SOL022598 Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden.V1.1

GEMEENTE LEEUWARDEN

PLAN VAN AANPAK GRONDVERZET SNEKERTREKWEG 45-55 (VOORMALIG BRADA TERREIN) TE LEEUWARDEN

17 NOVEMBER 2022

WSP NEDERLAND B.V. ORIONWEG 28 8938 AH LEEUWARDEN +31 (0)88 910 20 00 wsp.com

PROJECTNUMMER SOL022598 DOCUMENTNUMMER SOL022598.PVA001.LSC, versie 1.0

COLOFON OPDRACHTGEVER Gemeente Leeuwarden Oldehoofsterkerkhof 2 8911 DH Leeuwarden CONTACTPERSOON OPDRACHTGEVER De heer G. Hoekstra PROJECTNUMMER OPDRACHTGEVER 2022-228494 CONTACTPERSOON WSP NEDERLAND B.V. De heer ing. L.J. Schuil Tel: +31 6 227 629 46 Email: Lennard.Schuil@wsp.com

AUTORISATIE PROJECTNUMMER

DOCUMENTNUMMER

VERSIE

STATUS

SOL022598

SOL022598.PVA001.LSC

1.0

concept PARAAF

OPGESTELD DOOR

FUNCTIE

DATUM

De heer ing. L.J. Schuil

Senior Adviseur

17 november 2022

GEVERIFIEERD EN AKKOORD DOOR

FUNCTIE

DATUM

De heer ing. R.M. Dijkstra

Projectleider

17 november 2022

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

PARAAF

WSP 17 november 2022 pagina 2/11

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING

4

2

LOCATIEGEGEVENS

5

2.1

Beschrijving van de locatie

5

2.2

Geplande werkzaamheden

6

2.3

Voorgaand bodemonderzoek en verontreinigingssituaties

7

3

AANPAK

9

3.1

Uitgangspunten

9

4

AANBEVELINGEN

11

OVERZICHT BIJLAGEN Bijlage 1

— Historisch onderzoek Bijlage 2

— Indicatieve bodemkwaliteit depots Bijlage 3

— Vrijkomende partijen bovengrond, tussenlaag en ondergrond

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 3/11

1

INLEIDING

ALGEMEEN

In opdracht van de gemeente Leeuwarden is een plan van aanpak opgesteld ten behoeve van het geplande grondverzet ter plaatse van de Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden. Op de locatie gaan werkzaamheden plaatsvinden ten behoeve van de herontwikkeling van het gebied. DOELSTELLING

Het plan van aanpak heeft als doel, binnen het kader van de wet- en regelgeving een aantal nader te specificeren uitgangspunten en randvoorwaarden te beschrijven voor de uitvoering van het voorziene grondverzet op locatie.

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 4/11

2 LOCATIEGEGEVENS 2.1

BESCHRIJVING VAN DE LOCATIE

In onderstaand overzicht zijn de algemene gegevens van de locatie opgenomen. In figuur 1 is het overzicht van het beschouwde gebied weergegeven. Tabel 1: Algemene gegevens Algemene informatie Adres onderzoekslocatie

Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden

Coördinaten (volgens Rijksdriehoeksmeting) X:

181.130

Y:

578.960

Oppervlakte locatie

Circa 17.205 m2

Kadastrale gegevens

Gemeente Leeuwarden, sectie G, nummers 16490, 18341 en 18342

Huidig gebruik van de locatie

Braakliggend, voormalig slachtbedrijf

Aanwezige verhardingen

Braakliggend met puinresten op het maaiveld

Archeologische verwachting IJzertijd-middeleeuwen (FAMKE)

Geen onderzoek noodzakelijk (advies 1)

Steentijd-bronstijd (FAMKE)

Geen onderzoek noodzakelijk (advies 1)

Zicht op grond

Archeologie zone 6; Voor zone 6 geldt dat bij ingrepen dieper dan 0,5 m -mv en met een oppervlak van meer dan 10.000 m2 een archeologisch onderzoek plaats dient te vinden.

Bodemkwaliteitskaart Toepassingskaart

Bovengrond Wonen Ondergrond Industrie

Ontgravingskaart

Bovengrond Wonen Ondergrond Industrie

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 5/11

Figuur 1: Beschouwd gebied

2.2 GEPLANDE WERKZAAMHEDEN De werkzaamheden vinden plaats over het gehele perceel. In figuur 2 is een gebiedsvisie van de toekomstige situatie weergegeven. Men is voornemens om aan de westzijde een watergang (passantenhaven) te realiseren. Op het overige deel van de locatie zal bebouwing worden gerealiseerd in combinatie met openbaar gebied. onderzoeksgebied

Figuur 2: gebiedsvisie (bron: gemeente Leeuwarden, gebiedsvisie Spoordok) Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 6/11

Voor de geplande watergang / passantenhaven en het overige terrein geldt een maximale werkdiepte van 1,5 m -mv. De totale omvang van de af te voeren grond wordt geraamd op 25.808 m 3 (45.164 ton / 1.750 kg/m3).

2.3 VOORGAAND BODEMONDERZOEK EN VERONTREINIGINGSSITUATIES Voor de reeds uitgevoerde onderzoeken en “verontreinigingen” die aanwezig zijn wordt verwezen naar het reeds uitgevoerde historische onderzoek ‘Historisch onderzoek en indicatief grondonderzoek Snekertregweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden, WSP Nederland B.V., kenmerk SOL022598MK, d.d. 8 november 2022’. Het onderzoek is opgenomen in bijlage 1. Uit het historisch onderzoek blijkt dat langs de perceelsgrenzen aan de west-, noord- en oostzijde van het voormalige Brada terrein bodemverontreinigingen kunnen zijn ontstaan door het (historisch) gebruik van de aangrenzende percelen. Deze verontreinigingen kunnen (deels) aanwezig zijn binnen de perceelsgrenzen van de onderhavige onderzoekslocatie. In overleg met de gemeente Leeuwarden is besloten een indicatief grondonderzoek te verrichten langs de westelijke, noordelijke en oostelijke perceelsgrenzen. Voor de uitvoering van het indicatieve grondonderzoek zijn een achttal boringen langs de perceelsgrens verricht tot een diepte van minimaal 1,5 m -mv. Per boring is de meest verdachte grondlaag onderzocht op de verdachte parameters (veelal minerale olie en/of vluchtige aromaten).

Voor de situering van de boorpunten en de diepte van de meest verdachte grondlaag is rekening gehouden met de aanwezigheid van een verdachte activiteit (ondergrondse opslagtanks) en eerder aangetroffen grondverontreinigingen uit voorgaande bodemonderzoeken. Vanwege het aantreffen van afwijkende bodemlagen ter hoogte van de boringen 101 en 102 zijn aanvullend drie boringen tot minimaal 1,5 m -mv geplaatst op korte afstand van de voorgenoemde boringen. Tijdens het meest recente bodemonderzoek van WMR Rinsumageest zijn in het grondwater geen noemenswaardige verontreinigingen aangetoond. Er wordt niet verwacht dat langs de perceelsgrenzen de kwaliteit van het grondwater dusdanig afwijkt dat er hier gericht grondwateronderzoek benodigd is. De resultaten van het onderzoek van WMR Rinsumageest wordt derhalve als leidend beschouwd en aanvullend grondwateronderzoek wordt vooralsnog niet noodzakelijk beschouwd. Uit het indicatieve onderzoek blijkt het volgende; - tijdens de veldwerkzaamheden zijn zwakke tot matige olie-waterreacties waargenomen ter hoogte van de ondergrondse opslagtanks aan de westelijke zijde van het terrein. Verder zijn plaatselijk bijmengingen met baksteen waargenomen in de boven- en/of ondergrond.

Boring 110 is gestaakt op bakstenen op een diepte van 1,3 m -mv; - uit de analyseresultaten komt naar voren dat in het monsters van de verdachte grondlagen ter hoogte van de ondergrondse opslagtanks licht verhoogde gehalten aan minerale olie voorkomen. In de overige onderzochte monsters van de boven- en ondergrond zijn de onderzochte parameters niet aangetoond in gehalten die de achtergrondwaarde overschrijden; - indicatief getoetst aan het Besluit bodemkwaliteit voldoet de grond ter hoogte van boringen 102 en 110 aan de bodemkwaliteitsklasse ‘’Niet toepasbaar’’. Ter hoogte van de boringen 109 en 111 voldoet de grond aan de bodem-kwaliteitsklasse ‘’Industrie’’. De grond ter hoogte van de overige boringen 101 en 103 t/m 108 voldoet indicatief getoetst aan het Besluit bodemkwaliteit aan de bodemkwaliteitsklasse ‘’Altijd toepasbaar’’. Op grond van het uitgevoerde onderzoek kan worden geconcludeerd dat er geen sprake is van een bodemverontreiniging van betekenis en de onderzoeksresultaten geven geen aanleiding tot het uitvoeren van een nader bodemonderzoek en/of sanerende maatregelen.

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 7/11

Uit de toetsing van de onderzoeksresultaten volgt dat delen van het terrein voldoen aan de bodemkwaliteitsklasse ‘’Niet toepasbaar’’. Gelet op de geplande partijkeuringen wordt aanbevolen om dit deel van het terrein uit te sluiten van de partijkeuringen en separaat te ontgraven. Hierbij dient te worden opgemerkt dat tijdens het onderhavige grondonderzoek de omvang van de ‘’Niet toepasbaar-’’ en ‘’Industrie-’’grond niet volledig is afgeperkt. Indien een duidelijker beeld van de kwaliteit van de grond in het kader van het Besluit bodemkwaliteit is gewenst dient hiernaar aanvullend onderzoek te worden verricht. Meest recente verkennend bodemonderzoek WMR Rinsumageest B.V. Uit het meest recente onderzoek uitgevoerd door WMR Rinsumageest B.V., Rapportnummer 210309/JRD, d.d. 25 mei 2021. blijkt dat in de bovengrond veelal zand aanwezig is. In de ondergrond is wisselend zand en klei aangetroffen. Uit de analyseresultaten blijkt dat in de boven- en ondergrond licht verhoogde gehalten aanwezig zijn. Indicatief getoetst aan het Besluit Bodemkwaliteit voldoet de bovengrond (mengmonster MMbg1 en MMbg2) aan de bodemkwaliteitsklasse Altijd Toepasbaar. Het bovengrond mengmonster MMbg3 wordt beoordeeld als zijnde klasse Wonen. Het ondergrond mengmonster MMog1 wordt beoordeeld als zijnde klasse Altijd toepasbaar. Het ondergrond mengmonster MMog2 wordt beoordeeld als zijnde klasse Industrie.

Alle ingezette mengmonster betreffen zandmonsters. Uit het onderzoek blijkt dat ter plaatse van één boring (boring 5) puinresten voor komen. De puinresten bestaan uit geeltjes en baksteen. Op basis van het onderzoek wordt de locatie aangemerkt als zijnde onverdacht op het voorkomen van asbest in grond. Locatiebezoeken en indicatieve depot keuringen Door WSP Nederland B.V. is op 24 oktober 2022 een locatiebezoek verricht. Uit het locatiebezoek en informatie verkregen van de gemeente Leeuwarden blijkt dat ter plaatse vijf kleine partijen grond aanwezig zijn. Tevens is er één partij menggranulaat aanwezig. Verder is er een depot met klinkers op de locatie aanwezig. Op het terrein zijn nog enkele klinkerverhardingen aanwezig en een aantal watergaten. Op 4 november 2022 is gestart met het uitvoeren van de indicatieve partijkeuringen. De resultaten zijn opgenomen in een separate briefrapportage welke is bijgevoegd in bijlage 2. Op 7 november 2022 is gestart met het uitvoeren van in-situ partijkeuringen deze werkzaamheden zijn gestaakt i.v.m. de grilligheid van het terrein, de nog aanwezige hoeveelheid puin in/of de bodem en de aanwezige watergaten. Tevens zijn asbestverdachte buizen op maaiveld aangetroffen. Deze zijn gelegen op twee locaties op het terrein.

Op 11 november zijn deze stukken naar het laboratorium verstuurd en analytisch is vastgesteld dat het asbesthoudend materiaal betreft (10-15 % chrysotiel en 2-5 % crocidoliet). Tijdens de locatieinspectie is verder geen asbestverdacht materiaal aangetroffen op maaiveld. Opgemerkt wordt dat de locatie deels onder water staat en voor een groot deel sterk begroeid is. Op basis van voorgaande wordt geadviseerd de grond op basis van een plan van aanpak grondverzet te ontgraven en in depot te zetten alvorens de grond middels een partijkeuring uit te keuren.

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 8/11

3 AANPAK 3.1

UITGANGSPUNTEN

Op basis van de door de opdrachtgever ter beschikking gestelde gegevens blijkt dat ter plaatse tot circa 1,5 m -mv werkzaamheden plaatsvinden. Het perceel heeft een oppervlakte van 17.205 m2. De totale omvang van de af te voeren grond wordt geraamd op 25.808 m3 (45.164 ton / 1.750 kg/m3). Op basis van de beschikbare gegevens zijn op voorhand circa 13 partijen te onderscheiden. Eén partij menggranulaat, vijf depots en zeven “in-situ” partijen. De partij menggranulaat is geen eigendom van gemeente Leeuwarden en maakt om deze reden geen onderdeel uit van de verdere te onderzoeken partijen. De vijf aanwezige depots zijn van geringe omvang en zijn om deze reden indicatief bemonsterd. De resultaten van de indicatieve keuring zijn opgenomen als bijlage 2. De zeven aanwezige in-situ partijen zijn tot stand gekomen door het verschil in indicatieve kwaliteit in zowel de boven- en ondergrond, het verschil in grondsoort en de omvang van de partij. De partij-indeling is weergegeven in onderstaande tabel 1. Tabel 1: Partijspecificaties Diepte in m -mv

Partijgrootte (oppervlakte in m2)

0,0 – 0,5

4.209 m3 / 7.365 ton (8.417)

Zand (Wonen)

0,0 – 0,5/0,8

5.533 m3 / 9.683 ton (8.512)

Zand (Altijd Toepasbaar)

Partij 3, klei/zand

0,5 – 1,0

2.162 m3 / 3.784 ton (4.324)

Zand/Klei (Industrie)

Partij 4, klei2

0,5/1,0 – 1,5 (gem.0,75)

5.713 m3 / 9.997 ton (7.617)

klei (Altijd Toepasbaar)

Partij 5-6, zand met klei

0,5/1,0-1,5 (gem.0,75)

6.004 m3 / 10.507 ton (8.005)

Partij 7, zand

0,8 - 1,5

917 m3 / 1.605 ton (1.310)

Partijnaam

Grondsoort (verwachte kwaliteit)

Partij 1, Zand Partij 2, Zand1

Zand (Altijd Toepasbaar) Zand (Niet toepasbaar)

1 indien civieltechnisch geschikt zand wordt aangetroffen wordt deze separaat in depot geplaatst en indicatief gekeurd voor direct hergebruik op

locatie. 2 gelegen onder en naast partij 3

Om tot een juiste en kostenefficiënte manier van grondafzet te komen wordt een gefaseerde aanpak aanbevolen. FASE 1 ‘NIET TOEPASBARE GROND’

Langs de erfgrens aan de westzijde is niet toepasbare grond aanwezig. Aanbevolen wordt om de grond onder milieukundige begeleiding op zintuigelijke basis te ontgraven en separaat af te voeren. De industrie grond kan in depot geplaatst worden op locatie. Op deze manier komt er een duidelijke scheiding in de Niet toepasbare / Industrie en Altijd toepasbare grond die in deze hoek aanwezig is. FASE 2 ‘AP04-PARTIJKEURINGEN’

Voorafgaand aan de uit voeren partijkeuringen dient de vrijkomende grond in depot geplaatst te worden. Hierbij wordt rekening gehouden met de verschillende kwaliteiten, grondsoorten en bijmengingen. In bijlage 3 is een globale opzet weergegeven van de verschillende kwaliteiten, grondsoorten en bijmengingen. ALGEMEEN ONDERZOEKSOPZET AP04-PARTIJKEURING Het doel van een partijkeuring in het kader van het Besluit bodemkwaliteit is het vaststellen van de milieuhygiënische kwaliteit van de grond om de definitieve mogelijkheden vast te stellen voor toepassing op droge landbodem, in een oppervlaktewaterlichaam of grootschalige toepassing (GBT).

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 9/11

Het onderzoek wordt uitgevoerd conform het Besluit bodemkwaliteit (Bbk), waarbij de monstername wordt uitgevoerd conform het protocol 1001 met een maximale deelpartijgrootte van 2.000 of 10.000 ton. De keuring wordt uitgevoerd conform vigerende Besluit bodemkwaliteit, BRL SIKB 1000, protocol 1001. Als uitgangspunt geldt, uitgaande van een voor asbest onverdachte grond, een maximale (deel)partijgrootte van 10.000 ton. Als de partij groter is dan 10.000 ton, wordt deze opgedeeld in deelpartijen van maximaal 10.000 ton. Per deelpartij worden twee mengmonsters samengesteld uit elk minimaal 50 grepen. De grepen worden per maximale laagdikte van 0,5 meter alternerend aan beide mengmonsters toegevoegd. Van elke partij worden minimaal 2 foto’s gemaakt waarbij ten minste een vast referentieobject kan worden herkend. Indien bij de graafwerkzaamheden blijkt dat de grond toch verdacht is op het voorkomen van asbest geld een maximale partijgrootte van 2.000 ton per (deel)partij. Bij het keuren van partijen in depot geldt dat de partijen aaneengesloten dienen te liggen, tenzij de partij is samengevoegd conform de BRL9335 van een opdrachtgever. Bij samengevoegde partijen, het verkrijgen van een nietreinigbaarheidsverklaring, asbestonderzoek in partijen grond of onder duurzame verhardingslagen mag een deelpartij maximaal uit 2.000 ton bestaan.

Voorafgaand aan de werkzaamheden wordt conform de BRL SIKB 1000 een monsternemingsplan opgesteld bestaande uit de volgende onderdelen: 1) Vaststelling van het beoordelingskader. 2) Partijdefinitie. 3) Monsternemingspatroon en greepgrootte. Op basis van de door de opdrachtgever ter beschikking gestelde gegevens omtrent aanleiding van de werkzaamheden en herkomst van de partij wordt een vooronderzoek conform de NEN 5725:2017 verricht. Voorafgaand aan de monstername wordt een ‘maaiveldinspectie’ uitgevoerd op het voorkomen van asbestverdachte materialen en/of bijmenging met (asbestverdacht) puin. De mengmonsters (2 per deelpartij) worden naar een AP04-geaccrediteerd laboratorium verzonden, waar ze conform AP04 worden voorbehandeld en onderzocht op: • barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink; • polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK, 10 stuks VROM); • minerale olie (GC); • polychloorbifenyl (PCB); • PFAS; • lutum (fractie < 2 µm), organische stof, pH-CaCl2. Eventueel aangevuld met: • Asbest in grond en/of plaatmateriaal. De toetsing wordt uitgevoerd conform de Regeling bodemkwaliteit (Rbk), bijlage B, tabel 1: Normwaarden voor toepassing van grond en baggerspecie op of in de bodem. Er wordt getoetst aan het generieke kader.

De gemiddelde, en voor organische stof gecorrigeerde resultaten voor de PFAS-verbindingen (advieslijst 30 componenten) worden getoetst aan de toepassingsnormen uit het Handelingskader voor hergebruik PFAS-houdende grond.

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 10/11

4 AANBEVELINGEN Aanbevolen wordt om de opzet voor te leggen aan het bevoegd gezag ‘Besluit Bodemkwaliteit’. Om de plannen sturing te geven op locatie zou gebruik gemaakt kunnen worden van een grondstromencoördinator welke periodiek aanwezig is. Deze coördinator fungeert als zijnde contactpersoon tussen de aannemer, opdrachtgever en het bevoegd gezag. De werkzaamheden van de grondstromencoördinator bestaan uit: - Toezicht op de vrijkomende grond en/of depotlocaties; o Separate opslag van milieuhygiënische verschillende kwaliteiten. o Separate opslag van verschillende grondsoorten. o Kuubs bewaking. o Bonnenregistratie. o Asbestverdachte bijmenging. - Toezicht op aangevoerde grond; o Verificatie kwaliteit en herkomst. o Bonnenregistratie. - Zijdelingstoezicht op de uit te voeren “saneringen” verwijdering niet toepasbare grond.

Plan van aanpak Grondverzet Snekertrekweg 45-55 (voormalige Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598, versie 1.0 Gemeente Leeuwarden

WSP 17 november 2022 pagina 11/11

OVERZICHT BIJLAGEN Bijlage 1

— Historisch onderzoek Bijlage 2

— Indicatieve bodemkwaliteit depots Bijlage 3

— Vrijkomende partijen bovengrond, tussenlaag en ondergrond

BIJLAGE

1

HISTORISCH ONDERZOEK

GEMEENTE LEEUWARDEN

HISTORISCH VOORONDERZOEK EN INDICATIEF GRONDONDERZOEK DE SNEKERTREKWEG 45-55 (VOORMALIG BRADA TERREIN) TE LEEUWARDEN

8 NOVEMBER 2022

WSP NEDERLAND B.V. ORIONWEG 28 8938 AH LEEUWARDEN wsp.com

PROJECTNUMMER SOL022598MK DOCUMENTNUMMER SOL022598MK -Concept- Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden, versie 1.0

COLOFON OPDRACHTGEVER Gemeente Leeuwarden Oldehoofsterkerkhof 2 8911 DH Leeuwarden CONTACTPERSOON OPDRACHTGEVER De heer G. Hoekstra PROJECTNUMMER OPDRACHTGEVER CONTACTPERSOON WSP NEDERLAND B.V. De heer ing. R.M. Dijkstra Tel: 06-22965557 Email: rudi.dijkstra@wsp.com

AUTORISATIE PROJECTNUMMER

DOCUMENTNUMMER

VERSIE

STATUS

SOL022598MK

SOL022598MK -Concept- Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden

1.0

Concept

OPGESTELD DOOR

FUNCTIE

DATUM

De heer N.F.Y. Kalt, BSc

Adviseur

8 november 2022

GEVERIFIEERD EN AKKOORD

FUNCTIE

DATUM

Senior adviseur

8 november 2022

PARAAF

PARAAF

DOOR

De heer ing. R.M. Dijkstra

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 2/22

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING

4

1.1

Aanleiding, doel en opzet van het onderzoek

4

1.2

Kwaliteit

4

2

VOORONDERZOEK

5

2.1

Beschrijving van de locatie

5

2.2

Bodeminformatie

6

2.3

Historische en recente informatie

11

2.4

Terreininspectie

13

2.5

Gemeentelijk bodembeleid

14

2.6

Hypothese en onderzoeksstrategie

14

3

VELDWERK EN CHEMISCHE ANALYSES

16

3.1

Uitgevoerde veldwerkzaamheden

16

3.2

Zintuiglijke waarnemingen

16

3.3

Chemische analyses

17

4

BESPREKING ANALYSERESULTATEN

18

4.1

Toetsing analyseresultaten

18

4.2

Interpretatie

20

5

CONCLUSIES

21

OVERZICHT BIJLAGE(N) Bijlage 1

— Regionale ligging van de onderzoekslocatie Bijlage 2

— Situatietekening Bijlage 3

— Profielbeschrijvingen Bijlage 4

— Analysecertificaten grond Bijlage 5

— Getoetste analyseresultaten en toetsingswaarden

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 3/22

1

INLEIDING

In opdracht van gemeente Leeuwarden heeft WSP Nederland B.V. een historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek uitgevoerd ter plaatse van de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden. De ligging van de locatie en de situatietekening zijn opgenomen in bijlagen 1 en 2.

1.1

AANLEIDING, DOEL EN OPZET VAN HET ONDERZOEK

De aanleiding voor dit onderzoek wordt gevormd door de voorgenomen herontwikkeling van het terrein. In het kader van de geplande werkzaamheden worden in-situ partijkeuringen verricht om het hergebruik en/of afzet van de vrijkomende grond mogelijk te maken. Het doel van het historische vooronderzoek is, in het kader van de geplande in-situ partijkeuringen, om vast te stellen of er verdachte deellocaties aanwezig zijn waarvan de milieuhygiënisch kwaliteit niet of onvoldoende is vastgesteld. Bij het aantreffen van een verdachte deellocatie waarvan de kwaliteit van de grond onvoldoende is vastgesteld is, in overleg met de gemeente Leeuwarden, een indicatief grondonderzoek verricht om de milieuhygiënisch kwaliteit vast te stellen. De opzet van het indicatieve grondonderzoek betreft maatwerk.

1.2

KWALITEIT

WSP Nederland B.V. is door Kiwa Nederland B.V. gecertificeerd voor de ISO 9001, ISO 14001 en VCA** en in het kader van de Regeling Kwalibo voor de BRL SIKB 1000, 2000 en 6000. Verder is WSP Nederland B.V. gecertificeerd voor het asbestcertificatieschema en de CO2-prestatieladder trede 5. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd door WSP Nederland B.V. conform het onderstaande protocol: − Protocol 2001 “Plaatsen van handboringen en peilbuizen, maken van boorbeschrijvingen, nemen van grondmonsters en waterpassen”. WSP Nederland B.V. is hiervoor gecertificeerd (certificaatnummer K106261) volgens de BRL SIKB 2000 “Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek” en door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat erkend. De veldmedewerkers die zijn ingezet beschikken over de in de BRL gestelde ervaringseisen en staan geregistreerd als erkend persoon bij Rijkswaterstaat Leefomgeving voor tenminste de voor dit project relevante protocollen. De analyses zijn uitgevoerd door SGS Environmental Analytics B.V. Dit laboratorium is geaccrediteerd conform de NEN-EN-ISO 17025:2005 en de AS3000 “Laboratoriumanalyses voor milieuhygiënisch bodemonderzoek”. De analyses zijn, waar mogelijk, verricht conform de AS3000. De onderzoekslocatie is geen eigendom van WSP Nederland B.V., daaraan gelieerde ondernemingen of overige bij de uitvoering van het onderzoek betrokken partijen.

Derhalve voldoet het onderzoek aan de onafhankelijkheidseisen uit de Regeling bodemkwaliteit en het procescertificaat BRL 2000. Disclaimer Bodemonderzoek betreft per definitie een steekproef. Het hanteren van de actuele normen en protocollen draagt in grote mate bij aan het verkrijgen van een correct beeld van de actuele milieuhygiënische kwaliteit van de bodem. Het steekproefsgewijze karakter van het onderzoek maakt het echter onmogelijk om garanties te geven ten aanzien van de resultaten van het onderzoek. WSP Nederland B.V. accepteert geen aansprakelijkheid voor eventuele beslissingen die opdrachtgever of derden op basis van dit onderzoek nemen. Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 4/22

2 VOORONDERZOEK In dit hoofdstuk worden de resultaten van het vooronderzoek besproken. Dit resulteert in een hypothese over de mogelijke verontreinigingssituatie op de onderzoekslocatie. De resultaten van het vooronderzoek zijn in onderstaande paragrafen opgenomen. Voor de uitvoering van het historisch vooronderzoek is gekeken naar de beschikbare (bodem)informatie binnen een straal van circa 25 meter afstand. In het kader van het onderzoek is een vooronderzoek uitgevoerd overeenkomstig de NEN 5725:2017. In het kader hiervan zijn de volgende bronnen geraadpleegd: − Gemeente Leeuwarden; − Provincie Fryslân; − Historisch Centrum Leeuwarden (HCL; https://historischcentrumleeuwarden.nl/ ); − Historisch kaartmateriaal (www.topotijdreis.nl); − Natuur Database Flora en Fauna (NDFF). − Recent kaartmateriaal (Google Earth en Maps). − Terreininspectie.

2.1

BESCHRIJVING VAN DE LOCATIE

In onderstaand overzicht zijn de algemene gegevens van de locatie opgenomen. In figuur 2 is overzicht van het beschouwde gebied en de geplande werkzaamheden weergegeven. Tabel 1: Algemene gegevens Algemene informatie Adres onderzoekslocatie

Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden

Coördinaten (volgens Rijksdriehoeksmeting) X:

181.130

Y:

578.960

Oppervlakte locatie

Circa 17.205 m2

Kadastrale gegevens

Gemeente Leeuwarden, sectie G, nummers 16490, 18341 en 18342

Huidig gebruik van de locatie

Braakliggend, voormalig slachtbedrijf

Aanwezige verhardingen

Braakliggend met puinresten op het maaiveld

Archeologische verwachting IJzertijd-middeleeuwen (FAMKE)

Geen onderzoek noodzakelijk (advies 1)

Steentijd-bronstijd (FAMKE)

Geen onderzoek noodzakelijk (advies 1)

Zicht op grond

Archeologie zone 6; Voor zone 6 geldt dat bij ingrepen dieper dan 0,5 m -mv en met een oppervlak van meer dan 10.000 m2 een archeologisch onderzoek plaats dient te vinden.

Bodemkwaliteitskaart Toepassingskaart

Wonen

Ontgravingskaart

Achtergrondwaarde (landbouw/natuur)

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 5/22

Figuur 1: Beschouwd gebied

2.2 BODEMINFORMATIE De gemeente Leeuwarden heeft haar bodeminformatie digitaal beschikbaar gesteld via een gemeentelijk bodeminformatiesysteem (Nazca4u). Uit raadpleging van het bodeminformatiesysteem komt naar voren dat ter hoogte van het beschouwde gebied en in de directe omgeving (tot 25 meter) meerdere bodemonderzoeken zijn verricht. De bekende bodeminformatie staan, per locatie, in de onderstaande overzichten weergegeven.

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 6/22

Tabel 2: Beschikbare bodeminformatie SOORT ONDERZOEK NR. 1

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden (voormalig Brada-terrein) Verslag van onderzoek naar bodemverontreiniging op een terreingedeelte bij Brada’s vleesbedrijf B.V. te Leeuwarden

Ecolyse Nederland B.V. i.c.m. BCZ Friesland B.V.

C-306.10

25 februari 1992

Verslag van onderzoek naar bodemverontreiniging op een terreingedeelte bij Brada’s vleesbedrijf B.V. te Leeuwarden

Ecolyse Nederland B.V.

C-306.11

13 april 1992

Milieukundig bodemonderzoek op het terrein van Brada’s Vleeschbedrijf aan de Snekertrekweg 45 te Leeuwarden

Fugro Milieu Consult B.V.

C-6401.110MWw/ GWy

11 november 1996

Historisch onderzoek Snekertrekweg 49, Leeuwarden

ReGister

9929/49

januari 2000

Nulsituatie bodemonderzoek zuidelijk terreindeel Snekertrekweg 45 te Leeuwarden

Tauw B.V.

4779977

14 april 2011

Verkennend bodemonderzoek Snekertrekweg 49-51 te Leeuwarden

Grondslag B.V.

24521

16 februari 2016

Evaluatierapport deelsanering Westelijke Invalsweg ‘’fase 2’’

Witteveen+Bos

LW357-4

16 juni 2017

Verkennend bodemonderzoek ter plaatse van de WMR Rinsumageest B.V. Snekertrekweg 45-55 in Leeuwarden

210309/JRD

25 mei 2021

Meldingsformulier tanksanering

BRL-K904/04 en BRL-K905/03

15 februari 2022

Wubben Noord B.V.

Conclusie: Op het terrein van het voormalige vleesverwerkingsbedrijf Brada zijn in de loop der jaren meerdere bodemonderzoeken verricht, de belangrijkste bevindingen zijn hieronder beschreven. De relevante historische informatie is opgenomen in paragraaf 2.3. In 1992 is door Ecolyse B.V. een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd op het terrein in verband met de voorgenomen uitbreiding van de bedrijfsactiviteiten. Tijdens de werkzaamheden zijn plaatselijk bijmengingen met kolengruis en/of puin waargenomen in de bovenen ondergrond van het terrein. Tevens zijn afwijkende geuren waargenomen (omschreven als mestgeur) tijdens de boorwerkzaamheden. Uit de analyseresultaten volgt dat ter hoogte van de olieopslag van het terrein een matig verhoogd gehalte aan PAK voorkomt in de puin- en koolhoudende bovengrond (0,1 - 0,4 m -mv). In het grondwater ter hoogte van de autowasplaats zijn licht verhoogde concentraties minerale olie en vluchtige aromaten aangetoond. Er is echter verondersteld dat deze verhoogde concentraties een gevolg zijn van de nabij gelegen grondwaterverontreiniging op het aangrenzende perceel. In 1996 is door Fugro de nulsituatie vastgelegd ter hoogte van de afgewerkte olieopslag, in de rapportage wordt opgemerkt dat er geen onderzoek is verricht ter hoogte van de dieselpompinstallatie op het noordwestelijke terreindeel.

Tijdens de veldwerkzaamheden zijn zwak tot matig puinhoudende grondlagen aangetroffen tot een diepte van maximaal 0,8 m -mv. Uit de analyseresultaten volgt dat er maximaal een licht verhoogd gehalte aan PAK voorkomt in de zintuiglijk schone bovengrond. De zwak tot matig puinhoudende bovengrond is enkel onderzocht op het voorkomen van minerale olie in het kader van de nulsituatie. In het grondwater zijn destijds geen verhoogde concentraties minerale olie, vluchtige aromaten en/of VOCl gemeten. In 2011 is door Tauw B.V. de nulsituatie op een deel van het terrein vastgesteld in verband met de voorgenomen verhuur van dit terreindeel voor de stalling van lijnbussen. Tijdens de veldwerkzaamheden zijn zintuiglijk geen bodemvreemde materialen waargenomen in de boven- en ondergrond. Uit de analyseresultaten komt naar voren dat in de grond en het grondwater maximaal licht verhoogde gehalten aan zware metalen en/of PAK voorkomen. Voor vervolg zie volgende pagina. Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 7/22

Tabel 2 (vervolg): Beschikbare bodeminformatie SOORT ONDERZOEK NR. 1

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden (voormalig Brada-terrein) Vervolg conclusie: Tijdens het bodemonderzoek uit 2016 is een deel van het terrein onderzocht in verband met de voorgenomen aanleg van een weg (huidige Bradaweg). Tijdens de werkzaamheden zijn plaatselijk sterk verhoogde waarden aan minerale olie aangetoond in de grond en het grondwater. Verder zijn maximaal licht verhoogde waarden aan zware metalen, PAK en/of minerale olie aangetoond. De sterk verhoogde gehalten zijn vermoedelijk een gevolg van de (bedrijfs)activiteiten op het terrein aan de Snekertrekweg 43. Op verzoek van de opdrachtgever is destijds geen aanvullend bodemonderzoek verricht buiten de contouren van de geplande weg. In 2017 zijn de aangetoonde verontreinigingen volledig verwijderd en voldoet de grond aan de achtergrondwaarde, plaatselijk voldoet de grond aan de oostelijke zijde (nr. 43) nog aan de bodemkwaliteitsklasse ‘’Industrie’’. Het meest recente bodemonderzoek waarbij het volledige terrein is onderzocht dateert uit 2021 en is uitgevoerd door WMR Rinsumageest. Tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden in 2021 zijn enkel bijmengingen met baksteen en geeltjes waargenomen ter hoogte van een enkele boring. Verder zijn zintuiglijk geen bodemvreemde materialen waargenomen tijdens de boorwerkzaamheden.

Uit de analyseresultaten komt naar voren dat in de grond maximaal licht verhoogde gehalten aan PAK, PCB en/of minerale olie voorkomen. In het grondwater komt een licht verhoogde concentratie molybdeen voor. Bij het onderzoek van WMR Rinsumageest dient te worden opgemerkt dat er geen gericht onderzoek is verricht naar de voormalige olieopslagen, spoel- en wasplaatsen en (diesel)pompinstallatie die zijn vermeld in de rapportages van Ecolyse (1992), Fugro (1996) en ReGister (2000). Verder dient te worden vermeld dat het onderzoek van WMR formeel niet aan de gehanteerde onderzoeksstrategie VED-HE-NL voldoet, tijdens het samenstellen van de mengmonster voor de bovengrond zijn meer dan vier deelmonsters opgemengd. In de onderzoeksopzet is daarnaast geen rekening gehouden met de verontreinigingssituaties van de aangrenzende percelen. Na de uitvoering van het verkennend bodemonderzoek van WMR Rinsumageest zijn een tweetal petroleumtanks gesaneerd door Wubben Noord B.V., hierbij is de milieukundige begeleiding verricht door MUG ingenieursbureau. De locatie van de voormalige tanks en eindsituatie van de bodem zijn niet bekend bij de gemeente. Er wordt uitgegaan dat tijdens de sanering van de tanks de kwaliteit van de grond eveneens is vastgesteld en hierbij geen bodemverontreiniging van betekenis is vastgesteld (< interventiewaarde).

NR. 2

Snekertrekweg (ong.) te Leeuwarden Verkennend bodemonderzoek langs de kade aan de Snekertrekweg te Leeuwarden

Tauw B.V.

R001-3848965HHHD01-N

25 mei 2000

Evaluatierapport reconstructiewerkTauw B.V. zaamheden Snekertrekweg te Leeuwarden

R002-3861716BLND02-N-G

22 juli 2002

Verkennend en aanvullend bodemonderzoek kabeltracé Industrieterrein

Tauw B.V.

R001-467441TNY-baw- 15 juni 2009 V02-NL

Deelsaneringsplan kabeltracé Industrieterrein-West te Leeuwarden

Tauw B.V.

R001-467441JHE-afrV01-NL

25 juni 2009

Evaluatierapport grondsanering Snekertrekweg 33-43 te Leeuwarden

Tauw B.V.

R001-4713542JHE-afrV01-NL

28 juni 2010

Verkennend bodemonderzoek Snekertrekweg en Ampèrestraat te Leeuwarden

Antea Group

406532-14

7 april 2016

Deelsaneringsplan Snekertrekweg 33 tot 43 en nabij 57 te Leeuwarden

Antea Group

406532-14

4 oktober 2016

Evaluatieverslag bodemsaneringswerkAntea Group zaamheden Snekertrekweg te Leeuwarden

406532-14

20 april 2018

Zie volgende pagina voor conclusie Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 8/22

Tabel 2 (vervolg): Beschikbare bodeminformatie SOORT ONDERZOEK NR. 2

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Snekertrekweg (ong.) te Leeuwarden Conclusie: Ter hoogte van de Snekertrekweg zijn meerdere bodemonderzoeken verricht aan weerzijden van de weg. Tijdens het uitvoeren van de verkennend bodemonderzoeken in 2000, 2009 en 2016 zijn in de boven- en/of ondergrond plaatselijk sterk verhoogde gehalten aan minerale olie aangetoond. De verontreinigingen zijn heterogeen verdeeld aangetroffen langs de Snekertrekweg. Tijdens de uitgevoerde (deel)saneringswerkzaamheden is, zover bekend, geen grond afgevoerd, alle sterk verontreinigde ontgraven grond is na afloop van de werkzaamheden teruggeplaatst en is naar verwachting nog steeds aanwezig.

NR. 3

Snekertrekweg 57 te Leeuwarden Nader bodemonderzoek op het bedrijfsterrein van Zandleven Coatings B.V. aan de Snekertrekweg 57-59 te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-56754

november 1992

Voortgangsrapport grondsanering 1993 Snekertrekweg te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-56754

februari 1994

Voortgangsrapport grondwatersanering januari 1993 t/m december 1995 Snekertrekweg te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-56754

november 1995

Verkennend bodemonderzoek op het terrein van Zandleven Coatings B.V. aan de Snekertrekweg te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-96657

20 februari 1997

Bodemsanering noordoosthoek achterterrein Zandleven Coatings B.V. aan de Snekertrekweg 57/59 te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-96657.RAP

22 april 1997

Evaluatierapport betreffende bodemonderzoek en grondontgraving op het bedrijfsterrein Zandleven Coatings B.V. aan de Snekertrekweg te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-96657-02.RAP

16 april 1998

Actualisatie verontreinigingssituatie Snekertrekweg 57/59 te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-77892

7 juli 2000

Nader bodemonderzoek Snekertrekweg 59 Milfac B.V. te Leeuwarden

B8119NO-1

1 november 2002

Rapportage grondwatermonitoring Snekertrekweg 57-59 te Leeuwarden

CSO Milfac

08F039

20 februari 2008

Historisch onderzoek Snekertrekweg 57-59, Leeuwarden

ReGister

07033/69

7 maart 2008

Verkennend en nader bodemonderzoek Snekertrekweg 57 te Leeuwarden

Lievense Milieu B.V.

SOL008346

29 maart 2019

Deelsaneringsplan Snekertrekweg 57 in Leeuwarden

WMR Rinsumageest B.V.

171368/RvL

5 februari 2020

Evaluatie bodemsanering Snekertrekweg 57 in Leeuwarden

WMR Rinsumageest B.V.

171368/DvdM

9 juni 2020

Zie volgende pagina voor conclusie

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 9/22

Tabel 2 (vervolg): Beschikbare bodeminformatie SOORT ONDERZOEK NR. 3

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Snekertrekweg 57 te Leeuwarden Conclusie: Op het terrein aan de Snekertrekweg 57-59 bevond zich voorheen een verffabriek (van 1948 tot 1998) en is tegenwoordig een laboratorium met opslag van gassen, zuren en springstoffen aanwezig. Op het terrein zijn meerdere sterke grond- en grondwaterverontreinigingen aangetroffen als gevolg van de bedrijfsactiviteiten. De grond- en grondwaterverontreinigingen die zijn aangetoond in 1992 - 2000 zijn reeds gesaneerd tot maximaal licht verhoogde waarden. In 2002 is door Milfac een nader bodemonderzoek verricht (niet digitaal aanwezig) naar aanleiding van het aantreffen van een sterk verontreiniging met xylenen. Tijdens het nader onderzoek is een sterke grondverontreiniging met xylenen (ca. 15 m3) en een sterke grondwaterverontreiniging met xylenen (ca. 60 m3) aangetroffen op het achterterrein bij een zevental ondergrondse tanks. Gezien de omvang van de grondverontreiniging is deze niet gesaneerd (beperkte omvang) en is de grondwaterverontreiniging gemonitord. Tijdens de laatste monitoringsronde in 2008 zijn maximaal licht verhoogde concentraties xylenen aangetoond in het grondwater. In het historisch onderzoek van ReGister staan een vijftal (voormalige) ondergrondse opslagtanks en verdachte bedrijfsactiviteiten vermeld op de perceelsgrens met het Brada terrein.

Uit de geraadpleegde informatie van ReGister volgt dat niet alle ondergrondse opslagtanks en bedrijfsactiviteiten gericht zijn onderzocht. In 2019 is door Lievense een verkennend en nader bodemonderzoek verricht ter hoogte van een loods (grenzend aan het Brada terrein). Tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden zijn in de grond zwakke tot volledige baksteen-, kolengruis- en/of puin bijmengingen aangetroffen. Uit de analyseresultaten volgt dat in de bovengrond (tot maximaal 0,5 m -mv) sterk verhoogde gehalten aan lood en PCB voorkomen. In het grondwater is een matig verhoogde concentratie minerale olie en zijn licht verhoogde concentraties zware metalen, vluchtige aromaten, fenolen en VOCl gemeten. De sterke grondverontreinigingen zijn in 2020 door WMR Rinsumageest gesaneerd tot de bodemkwaliteitsklassen ‘’Achtergrondwaarde’’ of ‘’Wonen’’.

NR. 4

Snekertrekweg 41-43 te Leeuwarden Oriënterend onderzoek naar bodemverontreiniging aan de Snekertrekweg te Leeuwarden

Heidemij

631-2.3932

juni 1990

Nader onderzoek bodemkwaliteit opslagterrein Brouwers Stalinrichtingen Snekertrekweg te Leeuwarden

Oranjewoud B.V.

14207-57371

maart 1994

Risicobeoordeling Snekertrekweg te Leeuwarden

Iwaco

HTa-82040

1 mei 1998

Historisch onderzoek Snekertrekweg 4143a Leeuwarden

Geschiedeniswinkel RUG

GH-432

april 1999

Nulsituatie onderzoek Connexxion locatie Tauw B.V. Leeuwarden

R001-4472282JPI-efm- 8 september 2006 V02-NL

Deelsaneringsplan Connexxion locatie Leeuwarden

Tauw B.V.

R001-4478425JTO-ncs- 8 september 2006 V01-NL

Evaluatie grondsanering Connexxion Leeuwarden

Tauw B.V.

R001-4478425GITmye-V02-NL

12 februari 2007

Historisch onderzoek Snekertrekweg 43a, ReGister Leeuwarden

07033/68

7 maart 2008

Milieuhygiënisch bodemonderzoek Snekertrekweg 41-43a Leeuwarden e.o.

BI1735-MI-RP-220801- 24 augustus 2022 1048

HaskoningDHV Nederland B.V.

Zie volgende pagina voor conclusie Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 10/22

Tabel 2 (vervolg): Beschikbare bodeminformatie SOORT ONDERZOEK NR. 4

ONDERZOEKSBUREAU

KENMERK

DATUM

Snekertrekweg 41-43 te Leeuwarden Conclusie: Op het terrein aan de Snekertrekweg 41-43 was voorheen een brandstoffengroothandel aanwezig tussen 1933 en 1949. Tevens staat een benzinepompinstallatie geregistreerd op de locatie vanaf 1939 tot minimaal 2008 (jaartal rapportage ReGister). Door Tauw zijn meerdere sterke verontreinigingen met minerale olie en/of PAK aangetoond in de grond en het grondwater. De sterk verhoogde grondverontreinigingen zijn in 2007 door Tauw functioneel gesaneerd ter hoogte van de destijds geplande werkzaamheden ter hoogte van de wasstraat, olie/benzine afscheider, kantoorgebouw en het kabel- en leidingtracé. Door HaskoningDHV is in 2022 een bodemonderzoek uitgevoerd op het terrein. Uit de analyseresultaten van het verrichte onderzoek komt naar voren dat over het gehele terrein en aan de overzijde van de Snekertrekweg sterk verhoogde gehalten aan minerale olie voorkomen in de boven- en ondergrond. In het grondwater zijn licht tot sterk verhoogde concentraties benzeen en/of minerale olie aangetoond. Op het voormalige Brada terrein zijn in het grondwater uit de peilbuizen M4, M6 en HB314 geen verhoogde concentraties gemeten.

NR. 5

Marshallweg (ong.) te Leeuwarden Bodem- en verhardingsonderzoek herinrichting Westelijke invalsweg Leeuwarden

HaskoningDHV Nederland B.V.

T&PBE4821R001F01

5 april 2016

Evaluatierapport deelsanering Westelijke Invalsweg ‘’fase 2’’

Witteveen+Bos

LW357-4

16 juni 2017

Conclusie: In het kader van de geplande herinrichting van de Westelijke invalsweg is door HaskoningDHV een verkennend bodemonderzoek verricht ter hoogte de Marshallweg (direct ten zuiden van het Brada terrein). Uit de resultaten van het verkennend bodemonderzoek komt naar voren dat in 2016 maximaal licht verhoogde waarden zware metalen, PAK en/of minerale olie zijn aangetoond in de grond en het grondwater ter hoogte van het Brada terrein (deellocatie 2; groen). Ter hoogte van de Snekertrekweg 41, 43 en 43a zijn in het grondwater plaatselijk sterk verhoogde concentraties minerale olie aangetoond. Tijdens de saneringswerkzaamheden is de groenstrook langs de Marshallweg volledig gesaneerd tot de achtergrondwaarde. Ter hoogte van de Snekertrekweg 41, 43 en 43a zijn restverontreinigingen achtergebleven aan de noordelijke wanden. Omdat deze wanden buiten de contouren van de geplande herinrichting vielen is hier niet verder gesaneerd.

2.3 HISTORISCHE EN RECENTE INFORMATIE Historisch kaartmateriaal Uit beschouwing van het historisch kaartmateriaal afkomstig van www.topotijdreis.nl volgt dat de onderzoekslocatie omstreeks 1940 voor het eerst te onderscheiden is. Vanaf het moment dat de locatie van Brada te onderscheiden is op het historisch kaartmateriaal is tevens een voormalig goederen-/tramspoor te onderscheiden langs de zuidelijke grens van het terrein. De spoorlijn staat aangegeven als een goederenspoor tussen Leeuwarden - Stiens - Minnertsga Harlingen. Deze spoorlijn is te onderscheiden op het kaartmateriaal tot medio 2010, vermoedelijk is het goederenspoor volledig verwijderd tijdens de reconstructie van de Westelijke invalsweg in 2016-2018. Uit de verrichte bodemonderzoeken voor de reconstructie van de Westelijke invalsweg (zie NR. 5) zijn geen bodemverontreinigingen aangetroffen die kunnen worden gerelateerd aan de voormalige aanwezigheid van het goederenspoor. Het terrein blijft door de jaren vrijwel onveranderd tot de jaren ’90 van de vorige eeuw. Sinds 2000 is het terrein opnieuw ingericht. In de onderstaande overzichten is de locatie door de jaren heen weergegeven middels topografische kaarten en luchtfoto’s.

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 11/22

1940

1960

2005

2007

2015

2022

Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) Uit raadpleging van informatie van het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) volgt dat de volgende Hinderwetvergunningen bekend zijn voor de Snekertrekweg 45-55 te Leeuwarden: Tabel 3: Overzicht Hinderwetvergunningen DATERING

BESCHRIJVING HINDERWETVERGUNNING

1914

Bouw van een openbaar slachthuis

1917

Uitbreiding van de spoorweghaven met rails naar het slachthuis en de Electrische Centrale

1919

Aansluiting aan de Centrale en het slachthuis

1923

Verbouwing van het openbaar slachthuis aan de Snekertrekweg.

1926

Bouw van een loods op het terrein van het slachthuis en een steiger.

1928

Uitbreiding van de hangruimte van het openbaar slachthuis

1929

Bouw van een gebouw op het terrein van het slachthuis aan de Snekertrekweg, voor de Ned. Darmenindustrie

1930

Uitbreiding van het openbaar slachthuis aan de Snekertrekweg

1932

Bouw kantoortje bij slachthuis (bouwtekening ontbreekt) Stoomketel en boiler in Openbaar Slachthuis

1933

Vergroten van een darmwasserij (bouwtekening ontbreekt)

1934

Verbouw huidenzouterij bij het slachthuis (bouwtekening ontbreekt) Verbouw werkplaats bij het slachthuis (bouwtekening ontbreekt)

1937

Verbouwen van een kantoor (bouwtekening ontbreekt)

1940

Uitbreiding veestallen slachthuis Bouw huidenzouterij op terrein van het slachthuis

1950

Vergroten van een huidenzouterij

1970

Bouwen van een werkplaats

1983

uitbreiden en wijzigen van een inrichting t.b.v. vleesverwerking

1988

uitbreiden en wijzigen van een inrichting t.b.v. vleesverwerking

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 12/22

Uit het beschikbare beeldmateriaal van het Historisch Centrum Leeuwarden zijn geen noemenswaardige bodembedreigende activiteiten te onderscheiden, anders dan de reeds benoemde tramlijn. Uit het beeldmateriaal volgt dat de tramlijn vanaf tenminste 1927 aanwezig was en destijds reden hier stoomtrammen (zie figuur 2).

Figuur 2: Foto van de tramlijn medio 1927

Figuur 3: Foto van het slachthuis medio 1969

Conclusie historische informatie Uit het beschouwde (historische) kaartmateriaal en de informatie zijn geen verdachte activiteiten/punten te onderscheiden.

2.4 TERREININSPECTIE Door WSP Nederland B.V. is op 24 oktober 2022 een locatiebezoek verricht. Uit het locatiebezoek en informatie verkregen van de gemeente Leeuwarden blijkt dat ter plaatse vijf á zes kleine partijen grond aanwezig zijn. Tevens is er één partij menggranulaat aanwezig. Op het terrein zijn nog enkele klinkerverhardingen aanwezig en een aantal watergaten. Invasieve exoten Tijdens de terreininspectie is tevens een inventarisatie gedaan op het voorkomen van eventuele invasieve exoten, zoals de Japanse Duizendknoop. Tijdens het veldbezoek zijn geen bevindingen gedaan die kunnen duiden op het voorkomen van invasieve exoten.

Figuur 4: Foto’s terreininspectie (links: restant klinkerverharding; midden: braakliggend terrein; rechts: één van de depots grond)

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 13/22

2.5 GEMEENTELIJK BODEMBELEID Hergebruik van zoute grond (chloride) In de Nota bodembeheer van de gemeente Leeuwarden is opgenomen dat in het westelijk deel van de gemeente in de ondiepe ondergrond zilte of zoute grond kan worden aangetroffen. Omdat hergebruik van zoute grond niet wenselijk is, is als uitgangspunt gehanteerd dat een maximale hoeveelheid van 200 mg/kg d.s. chloride aanwezig mag zijn in de grond alvorens het mag worden hergebruikt elders binnen de bodemkwaliteitskaart. Het onderhavig plangebied valt binnen de contouren van de voormalige Middelsee en de (onder)grond is daarmee verdacht op het voorkomen van verhoogde gehalten aan chloride. Om het hergebruik van de grond mogelijk te maken dienen voorafgaand aan de werkzaamheden de chloridegehalten van de (onder)grond te worden vastgesteld. Aanbevolen wordt om tijdens de uitvoering van de in-situ partijkeuringen binnen het plangebied de chloridegehalten te bepalen. Aanbevolen wordt om de gehalten vast te leggen in relatie met NAP in plaats van de maaiveldhoogte, aangezien het gebied heringericht wordt en daarbij de hoogte van het maaiveld ook kan veranderen in de toekomst. Op basis van voorgaand onderzoek is de verwachting dat de problematiek zich beperkt tot de grond en niet het grondwater. Het aanbevolen onderzoek richt zich dan ook enkel op het gronddeel.

Asbest Tijdens de bodemonderzoeken uit 1992 en 1996 op het terrein zijn puinbijmengingen waargenomen in de boven- en ondergrond. Tijdens het meest recente onderzoek uit 2021 van WMR Rinsumageest zijn enkel bijmengingen waargenomen met bakstenen. In oudere bodemonderzoeken, met name voor 2000, zijn bijmengingen met baksteen veelal omschreven als puin. We gaan ervanuit dat dit hier ook het geval is geweest en het onderzoek van WMR Rinsumageest wordt als representatief beschouwd. Conform de NEN 5725, bijlage A zijn bijmengingen met baksteen niet verdacht op het voorkomen van asbest. Poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS) In vrijwel heel Nederland zijn (zeer) licht verhoogde gehalten aan PFAS-verbindingen in de grond aanwezig als gevolg van atmosferische depositie. De stoffengroep PFAS is in de afgelopen jaren door veel gemeenten toegevoegd aan de bodemkwalitieitskaarten waarmee grondverzet mogelijk is binnen de gemeente zonder aanvullend onderzoek, mits er geen verdachte (punt)bronnen aanwezig zijn. De gemeente Leeuwarden heeft haar bodemkwaliteitskaart aangevuld met PFAS. Uit het verrichte vooronderzoek komt naar voren dat de onderhavige locatie onverdacht is op het voorkomen van verhoogde gehalten aan PFAS.

Aangezien er een bodemkwaliteitskaart aanwezig is waarin PFAS is opgenomen en er geen verdachte (punt)bronnen aanwezig zijn, is er geen aanvullend onderzoek benodigd naar PFAS bij grondverzet binnen de gemeente.

2.6 HYPOTHESE EN ONDERZOEKSSTRATEGIE Op basis van de beschouwde informatie kunnen de volgende verdachte deellocaties worden aangewezen waarnaar geen tot onvoldoende onderzoek is verricht:

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 14/22

Tabel 4: Bevindingen vooronderzoek LOCATIE

VERDACHTE ACTIVITEITEN (HIATEN)

Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden

Voormalige bedrijfsactiviteiten en voorzieningen (waaronder voormalige olieopslagen, spoel- en wasplaatsen en (diesel)pompinstallatie)

Bradaweg (ong.) te Leeuwarden

In 2017 is een grondsanering verricht in verband met het aantreffen van sterke verontreinigingen met minerale olie en/of lood als gevolg van de bedrijfsactiviteiten van het aangrenzend perceel (nr. 43). In de onderzoeken is vermeld dat er geen afperkend onderzoek is verricht buiten de contouren van de geplande weg.

Snekertrekweg (ong.) te Leeuwarden

In de grond langs de Snekertrekweg zijn plaatselijk sterk verhoogde gehalten aan minerale olie aanwezig. De sterk verontreinigde grond is na de destijds verrichte werkzaamheden teruggeplaatst. De sterk verhoogde gehalten komen heterogeen voor en zijn niet tot onvoldoende afgeperkt.

Snekertrekweg 57-59 te Leeuwarden

Langs de perceelsgrens met Zandleven Coatings is geen gericht onderzoek verricht naar de (voormalige) ondergrondse opslagtanks en bedrijfsactiviteiten.

Uit informatie van de opdrachtgever volgt dat na de uitvoering van het verkennend bodemonderzoek van WMR Rinsumageest uit 2021 werkzaamheden zijn verricht op het voormalige Brada terrein. De werkzaamheden bestonden uit het verwijderen van de bestaande funderingslagen, betonnen constructies en de gebouwfunderingen op het terrein. Tijdens de werkzaamheden is er grond binnen het terrein verschoven (bijvoorbeeld voor het vrijgraven van de betonnen constructies) en verspreid over het terrein of opgeslagen in kleine depots op het terrein. De verwijderde delen van het terrein zijn (deels) opgeslagen op het terrein (depot (meng)granulaat). Doordat er grond is verplaatst binnen het terrein zijn de voormalige verdachte deelactiviteiten niet gericht meer te onderzoeken. In overleg met de gemeente Leeuwarden is besloten de verdachte (deel)locaties op het voormalige Brada terrein niet verder te onderzoeken. Onderzoeksopzet Langs de perceelsgrenzen aan de west-, noord- en oostzijde van het voormalige Brada terrein kunnen bodemverontreinigingen zijn ontstaan door het (historisch) gebruik van de aangrenzende percelen. Deze verontreinigingen kunnen (deels) aanwezig zijn binnen de perceelsgrenzen van de onderhavige onderzoekslocatie. In overleg met de gemeente Leeuwarden is besloten een indicatief grondonderzoek te verrichten langs de westelijke, noordelijke en oostelijke perceelsgrenzen.

Voor de uitvoering van het indicatieve grondonderzoek zijn een achttal boringen langs de perceelsgrens verricht tot een diepte van minimaal 1,5 m -mv. Per boring is de meest verdachte grondlaag onderzocht op de verdachte parameters (veelal minerale olie en/of vluchtige aromaten). Voor de situering van de boorpunten en de diepte van de meest verdachte grondlaag is rekening gehouden met de aanwezigheid van een verdachte activiteit (ondergrondse opslagtanks) en eerder aangetroffen grondverontreinigingen uit voorgaande bodemonderzoeken. Vanwege het aantreffen van afwijkende bodemlagen ter hoogte van de boringen 101 en 102 zijn aanvullend drie boringen tot minimaal 1,5 m -mv geplaatst op korte afstand van de voorgenoemde boringen. Tijdens het meest recente bodemonderzoek van WMR Rinsumageest zijn in het grondwater geen noemenswaardige verontreinigingen aangetoond. Er wordt niet verwacht dat langs de perceelsgrenzen de kwaliteit van het grondwater dusdanig afwijkt dat er hier gericht grondwateronderzoek benodigd is. De resultaten van het onderzoek van WMR Rinsumageest wordt derhalve als leidend beschouwd en aanvullend grondwateronderzoek wordt vooralsnog niet noodzakelijk beschouwd. Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 15/22

3 VELDWERK EN CHEMISCHE ANALYSES 3.1

UITGEVOERDE VELDWERKZAAMHEDEN

De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd op 3 november 2022 door de heer S.Y. Hofman. Tijdens het veldwerk zijn de onderstaande werkzaamheden uitgevoerd. Tabel 5: Verrichte veldwerkzaamheden DEELLOCATIE

BOORNUMMER(S)

BOORDIEPTE (M -MV)

West-, noord- en oostzijde van het Brada terrein

101 en 102

2,0

104

1,9

103, 105 t/m 109 en 111

1,5

110

1,3

De onderzoekspunten zijn ingemeten ten opzichte van vaste punten en met behulp van 06-GPS (x, y en zcoördinaten). De situatietekening met boorpunten is opgenomen in bijlage 2. In bijlage 3 zijn de gedetailleerde boorbeschrijvingen weergegeven met de bodemopbouw, de diepten waarop grondmonsters zijn genomen en de GPScoördinaten.

3.2 ZINTUIGLIJKE WAARNEMINGEN Tijdens de veldwerkzaamheden zijn de volgende waarnemingen gedaan die kunnen duiden op de mogelijke aanwezigheid van bodemverontreiniging: Tabel 6: Zintuiglijke waarnemingen BORING

101

EINDDIEPTE

TRAJECT

BORING (M -MV)

(M -MV)

ZINTUIGLIJKE WAARNEMINGEN

2,0

0,9 - 1,1

matige olie-waterreactie

1,1 - 1,4

zwakke olie-waterreactie

102

2,0

0,9 - 1,2

matige olie-waterreactie

104

1,5

0,0 - 0,4

ophooglaag aanwezig van circa 0,4 meter dikte

0,8 - 1,1

zwak baksteenhoudend

106

1,5

0,0 - 0,8

resten baksteen

107

1,5

0,7 - 1,2

resten baksteen

108

1,5

0,8 - 1,3

resten baksteen

110

1,3

1,0 - 1,3

matig baksteenhoudend

> 1,3

gestaakt op baksteen

Bij de overige boringen zijn zintuiglijk geen afwijkingen waargenomen die kunnen duiden op het voorkomen van een bodemverontreiniging. Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 16/22

3.3 CHEMISCHE ANALYSES De geanalyseerde monsters van de grond, inclusief weergave van de parameters waarop de monsters zijn geanalyseerd, zijn opgenomen in de tabellen met analyseresultaten (paragraaf 4.1). Opgemerkt wordt dat de grondmonsters die zijn geanalyseerd op vluchtige parameters (zoals BTEX) allen zijn genomen met behulp van een steekbus. De analysecertificaten van de grond, inclusief de samenstelling van de analysepakketten, zijn opgenomen in bijlage 4.

Historisch vooronderzoek en indicatief grondonderzoek de Snekertrekweg 45-55 (voormalig Brada terrein) te Leeuwarden SOL022598MK, versie 1.0 (Concept) Gemeente Leeuwarden

WSP 8 november 2022 pagina 17/22

4 BESPREKING ANALYSERESULTATEN 4.1

TOETSING ANALYSERESULTATEN

WET BODEMBESCHERMING

De analyseresultaten zijn getoetst aan de door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vastgestelde achtergrond- en interventiewaarden voor grond. De achtergrondwaarden voor grond zijn vastgelegd in de Regeling bodemkwaliteit. De interventiewaarden voor grond zijn vastgelegd in de Circulaire bodemsanering 2013. De betekenis van deze waarden is als volgt: — Achtergrondwaarde grond: bij een waarde lager dan de achtergrondwaarde voor grond wordt gesproken over niet verontreinigde bodem (bodemindex < 0). Wanneer een gemeten waarde de achtergrondwaarde overschrijdt, wordt gesproken over een licht verhoogde waarde of een lichte verontreiniging (bodemindex > 0). — Interventiewaarde: wanneer een gemeten waarde hoger is dan de interventiewaarde wordt gesproken over een sterke verontreiniging of sterk verhoogde waarde (bodemindex > 1,0). De achtergrond- en interventiewaarden gelden voor een zogenaamde standaardbodem: bodem met een lutumgehalte van 25% en een organisch stofgehalte van 10%. Conform de Regeling bodemkwaliteit zijn de analyseresultaten op basis van het gemeten lutum- en organische stofgehalte omgerekend naar deze standaardbodem en vervolgens getoetst. Zowel de originele als de gecorrigeerde analyseresultaten zijn opgenomen in de toetsingstabellen in bijlage 5. Hierin zijn tevens de toetsingswaarden opgenomen.

Naast de achtergrond- en interventiewaarde hanteren wij een zogenaamde tussenwaarde. Dit is het gemiddelde van de achtergrondwaarde en de interventiewaarde (bodemindex > 0,5 en < 1,0). Overschrijding van de tussenwaarde wordt een matig verhoogde waarde of matige verontreiniging genoemd. Deze waarde kan, afhankelijk van het doel van het onderzoek, als triggerwaarde worden gehanteerd voor het uitvoeren van een nader onderzoek. BESLUIT BODEMKWALITEIT

De resultaten van de grondanalyses zijn in onderhavig onderzoek (indicatief) getoetst aan het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Binnen het Besluit bodemkwaliteit worden de volgende kwaliteitsklassen voor grond onderscheiden: — Altijd toepasbaar (AW2000 of landbouw/natuur); — Wonen; — Industrie; — Niet Toepasbaar. ERNST EN SPOED

Voor bodemverontreinigingen die zijn ontstaan voor 1 januari 1987 (voor asbest voor 1 juli 1993) geldt het volgende. Er is sprake van een geval van ernstige verontreiniging indien voor ten minste één stof het gemiddelde gemeten gehalte van minimaal 25 m3 bodemvolume in het geval van grondverontreiniging, of 100 m3 bodemvolume in het geval van een grondwaterverontreiniging, hoger is dan de interventiewaarde. Bij een verontreiniging met asbest in grond is het volumecriterium niet van toepassing en is bij overschrijding van de interventiewaarde direct sprake van een geval van ernstige verontreiniging. De spoedeisendheid van de sanering is afhankelijk van de actuele risico's van de ernstige verontreiniging voor de volksgezondheid, het ecosysteem en verspreiding via het grondwater. Indien geen sprake is van actuele risico's, dan hebben saneringsmaatregelen geen spoed.