Trends in Beeld Gemeente Leeuwarden 2022
Tekst van het document
In de Inwonersenquêtes wordt ook gevraagd of inwoners rond kunnen komen van hun inkomen. Van 2016 tot en met 2020 was er een verbetering te zien. 2021 lijkt een kleine terugval te laten zien.
49
6.13 Voornaamste bron van inkomen volgens eigen opgave 40% 35% 30% 25% Werk: één inkomen 20%
Werk: twee inkomens AOW-uitkering
15% 10% 5% 0% 2013
2015
2017
2019
2021
2023
7% 6% 5%
Zelfstandige Studiefinanciering
4%
Bijstandsuitkering 3%
Anders WIA-uitkering
2%
WW-uitkering
1% 0% 2013
2015
2017
2019
2021
2023 Bron: Inwonersenquête___________
De meeste inwoners geven aan te leven van het inkomen uit werk of een AOW-uitkering. Het aantal huishoudens dat leeft van het inkomen uit twee betaalde banen is sinds 2017 gestegen. De dalende trend voor ‘Bijstandsuitkering’ zet overduidelijk voort en het % voor de WW-uitkering is juist (minimaal) gestegen t.o.v. 2019.
50
6.14 Gemeentelijke woonlasten één- en meerpersoonshuishoudens € 900 € 850 € 800 € 750 € 700 € 650 € 600 € 550 € 500 € 450 2013
2014
2015
2016
2017
Eénpersoonshuishouden
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Meerpersoonshuishouden Bron: Coelo___________
De gemeentelijke woonlasten zijn sinds 2018 aan het stijgen. Er leek tussen 2020 en 2021 een stabilisatie te zijn, maar van 2021 naar 2022 is de stijging weer doorgezet.
51
Hoofdstuk 7 - Economie & Toerisme 7.1
Geïndexeerde werkgelegenheid gemeente Leeuwarden, Friesland en Nederland 115
110
105
100
95
90 2010
2012
2014
2016
Gemeente Leeuwarden
2018 Friesland
2020
2022
Nederland
Bron: Werkgelegenheidsregister – Provincie Fryslân ___________
Volgens LISA groeit het aantal banen (1 uur per week of meer) in de gemeente Leeuwarden snel tussen 2020 en 2021. Sneller dan in Nederland en Friesland. Het verschil in groei tussen 2010 en eind 2020 in de banengroei van Leeuwarden met Friesland is hierdoor in 2021 vrijwel weggewerkt.
7.2
Ontwikkeling aantal banen (15 uur per week of meer) 66.000
64.000
62.000
60.000
58.000
56.000
54.000 2000
2005
2010
2015
2020
2025
Bron: Werkgelegenheidsregister – Provincie Fryslân___________
Tussen 2008 en 2015 verdwenen 4.200 banen in gemeente Leeuwarden. Tussen 2015 en 2019 steeg het aantal banen juist weer. Tussen april 2019 en april 2020 verdwenen 600 banen. Maar, tussen april 2020 en april 2021 kwamen er 2.500 banen bij! Een groei in absolute zin die voor het laatst in 2001 waargenomen is. De herindeling is in deze cijfers met terugwerkende kracht doorgevoerd. 52
7.3
Omvang werkgelegenheid naar sectoren 16.000 Zorg 14.000 Overheid
12.000 10.000
Zakelijke dienstverlening
8.000
Handel en reparatie
6.000
Onderwijs
4.000
Financiële instellingen
2.000 Industrie 0 2000
2005
2010
2015
2020
2025
4.000 3.500 Overige dienstverlening
3.000
Bouwnijverheid 2.500
ICT Horeca
2.000
Vervoer en opslag 1.500
Nutsbedrijven
1.000
Landbouw/visserij Cultuur, sport&recreatie
500 0 2000
2005
2010
2015
2020
2025
Bron: Werkgelegenheidsregister – Provincie Fryslân___________
In bovenstaande grafieken zijn een aantal trends te zien. Zo is gemeente Leeuwarden een groei te zien in het aantal banen van minimaal 15 uur per week in de sectoren: ▪ Zorg; ▪ Zakelijke dienstverlening en overige dienstverlening; ▪ Onderwijs; ▪ ICT; ▪ Horeca en Handel Sinds het begin van deze eeuw is er in gemeente Leeuwarden sprake van banenkrimp bij de volgende sectoren: ▪ Financiële instellingen ▪ Industrie en Landbouw ▪ Vervoer en opslag. 53
7.4
Geïndexeerd aantal bedrijfsvestigingen 160 150 140 130 120 110 100 90 2008
2010
2012
2014
Gemeente Leeuwarden
2016 Friesland
2018
2020
2022
Nederland Bron: LISA___________
Landbouw Industrie Nutsbedrijven Bouwnijverheid Handel Vervoer en opslag Horeca ICT Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Zorg Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening Totaal
2010 339 381 14 692 1.731 172 348 429 126 1.688 37 334 767 543 482 8.083
2020-2021 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 abs. rel. 356 359 361 361 360 354 349 -5 -1,4% 432 439 446 480 473 464 482 18 3,7% 22 21 21 23 21 17 21 4 19,0% 701 718 753 776 815 886 951 65 6,8% 1.787 1.787 1.777 1.801 1.819 1.897 2.063 166 8,0% 197 192 212 223 233 253 312 59 18,9% 377 390 403 434 448 477 485 8 1,6% 606 622 628 653 652 681 695 14 2,0% 110 112 114 119 116 110 112 2 1,8% 2.360 2.419 2.488 2.615 2.727 2.747 2.895 148 5,1% 33 32 31 28 25 23 23 0 0,0% 549 569 614 650 676 702 768 66 8,6% 1.155 1.235 1.265 1.298 1.311 1.317 1.382 65 4,7% 735 755 782 810 848 856 905 49 5,4% 579 615 615 635 637 645 725 80 11,0% 9.999 10.265 10.510 10.906 11.161 11.429 12.168 739 6,1% Bron: LISA___________
Het aantal vestigingen neemt in de gemeente Leeuwarden sneller toe dan in Nederland en in Friesland. Tussen 2021 en 2020 nam het aantal vestigingen met ruim 700 toe in de gemeente Leeuwarden. Vooral in Handel en Zakelijke dienstverlening kwamen er veel vestigingen bij.
54
Totaal aantal banen en bedrijven watertechnologie 1200
70
1000
60
40 600 30 400
vestigingen
50
800
20
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
0
2007
0
2006
10
2005
200
2004
banen 15uw of meer
7.5
banen watertech. excl. Wetterskip en Vitens: banen Vitens & Wetterskip aantal watertech. bedrijven Bron: Werkgelegenheidsregister – Provincie Fryslân___________
In de grafiek hierboven wordt het aantal banen weergegeven bij: ▪ Vitens & Wetterskip (blauwe balken) ▪ Wetsus, Wateralliance, RWZI en kleinere water technologische bedrijven al of niet op de WaterCampus anderzijds (oranje balken) Het aantal banen bij Wetterskip en Vitens samen is meer dan 800. Het aantal (voltijd) banen bij kleinere water(tech)bedrijven is gestegen van 18 in 2004 naar bijna 300 banen in 2021. Het aantal vestigingen schommelt rond de 55 tot 60 (zie de grijze lijn in de grafiek)1.
1
Niet meegenomen in dit overzicht zijn bedrijven die al dan niet na de start (op de WaterCampus) elders in Fryslân gevestigd zijn en grote ondernemingen ‘die iets met water’ erbij doen in de bedrijfsvoering/het productenpakket. Ook kan eens een enkel nieuw waterbedrijf in Leeuwarden ‘onder de radar’ blijven. Gekeken wordt naar nieuwe vestigingen op de WaterCampus. Overigens dateren de gegevens van april 2021. Het totaal aantal banen in watertechnologie in heel Fryslân ligt aanmerkelijk hoger, boven de 2.000, daarvoor wordt verwezen naar de onderzoeken van BBO.
55
7.6
Werkzame beroepsbevolking naar onderwijsniveau 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% 2002
2004
2006
2008
2010
mbo-1 of lager
2012
2014
2016
mbo-2 t/m mbo-4
2018
2020
2022
hbo of wo Bron: CBS___________
Een steeds groter aandeel van de werkzame Leeuwarders heeft een hbo of wo onderwijsniveau. Een kleine 30% in 2003, tegen 40% in 2020, laag opgeleid daalde van 25% in 2003 naar 18% in 2020.
7.7
Aantal elektrische voertuigen 1.200 1.000 800 600 400 200 0 2013
2014
2015
2016
Volledig elektrische auto's
2017
2018
2019
2020
Plug-in hybride auto's
2021
2022
2023
Hybride auto's Bron: RDW___________
In de grafieklijnen zitten voor alle elektrische voertuigen wat merkwaardige knikken, maar het totaalbeeld is vooral een sterke stijging van het aantal volledig elektrische auto’s. Een stijging die steeds sneller gaat.
56
7.8
Ontwikkeling leegstaande winkels kernwinkelstraten Binnenstad Leeuwarden 75 70 65 60 55 50 45 40 35 30 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Bron: Eigen waarneming RSO___________
Het aantal visueel waargenomen leegstaande winkelpanden (exclusief winkelpanden die verbouwd worden) in de belangrijkste winkelstraten van het centrum van Leeuwarden daalt gestaag.
7.9
Ontwikkeling aantal panden met functie winkel 1.150
1.100
1.050
1.000
950
900 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023 Bron: CBS___________
Het aantal panden met de functie winkel in gemeente Leeuwarden neemt sinds midden 2014 steeds iets af. Zo veranderen winkelpanden van functie (bijvoorbeeld naar woning, kantoorpand, horeca, dienstverlening etc.). De herindelingen van de gemeente in 2014 en 2018 zorgen voor een (administratieve) toename. 57
7.10 Functieveranderingen in de hele Binnenstad, aantal panden
00-Leegstand excl verbw 11-Dagelijks 22-Mode & Luxe
2017 2020
35-Vrije Tijd
2021 37-In/Om Huis
2022
38-Detailh Overig Horeca 0
50
100
150
200 Bron: Locatus___________
Het aantal panden in de Leeuwarder Binnenstad met een winkelfunctie neemt af. Met name in de categorie vrije tijd en meer recent mode & luxe. Exclusief leegstand en verbouw waren er in 2022 292 panden in gebruik als winkel, in 2017 waren dat er 336. Het aantal horecapanden nam wel toe, van 178 in 2017 naar 187 in 2020 en 181 in 2022. De leegstand in de hele binnenstad (dus ook de niet kernwinkelstraten) daalde volgens Locatus iets, van 72 panden in 2021 naar 69 in 2022.
7.11 Aantal overnachtingen in Friesland 7 milj. 6 milj.
10%
5 milj. 18%
22%
23%
23%
23%
23%
25%
26%
14%
74%
86%
2019
2020
4 milj. 3 milj. 2 milj.
90% 82%
78%
77%
77%
77%
77%
75%
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
1 milj. 0 milj.
vanuit Nederland
2021
vanuit buitenland Bron: CBS___________
Het aantal overnachtingen in Friesland was door de coronacrisis gedaald naar 5,65 miljoen in 2020, een half miljoen minder dan in 2019. In 2021 is het aantal overnachtingen weer op het peil van 2019. Wel is er een grote verschuiving: het percentage binnenlandse reizen naar Friesland stijgt (onder invloed van corona).
58
7.12 Aantal overnachtingen in Friesland vanuit Europa 1,8 milj. 1,6 milj. 1,4 milj.
8% 9%
1,2 milj. 9% 1,0 milj.
8%
0,8 milj.
8%
9%
8% 9%
0,6 milj.
84%
84%
0,4 milj.
85%
82%
84%
82%
84%
8% 9%
81%
83%
0,2 milj.
79%
0,0 milj. 2012
2013
2014
Duitsland
2015
België
2016
VK
2017
Frankrijk
2018
2019
Zwitserland
2020
2021
Overig Bron: CBS___________
In de grafiek hierboven wordt het totaal aantal overnachtingen van bezoekers afkomstig uit het buitenland weergegeven (linker verticale as) als het aandeel per land in het totaal (grafiekbalken). Het aandeel van Duitsland en België is redelijk constant, ook in 2021. Al daalt het aandeel van Duitsland wel tot net onder de 80% en is daarmee wat betreft aandeel op het laagste niveau sinds 2012.
7.13 Geïndexeerd aantal overnachtingen in Friesland en Nederland 250 200 150 100 50
2012
2013
vanuit Nederland
2014
2015
2016
vanuit Duitsland
2017
2018
vanuit België
2019
2020
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
Nederland
Friesland
0
2021
vanuit overig buitenland Bron: CBS___________
Aan een stijgend aantal overnachtingen van mensen afkomstig uit het buitenland in Friesland vanaf 2012 kwam door corona in 2020 abrupt een einde. In 2020 en 2021 weet Friesland sterker dan Nederland (als geheel) veel meer Nederlandse overnachtingen te realiseren ten opzichte van 2019.
59
7.14 Aantal hotelovernachtingen in Friesland 2,0 milj. 1,8 milj. 1,6 milj. 1,4 milj.
15% 15%
16%
17%
18%
20%
7%
20%
17%
12%
1,2 milj. 1,0 milj. 0,8 milj. 0,6 milj.
85%
84%
83%
83%
2012
2013
2014
2015
82%
85%
93%
80%
80%
2018
2019
88%
0,4 milj. 0,2 milj. 0,0 milj. 2016
vanuit Nederland
2017
2020
2021
vanuit buitenland Bron: CBS___________
Het aantal hotelovernachtingen in Friesland was sterk gedaald in 2020, tot minder dan 1,4 miljoen. Vooral vanuit het buitenland kwamen minder mensen en daarmee daalde het aandeel hotelovernachtingen van buitenlanders tot 12% van het totaal. Door meer overnachtingen van mensen afkomstig uit Nederland dan ooit trad in 2021 herstel op. Het aantal overnachtingen van mensen afkomstig uit het buitenland lag in 2021 echter wel lager dan in 2020. 2018 en 2019 vallen op door het hoge percentage en aantal buitenlandse overnachtingen door Culturele Hoofdstad.
7.15 Geïndexeerd aantal hotelovernachtingen in Friesland en Nederland 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
In Nederland vanuit Nederland
In Nederland vanuit buitenland
In Friesland vanuit Nederland
In Friesland vanuit buitenland
2022
Bron: CBS___________
De hotelovernachtingen van inwoners uit Nederland in Friesland daalden tussen 2019 en 2020 minder hard dan het aantal hotelovernachtingen van Nederlanders in Nederland. Ook de overnachtingen van buitenlanders in Friesland daalden in die periode wat minder hard. Maar anno 2021 wijkt Friesland ten opzichte van Nederland en ten opzichte van 2012 niet meer af. 60
7.16 Aantal overnachtingen Friesland naar logiesvorm 7 milj. 6 milj. 5 milj. 4 milj.
11%
11%
11%
11%
10%
12%
6%
11%
11%
36%
39%
39%
6% 40%
33%
35%
35%
37%
28%
28%
26%
25%
21%
25%
23%
32%
31%
29%
29%
27%
30%
30%
29%
26%
24%
26%
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
30%
33%
28%
3 milj. 2 milj. 1 milj.
29%
0 milj.
Hotels/pensions/jeugdaccomodaties
Kampeerterreinen
Huisjestereinen
Groepsaccommodaties Bron: CBS___________
Zowel het aandeel als aantal hotelovernachtingen lag in 2020 een stuk lager dan in de periode 2016 2019. Maar in 2021 is sprake van herstel. Kampeerterreinen hadden zowel te maken met meer overnachtingen als een hoger aandeel in het totaal aantal overnachtingen (2020 en 2021). Bij huisjesterreinen is sprake van een gestage toename. Groepsaccommodaties hadden in 2020 en 2021 relatief te maken met de grootste krimp.
7.17 Herkomst vrije tijdsbezoekers Leeuwarden 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
2017
2018
2019
2020
2021
Bron: Toeristisch bezoek aan steden – NBTC-NIPO Research___________
Bezoekers van de stad Leeuwarden komen uit alle provincies van Nederland. Net als voorgaande jaren was in 2021 het grootste aandeel van de toeristen in Leeuwarden afkomstig uit Friesland, op een tweede en derde plaats staan Noord- en Zuid-Hollanders.
61
7.18 Aantal vrijetijdsbezoeken per 1000 inwoners 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0
2017
2018
2019
2020
2021
Bron: Toeristisch bezoek aan steden – NBTC-NIPO Research/CBS___________
Uit de gegevens in de grafiek hierboven (bron: steekproef/panel CVO) is te concluderen dat een kwart van de Friezen (exclusief inwoners van Leeuwarden) minimaal 1x in Leeuwarden geweest in 2021.
7.19 Hoofdreden voor bezoek Leeuwarden 40% 35% Winkelen voor plezier
30%
Geen hoofdreden 25%
Stadswandeling Bezoek museum
20%
Bezoek restaurant 15%
Overig Bezoek evenement
10%
Bezoek theater/concert
5% 0% 2017
2018
2019
2020
2021
2022
Bron: Toeristisch bezoek aan steden – NBTC-NIPO Research___________
Het effect van Culturele Hoofdstad 2018 zien we in de piek in bezoek aan museum en evenement in 2018 als hoofreden van bezoek aan de stad Leeuwarden. In 2020 en 2021 is vooral de stadswandeling in Leeuwarden erg populair.
62
7.20 Ondernomen activiteiten in Leeuwarden Winkelen voor plezier Bezoek restaurant Stadswandeling Op terrasje zitten Bezoek museum Geen van de genoemde Bezoek attractie Stad ontdekken op de fiets Bezoek bioscoop Bezoek evenement Bezoek nachtleven/uitgaan Bezoek strand/boulevard Bezoek sportwedstrijd Tocht met (rondvaart)boot Bezoek theater/concert
2017 2018 2019 2020 2021
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
Bron: Toeristisch bezoek aan steden – NBTC-NIPO Research___________
Ook hier zien we de stadswandeling terug als relatief vaak ondernomen activiteit in de stad Leeuwarden, vooral in de jaren 2020 en 2021.
7.21 Aantal vrijetijdsbezoekers en bezoeken Leeuwarden 4.000.000 3.500.000 3.000.000 2.500.000 2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 0 2017
2018 bezoekers
2019
2020
2021
bezoeken
Bron: Toeristisch bezoek aan steden – NBTC-NIPO Research ___________
Het aantal bezoeken aan de stad Leeuwarden herstelt in 2021 iets ten opzichte van 2020. 2018 was het jaar van Culturele Hoofdstad. Dit betreft Nederlandse vrije tijdsbezoeken van niet inwoners van Leeuwarden gebracht aan Leeuwarden.
63
Hoofdstuk 8 - Wonen & Milieu 8.1
Verandering woningvoorraad 1400 1200 1000 800 600
Overige toevoeging
400
Nieuwbouw Overige onttrekking
200
Sloop
0
Saldo
-200 -400 -600
Bron: CBS___________
In het jaar 2019 was er de grote toevoeging van Markt058 (appartementen in het voormalig Aegonpand). De nieuwbouw zat een aantal jaren net boven de 400 woningen per jaar. In 2021: zijn ruim 600 nieuwbouwwoningen gebouwd in de gemeente Leeuwarden. Gemiddeld kwamen er tussen 2012 en 2018 netto ruim 500 woningen erbij, over de periode 2019-2021: ruim 800.
8.2
Percentage groei woningvoorraad ten opzichte van bestaande voorraad 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
-0,5% Nederland
Friesland
Groningen (gem)
Leeuwarden
Zwolle Bron: CBS___________
In de gemeente Leeuwarden wordt jaarlijks zo’n 1,1% woningen aan de woningvoorraad toegevoegd. In vergelijking met Nederland (0,8%) en Friesland (0,6%) is dat bovengemiddeld. In vergelijking met de andere noordelijke steden Zwolle (1,4%) en Groningen (1,4%) ligt het percentage wat lager. 64
8.3
Verleende bouwvergunningen woningen in grote (en Friese) gemeenten 600 500 400 300 200 100 0
2020 1e kwartaal
2020 2e kwartaal
2020 3e kwartaal
2020 4e kwartaal*
2021 1e kwartaal*
2021 2e kwartaal*
2021 3e kwartaal*
2021 4e kwartaal* Bron: CBS___________
Het aantal verleende bouwvergunningen geeft een indicatie van hoeveel woningen er (in een tijdsbestek van één tot twee jaar) gebouwd gaan worden. In de Gemeente Groningen, Leeuwarden en Zwolle worden meer bouwvergunningen verleend dan bijvoorbeeld in de gemeente Zwolle.
8.4
Verleende bouwvergunningen woningen naar eigendom 700 600 500 400 300 200 100 0 2012
2013
2014
2015
2016
Huurwoningen
2017
2018
2019
2020
2021
Koopwoningen Bron: CBS___________
Sinds 2015 worden er meer bouwvergunningen voor koopwoningen verleend dan voor huurwoningen. Gemiddeld werden er over de periode 2012 tot en met 2018 jaarlijks gemiddeld 440 nieuwbouwvergunningen voor woningen in de gemeente Leeuwarden verleend, over de periode 2019-2021 zijn dit er op jaarbasis gemiddeld 660.
65
8.5
Ontwikkeling aantal bewoners nieuwbouwbuurten 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 2000
2005
2010
2015
2020
Blitsaerd
Techum
Wiarda
De Klamp
2025
Bron: Gemeente Leeuwarden___________
Techum is gegroeid naar ruim 1.800 inwoners in 15 jaar tijd. De groeilijn van Wiarda verliep nog iets steiler, maar vlakt nu af, naar een totaal van ruim 900 inwoners per 1-1-2022. Blitsaerd groeit meer geleidelijk, met een versnelling vanaf 2017 en telt nu ruim 1.000 inwoners. De Klamp is bewoonbaar sinds 2020, maar telt nu al bijna 500 inwoners.
8.6
Gemiddelde verkoopprijs gemeente Leeuwarden, Friesland en Nederland € 450.000 € 400.000 € 350.000 € 300.000 € 250.000 € 200.000 € 150.000 € 100.000 € 50.000 €1995
2000
2005
Gemeente Leeuwarden
2010 Friesland
2015
2020
2025
Nederland Bron: CBS___________
In deze grafiek valt op dat gemiddelde verkoopprijs van woningen in gemeente Leeuwarden die van de provincie Friesland nadert. Het verschil in absolute bedragen tussen Leeuwarden en Friesland enerzijds en Nederland anderzijds is tussen 1995 en 2021 groter geworden.
66
8.7
Gemiddelde WOZ-waarde gemeente Leeuwarden, Friesland en Nederland € 350.000 € 300.000 € 250.000 € 200.000 € 150.000 € 100.000 € 50.000 €2000
2005
2010
2015
Gemeente Leeuwarden
Friesland
2020
2025
Nederland Bron: CBS___________
Ook hier hetzelfde beeld, de Leeuwarder gemiddelde WOZ-waarde nadert de Friese, de landelijk gemiddelde WOZ-waarde loopt sinds 2016 steiler op.
8.8
Koopwoningen op Funda in stad Leeuwarden en stad Groningen 2.500
2.000
1.500
1.000
500
0 2003
2005
2007
2009
2011
2013
stad Leeuwarden
2015
2017
2019
2021
2023
2025
stad Groningen Bron: Funda___________
Sinds het bijhouden vanaf 2004 is het woningaanbod op Funda in de steden Leeuwarden en Groningen niet zo laag geweest. Opvallend is dat voor de economische crisis van 2007/2008 het woningaanbod op Funda al opliep. Sinds begin februari 2022 stijgt het woningaanbod in de stad Groningen iets. Iets later (in de periode maart t/m begin mei2) is in Leeuwarden een kleine opwaartse verandering merkbaar. 2 Ten tijde van het schrijven van dit rapport zijn de cijfers van begin mei 2022 de meest recente.
67
8.9
Koopwoningen op Funda naar prijsklasse stad Leeuwarden 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 apr-12
aug-13
dec-14
mei-16
tot €150.000
sep-17
feb-19
€150.000 tot €250.000
jun-20
okt-21
mrt-23
€250.000 of meer Bron: Funda_
Sinds 2015 daalt het woningaanbod in de klasse tot €150.000 . In het voorjaar van 2022 is er amper nog aanbod in deze prijsklasse. Het aanbod van woningen in de prijsklasse €150.000 tot €250.000 is met minder dan 100 in het voorjaar van 2022 ook niet ruim. Het woningaanbod in de prijsklasse €250.000 of hoger is sinds maart 2022 stijgende. __________
8.10 Bekende energielabels woningen 45.000 40.000 35.000 14%
13%
19%
17%
30.000
B 11%
25.000 11%
20.000 15.000 10.000 5.000 0
A(++)
7% 5% 13% 27%
16% 26%
21%
20% 21%
15%
13%
2014
2015
2016
20%
22%
11%
13%
2017
2018
C D
24%
24%
20%
17%
22%
24%
25%
30%
12%
24%
24%
28%
10%
25%
E F
21%
21%
12%
12%
13%
2019
2020
2021
G
Bron: Klimaatmonitor___________
Van steeds meer woningen in gemeente Leeuwarden is het energielabel bekend. In 2021 heeft 43% van de (‘energielabel bekende’) woningen in gemeente Leeuwarden een A- of B-label en 27% heeft label C (samen dus 70%). Dit betekent dat 30% van de woningen in de gemeente Leeuwarden energie-label D of lager heeft in 2021.
68
8.11 Maandelijkse energiekosten naar woningtype € 250
€ 200 vrijstaande woning
€ 150
2-onder-1-kap woning hoekwoning
€ 100
tussenwoning appartement
€ 50
€2005
2010
2015
2020
2025 Bron: Klimaatmonitor___________
De energiekosten per woning piekten in 2013. Daarna volgde een daling, maar sinds 2017 lopen de kosten weer op. De energiekosten worden sinds enige jaren in toenemende mate ook bepaald door belastingen, naast de energieprijzen van gas en elektra (op de wereldmarkt). Van de jaren met sterk oplopende gas en elektraprijzen, eind 2021 en begin 2022, zijn nog geen cijfers bekend.
8.12 Gemiddeld gasverbruik woningen 2.000 1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Huurwoningen
Koopwoningen
Koop niet gecorrigeerd
Huur niet gecorrigeerd
2021
Bron: Klimaatmonitor___________
In de grafiek hierboven wordt voor huur-en koopwoningen zowel het temperatuur gecorrigeerde als het niet-gecorrigeerde gasverbruik van woningen weergegeven3. Door isolatiemaatregelen bij 3
Met ‘temperatuur gecorrigeerd gasgebruik’ wordt bedoeld: het daadwerkelijk gasverbruik omgerekend naar de hoeveelheid aardgas die verbruikt zou zijn als de temperatuur in een jaar gemiddeld geweest zou zijn.
69
bestaande woningen, modernere en andere (ook hybride) verwarmingsketels en de bouw van energiezuinige woningen daalt het (temperatuur gecorrigeerde) gasverbruik per woning. Door zachtere winters is het gemiddelde gasverbruik ook lager.
8.13 Gemiddeld elektriciteitsverbruik woningen 3.300 3.100 2.900 2.700 2.500 2.300 2.100 1.900 1.700 1.500 2012
2013
2014
Huurwoningen
2015
2016
Koopwoningen
2017
2018
2019
2020
2021
Alle woningen (ongewogen) Bron: Klimaatmonitor___________
Door het gebruik van energiezuinige apparaten daalt ook het gemiddeld kWh verbruik per woning (grijze lijn). Zonnepanelen zouden hier ook een rol bij kunnen spelen, maar het is onduidelijk of eigen elektricititesopwekking in de cijfers verwerkt is. Bij koopwoningen is sinds 2018 sprake van een stijging in het gemiddelde elektricititeitsverbruik.
70
8.14 Geleverd gas en elektriciteit aan alle bedrijfstakken 400.000 350.000 300.000 250.000 200.000 150.000 100.000 50.000 0 2008
2010
2012
2014 x 1000 m³
2016
2018
2020
2022
x 1000 kWh Bron: Klimaatmonitor___________
In 2019 en 2020 werd minder gas (in m³) en elektriciteit (kWh) geleverd aan bedrijven en instellingen in gemeente Leeuwarden dan in 2018.
8.15 CO2 uitstoot 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0 2010
2011
2012
2013
2014
aardgasverbruik
2015
2016
2017
2018
2019
2020
elektriciteitsverbruik Bron: Klimaatmonitor___________
In lijn met de verminderde levering van vooral elektriciteit nam ook de CO2-uitstoot af.
71
8.16 Opgewekte zonne-energie per inwoner 3.000 MJ 2.500 MJ 2.000 MJ 1.500 MJ 1.000 MJ 500 MJ 0 MJ 2008
2010
2012
2014
Gemeente Leeuwarden
2016
2018
Friesland
2020
2022
Nederland Bron: Klimaatmonitor___________
Ieder jaar neemt de hoeveelheid opgewekte zonne-energie in megajoule (MJ) per inwoner toe. De gemeente Leeuwarden zit daarbij tussen de provincie Friesland en Nederland in.
8.17 Afvalstoffenheffing per huishouden in euro's € 400 € 350 € 300 € 250 € 200 € 150 € 100 € 50 €2006
2008
2010
2012
2014
1-persoonshuishouden
2016
2018
2020
2022
2024
meerpersoonshuishouden Bron: Gemeente Leeuwarden___________
Na een daling van de afvalstoffenheffing in de periode 2006-2018 stijgt sinds 2018 de afvalstoffenheffing in gemeente Leeuwarden. Wel is de stijging tussen 2021 en 2022 zeer gering.
72
8.18 Huishoudelijk afval in kg per inwoner naar soort 500 450 400 350
17,2 14,8 61,8
300
75,4
250
30,9
28,6 27,7
31,0 28,1
31,8 31,2
21,9 22,3
23,7 23,8
25,5 24,7
55,7
59,0
59,2
57,2
55,7
55,0
52,5
73,7
83,2
80,5
83,1
84,1
92,4
97,0
28,1
30,2
31,8
35,6
40,1
37,7
18,1 17,0
200
39,5
31,8 30,8 50,9 Houtafval 102,0
Schoon puin Papier
39,5
GFT-afval Grof restafval
150 100
Restafval
230,8 221,2 216,1 214,6 214,0 211,7 209,0 204,1 216,8
50 0 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020 Bron: CBS___________
De hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner stijgt sinds 2013. Het aandeel papierafval neemt af, het aandeel gft-afval neemt toe.
8.19 Maatregelen tegen gevolgen klimaatverandering 57%
Betere woning isolatie 42%
Zonnescherm(en) 9%
Warmtepomp die kan verwarmen Warmtepomp die kan verwarmen en koelen
6%
Stadswarmte
8% 10%
Airco
53%
Ventilator
49%
Eigen tuin: stenen eruit, groen erin
65%
Bomen rond de woning 26%
Wateropslag in eigen tuin (bv. regenton)
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% Heb ik
Heb ik niet, maar wil ik nog
Heb ik niet en hoef ik niet Bron: Inwonersenquête___________
Warmtepompen, stadswarmte en airco’s komen bij minder dan 10% van de huishoudens voor. Ongeveer een kwart heeft wateropslag in eigen tuin zoals een regenton. 57% heeft betere woningisolatie, een derde wil dit graag. Bijna twee derde heeft bomen rond de woning. Een ventilator heeft 53% en 49% zegt een tuin te hebben met stenen eruit, groen erin. Bijna een vijfde zou dat laatste graag willen. 42% heeft een zonnescherm, een kwart zou die graag willen hebben. Deze vragen zijn eind 2021 gesteld in de inwonersenquête
73
8.20 Goede woningisolatie volgens bewoners per wijk
Bron: Inwonersenquête___________
De Zuidlanden scoort volgen de eigen inwoners hoog op het hebben van goede woningisolatie. Sonnenborgh e.o., de Binnenstad, Oud-Oost, Heechterp & Schieringen, Vrijheidswijk, Bilgaard & Havankpark en ook Huizum-West hebben in vergelijking met de andere wijken een lagere score . Dit zijn ook de wijken waar een grote groep inwoners wel goede woningisolatie wil.
74
8.21 Bewoners die stadswarmte hebben en of willen per wijk
Bron: Inwonersenquête___________
In een paar wijken is er stadswarmte, bijvoorbeeld in Camminghaburen Noord. In de dorpen is de vraag om stadswarmte het kleinst.
75
8.22 Gemiddelde woningtemperatuur 30 graden of meer bij hittegolf per wijk
Bron: Inwonersenquête___________
Bewoners van wijken binnen de rondweg (cq rond de binnenstad) geven relatief vaker aan dat de temperatuur in de woning bij een hittegolf boven de 30 graden uitkomt. Vossepark & Helicon is daarbij een uitzondering.
76
8.23 Hoe vaak hinder door zaken die door het weer komen
Een te droge tuin 2%4%
Een te natte tuin
8%
42%
12%
Water in de kruipruimte
6% 6%
Een veel te koud huis
8%
Een veel te warm huis
5% 8% 0% Vaak
34%
33%
29%
18%
12%
19%
18%
46%
34%
24%
42%
61%
4%
22%
3%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Regelmatig
Soms
Nooit
N.v.t. Bron: Inwonersenquête, N=xxx___________
Driekwart (74%) van de inwoners ervaart weleens hinder van een veel te warm huis en ruim de helft (54%) heeft weleens hinder van een veel te koud huis. Ongeveer de helft van de inwoners ervaart weleens hinder van een te natte/droge tuin en drie op de tien inwoners ervaren weleens hinder van water in de kruipruimte. Bij 20% komt een veel te warm huis nooit voor. Ruim 40% heeft nooit een veel te koud huis of water in de kruipruimte. Bijna 30% heeft nooit een te natte tuin en ruim 30% heeft nooit een te droge tuin.
77
8.24 Te koud huis per wijk
Bron: Inwonersenquête___________
Te koude huizen komen ook hier weer binnen de rondweg relatief het meest voor, met uitzondering van de Potmargezone. Binnen dit gebied vallen ook de nieuwe woningen die in de buurt ‘Achter de Hoven’ zijn gebouwd, de zogeheten Vegelinstraten. Het betreft hier regelmatig of vaak hinder hebben van.
78
8.25 Een te natte tuin per wijk
Bron: Inwonersenquête___________
In Stiens e.o. en Hempens/Teerns & Zuiderburen wordt door relatief veel inwoners genoemd dat regelmatig of vaak te natte tuinen voorkomen. Gevolgd door Dokkumer Ie e.o. en Dorpen Zuid-Oost en Grou e.o. In Goutum speelt dit veel minder en ook in Dorpen Zuidwest. Gekozen is hier om regelmatig en vaak weer te geven. Mensen zonder tuin zullen vaak niet van toepassing ingevuld hebben. Dit kan mede de lage percentages in de stedelijke wijken verklaren.
79
8.26 Ergeren aan slecht onderhoud van tuinen/huizen
Bron: Inwonersenquête___________
In Oud-Oost ergeren vier op de tien wijkbewoners (41%) zich regelmatig/vaak aan slecht onderhoud van tuinen/huizen, in Dorpen Zuid-Oost ergert bijna een derde zich hier minimaal regelmatig weleens aan. Goutum, Vossepark & Helicon en Dokkumer Ie e.o. zijn de wijken waar men zich het minst vaak ergert aan slecht onderhoud van tuinen/huizen. De percentages hierboven zijn het opgetelde resultaat van de antwoordcategorieën vaak en regelmatig. Wanneer alleen gekeken wordt naar het percentage dat zich vaak ergert (zie ook hoofdstuk 10, deelonderwerp 10.11) ontstaat een soortgelijk beeld.
80
Hoofdstuk 9 - Infrastructuur & Mobiliteit 9.1
Aantal geparkeerde auto's in de zes Leeuwarder parkeergarages 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Bron: Parkeerdata.nl4___________
In bovenstaande cijfers zijn de lockdowns van het voorjaar (2022) en die van de najaren van 2020 en 2021 goed zichtbaar: er is in die perioden een sterke daling van het aantal geparkeerde auto’s in de zes Leeuwarder parkeergarages .
9.2
Straatparkeren in en rond Binnenstad 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Bron: Parkeerdata.nl___________
Net als bij het parkeren in Binnenstad zien we ook bij het straatparkeren in en rond de Binnenstad sterke effecten van de drie lockdowns. 4
Cijfers betreffen kort parkeren (geen abonnementen) in een van de zes Leeuwarder parkeergarages in en rond de Binnenstad (inclusief parkeergarage Revius).
81
9.3
Kort parkeren zes parkeergarages en parkeren in en rond de binnenstad 3.000.000 2.500.000 2.000.000 48%
44%
48%
47%
49%
49%
50%
1.500.000 53%
52%
47%
48%
2020
2021
1.000.000 500.000
56%
52%
52%
53%
51%
51%
50%
0 2013
2014
2015
2016
2017
Garage
Straat
2018
2019
Bron: Parkeerdata.nl___________
In 2020 en 2021 is straatparkeren relatief populairder dan parkeren in een binnenstadsparkeergarage. Mogelijk is dit een gevolg van de coronamaatregelen.
9.4
Kort parkeren zes parkeergarages en parkeren in en rond de binnenstad 800.000 700.000 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0 Hoeksterend
Klanderij 2017
Oldehove 2018
2019
Zaailand 2020
Oosterstraat
De Revius
2021 Bron: Parkeerdata.nl___________
De Leeuwarder parkeergarages piekten qua aantal kortparkeerders in 2018, het jaar dat Leeuwarden Culturele Hoofdstad was. Zaailand is de parkeergarage met verreweg de meeste kortparkeerders. In 2020 en 2021 werd, onder invloed van corona, in alle garages minder geparkeerd met uitzondering van de in 2019 geopende Reviusgarage).
82
9.5
Aantal gestalde (brom-)fietsen in fietsenstallingen 25.000
20.000
15.000
10.000
5.000
0 2015
2016
2017
2018
2019
Jacobsstraat
2020
Zaailand
2021
2022
Station Bron: Parkeerdata.nl___________
Sinds de coronamaatregelen wordt niet meer gescand bij binnenkomst in St. Jacobstraat en Zaailand. Nieuw zijn de metingen van de stationsfietsparkeerkelder.
Voornaamste vervoersmiddel vrijetijdsbezoekers diverse steden
Auto
61%
59%
2018
2019
Trein
Steekvervoer
7% 3% 18%
69%
2020 Fiets
1% 2% 12%
7% 4% 19%
80%
66%
Steden
83%
78%
Leeuwarden
2017
2% 1% 11%
Leeuwarden
59%
73%
5% 5% 25%
26%
Steden
75%
2% 4% 14%
Steden
26%
6% 5%
Leeuwarden
3% 3% 19%
Steden
6% 5%
Leeuwarden
4% 2% 16%
Leeuwarden
100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
Steden
9.6
2021
Anders
Bron: Toeristisch bezoek aan steden – NBTC-NIPO Research___________
Leeuwarden heeft relatief veel vrijetijdsbezoekers die met de auto komen ten opzichte van andere steden. Tijdens Culturele Hoofdstad 2018 is veel ingezet op openbaar vervoer. Zichtbaar is dat toen 19% van de bezoekers met de trein naar Leeuwarden kwam. In ‘coronajaren 2020 en 2021’ is dit nog maar 11-12%. In de andere steden speelt dit overigens ook, relatief veel bezoekers komen in 2020 en 2021 met de auto (of fiets) in plaats van met de trein of streekvervoer.
83
9.7
Verkeersergernissen Trillingen door verkeer Verkeerd gestalde fietsen/scooters Hardrijden Doorgaand auto-/sluipverkeer Te weinig parkeerplaatsen Parkeeroverlast Lawaai van verkeer 0%
5%
10%
Regelmatig
15%
20%
25%
30%
35%
40%
Vaak Bron: Inwonersenquête___________
De grootste verkeerergernis is hardrijden: meer dan een derde (36%) ergert zich daar regelmatig of vaak aan. (Ruim) een kwart (28%) ergert zich regelmatig/vaak aan te weinig parkeerplaatsen, en/of aan parkeeroverlast (23%). Minder dan een vijfde ergert zich regelmatig/vaak aan verkeerd gestald fietsen/scooters, doorgaand auto-/sluipverkeer, lawaai van verkeer en trillingen door verkeer.
84
9.8
Verkeersergernissen, hardrijden per wijk
Bron: Inwonersenquête___________
In de Zuidlanden, Huizum-West, Vossepark & Helicon, de Binnenstad en Oud-Oost ergert men zich het vaakste aan hardrijden, in Camminghaburen e.o. ervaart men hier minder overlast van.
85
9.9
Verkeerergernissen, te weinig parkeerplaatsen
Bron: Inwonersenquête___________
Inwoners van de wijk Huizum-West ergeren zich meest vaak aan te weinig parkeerplaatsen: ruim de helft (58%) ergert zich hier regelmatig-vaak aan. Op ruime afstand volgen Oud-Oost, de Binnenstad en Nijlân & De Zwette.
86
9.10 Verkeerergernissen, parkeeroverlast per wijk
Bron: Inwonersenquête___________
Er is een sterk verband tussen te weinig parkeerplaatsen en de mate waarin parkeeroverlast wordt ervaren: in wijken waar men zich vaker ergert aan te weinig parkeerplaatsen is de parkeeroverlast groter.
87
9.11 Verkeerergernissen, doorgaand en sluipverkeer
Bron: Inwonersenquête___________
In de Binnenstad, Potmargezone en Huizum-West ergert zich men het vaakst aan doorgaand en sluipverkeer. In de wijken Oud-Oost en Vossepark & Helicon heeft men hier ook relatief vaker last van.
88
9.12 Verkeerergernissen, lawaai van verkeer
Bron: Inwonersenquête___________
Lawaai van verkeer speelt als ergernis de grootste rol in de Binnenstad en Vossepark & Helicon. In de wijk Bilgaard & Havankpark heeft men ook relatief vaak last van lawaai door verkeer.
89
9.13 Verkeerergernissen, verkeerd gestalde fietsen/scooters
Bron: Inwonersenquête___________
Ergernis aan verkeerd gestalde fietsen/scooters speelt vooral in drie dichtbebouwde wijken: de Binnenstad, Oud-Oost en Huizum-West. In de wijken De Zuidlanden en Hempens/Teerns & Zuiderburen heeft men ook relatief vaak last van verkeerd gestalde fietsen/scooters.
90
Hoofdstuk 10 - Beheer & Leefomgeving 10.1 Saldo voor-/achteruitgang de afgelopen jaren per wijk of dorp
Bron: Inwonersenquête___________
Inwoners van de gemeente Leeuwarden is gevraagd of zij vinden dat hun wijk/dorp erop voor- of achteruit is gegaan. Men kon ook aangeven dat de situatie gelijk is gebleven. Vervolgens is het zogenaamde ‘saldo’ uitgerekend: dit is berekend door het percentage dat aangeeft dat de wijk erop achteruit is gegaan af te trekken van het percentage dat aangeeft dat de wijk erop vooruit is gegaan. Een negatief saldo betekent dat er meer mensen zijn die aangeven dat hun wijk/dorp erop achteruit is gegaan, een positief saldo betekent dat er meer mensen zijn aangeven dat hun wijk erop vooruit is gegaan. De wijk met het laagste saldo is Huizum-West (-22). Ook de wijken Oud-Oost (-16), Stiens e.o. (-14), Aldlân & De Hemrik (-13) en Westeinde e.o. (-10) scoren relatief slecht. Net als vorig jaar scoren de wijken De Zuidlanden (+41) en Vossepark & Helicon (+32) relatief goed. 91
10.2 Oordeel inwoners vooruitgang van wijk of dorp in het afgelopen jaar 100% 90%
18%
17%
15%
58%
64%
17%
19%
20%
80% 70% 60% 50%
66%
54%
59%
62%
40% 30% 20% 10%
16%
25%
21%
2013
2015
29%
22%
17%
2019
2021
0% 2011
Vooruit
Gelijk
2017 Achteruit
Bron: Inwonersenquêtes___________
Van 2011 tot en met 2017 vonden inwoners steeds vaker dat hun wijk/dorp erop vooruit is gegaan en het percentage dat ‘achteruitgang’ aangaf werd steeds kleiner Echter, vanaf 2019 geven steeds minder inwoners aan dat hun wijk/dorp erop vooruit is gegaan. en wordt relatief vaker aangegeven dat de situatie gelijk is gebleven. Achteruitgang wordt iets meer aangegeven.
10.3 Top 5 van categorieën meldingen over openbare ruimte 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 2008
2010
2012
2014
2016
2018
2020
Afval
Groen
Verkeer
Verharding en bestrating
2022
Openbare verlichting en stoplichten Bron: Melddesk___________
Sinds 2008 zit er over het algemeen een stijgende lijn in het aantal geregistreerde meldingen in Melddesk. Het aantal meldingen over openbare verlichting en stoplichten is vrij stabiel. Meldingen over verharding en bestrating zijn voor het eerst in 2021 sinds lange tijd iets lager dan het voorgaande jaar. Verkeersoverlast meldingen nemen toe.
92
10.4 Ergernissen in de woonomgeving, deel 1
Rondslingerend vuil
15%
Te volle prullenbakken
44%
26%
26% 41%
Graffiti
64%
Hondenpoep
16%
Onkruidgroei op verharding
45%
27%
Afval in sloten/grachten
33%
32% 0%
15%
21%
13%
28%
6%
24%
15%
24%
17%
43%
17%
7%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Nooit
Soms
Regelmatig
Vaak Bron: Inwonersenquête___________
Met de categorie ‘soms’ erbij, ontstaat er het volgende beeld: inwoners ergeren zich dan het meest vaak aan rondslingerend vuil (85%) en hondenpoep (84%). Driekwart ergert zich weleens aan te volle prullenbakken en/of onkruidgroei op verharding.
10.5 Ergernissen in de woonomgeving, deel 2
Lawaai van buren
57%
Lawaai van evenementen
30%
69%
Lawaai van verkeer
28%
55%
Lawaai van bedrijven
29%
81%
0%
8% 5%
10% 6%
14%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Nooit
Soms
Regelmatig
Vaak Bron: Inwonersenquête___________
Inwoners ergeren zich relatief niet vaak aan lawaai van bedrijven. De meeste ergernis is er voor lawaai van buren en van verkeer. Respectievelijk 5% en 6% van de inwoners ergert zich hier vaak aan.
93
10.6 Ergernissen in de woonomgeving, deel 3
Parkeeroverlast
52%
Te weinig parkeerplaatsen
25%
45%
Doorgaand auto-/sluipverkeer
27%
13%
62%
Hardrijden
28%
Verkeerd gestalde fietsen/scooters
37% 54%
Trillingen door verkeer
13% 10%
21%
9% 8%
19%
17%
28%
63%
15%
11% 7%
23%
7% 6%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Nooit
Soms
Regelmatig
Vaak Bron: Inwonersenquête___________
Veel inwoners ergeren zich regelmatig of vaak aan hardrijdend verkeer: meer dan een derde (36%) ergert zich hier minimaal regelmatig weleens aan. Ook parkeeroverlast en te weinig parkeerplaatsen zijn zaken waaraan inwoners zich vaak kunnen ergeren (te weinig parkeerplaatsen: 28% en parkeeroverlast: 23%).
10.7 Ergernissen in de woonomgeving, deel 4
Lang blijven staan van rolcontainers
59%
Vieze afvalverzamelplaatsen
24%
47%
Gedumpt grofvuil
30%
38%
Wildplassen
37%
84%
Slecht onderhoud van tuinen/huizen
11% 6%
13% 10%
16%
10%
13% 3% 1%
42%
38%
13% 7%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Nooit
Soms
Regelmatig
Vaak Bron: Inwonersenquête___________
Een kwart (26%) ergert zich regelmatig tot vaak aan gedumpt grofvuil en ruim een vijfde (23%) ergert zich regelmatig of vaak aan vieze afvalverzamelplaatsen. Het minst vaak ergert men zich aan wildplassen: slechts 4% van de inwoners ergert zich hier regelmatig/vaak aan.
94
10.8 Percentage vaak ergeren rondslingerend vuil
Bron: Inwonersenquête___________
Vooral wijken met een hoge bevolkingsdichtheid ergeren zich vaker aan rondslingerend vuil. In de wijk Vrijheidswijk ergert 35% van de inwoners zich vaak aan rondslingerend vuil. Ook in de wijken Oud-Oost (28%), Binnenstad (22%), Potmargezone (21%), Huizum-West (22%) en Heechterp & Schieringen (22%) geven veel inwoners aan zich relatief vaak te ergeren aan rondslingerend vuil.
95
10.9 Percentage vaak ergeren onkruid op verharding
Bron: Inwonersenquête___________
Grou het meest, gevolgd door Dorpen Zuid-West, Nijlân & De Zwette + Hempens/Teerns & Zuiderburen. Pas daarna komt Dorpen Zuid-Oost. Ik zou dit stukje anders noteren: Grou e.o. heeft de meeste inwoners die zich vaak ergeren aan onkruid op verharding (26%). In de wijken Dorpen Zuid-West, Nijlân & De Zwette, Hempens/Teerns & Zuiderburen en Dorpen Zuid-Oost ergert minimaal een vijfde zich vaak aan onkruid op verharding.
96
10.10 Percentage vaak ergeren lawaai van buren
Bron: Inwonersenquête___________
Niet veel inwoners van de gemeente Leeuwarden ergeren zich vaak aan lawaai van buren (zie ook de grafiek in hoofdstuk 10.5) . De wijken waar men zich gemiddeld vaker ergert aan lawaai van buren zijn: Oud-Oost (11%), Potmargezone (10%) Binnenstad (9%), en Heechterp & Schieringen (9%).
97
10.11 Percentage vaak ergeren slecht onderhoud tuinen en woningen
Bron: Inwonersenquête___________
Ergeren aan slecht onderhoud aan tuinen komt zowel in de stad als de dorpen voor. Inwoners in Dorpen Zuid-Oost, Nijlân & De Zwette, Oud-Oost en Vrijheidswijk ergeren zich hier het vaakst aan. Vossepark & Helicon, Goutum en De Zuidlanden zijn wijken waar inwoners zich het minst vaak ergeren aan slecht onderhoud van tuinen en woningen.
98
10.12 Oordeel inwoners over hoeveelheid onderhoud in de buurt
Verlichting
15%
84%
Vijvers en waterpartijen
20%
79%
Straatmeubilair
44%
56%
Beelden/kunstwerken
20%
Speeltoestellen
25%
74%
Speel-/trapveldjes
26%
73%
Straatkolken
27%
73%
0%
78%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Te weinig
Voldoende
Te veel Bron: Inwonersenquête___________
Opvallend veel inwoners vinden dat er te weinig onderhoud wordt uitgevoerd op het straatmeubilair. Voor de overige zaken vindt ongeveer een vijfde van de inwoners dat ze te weinig worden onderhouden.
10.13 Tevredenheid verlichting in de buurt 100% 95% 90% 85% 80% 75% 70% 2002
2004
2006
2008
2010
Aantal Lantaarns
2012
2014
2016
2018
2020
2022
Brandduur van lantaarns Bron: Inwonersenquête___________
De tevredenheid bij inwoners over straatverlichting verschilt ieder jaar veel. Vanaf 2003 tot 2015 waren inwoners van de gemeente Leeuwarden hierover steeds minder tevreden. Vanaf 2015 lijkt men weer meer tevreden te zijn.
99
10.14 Percentage inwoners tevreden met verlichting in de buurt naar straattype 100%
90% Doorgaande wegen 80%
Woonstraten Parkeerterreinen Fietspaden
70%
Wandelpaden Stegen 60%
50% 2003
2007
2011
2015
2019
2023 Bron: Inwonersenquête___________
In tegenstelling tot de stijgende lijn in tevredenheid over het aantal lantaarns en de brandduur sinds 2015 zijn inwoners van de gemeente Leeuwarden niet meer tevreden als het gaat om verlichting in de buurt naar straattype. Grosso modo is het beeld sinds 2015 vrij stabiel, alleen bij fietspaden is sprake van wat daling en bij parkeerterreinen een stijging.
10.15 Percentage inwoners tevreden met hoeveelheid groen 100% 90% 80% 70% 60% 50% 2005
2007
2009
2011
2013
2015
2017
2019
Rond gemeente Leeuwarden
In gemeente Leeuwarden
In de wijk
In de straat
2021
2023
Bron: Inwonersenquête___________
De tevredenheid over groen in en rond de gemeente was tot en met 2013 aan het stijgen. Sinds 2014 is er een daling ingezet. Er was een korte verbetering in 2019, maar die heeft zich niet doorgezet.
100