Turap 2025

INHOUDSOPGAVE

Inhoudsopgave ..................................................................................2 1 Inleiding .......................................................................................3 2 Verwacht resultaat en toelichting........................................................4 2.1 Resultaat .........................................................................................4 2.2 Toelichting per hoofdopgave ................................................................5 2.2.1 Sterke samenleving met kansen voor iedereen ...................................5 2.2.2 Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving ....................7 2.2.3 Circulaire en concurrerende economie ............................................7 2.2.4 Samenwerking en organisatie ........................................................7

3 Reserve budgetoverheveling ..............................................................9 3.1 Algemeen ........................................................................................9 3.2 RES005 - Reserve budgetoverheveling ...................................................10 3.2.1 Sterke samenleving met kansen voor iedereen ..................................11 3.2.2 Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving ...................12 3.2.3 Circulaire en concurrerende economie ...........................................14 3.2.4 Samenwerking en organisatie ......................................................14 3.3 RES063 - Reserve voorwaardelijke budgetoverheveling..............................16

4 Aandachtspunten en conclusies .........................................................16

2

Tussentijdse rapportage 2025

1 INLEIDING

Voor u ligt de tussentijdse rapportage (TURAP) van de gemeente Leeuwarden over het jaar 2025. In de TURAP worden de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting (na wijziging) gemeld en wordt een inschatting gemaakt van het rekeningresultaat.

Uitkomsten TURAP en resultaatverwachting 2025 Op basis van deze TURAP verwachten we voor 2025 een positief resultaat van € 5.251.000. Het resultaat is onderverdeeld in: • een voordeel van € 1.318.000 op personeelslasten; • een voordeel van € 260.000 op kapitaallasten; • een voordeel van € 3.673.000 op overige uitgaven en inkomsten. Daarbij is rekening gehouden met mutaties met een onontkoombaar karakter die zijn opgenomen in Bijlage A van de begroting 2026. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat deze mutaties formeel nog niet door uw raad zijn goedgekeurd. Een aantal grote posten uit de mee- en tegenvallers betreffen: WSW € 975.000 voordelig Lager eigen risico Buig € 615.000 voordelig Jeugdzorg € 8.991.000 nadelig Beschermd Wonen € 2.300.000 voordelig Onderwijshuisvesting € 900.000 voordelig Zie voor een nadere toelichting op kosten Jeugdzorg ook de toelichting bij TKN06752 – Jeugdhulp ambulant regionaal. Bij de inschatting van het resultaat wordt rekening gehouden met een beoogde storting van € 11,9 mln in de reserve budgetoverheveling. Het gemelde rekeningresultaat is de best mogelijke inschatting van het resultaat op basis van de op dit moment bekende gegevens. Het uiteindelijke rekeningresultaat is mede afhankelijk van verschillende posten met een hoge mate van onzekerheid. Het uiteindelijk resultaat kan dus nog afwijken van het nu genoemde bedrag.

In hoofdstuk 2 van deze tussentijdse rapportage wordt het hierboven vermelde resultaat nader gespecificeerd. In paragraaf 2.2. worden de mee- en tegenvallers toegelicht. In hoofdstuk 3 worden de verwachte mutaties in de reserve (voorwaardelijke) budgetoverheveling nader toegelicht. In hoofdstuk 4 wordt tenslotte een aantal specifieke aandachtspunten en conclusies genoemd.

3

Tussentijdse rapportage 2025

2 VERWACHT RESULTAAT EN TOELICHTING

2.1 Resultaat In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de in deze TURAP gemelde mee- en tegenvallers. In paragraaf 2.2 worden deze mee- en tegenvallers nader toegelicht. Uit onderstaande tabel blijkt dat per saldo voordelig resultaat wordt verwacht van € 5.251.000 Tabel 1 Verwacht resultaat op hoofdlijnen Hoofdopgave, programma, taakveld

Personeel Lasten

Baten

Kapitaal Lasten

Baten

Bedragen x € 1.000 Overig Resultaat Lasten

Baten

1. Sterke samenleving, kansen voor iedereen 101 Bestaanszekerheid TKN0630

- Inkomensregelingen

220

35

255

1.270

1.270

-210

-210

100

300

102 Meedoen TKN0610

- Samenkracht en burgerparticipatie

TKN0660

- Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

TKN06713

- Dagbesteding (Wmo)

TKN06752

- Jeugdhulp ambulant regionaal

200

-

103 Volksgezondheid en sport TKN0710

- Volksgezondheid

250

250

39

-275

104 Onderwijs TKN0430

- Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-314

2. Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving 201 Milieu, Volkshuisvesting, Leefomgeving en Stedelijke vernieuwing TKN0830

- Wonen en bouwen

747

-600

147

3. Circulaire en concurrerende economie 402 Verkeer, vervoer en waterstaat TKN0210

- Verkeer en vervoer

750

750

4. Samenwerking en organisatie 501 Bestuur TKN0001

- Bestuur

-

502 Ondersteuning TKN0002

- Burgerzaken

TKN0004

- Overhead

TKN0008

- Overige baten en lasten

TKN0062

- OZB niet-woningen

Totaal

465

1.318

260

260

216

941

100

100

2.550

1.723

1.723

1.123

5.251

4

Tussentijdse rapportage 2025

2.2 Toelichting per hoofdopgave

2.2.1 Sterke samenleving met kansen voor iedereen Met uitzondering van de kosten van de jeugdhulp loopt het resultaat van “Sterke samenleving met kansen voor iedereen” op totaalniveau redelijk in de pas met de begroting. Wanneer we inzoomen op de programma’s en taakvelden zijn er wel de nodige afwijkingen, die hieronder wordt toegelicht. Niet alle afwijkingen worden veroorzaakt door omstandigheden binnen de invloedssfeer van de gemeente. Voor een deel hebben we sturingsinstrumenten en die zitten in ons beleid. Voor een deel wordt het resultaat bepaald door maatschappelijke ontwikkelingen. De Turap is zo ook een afspiegeling van de maatschappelijke dynamiek, waarbij de maakbaarheid sterk gerelativeerd moet worden. 101 Bestaanszekerheid TKN0630 - Inkomensregelingen (Voordeel € 255.000) Minimaregelingen tekort € 765.000. Het tekort wordt veroorzaakt door een hoger kostenniveau in 2025. De belangrijkste posten zijn: - Verwachte toename kosten Bijzondere bijstand € 185.000. Tot en met juli 2025 zijn er 7,6% meer aanvragen Bijzondere Bijstand binnengekomen t.o.v. 2024. - Voor de individuele studietoeslag wordt een toename van € 147.000 verwacht. Voor de individuele studietoeslag is er een toename van 17,5% in het aantal aanvragen t.o.v. 2024. - Voor de Inkomenstoeslag wordt het kostenniveau € 344.000 hoger verwacht dan 2024.

De communicatiecampagnes lijken effect te hebben op het doen van een beroep op de minimaregelingen. Meedoenregeling voordeel € 800.000 Op de Meedoen-regeling (Volwassenenfonds Sport en Cultuur) wordt een overschot verwacht van in totaal € 800.000. Bestaande uit een verwachte vordering van € 400.000 o.b.v. de vaststellingsbeschikking subsidie 2024 en een verwachte vordering van € 400.000 o.b.v. de vaststellingsbeschikking over de subsidie 2025. Dit ondanks dat het bereik van de Meedoen-regeling hoog is in vergelijking met andere gemeenten (mede door een grote communicatiecampagne in de zomer van 2024). Uitvoeringskosten voordeel € 220.000 Voordelen op de uitvoering ontstaan op incidentele inzet voor Oekraïne van € 170.000 en het meedenkpunt van € 50.000. 102 Meedoen TKN0610 - Samenkracht en burgerparticipatie (Voordeel € 1.270.000) Diverse kosten voor de Sociale Basis worden in 2025 gedekt uit (tijdelijke) specifieke uitkeringen (GALA en IZA) in plaats van eigen middelen. Ook hebben buurt-, wijk- en dorpshuizen minder OZB compensatie aangevraagd. De kosten van het Uitvoeringsplan Sociale Basis zijn lager doordat geplande activiteiten nog niet zijn uitgevoerd. Het verwachte voordeel van € 270.000 is incidenteel. Voor de opvang van Oekraïners is het ontvangen normbedrag van het Rijk in 2025 verlaagd. De verwachte kosten zijn lager dan het normbedrag.

Hierdoor wordt een positief resultaat van € 1.000.000 verwacht.

5

Tussentijdse rapportage 2025 TKN0660 - Hulpmiddelen en diensten (Wmo) (Nadeel € 210.000) Met name in de toename van dure woningaanpassingen zien we de druk vanuit de Wet Langdurige Zorg (WLZ) op de WMO. Door VWS is bepaald dat in Nederland geen extra verpleeghuisplaatsen meer bij mogen komen, om zo de WLZ houdbaar te houden. Echter, de behoefte aan verpleeghuisplaatsen groeit nog steeds. Het gevolg is dat mensen langer thuis blijven wonen en dure woningaanpassingen (zoals een nieuwe natte cel) nodig zijn. In feite draait de gemeente op voor het ontlasten van de WLZ en concreet voor het realiseren van verpleeghuisplaatsen, maar dan thuis bij inwoners. De verwachting is dat deze trend zich zal doorzetten. In het eerste halfjaar 2025 zijn vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning enkele aanvragen ingediend voor woningaanpassing, waarmee relatief hoge kosten zijn gemoeid. Dit leidt tot een verwachte overschrijding van het beschikbare budget van € 300.000. Hier tegenover staat een onderschrijding van € 140.000 als gevolg van een afname van het gebruik van de Wmo-taxi. Daarnaast is er nog een verwacht (gesaldeerd) nadeel van € 50.000 welke verband houdt met een nieuw inkoopcontract voor Hulpmiddelen. TKN06713 - Dagbesteding (Wmo) (Voordeel € 300.000) Binnen de WMO budgetten is er ook een budget vrij besteedbaar, om in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen.

Naar verwachting is op dit budget sprake van een onderbesteding van € 300.000. TKN06752 - Jeugdhulp ambulant regionaal (€ p.m.) Uit de voorlopige prognose van de kosten voor de jeugdzorg blijkt dat ook dit jaar de kosten boven de begroting uitkomen. Het zwaartepunt ligt bij de toename van het aantal toewijzingen per jongere, intensievere behandelingen en de transformatie van de jeugdzorg+ naar kleinschalige woonvormen. De invoering van het nieuwe inkoopmodel per 2024, waarbij veel producten zijn gewijzigd, heeft tot complexe vraagstukken geleid tijdens het monitoringproces. Het nieuw ontwikkelde prognosemodel staat stevig. Echter de data waarop we kunnen leunen is beperkt en daarmee kent de uitkomst van de prognose nog een bandbreedte van onzekerheid, inherent aan prognosticeren. Dientengevolge is nog geen absoluut cijfer te geven. Tegenover de kostenstijging stelt het rijk incidenteel € 728 miljoen beschikbaar als compensatie voor de jaren 2023-2024. Het aandeel van Leeuwarden is nog niet bekend maar zorgt wel voor een extra baat in 2025. Bij de voortgangsbrief Jeugdzorg van november wordt daarom een nadere duiding gegeven van het verwachte resultaat, de kostenontwikkeling en de bijdrage van het rijk. Bij de voorjaarsbrief hebben wij u geïnformeerd over de voorlopige stand van de financiële positie.

Hierin is rekening gehouden met een structureel tekort vanaf 2025 van € 7.000.000. Bij het opstellen van deze prognose waren nog geen definitieve cijfers beschikbaar over 2024. In opmaat naar de begroting 2026 is deze prognose geactualiseerd en is tevens rekening gehouden met het openbreken van de contracten op het perceel Pleegzorg. Als gevolg hiervan is ook in de begroting 2026 al rekening gehouden met een structurele stijging van de lasten van € 9.000.000 en stellen wij u tevens voor de begroting 2025 hiervoor te wijzigen. Bij de voorjaarsbrief hebben wij tevens rekening gehouden met de extra middelen in het gemeentefonds die naar aanleiding van het rapport van de commissie Van Ark, mogelijk aan het gemeentefonds werden toegevoegd. Uit de meicirculaire 2025 bleek dat het Rijk uitsluitend voor de jaren 2025, 2026 en 2027 extra middelen aan het gemeentefonds heeft toegevoegd. Medio 2027 geeft het Rijk uitsluitsel over eventuele extra middelen voor de jaren 2028 en verder. 103 Volksgezondheid en sport TKN0710 - Volksgezondheid (Voordeel € 250.000) Het verwachte voordeel op de MTR middelen Gezondheid (€190.000) en coalitiemiddelen Kansrijke Start (€60.000) is incidenteel. De Gezondheidsnota Samen Gezond 2024-2028 wordt gefaseerd uitgevoerd. Sommige interventies worden na 2025 opgestart.

Daarnaast worden sommige interventies, inclusief Kansrijke Start, gedekt uit (tijdelijke) GALA middelen in plaats van eigen middelen. 104 Onderwijs TKN0430 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken (Nadeel € 275.000) De kosten voor combifunctionarissen worden in 2025 gedekt uit (tijdelijke) GALA middelen in plaats van eigen middelen. Daarnaast ontstaat er voor het gemeentelijk aandeel MBO een voordeel als

6

Tussentijdse rapportage 2025 gevolg van een lagere indexering ten opzichte van de begroting. Het verwachte voordeel van € 130.000 is incidenteel. De gemeente heeft de wettelijke taak om verzuimgesprekken op scholen te organiseren bij ongeoorloofd verzuim voor kinderen van 6 tot 18 jaar. Al enkele jaren is een significante stijging qua werkzaamheden en taken van leerplichtambtenaren te zien, zowel in het aantal meldingen als in de complexiteit van de meldingen (bron: Jaarverslag Leerplicht RMC). De uitvoering van de wettelijke taak kan daardoor niet meer worden gewaarborgd. Om aan de wettelijke taak te kunnen blijven voldoen is het team uitgebreid met ruim 3 fte, dit leidt tot een overschrijding van het budget met € 314.000. Op leerlingenvervoer wordt een tekort van € 91.000 verwacht als gevolg van meer gereden kilometers in 2025 (er worden meer leerlingen vervoerd) als waar het budget op gebaseerd is.

2.2.2 Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving 201 Milieu, Volkshuisvesting, Leefomgeving en Stedelijke vernieuwing TKN0830 - Wonen en bouwen (Voordeel € 147.000) De bouwleges zijn medio 2025 ten opzichte van de begroting voor het 1e halfjaar € 300.000 lager dan verwacht. Er zijn geen aanwijzingen dat dit in de 2e helft van 2025 alsnog zal worden gerealiseerd. Op jaarbasis is de verwachting dat het nadeel zal oplopen tot € 600.000. Hier tegenover staat een fors voordeel op de apparaatskosten van € 747.000 die voor een deel samenhangt met de lagere bouwleges. Daarnaast komt dit door een wisseling in het management, vertraging in het Omgevingsplan en de krappe arbeidsmarkt op specialistische functies.

2.2.3 Circulaire en concurrerende economie 402 Verkeer, vervoer en waterstaat TKN0210 - Verkeer en vervoer (Voordeel € 750.000) Energielasten openbare verlichting (voordeel € 750.000) Sinds januari 2024 zijn de energietarieven weer aan het dalen. Hierdoor vallen de energielasten over 2024 en 2025 lager uit. Over 2024 ontstaat een afreken voordeel van € 200.000. Voor 2025 is de inschatting dat, op basis van de dynamische tarieven, er een voordeel van € 550.000 te behalen is. Totaal verwacht voordeel € 750.000. Als onderdeel van de reguliere P&C-cyclus wordt een inschatting gemaakt in hoeverre het voordeel een structureel karakter heeft. Uitvoeringsplan zwerfafval (risico op een mogelijk nadeel) Producenten van wegwerpplastic moeten een afvalbeheerbijdrage aan gemeenten betalen op basis van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). Hiervoor is Verpact (voorheen Stichting Afvalfonds Verpakkingen) opgericht. Verpact treedt op als uitvoeringsorganisatie voor het innen bij de producenten en het uitkeren aan gemeenten. Deze cyclus is uitgesteld tot 2025 omdat de uitvoeringsorganisatie nog niet gereed was en de beleidsregel pas op 6 juni 2025 is vastgesteld door het ministerie. Op 1 september 2025 moeten de bijdragen van producenten over 2023 en 2024 binnen zijn bij Verpact, waarna deze in november worden uitbetaald aan de gemeenten.

Het Rijk spant zich in om het totaalbedrag van de bedragen in de Beleidsregel te innen, maar het kan zijn dat dit niet voor 100% lukt. Bijvoorbeeld door faillissementen, weigering om (tijdig) te betalen of juridische procedures die uitbetaling vertragen. De te ontvangen bijdragen zijn voor 2023 € 358.000 en voor 2024 € 358.000, totaal € 716.000. Op basis van de huidige inzichten kan niet worden vastgesteld of deze baten ook daadwerkelijk in 2025 door de gemeente worden ontvangen.

2.2.4 Samenwerking en organisatie 501 Bestuur

7

Tussentijdse rapportage 2025 Wethouderspensioenen (€ p.m.) We verwachten een negatief effect door een dalende rekenrente. Dat effect is pas aan het eind van het jaar bekend. We laten dit onderwerp daarom nu buiten de verwachtingen in de Turap. 502 Ondersteuning TKN0002 - Burgerzaken (€ p.m.) Voor de nieuwe landelijke verkiezingen in 2025 (raming kosten € 785.000) ontvangen we volgens de septembercirculaire extra budget via het gemeentefonds. Daarmee verwachten we voldoende budget beschikbaar te hebben. TKN0004 - Overhead (Voordeel € 941.000) Op diverse onderdelen van de overhead ontstaan per saldo voordelen van in totaal € 941.000 Doordat vacatures niet altijd gelijk of moeizaam kunnen worden ingevuld ontstaat een voordeel op de personeelslasten van per saldo € 465.000. Door het achterblijven van diverse investeringen in 2024 vallen de kapitaallasten in 2025 lager uit waardoor een voordeel ontstaat van € 260.000. Diverse onderhoudsbudgetten en overige budgetten laten een voordeel zien van per saldo € 216.000 TKN0007 - Uitkeringen Gemeentefonds (€ p.m.) Het verwachte resultaat op de uitkering van het Gemeentefonds laat zich lastig voorspellen. De werkelijke inkomsten zijn niet alleen afhankelijk van gemeentelijke maar ook van ontwikkelingen op landelijk niveau. De verdeling van het gemeentefonds is afhankelijk van diverse maatstaven.

Deze maatstaven hebben betrekking op de ontwikkeling van bijvoorbeeld het aantal inwoners en bijstandsgerechtigden. De sturing die wij hij aan kunnen geven is dan ook beperkt en richt zich met name op de lokale ontwikkeling hiervan. In 2025 zijn wij gestart om de raming van het gemeentefonds dichter naar de werkelijkheid te brengen. Aangezien het in Leeuwarden niet gebruikelijk is de begroting aan te passen naar aanleiding van de publicatie van de circulaires, is een resultaat bij de jaarrekening onontkoombaar. We streven er echter naar dat het resultaat bij de jaarrekening een minder grote omvang kent dan wij in voorgaande jaren aan u hebben gepresenteerd. Op basis van de meest actuele inschatting voor de jaarrekening 2025 verwachten wij wederom een positief resultaat aan u te presenteren. TKN0008 - Overige baten en lasten (Voordeel € 100.000) De proces- en gerechtskosten voor de WOZ vallen lager uit dan verwacht, doordat de er minder bezwaren zijn en inwoners vaker rechtstreeks contact opnemen met de Gemeente Leeuwarden dan via No cure No pay bedrijven. TKN0062 - OZB niet-woningen (Incidenteel voordeel € 1.723.000) In het huidige begrotingsjaar is de opbrengst uit de onroerendezaakbelasting (OZB) voor nietwoningen hoger uitgevallen dan oorspronkelijk geraamd. De gerealiseerde meeropbrengst voor belastingjaar 2025 bedraagt € 1.123.000.

Deze afwijking is het gevolg van te hoge inschatting van leegstand en vrijstellingen bij het opstellen van de begroting. Het feit dat er minder leegstand is dan van te voren is ingeschat heeft ook consequenties voor de jaren 2023-2024. Op grond van de wetgeving en de gemeentelijke belastingverordening moeten objecten waarbij geconstateerd is dat er in de voorliggende twee jaren (2023 en 2024) wel een gebruiker was, alsnog een belastingaanslag krijgen. Het gevolg hiervan is dat voor beide jaren aanvullend nog belastinginkomsten aan OZBgebruik voor niet-woningen zullen worden gerealiseerd van € 300.000 (per jaar).

8

Tussentijdse rapportage 2025

3 RESERVE BUDGETOVERHEVELING

3.1 Algemeen Normaal gesproken vallen budgetten die niet besteed zijn, vrij ten gunste van het rekeningresultaat. De financiële verordening biedt echter de mogelijkheid om in een beperkt aantal gevallen niet bestede budgetten over te hevelen naar het volgende jaar via de reserve Budgetoverheveling. Essentie daarvan is dat het gaat om middelen met een specifieke bestemming waarvan het om politieke redenen gewenst is dat deze middelen het volgende jaar weer beschikbaar moeten zijn. Globaal geldt dit voor twee categorieën: 1. Van andere overheidslichamen ontvangen middelen die weliswaar vrij besteedbaar zijn, maar waarvan op voorhand duidelijk is dat het wenselijk is deze in te zetten voor het doel waarvoor ze door het betreffende overheidslichaam beschikbaar gesteld zijn; 2. Eenmalige middelen die door de gemeenteraad beschikbaar gesteld zijn voor een specifiek doel waarvan de uitgaven over meerdere jaren lopen (niet zijnde investeringskredieten). Door deze gereserveerde middelen in een aparte reserve budgetoverheveling te storten houdt de Gemeenteraad een duidelijk zicht op deze middelen en wordt een vertekening van het rekeningresultaat voorkomen. Bij voorstellen tot storting van een bedrag in de reserve budgetoverheveling wordt expliciet aangegeven in hoeverre er sprake is van bindende betalingsverplichtingen of niet.

Daarnaast zal worden aangegeven wat de bestuurlijke consequenties zijn indien niet tot reservering van het onbenutte budget wordt overgegaan. Bij de hierna genoemde voorgenomen stortingen in de reserve budgetoverheveling is vaak nog geen sprake van reeds aangegane betalingsverplichtingen. Voor zover hier wel sprake van is wordt dit in het voorstel genoemd. Wel geldt voor alle voorstellen dat de betreffende budgetten noodzakelijk blijken om de onderliggende besluiten uit te kunnen voeren. Het gepresenteerde overzicht is een verwachting. Die heeft alleen betrekking op incidentele middelen uit 2025. Bij de behandeling van de jaarstukken kunnen bedragen afwijken. In de jaarstukken wordt ook aangegeven of bedragen die uit eerdere jaren zijn doorgeschoven wederom naar de toekomst moeten worden meegenomen. Zo’n beoordeling heeft in deze Turap niet plaatsgevonden. Deze werkwijze is ook gehanteerd bij de Jaarstukken 2024. Op deze manier is er één moment waarop besloten wordt over de gehele budgetoverheveling. In de financiële verordening wordt onderscheid gemaakt tussen a) reserve budgetoverheveling (RES005) en b) reserve voorwaardelijke budgetoverheveling (RES063). In de Turap worden alleen verwachtingen voor de reserve budgetoverheveling weergegeven.

Wanneer nog geen bestuurlijke keuzes zijn gemaakt over de inzet van middelen is het minder passend om al in de Turap een budgetoverheveling aan te kondigen. Dat past beter in de besluitvorming over de jaarstukken.

9

Tussentijdse rapportage 2025

3.2 RES005 - Reserve budgetoverheveling Tabel 2 geeft overzicht van de voorgenomen stortingen per taakveld in de reserve budgetoverheveling. Toelichting volgt in de volgende paragraaf. Tabel 2 Storting reserve budgetoverheveling Nr. Hoofdopgave, programma, taakveld

Bedragen x € 1.000 Storting

Sterke samenleving, kansen voor iedereen 101

Bestaanszekerheid TKN0650

102

- Samenkracht en burgerparticipatie

3.549

Volksgezondheid en sport TKN0520

104

580

Meedoen TKN0610

103

- Arbeidsparticipatie

- Sportaccommodaties

1.043

Onderwijs TKN0410

- Openbaar basisonderwijs

252

Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving 201

202

Milieu, Volkshuisvesting, Leefomgeving en Stedelijke vernieuwing TKN0570

- Openbaar groen en (openlucht) recreatie

150

TKN0740

- Milieubeheer

TKN0810

- Ruimte en leefomgeving

833

TKN0820

- Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

150

TKN0830

- Wonen en bouwen

206

- Openbare orde en Veiligheid

348

2.612

Veiligheid TKN0120

Circulaire en concurrerende economie 401

Economie TKN0310

402

- Economische ontwikkeling

110

Verkeer, vervoer en waterstaat TKN0210

- Verkeer en vervoer

800

Samenwerking en organisatie 502

Totaal

Ondersteuning TKN0002

- Burgerzaken

100

TKN0004

- Overhead

365

TKN0008

- Overige baten en lasten

851

€ 11.949

10

Tussentijdse rapportage 2025

3.2.1 Sterke samenleving met kansen voor iedereen 101 Bestaanszekerheid TKN0650 - Arbeidsparticipatie (Storting € 580.000) Expeditiebegroting 2030 - Versnellingsgelden (Storting € 180.000) Doelstelling van de Expeditie 2030 is het realiseren van optimale ketenprocessen en optimale dienstverlening richting burgers, bedrijven en interne organisatie. Hiervoor is in 2025 een Expeditiebegroting 2030 opgesteld met totale incidentele lasten € 1.183.000 onderverdeeld naar kosten voor een programmateam, inzet functioneel beheer, Aanvraag Levensonderhoud en Open Inwonersplatform, matching en segmentatie, Klant- Inwonermodel en verandermanagement. Voor de dekking van de incidentele kosten Expeditiebegroting 2030 zijn in 2025 middelen ter beschikking gesteld (middelen Investering Bedrijfsvoering, coalitieprogramma 2022-2026), met als voorwaarde een structurele besparing van 10%. Een deel van de werkzaamheden van de Expeditiebegroting waarvoor deze middelen ter beschikking zijn gesteld, zullen in 2026 worden afgerond. Volgens bestedingsplan is voor 2026 nog circa € 180.000 nodig, waardoor dit leidt tot een budgetoverheveling. Regionale Arbeidsmarktregio Fryslân (Storting € 400.000) Leeuwarden heeft als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio Fryslân regionale herstelmiddelen ontvangen uit het Corona Steunpakket en aanvullende regionale financiering.

In de Collegevergadering van 29 november 2022 is voor deze regionale middelen een meerjarig bestedingsplan met een looptijd van 2023 t/m 2026 vastgesteld. De begroting 2025 voor de Arbeidsmarktregio Fryslân is vastgesteld op € 955.000. Via de meicirculaire heeft Arbeidsmarktregio Fryslân aanvullende middelen ontvangen. Deze extra middelen worden niet volledig besteed in 2025. Hierdoor ontstaat een voordelig resultaat van € 400.000. Opgemerkt moet worden dat dit resultaat niet toekomt aan gemeente Leeuwarden, de middelen zijn voor alle Friese gemeenten. Het verwachte resultaat moet als budgetoverheveling naar 2026 worden meegenomen. 102 Meedoen TKN0610 - Samenkracht en burgerparticipatie (Storting € 3.549.000) Op 26 januari 2022 heeft de gemeenteraad een voorbereidingskrediet van € 1 mln. beschikbaar gesteld voor de voorbereiding - en experimenteerfase van het project Verduurzaming Leeuwarden Oost. Dit voorbereidingskrediet is gedekt uit de in de Begroting 2022 opgevoerde bedrag van € 4,5 mln. voor cofinanciering van dit project. In 2023 en 2024 is vanuit het voorbereidingskrediet van € 1 mln. verder gewerkt aan de uitvoering van het experiment om de eerste woningen te verduurzamen en 3 energielabel stappen te zetten. Vanwege de zorgvuldigheid voor het kunnen isoleren van buitenmuren en de mogelijke aanwezigheid van dieren heeft het experiment vertraging opgelopen.

Het restant over 2024 van € 534.000 is overgeheveld naar 2025 ter afronding van het experiment. De resterende € 3,5 mln. van de cofinanciering is per 2024 eveneens overgeheveld voor de verdere uitvoering van het project na de voorbereidingsfase per 2025 en volgende jaren. Per 25 maart 2025 is het Projectplan Verduurzaming Leeuwarden Oost en subsidieregelingen door het College vastgesteld en is middels het 1e verzamelvoorstel 2025 bij vaststelling van de begroting 2026 het projectkrediet voor de jaren 2025 tot en met 2031 beschikbaar gesteld. Naar verwachting wordt in 2025 € 485K aan kosten gemaakt. Het restant ad € 3,5 mln. wordt via de reserve budgetoverheveling overgeheveld naar 2026. 103 Volksgezondheid en sport TKN0520

- Sportaccommodaties (Storting € 1.043.000)

Subsidie WTC/stadion gebied De gemeenteraad heeft op 7 juli 2021 ingestemd met de gebiedsontwikkeling WTC-Cambuur en de bijbehorende financiën, waaronder € 5,0 mln. als subsidie voor de bouw van het stadion. Hiervan is een beschikking afgegeven van € 3,9 mln. en een bedrag van € 1,1 mln. is in eerste instantie nog 11

Tussentijdse rapportage 2025 niet beschikt in afwachting van de vrijval van het depotbedrag inzake de supermarktgronden. Het totale bedrag van de afgegeven beschikking is uitgekeerd. Het restant van € 1 mln. staat op dit moment nog in depot bij de notaris. Zodra duidelijk is dat de gemeente vrijelijk kan beschikken over deze middelen zal een besluit worden genomen of en hoe deze middelen verder worden ingezet. Daarom wordt voorgesteld om het resterende budget van € 1 mln. over te hevelen naar 2026. 104 Onderwijs TKN0410

- Openbaar basisonderwijs (Storting € 251.700)

In 2025 heeft het COA een bedrag van € 251.700 beschikbaar gesteld voor de onderwijshuisvesting van asielzoekers. Deze middelen zullen in 2025 niet worden besteed. In 2026 wordt onderzocht hoe de onderwijshuisvesting voor asielzoekers in Leeuwarden kan worden vormgegeven, met als doel een plan op te stellen dat de continuïteit van het onderwijsaanbod voor asielzoekerskinderen waarborgt. Hierbij ligt de focus op het gebruik van de voormalige onderwijshuisvesting aan de Telemannstraat en/of de Goudenregenstraat. Deze locaties komen op zijn vroegst in 2026 beschikbaar vanwege beëindiging van gebruik/huur door externe partijen. De ontvangen middelen worden ingezet voor aanpassing van deze locaties.

3.2.2 Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving 201 Milieu, Volkshuisvesting, Leefomgeving en Stedelijke vernieuwing TKN0570 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie (Storting € 150.000) Aanpassen stroomnetwerk buitendienstlocaties De Uitvoeringsagenda Volhoudbare Eigen Organisatie 2024-2027 kent vijf onderdelen. Eén daarvan is het groeien naar een klimaat-neutrale organisatie. Een uitwerking daarvan is dat de gemeente een fossielvrij wagen- en machinepark heeft. Voor het wagenpark van de Buitendienst betekent dat een transitie van voertuigen die rijden op traditionele brandstof naar elektrificatie waar mogelijk. De elektrische infrastructuur om deze elektrische voertuigen allemaal te kunnen laden, moet op de diverse terreinen van de Buitendienst op deze transitie worden voorbereid. In 2025 heeft de Buitendienst hiervoor € 230.000,- beschikbaar gekregen. Deze technische aanpassingen zijn dusdanig ingrijpend dat we verwachten deze werkzaamheden niet geheel in 2025 te kunnen uitvoeren. Het voorbereiden van de technisch meest efficiënte en duurzame aanpassing kost tijd. Daarbij zijn er risico’s in de beschikbaarheid van capaciteit Liander en van de uitvoerder dan wel leverancier. We verwachten in 2025 € 80.000,- te kunnen realiseren van deze aanpassing en verzoeken € 150.000 via Reserve Budgetoverheveling over te hevelen naar 2026.

TKN0740 - Milieubeheer (Storting € 2.612.000) Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (Storting € 150.000) In 2023 is vanuit de circulaires, vooruitlopend op de CDOKE regeling, een bedrag van € 697.000 van het Rijk ontvangen voor de uitvoering van het klimaatakkoord. De uitvoering van deze klimaatambitie verloopt via het programma Volhoudbaar 2.0. In datzelfde jaar is het programmaplan Volhoudbaar 2.0 gestart, dat loopt van 2023 tot en met 2026. Eind 2024 is € 309.000 meegenomen in de reservebudgetoverheveling, waarvan naar verwachting circa € 150.000 in 2025 zal worden besteed. Deze middelen worden ingezet voor diverse onderdelen van het programma Volhoudbaar 2.0. Het programma Volhoudbaar 2.0 loopt eind 2027 af. Daarna is het de bedoeling het programma verder te ontwikkelen tot Volhoudbaar 3.0. De verwachte resterende € 150.000 aan het einde van dit jaar wordt volgend jaar gebruikt voor de uitvoering van de afgesproken plannen. Regionale Energie Strategie (Storting € 1.100.000) De gemeente ontvangt jaarlijks € 494.000 van het rijk voor de uitvoering van de Regionale Energie Strategie (RES). Deze middelen worden ingezet voor de Friese Energietafel (FET). In de FET werken alle Friese gemeenten, Provincie en Wetterskip samen en geven uitvoering aan de RES.

De FET werkt met een gezamenlijk vastgestelde begroting waar de RES bijdragen een onderdeel is. De FET 12

Tussentijdse rapportage 2025 loopt qua besteding nu wat achter op de begroting maar de werkzaamheden komen op stoom. Deze middelen moeten dan ook beschikbaar blijven voor de uitvoering van de FET en via de reserve budgetoverheveling mee worden genomen naar 2026. Regionale Energie Strategie (Storting € 600.000) Leeuwarden heeft als penvoerder van de RES regio van het rijk middelen ontvangen voor het toekomst bestendig maken van energie infrastructuur. In 2024 en 2025 is € 370.500 ontvangen. In totaal € 741.000. De uitwerking van de plannen gebeurt in FET verband. Dit is een samenwerkingsverband van de Friese overheden. De plannen voor de uitvoering zijn in 2025 gemaakt en er wordt nu overgegaan tot uitvoering. Eind 2025 is naar verwachting nog € 600.000 beschikbaar. Voorstel is om dit via budgetoverheveling mee te nemen naar volgend jaar zodat de plannen kunnen worden uitgevoerd. Regionale Energie Strategie (Storting € 762.000) Leeuwarden heeft als penvoerder van de RES Regio van het rijk middelen ontvangen voor natuur bij energieprojecten. In 2024 is € 462.000 ontvangen en in 2025 € 326.000. In totaal € 788.000. De uitwerking en de uitvoering van de plannen gebeurt in FET verband. Dit is een samenwerkingsverband van Friese overheden. De plannen voor de uitvoering worden/zijn in 2025 gemaakt en nu wordt overgegaan naar de uitvoering daarvan.

In 2025 zijn alleen kosten gemaakt voor onderzoek. Het verwachte restant eind dit jaar is € 762.000. Voorstel is om dit via budgetoverheveling mee te nemen naar volgend jaar zodat de plannen kunnen worden uitgevoerd. TKN0810 - Ruimte en leefomgeving (Storting € 833.000) Wegwerken achterstanden registratie BAG/BGT (Storting 100.000) Voor het wegwerken van achterstanden in de registratie van vergunningsvrij gebouwde bouwwerken (BAG) en bouwwerken (BGT) is incidenteel budget toegekend van € 200.000,-. De werving heeft pas kunnen starten op het moment dat de middelen beschikbaar waren. Dit heeft tot gevolg gehad dat een substantieel deel van de werkzaamheden niet meer in 2025 kan worden uitgevoerd maar doorschuift naar 2026 voor een bedrag van € 100.000. Omgevingswet (storting € 583.000) De implementatie van de Omgevingswet is een langlopend proces tot ten minste 2032. In deze periode worden de beleidsinstrumenten Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma’s en het Omgevingsplan ontwikkeld. Faciliterend daaraan worden in de organisatie nieuwe processen en software geïmplementeerd. Dit stelt ons in staat stelt om aan de eisen van de Wet te voldoen. De implementatie hiervan loopt dus nog een aantal jaar door. Daarom zal komend jaar nog een beroep worden gedaan op dit budget.

Programma Binnenstad: Realisatie kunstproject Ipe Brouwerssteeg (storting 150.000) Voor de realisatie van het Kunstproject Ipe Brouwerssteeg is in totaal € 500.000 toegekend. De inschatting was dat € 200.000 aan kosten gerealiseerd zou gaan worden in 2025 en € 300.000 in 2026. De huidige verwachting is dat de realisatie van het werk grotendeels in 2026 plaats zal vinden. TKN0820 - Grondexploitatie (niet-bedr.terr.) (Storting € 150.000) Met Spoorzone realiseren we een aantal doelen vanuit het coalitieakkoord. Voor de jaren 2025 en 2026 is jaarlijks € 450.000 als incidenteel budget toegekend voor onderzoeks- en plankosten in het Spoorzone-gebied. Door wijzigingen in (de planning en prioritering van) uit te voeren werkzaamheden, en het wegvallen van bv de Lelylijn, wordt het budget van 2025 niet volledig benut. In dit stadium stellen wij voor om dit bedrag mee te nemen naar 2026 omdat we dan mogelijk werkzaamheden “in moeten halen”. Afhankelijk van de planning voor 2026 zullen wij bij de jaarrekening 2025 voorstellen of en zo ja welk bedrag overgeheveld dient te worden naar 2026. TKN0830 - Wonen en bouwen (Storting € 205.500) De implementatie van de Wet Kwaliteitsborging Bouwen (Wkb) is een langlopend proces tot ten minste 2032. In deze periode worden de beleidsinstrumenten Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma’s en het Omgevingsplan ontwikkeld.

Faciliterend daaraan worden er in de 13

Tussentijdse rapportage 2025 organisatie nieuwe processen en software geïmplementeerd. Dit stelt ons in staat stelt om aan de eisen van de Wet te voldoen. De implementatie hiervan loopt dus nog een aantal jaar door. Daarom zal komend jaar nog een beroep worden gedaan op dit budget. 202 Veiligheid TKN0120 - Openbare orde en Veiligheid (Storting € 348.000) Programma Ondermijning In 2025 zijn niet alle geplande uitgaven gerealiseerd, onder meer door latere invulling van functies en de fasering in de aanschaf van middelen. Hierdoor resteert een bedrag van €347.740. Dit bedrag wordt overgeheveld naar 2026, zodat de uitvoering conform de oorspronkelijke planning kan worden voortgezet. Door deze overheveling ontstaat daarnaast ruimte om in 2026 en 2027 de aanpak verder te intensiveren, nu in 2025 de basis is gelegd.

3.2.3 Circulaire en concurrerende economie 401 Economie TKN0310 - Economische ontwikkeling (Storting € 110.000) Programma Binnenstad Voor het project Economische Impulsregeling Binnenstad (onderdeel van programma Binnenstad) is een incidenteel totaalbudget toegekend van € 500.000. Bij aanvang van het project is een inschatting gemaakt van de kostenverdeling over de looptijd van het project waarbij € 270.000 is begroot voor 2025. De verwachting is dat de in 2025 € 200.000 zal worden besteed en € 70.000 doorschuift naar 2026. Voor de voorbereiding van Herinrichting Ruiterskwartier is een incidenteel budget toegekend van € 250.000 (€ 500.000 i.c.m. Voorbereiding Verbouw Harmonie). We verwachten dat de besteding eind 2025 € 40.000 lager zal zijn dan verwacht en begroot voor 2025 maar waarbij de werkzaamheden nog niet afgerond en doorschuiven naar 2026. 402 Verkeer, vervoer en waterstaat TKN0210 - Verkeer en vervoer (Storting € 800.000) Aanpak verharding/fundering Stationsgebied Voor de noodzakelijke reparatie van de verharding/fundering van het Stationsgebied en bocht Lange Marktstraat zijn vanuit U&I 2025 extra incidentele middelen ad € 800.000 beschikbaar gesteld. Om te voorkomen dat de uitvoering samenvalt met andere projecten (met name de huidige aanpak Westersingel) wordt de aanpak verschoven naar 2026.

3.2.4 Samenwerking en organisatie 502 Ondersteuning TKN0002 - Burgerzaken (Storting € 100.000) Vanuit het Coalitieakkoord is € 127.000 budget beschikbaar gesteld voor procesoptimalisatie van het Datawarehouse Burgerzaken en Service & Informatie. Hierbij zijn we echter afhankelijk van de aanlevering van data door Centric. Deze is aanlevering is enorm vertraagd, waardoor de oorspronkelijke planning van onze eigen werkzaamheden voor een bedrag van € 100.000 grotendeels is verschoven naar 2026.

14

Tussentijdse rapportage 2025 TKN0004 - Overhead (Storting € 365.000) Voor de realisatie van de Omnichannel dienstverlening is in 2025 uit de MTR budget beschikbaar gesteld. Dit budget kan in 2025 niet volledig worden besteed. De strategie wordt gefaseerd ingevoerd langs meerdere bouwstenen. Om zorgvuldig en doelgericht te werken, schuiven we € 205.000 budget door naar 2026. Op die manier kunnen we de strategie verantwoord realiseren en waarborgen dat de beschikbare middelen optimaal bijdragen aan de beoogde resultaten. Informatiesystemen (Storting € 160.000) Voor onderstaande onderwerpen zijn via de mee- en tegenvallers voor 2025 incidentele budgetten ontvangen. De verwachting is dat de onderstaande werkzaamheden pas volgend jaar kunnen starten: - Herbeoordeling en aanvullen contracten verwerkersovereenkomst/ISO certificering - Invoering Wet Modernisering Electronisch Berichten Verkeer (WMEBV) - Impact archiefwet informatiesystemen - Project informatiebeheer digitale transitie TKN0008 - Overige baten en lasten (Storting € 851.000) Regionaal Impulsbudget (Storting € 683.000) Vanaf 2025 is onder de noemer Impulsbudget 10 jaar lang budget beschikbaar om gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven financieel te ondersteunen bij de noodzakelijke transitie en transformatie van de sociale infrastructuur. In 2025 is € 35 miljoen (landelijk) beschikbaar.

In de jaren 2026 tot en met 2034 is er € 31,5 miljoen en daarna bouwt dit af naar € 19,8 miljoen in 2034. De inrichting van een toekomstbestendige sociale infrastructuur vereist vaak een regionale aanpak, daarom worden de middelen uitgekeerd aan het grootste samenwerkingsverband rondom sociaal ontwikkelbedrijven (Caparis). Leeuwarden ontvangt deze middelen ook voor de aandeelhoudende gemeenten Heerenveen, Smallingerland en Opsterland (387K). Met de betrokken gemeenten is afgestemd deze middelen bij de gemeente Leeuwarden beschikbaar te houden. Voor de inzet van deze gezamenlijk middelen is planvorming opgestart. Onderdeel van de planvorming is een bestedingsplan en aan de hand daarvan worden middelen ingezet. Sociaal Ontwikkelbedrijven (Storting € 168.000) Gemeenten ontvangen vanaf 2025 extra financiële middelen voor de banen van mensen die niet vallen onder beschut werk, maar die tijdelijk aangewezen zijn op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven. Het gaat om een bedrag oplopend tot € 35,9 miljoen structureel vanaf 2035. Er wordt uitgegaan van 5.000 (2024) tot 10.000 (2035) banen voor deze doelgroep. De rijksbijdrage sociale infrastructuur wordt aan alle gemeenten via de integratie uitkering (IU) Participatie uitgekeerd.

Deze middelen en planvorming zijn gekoppeld aan de middelen voor transformatie van de sociale infrastructuur (in samenwerking met de sociaal ontwikkelbedrijven).

15

Tussentijdse rapportage 2025

3.3 RES063 - Reserve voorwaardelijke budgetoverheveling Er zijn geen mutaties in de voorwaardelijke budgetoverheveling geweest.

4 AANDACHTSPUNTEN EN CONCLUSIES

Het voorgaande overziende willen wij graag afsluiten met de volgende conclusies en aandachtspunten. 1. Op basis van deze TURAP verwachten we voor 2025 een positief resultaat van € 5.251.000; 2. We voorzien bij de jaarstukken een storting van € 11,9 mln. in de reserve budgetoverheveling; 3. De TURAP-verwachting blijft een momentopname. Aan het einde van het jaar doen zich altijd nog ontwikkelingen voor die leiden tot verschillen in de jaarstukken. Gedacht kan worden aan bijvoorbeeld de effecten van de september- en decembercirculaire.

16