Stedenbouwkundig plan 'Leeuwarden - Heechterp Vernieuwt'

HEECHTERP VERNIEUWT DO Stedenbouwkundig plan 5 oktober 2022

COLOFON Titel Heechterp Vernieuwt VO Stedenbouwkundig plan Datum 5 oktober 2022

Bewoners van Heechterp Contactgroep Heechterp Wijkpanel Heechterp-Schieringen Wijkbedrijf Heechterp-Schieringen Nieuw Elan Gemeente Leeuwarden: Hein, Martijn, Jos, Susan, Arjen, Freerk, Douwewiebe, Hans, Johanneke, Gerk Jan, Leo, Floriek, Niels, Diderick, Irene, Rob, Jelmer, Feijke Elkien: Arend, Margriet, Anita, Baukje, Annet HKB Stedenbouwkundigen: Sacha, Jeroen, Jeroen, Olivier, Anna, Suzy Dorenbos Architekten: Jeroen, Anne, Wander Amaryllis Menno Alles uit deze presentatie mag worden gekopieerd en gepubliceerd mits de bron HKB Collectief voor stedenbouw & landschapsontwerp wordt vermeld.

2

INHOUDSOPGAVE

4

Inleiding Masterplan

6 7 8

Conceptvorming: Versterken van het DNA Masterplan randvoorwaardenkaart (november 2021) Masterplan voorbeeldverkaveling (november 2021) Stedenbouwkundig plan

9 10 11 12 13 14

DO Stedenbouwkundig plan Thema groen Thema groen/ruimtegebruik

17 18 20 21 22 23 24

Thema wonen

overzichtskaart referentiebeelden bouwhoogten referentiebeelden Anker Archipelweg en Anker Vrijheidslaan referentiebeelden ‘Chinees karakter’ woonprogramma en fasering warmtenet

25 26 27 29

Thema verkeer

overzichtskaart parkeren parkeerbalans profielen

35 36

Participatie Van Voorlopig Ontwerp naar Definitief Ontwerp

Thema groen Thema groen

overzichtskaart overzichtskaart toelichting ecologisch netwerk ecologisch netwerk referentiebeelden

3

INLEIDING

Heechterp gaat ingrijpend veranderen. Om de woonwijk voor te bereiden op de toekomst worden 24 verouderde portieketageflats, met in totaal 576 woningen, gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De hoofdstructuur van de wijk blijft behouden, maar krijgt een volledig nieuwe opzet en invulling van de openbare ruimte en een nieuwe mix aan woonmilieus en woningtypen. ‘Nu de buurt flink op de schop moet, wordt de kans gegrepen een leefomgeving te creëren waar het prettig, veilig, duurzaam, toekomstbestendig en aantrekkelijk wonen is’, zo werd het geformuleerd in de Toekomstvisie Heechterp (april 2020). Vanaf het vroege voorjaar van 2022 is gewerkt aan de totstandkoming van het Definitief Ontwerp Stedenbouwkundig plan (DO) voor het nieuwe Heechterp. Als basis daarvoor zijn de Toekomstvisie Heechterp en het Masterplan Heechterp Vernieuwt (november 2021) gebruikt. Eenieder die met (onderdelen uit) het DO Stedenbouwkundig plan aan de slag gaat of die invulling geeft aan de architectonische uitwerking ervan raden we aan zowel de Toekomstvisie Heechterp als het Masterplan Heechterp Vernieuwt aandachtig te bestuderen. Tezamen geven deze documenten een goed beeld van de ambities en uitgangspunten van het DO Stedenbouwkundig plan. TOEKOMSTVISIE HEECHTERP De Toekomstvisie Heechterp bevat de hoofdstukken: 1.

Heechterp nu In dit hoofdstuk is een analyse van de woonwijk opgenomen met een beschrijving van de belangrijkste ontwikkelingen vanaf de ontstaansperiode in de jaren 50-60 tot 2020. Daarnaast zijn de huidige kwaliteiten beschreven en de uitdagingen voor de toekomst benoemd; 2. Voortbouwen op het DNA In dit hoofdstuk zijn beschreven: de karakteristieken van Heechterp die het behouden waard zijn en waarop kan worden voortgebouwd; 3. Heechterp straks Hierin worden de ambities voor het nieuwe Heechterp beschreven. Kort samen te vatten als: een veerkrachtige buurt, een ongedeelde buurt, een duurzame buurt en een verbonden buurt; 4. Van visie naar plan Hierin wordt beschreven wat, in grote lijnen, de vervolgstappen zijn richting de uitwerking van de plannen voor de hernieuwde woonwijk. MASTERPLAN HEECHTERP VERNIEUWT Het Masterplan Heechterp Vernieuwt bouwt voort op de toekomstvisie. Het bevat de hoofdstukken: - Participatieproces Net als bij de totstandkoming van de toekomstvisie speelde bij het maken van het masterplan bewonersparticipatie een belangrijke rol.

Dit hoofdstuk geeft daar een beschrijving van; - Conceptvorming Hierin worden de uitgangspunten voor de vernieuwde woonwijk belicht; - Masterplan Het hoofdstuk Masterplan geeft een beschrijving van het nieuwe Heechterp aan de hand van de thema’s: groen; water; langzaam verkeer, spelen, bewegen, ontmoeten; woonprogramma; autoroutes en parkeerplaatsen; duurzame energie en hoogbouw. De Masterplankaart en de Randvoorwaardenkaart vatten, respectievelijk, de uitgangspunten en de thema’s overzichtelijk samen; - Reflectie Het Masterplan Heechterp Vernieuwt eindigt met een reflectie op de toekomstvisie.

4

VAN MASTERPLAN NAAR VO STEDENBOUWKUNDIG PLAN Een belangrijke stap richting het DO Stedenbouwkundig plan is geweest de uitwerking van het masterplan naar een Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig plan (VO). In deze stap zijn bijvoorbeeld, zonder ‘de geest van het masterplan’ uit het oog te verliezen: - de woonvelden verkaveld tot individuele en gestapelde percelen met aanduiding van het bebouwd oppervlak en de bijbehorende buitenruimten; - de bouwblokken verder uitgewerkt met behulp van basisplattegronden; - de thema’s verkeer en parkeren nauwkeuriger in de maat gezet, waarbij onder andere aandacht is besteed aan verbijzonderingen van routes en aan verkeersremmende maatregelen; - de groen- en waterstructuren nader uitgewerkt. In dit document DO Stedenbouwkundig plan zijn, voor de volledigheid, een aantal afbeeldingen uit het masterplan overgenomen: de Conceptvorming, de Randvoorwaardenkaart en de Voorbeeldverkaveling (zie de pagina’s 6, 7 en 8). Ook enkele profielen uit het masterplan zijn, in uitgewerkte vorm, opgenomen. Deze geven een beeld van de straten in de huidige en in de toekomstige situatie (pagina’s 28 t/m 33). BEELDKWALITEITPLAN Aanvullend op het DO Stedenbouwkundig plan is, als apart document, het Beeldkwaliteitplan Heechterp Vernieuwt samengesteld.

Hierin is voor elk woonveld de beeldstrategie vastgelegd door middel van een beschrijvende tekst, criteria en referentiebeelden. PARTICIPATIE De vernieuwing van de woonwijk Heechterp is een langdurig en voor de bewoners ingrijpend proces. Om de bewoners goed te informeren en hen de gelegenheid te geven mee te denken, schetsen en praten over hoe hun woonwijk er in de toekomst uit moet gaan zien, zijn er verschillende vormen van participatie opgezet. Tijdens de uitwerking van het masterplan naar het VO Stedenbouwkundig plan is een drietal bewonersbijeenkomsten georganiseerd. Zie pagina 34 voor een verwijzing naar het verslag daarvan.

Van Masterplan naar …

VO Stedenbouwkundig plan

5

CONCEPTVORMING

VERSTERKEN VAN HET DNA Behoud de stedenbouwkundige hoofdopzet, maar...

Differentieer de openbare ruimte door: - routes primair te richten op voetgangers en fietsers; - het aanbrengen en stimuleren van meer biodiversiteit; - de aanleg van een duurzaam watersysteem en - betere verbindingen met de omgeving.

+ Transformeer de stempels tot woonvelden door: - het aanbrengen van een mix van woningtypen en diversiteit in woonmilieus; - het creëren van wonen aan parkzones en groene hofjes; - het verbijzonderen van de randen van de wijk waarmee de verbinding met de omgeving wordt versterkt. 6

MASTERPLAN RANDVOORWAARDENKAART

november 2021

7

MASTERPLAN VOORBEELDVERKAVELING

november 2021

8

DO STEDENBOUWKUNDIG PLAN

september 2022

9

THEMA GROEN overzichtskaart

10

THEMA RUIMTEGEBRUIK overzichtskaart De overzichtskaart Ruimtegebruik geeft een helder beeld van de hoofdfuncties van alle openbare ruimte. Zo is duidelijk waar er ruimte is voor spelen, bewegen en ontmoeten en waar de focus ligt op het ecologisch netwerk. De routes voor de auto’s en voor het langzaam verkeer tekenen zich af, net als de parkeerplaatsen. De aanduiding van de hoofdfuncties sluit niet uit dat er ook ander gebruik plaatsvindt. Een groot deel van het ecologisch netwerk is bijvoorbeeld ook prima geschikt voor recreatief gebruik en ook aan het water kan gespeeld worden. Door bij de inrichting van de openbare ruimte gebruik te maken van gerooide bomen en sloopmaterialen, beide afkomstig uit de eigen wijk, wordt het spelen, bewegen en ontmoeten gestimuleerd. Bewoners kunnen bovendien zelf een handje helpen bij de aanleg. Dat werkt goed voor de onderlinge contacten en voor de binding met de vernieuwde woonomgeving.

11

THEMA GROEN

ECOLOGISCH NETWERK Zoals beschreven in het Masterplan Heechterp Vernieuwt gaat Heechterp aanzienlijk vergroenen. Van de Beukenstraat tot aan de Kastanjestraat en van de Populierenstraat tot aan de Eikenstraat worden parkzones gecreëerd waarbinnen veel van de nieuwe bebouwing zijn plek krijgt. Binnen die parkzones worden aantrekkelijke routes aangelegd voor voetgangers en fietsers, autoverkeer wordt er tot een minimum beperkt. Naast de rol die deze parkzones spelen binnen de nieuwe woonwijk, vervullen ze ook een belangrijke rol als groene verbinding tussen het Dr. Zamenhofpark aan de westkant en het Kalverdijkje aan de oostkant van de wijk. De huidige volwassen bomen binnen Heechterp spelen een grote rol in de reductie van zomerse hittestress, de opname van CO2 en de absorptie van fijnstof. Ze leveren bovendien een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit. Het merendeel van de bomen wordt gehandhaafd, maar onvermijdelijk moet een aantal wijken voor de sloop/ nieuwbouw. Ter compensatie wordt, op verschillende manieren, ingezet op een sterke bevordering van de biodiversiteit. Bijvoorbeeld met de aanleg van nieuw, open water met gedeeltelijk natuurlijke oevers en met de aanplant van nieuwe bomen en planten en kruidenrijk grasland. Niet onbelangrijk, gekozen wordt voor inheemse planten en bomen die het meest aantrekkelijk zijn voor inheemse diersoorten.

Ter ondersteuning van de plannen voor de nieuwe woonwijk is, binnen de gemeente, een ecologisch advies opgesteld. Hierin is beschreven op welke manier geschikte leefruimte kan worden geboden voor basissoorten als: de huismus, egel, gewone dwergvleermuis, kleine watersalamander en kleine modderkruiper. Aanvullend wordt de aandacht gevestigd op de argusvlinder en het zwartsprietdikkopje, twee soorten van specifiek Fries belang. Het realiseren van geschikte omstandigheden voor deze soorten heeft als positief effect dat ook andere (inheemse) soorten daarvan profiteren. Denk dan bijvoorbeeld aan vogels als de merel en de koolmees en aan amfibieën als de bruine kikker. Met de afbeelding Ecologisch netwerk op de volgende pagina is in beeld gebracht dat voor alle genoemde basissoorten aan de gestelde voorwaarden kan worden voldaan. Zo ook voor de beide vlindersoorten. Met het Beeldkwaliteitplan Heechterp Vernieuwt wordt gestimuleerd dat in de nieuwe bebouwing ingebouwde nestel- en verblijfsruimten worden aangebracht voor vogels en vleermuizen. Ook aan de vorm en materialisering van bijvoorbeeld erfafscheidingen wordt aandacht besteed, waarmee onder andere het territorium van egels aantrekkelijker en groter wordt.

12

THEMA GROEN ecologisch netwerk 2000

13

THEMA GROEN referentiebeelden -

inzet van te rooien bomen als speelboom, b.v. Eik (Quercus) en Robinia; sterk, duurzaam en met mooie vertakkingen; insectenhotel; bloeiende kruidenmengsels en parkachtige inrichting met drachtbomen

14

THEMA GROEN referentiebeelden

-

inzet van te rooien bomen als speelobjecten en zitelementen; avontuurlijk buitenspelen; natuurlijke oever met bloeiende kruidenmengsels

15

THEMA GROEN referentiebeelden

Hergebruik van materialen

16

THEMA WONEN overzichtskaart

Anker Vrijheidsplein

‘Chinees karakter’

‘Chinees karakter’

Anker Archipelweg

Anker Parkrand Kalverdijkje

17

THEMA WONEN referentiebeelden

uitzicht genieten

parkappartementen

18

parkwoningen

patiowoningen

THEMA WONEN referentiebeelden

parkwoningen

19

THEMA WONEN bouwhoogten

20

THEMA WONEN referentiebeelden

Anker Archipelweg en Anker Vrijheidsplein

trapsgewijs in hoogte aflopend

overhoeks ontwerp

daksilhouet

21

THEMA WONEN referentiebeelden

‘Chinese karakters’

Eelderbaan, Groningen, bureau Noordeloos

Het Fetlaer, Deventer, Vandkunsten

rijwoningen maar dan anders

Eko cite La Garenne, Fourchambault, Guillaume Ramillien Architecture Maida Vale, London, dMFK architects

collectieve voorzieningen

daklandschap

22 Zeeburg, Amsterdam

THEMA WONEN woonprogramma

en fasering

23

THEMA WONEN warmtenet

Warmtestation dat aandacht trekt -

richten op insecten, vogels en vleermuizen meer biodiversiteit, verbinden met omgeving en het bijenlint gebruikmaken van vrijkomende gevelstenen

24 referentiebeeld Haagse Aardwarmte Leyweg

referentiebeeld energievoorziening Eco Zathe, Goutum

THEMA VERKEER overzichtskaart

25

THEMA VERKEER parkeren

Parkeerbehoefte (parkeerbalans): 694 parkeerplekken Aanwezig in STEP (getekend): 727 parkeerplekken

26

THEMA VERKEER parkeerbalans

27

Parkeerbehoefte (parkeerbalans): 694 parkeerplekken Aanwezig in STEP (getekend): 727 parkeerplekken

28

THEMA VERKEER profielen

3

3

1

2 5 4

3

3 29

profiel Hazelaarstraat

Huidige situatie

1

Nieuwe situatie

30

profiel Beukenstraat

Huidige situatie

2

Nieuwe situatie: -

meer ruimte voor groen en verblijven paden voor langzaam verkeer parkachtige inrichting woningen op begane grond ontsloten op maaiveld

31

profiel Ahornstraat

Huidige situatie

3

Nieuwe situatie: -

parkeerveld voor de buurt groenstrook tussen parkeerstroken groenstrook met paden voor woningen

32

profiel Schieringerweg

Huidige situatie

4

Nieuwe situatie: -

licht meanderende weg doorgaande route voor langzaam verkeer deels bereikbaar met auto speeltuin blijft behouden meer ruimte voor groen

33

profiel Archipelweg

Huidige situatie

5

Nieuwe situatie: -

vrijliggende fietspaden op plek van huidige ventwegen deels groene middenberm minder verhard oppervlak

34

PARTICIPATIE

Samen met buurtbewoners is tijdens twee bijeenkomsten, op 23 mei en 13 juni 2022, gewerkt aan de uitwerking van het masterplan. Van deze bijeenkomsten is een verslag gemaakt. Dit is te vinden via: www.heechterpvernieuwt.nl Tijdens een volgende bijeenkomst, op 9 juli 2022, is het Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig plan (VO) aan de bewoners gepresenteerd. Dit VO heeft vervolgens ter inzage gelegen voor alle belanghebbenden en geïnteresseerden. De daarop ingediende reacties zijn meegenomen in de verdere doorwerking tot Definitief Ontwerp Stedenbouwkundig plan (DO).

35

VAN VOORLOPIG ONTWERP NAAR DEFINITIEF ONTWERP

VO Stedenbouwkundig plan

DO Stedenbouwkundig plan

Bij de doorwerking van het VO naar het DO Stedenbouwkundig plan zijn nog een aantal wijzigingen doorgevoerd. Een deel daarvan komt voor uit een advies van de gemeentelijk ecoloog, een deel uit de reacties die volgden op de ter visie ligging van het VO. De wijzigingen betreffen: - de toevoeging van de overzichtskaart Ruimtegebruik; - de toevoeging van de kaart Ecologisch netwerk; - de toevoeging van basisplattegronden aan de themakaart Woonprogramma en fasering; - een nadere uitwerking van het Anker Vrijheidsplein, aansluitend op de eerdere uitwerking van de overige bouwblokken in de VO-fase; - de wijziging van een deel van de Schieringerweg (zuidelijk deel en middendeel) in een ‘parkweg’. Dit wil zeggen dat er een lichte slingerbeweging is aangebracht, die verkeersremmend werkt. Tevens zijn er drie langsparkeerplekken toegevoegd ter hoogte van het Anker Parkrand Kalverdijkje; - de toevoeging van in totaal vier plekken voor transformatie-units (stroom c.q.

warmtenet) aan de parkeervelden aan de Wilgenstraat en de Populierenstraat; - een verschuiving in oostelijke richting van de doorgang tussen de zuidelijke rijwoningen in het 'Chinees karakter’ van woonveld 5, waardoor een betere relatie ontstaat met de bestaande rijwoningen; - het vervallen van een nieuw voorgestelde boom op de hoek Kastanjestraat Schieringerweg in verband met bestaande zonnepanelen op de naastgelegen woning; - de verschuiving van de positie van de afvalcontainers in het westelijk deel van de Kastanjestraat. Hiermee sluit de positie beter aan op de bestaande woonstraat; - enkele kleine correcties in de standplaats van nieuwe bomen en in de posities van drempels en parkeerplekken. Zo zijn bijvoorbeeld de standplaatsen van bomen nabij nieuwe transformatie-units in noordelijke richting opgeschoven.

36

Heechterp Vernieuwt DO Stedenbouwkundig plan