateliers. Er was geen koppeling tussen het huurder zijn en lid zijn van de vereniging. Om garanties in te bouwen voor het binnenhalen van voldoende huurpenningen, heeft de gemeente besloten om een groot deel van de te verhuren ruimte, te verhuren aan een aantal grote instellingen op het gebied van zorg, participatie en onderwijs. Deze partijen nemen een onevenredig groot deel van de atelierruimte in beslag. Ook betalen enkele van deze partijen niet het huurtarief wat feitelijk bij deze partijen thuishoort. 7. Tot eind 2023 had de vereniging noch betrokkenheid, noch zeggenschap over het gebruik van het Cultuurplein (binnenplein). 12

Sinds er een opener en meer zichtbare opstelling is vanuit het bestuur, zijn bijna alle huurders van ateliers lid geworden van de vereniging. Voor nieuwe huurders geldt, op basis van nieuwe huurcontracten, dat er een huurcontract wordt ondertekend waarin ook het verplicht lid worden van de vereniging is opgenomen. Van de grote ondernemers/ huurders is slechts één instelling lid van de vereniging. In mei/juni 2024 heeft. Zoals al eerder gememoreerd, een zorginstelling de huur opgezegd. Voor die ene verhuurder zijn in totaal acht kleinere creatief ondernemers teruggekomen. Deze ontwikkeling wordt vanuit de huurders als zeer positief ervaren. De vereniging spant zich in, dat wanneer grote partijen mochten besluiten om de oude school te verlaten, de vrijkomende plekken/ateliers moeten worden ingenomen door talenten c.q. nieuwe creatieve ondernemers.

Vanaf begin 2024 is de VFVA nauw betrokken bij de invulling en het toekomstige gebruik van het Cultuurplein. Sinds juni 2024 is er een commissie vanuit de huurders actief die plannen maakt voor de inrichting van het Cultuurplein. In de herfst 2024 licht er een plan dat met de gemeente zal worden besproken op haalbaarheid en uitvoering.

periode 2020 – 2024 8. Vanaf 2020 was er weinig betrokkenheid en vertrouwen richting het bestuur van de VFVA en de voorloper van de vereniging t.w. de stichting De Oude Ambachtsschool.

13

periode 2024 – 2028 Sinds de zomer van 2023 zijn alle inspanningen vanuit het vernieuwde bestuur gericht op het nauwer betrekken van huurders bij het beleid en uitvoering, bij zaken als verhuur en tarieven voor huur en servicelasten. Sinds die inzet is het vertrouwen in het bestuur merkbaar toegenomen. Het bestuur krijgt veel complimenten voor haar inzet en opstelling. Een verbindende activiteit die het bestuur heeft ingesteld is het houden van een maandelijkse Meat and Eat bijeenkomst voor huurders (en buurtbewoners).

D. Activiteiten / programmering periode 2020 – 2024

periode 2024 – 2028

1. Vanaf het begin van het Brûsplak De Oude Ambachtsschool, ook al in de tijd van Carex leegstandsbeheer, werden er door gezamenlijke creatief ondernemers open dagen georganiseerd. Vaak was dat onder niet al te beste omstandigheden vanwege de vele lekkages, kapotte ramen/deuren enz. De algemene bekendheid van het pand en haar creatief ondernemers was toen relatief gering.

De Open Dag in juni 2024 was een groot succes. Vele honderden bezoekers wisten de weg naar de oude school te vinden. Bijna alle creatief ondernemers deden mee door of een presentatie te houden en/of hun ateliers open te zetten. Deze Open Dag werd verder ‘opgeleukt’ door een aantal optredens van het acrobatencollectief Compagnie XY uit Frankrijk.

2. In de startfase van it Brûsplak De Oude Ambachtsschool opereerden de creatief ondernemers vanuit hun eigen creatieve onderneming.

3. De projectruimten in het pand waren in het begin van de Brûsplakperiode bedoeld voor het organiseren van exposities voor creatief ondernemers van uit het gebouw en van buiten de school. In het jaar 2020 werd de Vereniging Floris Verster Ateliers de officiële huurder van de kleinen en grote projectruimten. De kosten voor de huur van deze ruimten in combinatie met de servicelasten drukte zwaar op de begroting van de vereniging. Door de leden van de vereniging is er veel tijd en energie gestoken in het opknappen en verfraaien van de beide ruimten. 14

Eind 2023 is het proces ingezet waarbij alle creatief ondernemers werden uitgenodigd om mee te doen aan een collectie aanbod van activiteiten in de oude school. Van het aanbieden van diverse workshops, cursussen, presentaties tot rondleidingen om kennis te maken met de diverse disciplines die er in de school zijn. In de herfst wordt er een brede campagne gestart waarbij het aanbod vanuit de gezamenlijke ondernemers in het pand, wordt gepresenteerd aan instellingen, bedrijven, scholen enz. Daarin wordt vooral de mogelijkheid van de combinatie van het organiseren van een thema bijeenkomst (in de Projectruimten) in de ochtend en een creatieve activiteit in de middag. Mogelijk gecombineerd met een lunch of diner. Sinds begin 2024 zijn er tussen de VFVA en de gemeente nieuwe afspraken gemaakt over de huur van de projectruimten. De huur en servicelasten van de twee ruimten zijn nu gekoppeld aan de hoogte van de inkomsten uit gebruik en verhuur van de ruimten. Dat geeft de vereniging lucht. Zeker is dat de vereniging zich inspant om de projectruimten zo optimaal mogelijk te verhuren. In de maand juni 2024 zijn beide projectruimten gebruikt als verblijfplaats en uitvalsbasis voor het acrobaten collectie Compagnie XY. Zij hebben gedurende een week de twee ruimten gebruikt voor het programmeren van hun voorstelling Le Voyage.

De dagelijkse optredens vonden vooral plaats in de wijk Huizum west. De afsluiting van hun week in Leeuwarden werd

periode 2020 – 2024

4. Vanaf de start van het Brûsplak waren het vaak individuele activiteiten en acties die gericht werden op het trekken van publiek. Na verloop van tijd wisten steeds meer partijen binnen en buiten de school elkaar te vinden. Een belangrijk gegeven daarbij was het feit dat men beter durfde te investeren in ondernemers uit de school omdat het nu zeker was dat de school zou blijven bestaan als Brûsplak. 5. In het begin van it Brûsplak vond de publiciteit vaak plaats via de geëigende vormen als flyers, artikelen in kranten/bladen en de websites.

6. Eén van de uitgangspunten van een Brûsplak is dat beginnend ondernemers de kans krijgen hun bedrijf op te starten. En dat ze bij positieve bedrijfsresultaten en de drang naar uitbreiding, buiten het pand mogelijkheden zoeken. Een ontwikkeling die daarbij plaatsvond was de wens naar meer ruimten in de oude school.

15

periode 2024 – 2028 georganiseerd tussen de huur-flats aan de Dirk Boutsstraat en de Jan van Scorelstraat. Veel bezoekers, waaronder veel bewoners, overdonderd door het fantastische slotoptreden van het gezelschap. Gezamenlijke programmering en samenwerking heeft in 2023/2024 geleid tot mooie platforms en ook het huisvesten van die platforms/ collectieven in de oude school. De mogelijkheden die door de grote groep creatief ondernemers geboden wordt, wordt veel vaker benut als voorheen. De dwarsverbindingen die er binnen de school gelegd worden zijn zeer bemoedigend. Men weet elkaar steeds beter te vinden. De afgelopen periode hebben zich in het pand meerdere creatief ondernemers gevestigd die zich bezig hielden met op promotie gerichte activiteiten. Deze ondernemers hielden/houden zich bezig met het maken van film, het samenstellen van boeken/magazines, het ontwikkelen van websites, het beheren en inrichten van socialmedia, het opzetten van PR campagnes enz. Deze ontwikkeling heeft gezorgd voor een betere bekendheid van zowel individuele creatief ondernemers als de bekendheid van De Oude Ambachtsschool in totaal. Het bestuur van de VFVA heeft in 2024, in samenspraak met de gemeente Leeuwarden, besloten dat zittend creatief ondernemers hun activiteiten niet uit kunnen breiden d.m.v. het huren van extra ruimte.

Wel kan er nog doorstroming plaatsvinden naar een groter atelier maar er kan geen beslag gelegd worden op meerdere ateliers tegelijk. Met deze maatregel wordt het voor startend creatief ondernemers gemakkelijker om in het pand een atelier te gaan huren.

E. Publiek / bezoekers periode 2020 – 2024 1. Ondanks pogingen van besturen van de stichting De Oude Ambachtsschool en haar opvolger, de Vereniging Floris Verster Ateliers, om veel mensen naar de oude school te trekken lukte dit in de beginfase niet altijd. It Brûsplak had vooral ook te maken met het imago dat het een tijdelijke plek was en op afzienbare tijd zou worden gesloopt.

2. In De Oude Ambachtsschool komt een groeiend aantal deelnemers en bezoekers. Ieder jaar zijn die aantallen groeiende.

3. Kinderactiviteit Stoereloer is tien jaar geleden gestart op het binnenplein als eenmalige activiteit voor kinderen die niet op vakantie gaan.

16

4. Van flyers en posters naar het gebruik van de sociale media.

periode 2024 – 2028 Vanaf 2023/2024 is er beleid gemaakt op het gebied een grotere naamsbekendheid van het Brûsplak en een veelheid aan promotionele activiteiten. Eén van deze zaken waar het bestuur tegen aanloopt is dat men aan de buitenkant niet kan zien, wat zich aan de binnenkant van het gebouw plaatsvindt. Daar wil het bestuur, samen met de leden, in de komende jaren verandering in brengen. Als de monumentenstatus van het pand het toelaat, worden aan de buitenkant producties aangebracht die duidelijk maken dat de oude school een creatief Brûsplak is. Er zijn veel deelnemers die meedoen aan het volgen van lessen, cursussen en workshops. Maar ook deelnemers die van voorstellingen, presentaties en exposities bijwonen. Een activiteit die groeiende is, is de organisatie van bedrijfsbijeenkomsten en uitjes. Er worden steeds vaker activiteiten georganiseerd in combinatie met een lunch of warme maaltijd. Ook wordt er bijvoorbeeld voor mensen met een smalle beurs wordt er in de wintermaanden wekelijks een familiediner georganiseerd in het restaurant. Een goed voorbeeld van ontwikkeling en geloof in eigen kunnen is Stoereloer. Stoereloer bestaat na tien jaar nog steeds. Het is een schoolvoorbeeld van het benutten van de mogelijkheden, een intense samenwerking met creatief ondernemers en geloof in eigen kracht en kunnen.

In de zomer van 2024 staat deze activiteit weer op het programma. Enkele honderden kinderen gaan aan de slag met hun talenten en techniek. Dat gebeurt in de buitenlucht op het Cultuurplein. De eigen stichting Stoereloer is nog steeds groeiende en organiseert activiteiten in het -binnen en buitenland De kennis die er in de oude school is op het gebied van communicatie, vormgeving, film maken, fotografie enz. wordt steeds beter benut als ondersteuning van de bekendheid van De Oude Ambachtsschool.

F. Exploitatie periode 2020 – 2024 1. Sinds de gemeente Leeuwarden heeft besloten dat De Oude Ambachtsschool definitief wordt behouden als creatieve plek, is bekend dat de gemeente daarbij uitgaat van een kostendekkende exploitatie. M.a.w. de gemaakte kosten voor onderhoud, verduurzaming enz. worden verrekend in de huur c.q. servicelasten. In de eerste jaren van de exploitatie van de school was het niet altijd even gemakkelijk om inzicht te krijgen in de gemaakte kosten. Hierdoor kregen huurders te maken met onverwacht hoge eindafrekeningen en soms met een financiële meevaller. 2. Onder B.5 van deze evaluatie worden de investeringen genoemd die nodig zijn voor een verdere renovatie en verduurzaming van het pand.

3. In een pand dat, mede door tientallen jaren geen of slecht onderhoud, zo lek is als een mandje als het gaat om energie beheersing, Er zijn verregaande investeringen nodig om het verlies van vooral warmte in te perken. 17

periode 2024 – 2028 Eind 2023/begin 2024 heeft de gemeente Leeuwarden extra ingezet op het inzichtelijk en beheersbaar maken van de kosten en opbrengsten voor de school. Het in kaart brengen van alle partijen, en de daarbij behorende kosten, die bij het onderhoud en servicekosten van de school betrokken zijn kost tijd. In de samenwerking met de VFVA is afgesproken dat het overzicht van te verwachten kosten van onderhoud en service inspanningen, in de herfst 2024 gereed zijn. Dan ligt er ook een onderbouwd Meerjaren Onderhouds Plan (MOP). Op basis daarvan kan een goede afweging worden gemaakt van de te verwachten kosten en de financiering daarvan. De miljoenen Euro’s, een schatting komt in de buurt van 4.5 miljoen Euro, zijn nodig om de gehele school voor de komende dertig/veertig jaar in een goede staat te houden. De gemeente Leeuwarden is op meerdere fronten actief om, via subsidies, deze kosten te financieren. Maar de verwachting is dat er nog een aanzienlijk deel overblijft dat voor rekening van de gemeente komt. Als deze gemeentelijke lasten worden doorberekend in de huur c.q. servicelasten dan zal dit leiden tot een grote lastenverzwaring voor de huurders. Deze geschatte lastenverzwaring zal dermate hoog zijn dat er gevreesd wordt dat veel van de huidige creatief ondernemers de lasten niet meer op kunnen brengen.

En moeten besluiten tot het vertrekken uit het pand en/of tot bedrijfsbeëindiging. Als de gemeente kiest voor het doorberekenen van alle duurzaamheid maatregelen in de servicelasten dan gebeurt er iets wat niet logisch is. Stel dat alle gewenste investeringen op het gebied van energiebeheersing worden doorgevoerd dan is de realiteit bitter. Energiebesparende maatregelen zullen leiden tot minder energiegebruik en minder servicelasten. Maar daar staat tegenover dat de meerkosten in de huur, bij lange na niet opwegen tegen de besparingen in de servicelasten. M.a.w. energiebesparende maatregelen leiden tot

periode 2020 – 2024

4. Alle kosten worden nu omgeslagen per vierkante meter. Dit geldt ook voor de service lasten. Individuele ondernemers die bewust omgaan met het terugdringen van energiegebruik zien dat niet terug in hun lasten.

18

periode 2024 – 2028 een fikse verhoging van de huisvestingsasten voor de huurders. En daarmee wordt het uitgangspunt van een Brûsplak met redelijke huren voor startend creatief ondernemers los gelaten. Het is de vraag dat er op basis van deze gegevens nog een toekomst is voor het Brûsplak De Oude Ambachtsschool. Het is aanbevelingswaardig met in de toekomst ieder atelier te voorzien van eigen energiemeters. Op die wijze kan er worden afgerekend op het energiegebruik per atelier en natuurlijk de bijkomende lasten voor ruimten voor algemeen gebruik. Deze maatregel zal ongetwijfeld leiden tot gedragsverandering en tot een lager kosten voor energie.

G. Inzet vrijwilligerswerk versus professionalisering van de organisatie periode 2020 – 2024 1. De periode van verandering en vernieuwing binnen de oude school is halverwege 2023 ingezet. Door bestuursleden zijn er in een periode van een jaar duizenden uren ingezet om verandering en vernieuwing te kunnen realiseren. Ook enkele vrijwilligers hebben door een inzet van enkele vele honderden uren, bijgedragen aan het succes dat De Ouden Ambachtsschool nu is 2. Het Projectplan De Oude Ambachtsschool 2024 – 2028, en het eerdere document Toekomstverkenning De Oude Ambachtsschool, schetst de stappen die er voor een toekomstige ontwikkeling van het Brûsplak gezet moeten worden.

3. Door de toename van het aantal gezamenlijke projecten en trajecten, groeit de omzet van het Brûsplak flink. Vanuit het penningmeesterschap komen steeds vaker signalen dat de last voor een vrijwillig penningmeester te zwaar wordt. 4. De functies van voorzitter en secretaris vragen veel inzet en energie. Vooral in de vertegenwoordigende zin moet dit tweetal zich vaak inzetten op verschillende niveaus. Het ontlasten van de voorzitter en secretaris voor bepaalde werkzaamheden is o.a. nodig. 19

periode 2024 – 2028 Alle langere tijd lopen bestuursleden qua tijdsinvestering tegen grenzen aan. Grenzen die ten koste gaan van de ontwikkeling van hun eigen creatieve onderneming. Dankzij veel passie en tomeloze energie is het Brûsplak De Oude Ambachtsschool geworden tot een groot instituut voor kunst, cultuur, ambacht en wijkzaken. Dit culturele bedrijf verdient het dat veel werk uit handen wordt genomen van vrijwilligers en wordt opgepakt door beroepskrachten. Voor een cultureel bedrijf als de oude school lijkt het aanstellen van een centrale coördinator, in combinatie met administratieve en secretariële ondersteuning, een logische stap. Een coördinator die voor bestuurlijke ondersteuning zorgt, die verantwoordelijk is voor het personeelsbeleid, die het financieel beheer en controle regelt, die zorgt voor aanvullende financiering, die werkt aan de uitbouw van het Brûsplak enz. In de afgelopen periode is al een aantal keren financieel advies ingewonnen van een extern financieel en belastingen specialist. Dat heeft de positie van de penningmeester enigszins verlicht maar de druk op de uitvoering van het penningmeesterschap is groot. Als het aan het bestuur van de vereniging ligt moet de boekhouding worden uitbesteed aan een boekhouder met de vereniging als opdrachtgever.

Het bestuur zal zich, met een professionaliseringsslag, nadrukkelijk bezig gaan houden met verenigingszaken. Het onderhouden en verbeteren van de communicatie met de leden, de belangenbehartiging van de leden/huurders, contact met de gemeente op het gebied van beheer/verduurzaming en culturele zaken. Een coördinator (of directeur) zou op taken als personeelszaken, het ontwikkelen van projecten, contacten met instellingen, het contact met subsidiënten, overleg met onderwijsinstellingen enz. veel inzet kunnen plegen en het bestuur kunnen ontlasten.

periode 2020 – 2024 5. Het ontwikkelen van projecten, het opstellen van projectplannen en begrotingen, het indienen van subsidieaanvragen enz. is de afgelopen periode vooral neergekomen op de inzet van vrijwilligers.

periode 2024 – 2028 Om het verder doorontwikkelen van het Brûsplak mogelijk te maken, kan er niet alleen geleund worden op de inzet en creativiteit van vrijwilligers. Om stabiliteit en continuïteit te kunnen waarborgen voor de oude school; als geheel, is ook hierin beroepsmatige inzet noodzakelijk.

Het bestuur van de Vereniging Floris Verster Ateliers/ Vereniging De Oude Ambachtsschool; 22 oktober 2024. 20

VERENIGING FLORIS VERSTER ATELIERS BRÛSPLAK DE OUDE AMBACHTSSCHOOL info@dedoas.nl Cornelis Trooststraat 48 8932 BR Leeuwarden www.dedoas.nl