Segment 003 van Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen_Bijlage 7 bij de toelichting - PlanMER

Kenmerk

R002-1282787AIH-V01

Maximaal piekgeluid In het rapport van DGMR (zie bijlage 1) staat een kaart met de contour van het maximale piekgeluid. Dit is alleen doorgerekend voor de variant waarbij het hoogste geluidsniveau in de omgeving ontstaat. Dit is voor 250Hz en hoger op 1,5 meter hoogte. Voor grutto zijn frequenties van 2 kHz en hoger op 0,50 meter hoogte van belang. De reikwijdte van het geluid vanaf 250 Hz en op 1,50 meter hoogte is echter groter dan de reikwijdte van geluid vanaf 2 kHz bij de grond. Deze kaart is daarom een overschatting van de invloedzone van het maximale piekgeluid voor de grutto. De kaart staat in paragraaf 2.6 en in bijlage 1 opgenomen. Hieruit blijkt dat in de potentiële leefgebieden van grutto ook tijdens deze maximale (en overschatte) piekgeluiden van het festival, de geluidssterkte altijd onder de 70 dB(A) blijft. Een effect is daarom uitgesloten.

37/45

Kenmerk

2.10

R002-1282787AIH-V01

Cumulatie

Uitspraak Gelet op het feit dat voormelde provinciale weg zorgt voor een achtergrondgeluidsniveau van 50 dB(A) over een groot gedeelte van de “Groote Wielen” en het gegeven dat het meerdaagse festival WttV 2021 in cumulatieve zin gedurende die dagen (en nachten) zorgt voor een toename van de geluidseffecten en de daarmee samenhangende geluidsbelasting in de “Groote Wielen”, betogen verzoekers naar het oordeel van de voorzieningenrechter terecht dat de berekening van de geluidscontourlijnen in de PB ontbreekt. Evenmin valt naar het oordeel van de voorzieningenrechter uit de PB af te leiden dat er sprake is van de beoordeling van de cumulatieve geluidseffecten van WttV 2021en voormelde provinciale weg op het Natura 2000gebied de “Groote Wielen”, terwijl dit in het kader van de beoordeling van dit project, gelet op de instandhoudings- en verbeteringsdoeleinden die gelden voor de “Groote Wielen” wel in de rede had gelegen. Antwoord Uit jurisprudentie (o.a. ECLI:NL:RVS:2014:1312, Raad van State, 201304768/1/R2) blijkt dat de cumulatieve effecten moeten worden bepaald van projecten waarvoor een Wnb of Nbw vergunning is verleend en die nog niet of slechts deels zijn uitgevoerd.

Voor activiteiten die al zijn uitgevoerd of voor bestaande activiteiten blijkt dat deze in de meeste gevallen kunnen worden geacht in de omgeving te zijn verdisconteerd en derhalve in beginsel niet meer afzonderlijk in de beoordeling van de cumulatieve effecten hoeven te worden betrokken. Uit voorzorg gaan we in deze alinea alsnog in op een mogelijk cumulatief effect door de provinciale weg en de vliegbewegingen vanuit vliegveld Leeuwarden. Cumulatie met wegverkeer Uit voorgaande paragrafen blijkt dat er geen sprake is van een negatief effect op de instandhoudingsdoelstellingen van de vogelsoorten in het Natura 2000-gebied. Er is daarom ook geen risico op een cumulatief effect met wegverkeer, immers geen effect is geen effect. De permanente geluidsbelasting van de wegen rondom het Natura 2000-gebied is bovendien al verdisconteerd in de omgeving. In het Natura 2000- beheerplan zijn deze geluidseffecten van deze weg beoordeeld in het kader van de instandhoudingsdoelstellingen in de Nadere Effectanalyse voor het bestaand gebruik. Voor de rietzanger is geconcludeerd dat deze soort vlak langs de provinciale weg broedt en dat het verkeersgeluid van de weg voor deze soort geen knelpunt is voor het behalen van de instandhoudingsdoelstelling. Ook voor de andere soorten wordt geen knelpunt verwacht door geluidshinder van het wegverkeer.

De effecten door permanente geluidsinvloeden van een weg zijn totaal verschillend dan effecten door tijdelijke geluidsinvloeden van een festival. Door permanente geluidsinvloeden kan de dichtheid van broedvogels verminderen, kunnen vogels hun zang aanpassen, of kan het leefgebied permanent minder geschikt raken doordat vogels minder goed kunnen foerageren of predatoren minder goed kunnen waarnemen. Het geluid van het festival is te tijdelijk en in reikwijdte te beperkt om een effect op de dichtheid of verspreiding van de broedvogelpopulatie te

38/45

Kenmerk

R002-1282787AIH-V01

veroorzaken. De onderzoeken naar de festivals in de Groene Ster (zie paragraaf 1.3) concluderen dat er evenmin een effect optreedt door maskering van zang, alarmroepen, geluiden van prooidieren of predatoren. De geluidsfrequenties van het festival overlappen namelijk niet met de voor vogels relevante geluidsfrequenties in het Natura 2000-gebied. Dit zijn vaak de hogere frequenties die relatief snel over afstand uitdoven en het Natura 2000-gebied niet bereiken. Er is daarom geen kans op een cumulatief effect met het geluid van het wegverkeer. Een effect door tijdelijke geluidsinvloeden zal men eerder juist verwachten in een gebied waar nog geen permanente geluidsinvloed bestaat. In een stil gebied zal het plotselinge tijdelijke geluid beter voor de vogels hoorbaar zijn dan dicht bij de weg. Gelet op het voorgaande is het niet noodzakelijk om het geluid van de provinciale weg en het festivalgeluid cumulatief te berekenen. Uit voorzorg is deze cumulatieve berekening alsnog uitgevoerd. De resultaten zijn weergegeven in het rapport van DGMR (zie bijlage 1). Hieruit blijkt dat de voor de permanente geluidsinvloeden van de weg samen met het tijdelijk geluid van de festivals nergens in het Natura 2000-gebied leidt tot een geluidsinvloed van (meer dan) 70 dB(A) voor de voor de vogels relevante geluidsfrequenties en hoogtes. Cumulatieve effecten zijn daarom met zekerheid uitgesloten.

Cumulatie met vliegverkeer Uit voorgaande paragrafen blijkt dat er geen sprake is van een negatief effect op de instandhoudingsdoelstellingen van de vogelsoorten in het Natura 2000-gebied. Er is daarom ook geen risico op een cumulatief effect met (militair) vliegverkeer, immers geen effect is geen effect. De effecten van het militaire vliegverkeer zijn gerapporteerd in Ecologische effectanalyse militaire vliegactiviteiten Deel 2: vliegbasis Leeuwarden van Bureau Waardenburg (maart, 2021). Hierin staat dat voor de Groote Wielen rietzanger en porseleinhoen niet zijn beoordeeld vanwege het feit dat deze soorten minder gevoelig zijn voor verstoring door vliegverkeer (Meervelt 2018). Een cumulatief effect op deze soorten is daarom op voorhand uitgesloten. Een effect op de kemphaan wordt uitgesloten omdat het militair vliegen geen factor van belang is in de dalende trend van de kemphaan. Het beoogde aantal vlieguren (ca. 1,4 uur per jaar) boven de Groote Wielen, zal een eventuele hervestiging van de kemphaan niet in de weg staan. Gelet hierop is ook een cumulatief effect op kemphaan uitgesloten. Voor de niet-broedvogels (grutto, brandgans, kolgans, smient) concludeert Bureau Waardenburg dat slechts incidenteel reacties van individuen op zullen treden: In enkele gevallen kunnen tijdelijke vluchtreacties optreden.

De vogels zullen het gebied zeker niet permanent verlaten, er is geen sprake van maatgevende verstoring. Effecten op het aantal vogels van de vier soorten treden met zekerheid niet op. Hoewel incidentele verstoring op individuen op kan treden, zijn effecten op de aantallen van smient, kolgans, brandgans en grutto uitgesloten. Het festival leidt niet tot vluchtreacties van niet-broedvogels omdat de geluidssterkte in het Natura 2000-gebied te laag is in de leefgebieden van niet-broedvogels (minder dan 70 dB(A) op de relevante frequenties voor vogels). Een cumulatief effect is daarom uitgesloten.

39/45

Kenmerk

R002-1282787AIH-V01

3 Beroep Stichting Groene Ster Duurzaam In dit hoofdstuk wordt het beroepsschrift van de Stichting Groene Ster Duurzaam behandeld. Dit beroepsschrift is ingediend voor de voorlopige voorziening voor het festival Welcome to the Village 2021. Dit hoofdstuk gaat in op de punten uit het beroepsschrift zo ver deze betrekking hebben op natuurwetgeving en nog niet zijn behandeld in de uitspraak van de voorzieningenrechter. Er wordt daarom niet ingegaan op de punten die in het vorig hoofdstuk al zijn behandeld zoals de effecten van geluid op de vogels waarvoor het Natura 2000-gebied is aangewezen of op broedvogels van moeras en bos (Wnb soortenbescherming). Deze punten zijn reeds behandeld in het vorige hoofdstuk waar ook wordt ingegaan op de verstoringsnormen (decibels) genoemd in het beroepsschrift. Evenmin wordt ingegaan op de beroepsgronden waar de voorzieningenrechter al heeft geoordeeld dat het beroep niet slaagt zoals over het verdrag van Bern of vleermuizen.

3.1

Veel beschermde soorten vogels aanwezig

Beroepsgrond In 2019 is een SOVON-BMP-broedvogeltelling uitgevoerd door JM Ecologie in opdracht van de gemeente Leeuwarden. Hieruit bleek dat de Groene Ster leefgebied is van 26 zwaar beschermde soorten, die zich of op de lijst van Appendix II van het Verdrag van Bern, of op de lijst van Bijlage 1 van de Vogelrichtlijn, of op beide bevinden. Daarnaast is de Groene Ster ook nog het leefgebied van een 20-tal soorten die regulier beschermd zijn. Antwoord Wij zijn het met de Stichting eens dat de Groene Ster een belangrijk gebied is voor vele soorten vogels, waaronder ook enkele bijzondere en minder algemene soorten. De aanwezige soorten broeden echter in een intensief gebruikt recreatiegebied. Het zijn soorten die ook elders in het land broeden in de nabijheid van menselijke activiteiten zoals in stadsparken en/of recreatiegebieden. Het zijn daarom soorten die niet per definitie gevoelig zijn voor verstoring door menselijke activiteiten. Bovendien zijn alle soorten vogels op dezelfde manier beschermd in de Wnb onderdeel soortenbescherming. Verstoring van broedende vogels is verboden als dit van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Het verlies van een nest van een zeldzame soort heeft daarom eerder een effect op de staat van instandhouding van de soort vergeleken met een zeer algemene soort.

Het onderzoek van TAUW naar effecten door geluid heeft echter als uitgangspunt: het verlaten van het nest moet voorkomen worden van elke soort, ongeacht de zeldzaamheid of grootte van de populatie. Dit omdat er ook een verbod is op het doden van vogels en het lang verlaten van een nest tot verlies van jongen of eieren kan leiden. Er is geconcludeerd dat door maatregelen dit voorkomen kan worden. Er is daarom geen effect op de broedende vogels, ongeacht of ze zeldzaam zijn of niet.

40/45

Kenmerk

3.2

R002-1282787AIH-V01

Kwetsbare periode

Beroep Het Nederlandse begrip ‘broedperiode’ zoals dat stelselmatig in de omstreden vergunning, vvgb, Passende Beoordeling en onderliggende stukken wordt gebruikt, is in strijd met de wet. De beschermde periode omvat namelijk de gehele periode van verzorging en opvoeding van jongen. In het Nederlands dus niet alleen de periode van de balts, nestvorming en het broeden zelf, maar óók de aansluitende periode van verzorging van de niet-vliegvlugge jongen en de daarop aansluitende periode van verzorging en begeleiding door de ouders van vliegvlugge jongen. Deze periode verschilt ook per soort. Antwoord In alle onderzoeken wordt uitgegaan van de gehele broedperiode waarmee en niet alleen de periode dat een vogel op eieren aan het broeden is. In de ecologie wordt daar inderdaad zoals de Stichting aangeeft de gehele periode mee bedoeld vanaf de vestigingsfase tot en met het uitvliegen van de jongen. Niet elke periode tijdens deze broedtijd is overigens even gevoelig. Uitgevlogen jongen zijn beter in staat voor zichzelf te zorgen dan nog kale jongen in het nest. De onderzoeken hebben daar rekening mee gehouden en de maatregelen volstaan voor deze gehele kwetsbare periode.

Ook met de verschillen in broedperiode van soorten is rekening gehouden, daarom worden ook voor festivals in de nazomer of vroeg in het voorjaar maatregelen genomen omdat dan vroeg- of laatbroeders aanwezig kunnen zijn.

3.3

Festival is geen incidenteel geluid

Beroep Het festivalgeluid is geschaard onder incidenteel geluid. Onder een ‘incidenteel verstorend geluid’ kun je af en toe optredende knallen (bijvoorbeeld van een enkel schot), een passerend bootje met buitenboordmotor of een overvliegend vliegtuig rekenen. Met erg veel moeite kun je een uur gebruik van een kettingzaag nog zien als incidentele verstoring. Festivalgeluid gedurende de hele dag of meerdere dagen is echter géén incidentele verstoring. Antwoord In de ecologie wordt onderscheid gemaakt tussen permanente geluidbronnen en incidentele geluidsbronnen. Bij permanente geluidsbronnen is in wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat deze leiden soms tot veranderingen in dichtheid en verspreiding. Incidentele geluidsbronnen kunnen dat soort blijvende veranderingen niet veroorzaken. Het is moeilijk om een grens aan te geven tussen wanneer incidenteel geluid overgaat in permanent geluid en dit soort veranderingen in vogels te weeg kan brengen. Het staat echter vast dat enkele dagen festival per jaar, te kort is om dergelijke veranderingen te veroorzaken. Wij citeren nogmaals SOVON: Er zijn geen aanwijzingen dat laag frequent optredende gepiekt geluid van invloed is op de dichtheden van vogels.

Aanname betreffende optredend gepiekt geluid op vliegveld Twente is dat incidenteel optredend geluid van evenementen op vliegveld Twente niet wezenlijk van invloed is op dichtheden van broedvogels. (bron: Sierdsema H., Foppen R. & van Kleunen A. 2014)

41/45

Kenmerk

3.4

R002-1282787AIH-V01

Aantallen broedvogels liggen onder Natura 2000 doelen

Beroep Van alle broedvogels en van de prioritaire soorten die zijn aangewezen als doelsoort in het aanwijzingsbesluit van Natura 2000-gebied de Groote Wielen, liggen de aantallen langjarig diep onder de doelaantallen. Daarmee ligt vast dat de draagkracht van het gebied voor de doelpopulaties ernstig verminderd is. GS hadden dus nooit toestemming als bedoeld in artikel 6 derde lid van de Habitatrichtlijn (in de vorm van een vvgb) mogen verlenen voor een activiteit die de draagkracht (nog) verder zal verminderen. Antwoord Zoals hiervoor is aangetoond leidt dit festivalgeluid niet tot een effect op de leefgebieden van de aangewezen soorten in het Natura 2000-gebied. Het festivalgeluid is namelijk voor de aanwezige vogels niet goed hoorbaar en te tijdelijk. Het festivalgeluid zorgt er niet voor dat vogels hun leefgebieden in het Natura 2000-gebied verlaten, het zorgt niet voor een lagere populatiegrootte of dichtheid van vogels in het Natura 2000-gebied en het zorgt er niet voor dat vogels zich niet in het Natura 2000-gebied zullen vestigen. Het festivalgeluid zal daarom niet de draagkracht van het Natura 2000-gebied voor de doelsoorten verminderen. Zie hoofdstuk 2 voor een nadere toelichting op dit onderwerp.

3.5

Rekenmodel broedvogelschade

Beroep Op basis van de wetenschappelijke literatuur rond verstoring van vogels door verkeerslawaai, raillawaai en ander industrielawaai heeft de Stichting een verantwoorde schatting gemaakt van het effect van de muziekfestivals in de Groene Ster op de natuur in de omgeving. De stichting heeft daarvoor een model ontwikkeld waarmee een berekende schatting kan worden gemaakt van het effect van versterkt geluid van festivals op vogelpopulaties in de omgeving. Antwoord De Stichting maakt essentiële fouten in het rekenmodel. Ten eerste worden onderzoeken naar jaarrond geluiden nabij wegen en industriegebieden gebruikt om effecten van enkele dagen geluid te bepalen. Zoals in hoofdstuk 2 staat onderbouwd is er geen enkele aanleiding om aan te nemen dat deze type geluidseffecten vergelijkbaar zijn. In tegendeel, onderzoeken naar tijdelijk geluid (waaronder monitoringen tijdens festivals en evenementen) concludeerden dat er geen negatief effect optrad. De methode waarop de percentages in populatie-afnames worden berekend, is onnavolgbaar en niet te herleiden naar de genoemde wetenschappelijk onderzoeken. Tenslotte schrijft de Stichting dat er sprake is van sterfte. De onderzoeken waar de Stichting naar verwijst noch andere onderzoeken hebben sterfte door geluid aangetoond.

42/45

Kenmerk

R002-1282787AIH-V01

4 Literatuur Beason, R.C. 2004. What can birds hear? USDA NWRC Staff publications. University of Nebraska. Brown, A.L. 1990. Measuring the Effect of Aircraft Noise on Sea Birds. Environment International, Vol. 16, pp. 587-592. Delaney,D.K., T. G. Grubb, P. Beier, L. L. Pater and M. Hildegard Reiser. 1999. Effects of Helicopter Noise on Mexican Spotted Owls. The Journal of Wildlife Management Vol. 63, No. 1 Delaney, D.K., L.L. Pater, L.D. Carlile, E.W. Spadgenske, T.A. Beatty, and R.H. Melton. 2011. Response of red-cockaded woodpeckers to military training operations. Wildlife Monographs 177:1-38. Dooling, R.J., A. Popper, 2016. The Effects of Highway Noise on Birds Garniel, A. & U. Mierwald. 2010. ArbeitshilfeVögel und Straßenverkehr. Ergebnis des Forschungsund Entwicklungsvorhabens FE 02.286/2007/LRB. Goudie, R.I., I.L. Jones. 2004. Dose-response relationships of harlequin duck behaviour to noise from low-level military jet over-flights in central Labrador. Environmental Conservation 31 (4): 289– 298 Van der Heijden, E., 2018. Ecologische beoordeling van vier meerdaagse evenementen in 2018 in de Groene Ster te Leeuwarden. Altenburg en Wymenga Henkens, R.J.H.G., J.G. de Molenaar, M.J.S.M. Reijnen & P.H. Kistenkas, 2007 Champ Car evenement TT-circuit Assen. Voortoets betreffende de effecten van extra geluid op de natuurwaarden van het Witterveld.

Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 1482 Van der Hut,R., D. Dijkshoorn, J. Hooymans, J. Hylkema, J. van de Kamp, 2016. Porseleinhoenen peilen: roepactiviteit en habitatkeuze in een Fries laagveengebied. LIMOSA 89 (2016): 97-107 Pater, L.D., D.K. Delaney, T.J. Hayden, B. Lohr, and R. Dooling. 1999. Assessment of Training Noise Impacts on the Red-cockaded Woodpecker: Preliminary Results - Final Report. Technical Report. U.S. Army, Corps of Engineers, CERL, Champaign, IL, Report Number 99/51, ADA Number 367234. Pater, Larry & Delaney, David & Swindell, Linton & Beaty, Tim & Carlile, Lawrence. (2001). Assessment of Training Noise Impacts on the Red-Cockaded Woodpecker: 2000 Results. 254. Reimerink, J., A. van Hooff & L. Lemmers, 2017. Vliegveld Twente: Vleermuizen en festivals.

43/45

Kenmerk

R002-1282787AIH-V01

TAUW rapport R002-1250989LBN-ibs-V01-NL. TAUW bv, Deventer. Rek, P., 2015. High functional complexity despite an extremely small repertoire of calls in the Spotted Crake (Porzana porzana ). Article in The Auk, May 2015 Rek, P., T.S. Osiejuk, 2013. Temporal patterns of broadcast calls in the corncrake encode information arbitrarily. Behavioral Ecology, Volume 24, Issue 2, 1 March 2013, Pages 547–552, Tempel, D.J., R.J. Gutierrez 2003.Fecal corticosterone levels in California spotted owls exposed to low-intensity chainsaw sound. Wildlife Society Bulletin, 31(3):698-702

44/45

Kenmerk

R002-1282787AIH-V01

Bijlage 1. Geluidsonderzoek DGMR

45/45

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER datum vestiging uw kenmerk ons kenmerk 2e lezer/secr.

6 januari 2023 Arnhem M.2020.0146.02.N002 KS|HW

project betreft versie auteur contactpersoon e-mail/telefoon

Plan MER evenementen De Groene Ster Contouren geluid ten behoeve van onderzoek natuur 002 H.D. (Herman) Jager MSc ing. M.H.M. (Michel) van Kesteren ks@dgmr.nl/088 346 78 00

1. Inleiding Op recreatieterrein De Groene Ster worden jaarlijks verschillende (muziek)evenementen georganiseerd. De gemeente is van plan om in het bestemmingsplan een planologische regeling voor de evenementen op te nemen. Hiervoor stelt de gemeente een PlanMER op. Ter onderbouwing van de PlanMER moet het effect op de beschermde diersoorten in de omgeving inzichtelijk worden gemaakt. DGMR heeft daarom geluidscontouren gemaakt, waarmee de geluidsimpact kan worden beoordeeld. De geluidscontouren maken inzichtelijk hoe hoog de geluidsniveaus zijn die vanwege muziekevenementen kunnen optreden in de omgeving. De berekeningen zijn gemaakt op basis van het Plus alternatief en Maximaal alternatief. De contouren zijn opgesteld om de invloed van de evenementen op de beschermde diersoorten in de omgeving te kunnen beoordelen. Daarbij maken wij ook de gezamenlijke invloed van het geluid van het evenement en het wegverkeer inzichtelijk.

2. Uitgangspunten De contouren van het muziekgeluid van de evenementen zijn gebaseerd op het akoestisch onderzoek dat DGMR voor de PlanMER heeft opgesteld. In dit hoofdstuk staat een beschrijving van de uitgangspunten. 2.1 Algemeen Voor de berekening van het geluid van een muziekevenement zijn een aantal algemene uitgangspunten vastgesteld. De uitgangspunten zijn overgenomen uit het PlanMER rapport en bijbehorende verkeersonderzoek. In onderstaande tabel staat een overzicht van het aantal aanwezigen en motorvoertuigen voor het Plus alternatief en Maximaal alternatief. tabel 1: algemene uitgangspunten Muziekevenement Plus alternatief Maximaal alternatief

Aantal aanwezigen 15.000 20.000

2.2 Wegverkeer Voor het wegverkeersgeluid is het verkeer op de N355 maatgevend, ten opzichte van andere wegen in de omgeving. Bij de berekening van het overige geluid, zijn de rijbewegingen vanaf het kruispunt tot het terrein wel in de berekening opgenomen. Nagenoeg alle verkeer van de evenementen komt en gaat via de N355 naar het recreatieterrein. Daarom is het studiegebied voor dit onderzoek beperkt tot het geluid dat veroorzaakt wordt door het verkeer dat over de N355 en het recreatieterrein rijdt.

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

De geluidsbelasting van de provinciale weg (N355), is berekend op basis van de verkeersgegevens van de gemeente Leeuwarden en de provincie Fryslân. De verkeersverdelingen zijn op 21-10-2021 overgenomen van het Dashboard Wegverkeer van de provincie Fryslân. De voertuigintensiteiten zijn gebaseerd op het verkeersmodel van de gemeente Leeuwarden. De voertuigintensiteiten van peiljaar 2018, zijn met 1,5% groei per jaar omgerekend naar peiljaar 2021 en 2032. 2.3 Muziekevenement Muziekgeluid In het bestemmingsplan is voor muziekevenementen een maximum opgenomen van twaalf evenementendagen per jaar. Voor het berekenen van de geluidsuitstraling van een muziekevenement is als basis het akoestisch onderzoek gebruikt dat DGMR in 2019 voor Psy-Fi heeft opgesteld (rapport met kenmerk M.2019.0165.00.R001). Dit onderzoek is representatief voor de maximale planologische mogelijkheden van een muziekevenement. Psy-Fi zorgt vanwege de gebruiksoppervlakte en het aantal aanwezigen voor de hoogste geluidsuitstraling van de verschillende muziekevenementen. Sinds Psy-Fi editie 2017, is de podiumopstelling van het evenement nauwelijks aangepast, omdat met deze indeling de balans is gevonden tussen de gebruiksruimte voor muziekgeluid van een evenement enerzijds en de bescherming van de omliggende woningen anderzijds (door te voorkomen dat onduldbare hinder ontstaat).

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

Het is mogelijk dat bij de toekomstige evenementen podia anders worden opgesteld, waardoor een andere verdeling van het geluid ontstaat. Voor ieder evenement wordt met het opstellen van een akoestisch onderzoek voor het aanvragen van een evenementvergunning gewaarborgd, dat voor de beoogde podiumoptelling wordt doorgerekend, met welk geluidsniveau van de muziek, aan alle grenswaarden wordt voldaan. Bij Psy-Fi 2019 zijn op vier locaties podia met speakers en subwoofers geplaatst die een relevant geluidsniveau kunnen produceren. De organisatie van het festival heeft per podium aangegeven welke geluidsinstallatie geplaatst wordt en waar het Front Of House komt. Geen van de podia staat in een afgesloten tent. Op Main stage wordt het grootste geluidssysteem geplaatst. De overige drie podia hebben een gelijkwaardig systeem dat iets kleiner is dan het hoofdpodium (Main stage). Geluidsniveau FOH podia Voor het Maximaal alternatief is het geluidsniveau bepaald op basis van de grenswaarde van 103 dB(A) bij het FOH. Deze grenswaarde is vastgesteld in het convenant preventie gehoorschade, gericht op het beschermen van het gehoor van bezoekers. Voor het Plus alternatief is het geluidsniveau bepaald, op basis van het maximale niveau dat mogelijk is zonder de grenswaarden (binnenniveau in woningen en ter plaatse van de woninggevels) te overschrijden.

In onderstaande tabel staat een overzicht van de geluidsniveaus bij de FOH punten van de verschillende podia voor het Plus alternatief en Maximaal alternatief. tabel 2: geluidsniveaus FOH podia Gelduidsniveau FOH Punt

Omschrijving

101 102 103 105

Main stage Alternative Chill-out Global theater

Maximaal alternatief dB(A) 103 103 103 103

Plus alternatief dB(A) 98 96 96 96

2

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

Speakers Voor het Plus alternatief wordt op alle podia gebruikgemaakt van line-arrays. Voor het Maximaal alternatief gaan wij uit van de toepassing van conventionele speakers voor alle podia. De geluidsemissie van de speakers is aan de achterzijde en zijkanten lager in vergelijking met de voorzijde. Het verschil tussen het bronvermogen van de voor- en achterkant van de speakers is 10 dB. De hoogte van de speakers is bepaald op twee-derde van de hoogte van de muziekinstallatie. In de volgende tabel staat een overzicht van de uitgangspunten voor de speakers en podia. In het overzicht zijn ook de richting, breedte en de hoogte van de speakers en de afstand van het FOH-punt tot het podium opgenomen. tabel 3: uitgangspunten podia en speakers berekening geluidsniveau

Main stage Alternative Chill-out Global theater

Breedte speakeropstelling (m)

Openingshoek voor (graden)

Openingshoek achter (graden)

Uitstralingsrichting

Afstand FOH (m)

Bronhoogte speaker Plus alternatief (m)

18 12 12 12

110 110 110 110

250 250 250 250

Z NW O NW

25 25 25 25

5.9 3 2.3 2.3

Bronhoogte speaker Maximaal alternatief (m) 2 2 2 2

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

Op onderstaande afbeelding staan de podia en bronnen van het muziekevenement op een kaart weergegeven.

figuur 1: geluidsbronnen en indeling terrein muziekevenement

3

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

Op veel muziekevenementen worden tegenwoordig line-arrays gebruikt. Deze speakers kunnen het geluid zowel horizontaal als verticaal sturen naar het publieksvlak. In onderstaande figuur is de werking van de line-array weergegeven.

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

figuur 2: afbeelding voorbeeldwerking line-array

Voor dit akoestisch onderzoek gaan wij uit van een gemiddelde verticale richtwerking van een line-array die wij op basis van geluidsmetingen hebben vastgesteld. Uit een analyse van meetgegevens van evenementen in De Groene Ster van de afgelopen jaren, is gebleken dat linearray speakers een gemiddelde verticale richtwerking van 4 dB hebben. Wij gaan daarom voor dit onderzoek uit van een gemiddelde reductie voor de verticale richtwerking van 4 dB. Wij passen in het model handmatig een correctie toe, omdat de verticale richtwerking niet in het rekenmodel verwerkt kan worden. De verticale richtwerking is in het rekenmodel als reductie ingevoerd bij de voorzijde van de luidsprekers, bij podia waar line-arrays worden gebruikt. Subwoofers Subwoofers zijn boxen die de lage tonen in de muziek ondersteunen. Het bronvermogen van de subwoofers is daarom ingevoerd voor de 63 en 125 Hz frequentie. Voor alle subwoofers is een hoogte van 1.0 meter aangehouden. Voor het Plus alternatief gaan wij ervan uit dat alle subwoofers in een cardioïde opstelling worden geplaatst. Daardoor is voor dit podium de geluidsuitstraling naar de voorzijde hoger dan naar de achterzijde. De reductie naar de achterzijde is voor alle podia 15 dB. Bij het Maximaal alternatief wordt de cardioïde opstelling niet toegepast, waardoor het verschil tussen de geluiduitstraling van de voor- en achterzijde 10 dB is.

Voor de subwoofers is de correctie voor de verticale richtwerking niet toegepast, omdat deze een horizontale geluidsuitstraling hebben. De geluidsuitstraling van de subwoofers is in tegenstelling tot de line-array-speakeropstelling niet specifiek te richten op het publieksvlak, waardoor voor de verspreiding van het geluid ook geen rekening kan worden gehouden met extra reductie vanwege verticale richtwerking.

4

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

Muziekspectrum Voor muziekevenementen is het gebruikelijk om het muziekgeluid te berekenen op basis van standaard muziekspectra. De muziekspectra zijn bepaald door de Nederlandse Stichting Geluidshinder1. De spectra zijn vastgesteld per muzieksoort. Om te bepalen welk muziekspectrum representatief is voor het berekenen van het geluidsniveau van muziekevenementen heeft DGMR een analyse van meetgegevens gedaan. In dit onderzoek is het ultra bas spectrum gebruikt voor het Maximaal alternatief. Voor het Plus alternatief is het geluidsniveau zowel berekend op basis van het housespectrum als ultra bas spectrum. In dit onderzoek zijn de overige muziekspectra, zoals het pop- en het dancespectrum buiten beschouwing gelaten, omdat uit analyses van meetgegevens van eerdere evenementen is gebleken (notitie DGMR kenmerk: M.2017.1296.05.N001), dat deze spectra niet representatief zijn voor het berekenen van het geluid van muziekevenementen. Daarnaast ontstaan met het house- en ultra bas spectrum voor het muziekgeluid de hoogste geluidsniveaus in de omgeving, waardoor deze muziekspectra maatgevend zijn voor het berekenen van het geluid van een muziekevenement. In onderstaande tabel zijn de correctiewaarden voor het house- en ultra bas spectrum weergegeven op basis van de gemodelleerde speakers en subwoofers. tabel 4: correctiewaarden (Ci in dB) per octaafband

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

Omschrijving

Octaafbandmiddenfrequentie in Hertz 250 500 1k

31

63

125

Ultra bas spectrum Speaker Subwoofer

-

-9 -9

-8 -8

-8 -

-10 -

Housespectrum Speaker Subwoofer

-

-16 -16

-11 -11

-8 -

-7 -

2k

4k

-11 -

-11 -

-9 -

-7 -

-9 -

-10 -

Overige geluid muziekevenement Naast het muziekgeluid ontstaat bij een evenement geluidemissie door stemgeluid, installaties op het terrein, werktuigen en het verkeer dat van en naar het evenement rijdt. DGMR heeft in 2018 onderzoek gedaan naar het overige geluid dat bij evenementen op De Groene Ster ontstaat (kenmerk: M.2018.0459.03.R002, datum: 02-08-2018). Het onderzoek is gebaseerd op het evenement Psy-Fi 2018. Het overige geluid van Psy-Fi uit 2018 is representatief voor de muziekevenementen die in andere jaren worden georganiseerd. Een deel van het overige geluid ontstaat door sprekende mensen van de bezoekers op de campings. Op de campings is het niet toegestaan om muziekgeluid af te spelen, waardoor alleen stemgeluid ontstaat. Bij evenementen kunnen bezoekers op verschillende locaties op het recreatieterrein kamperen. Alle campers/caravans parkeren op het verharde parkeerterrein aan de noordzijde. De crew overnacht op een apart deel aan de westzijde van het terrein. Stemgeluid Op verschillende locaties op het terrein ontstaat geluid vanwege pratende en roepende mensen. Het stemgeluid is berekend op basis van de VDI-richtlijn 3770 ‘Emissionskenwerte technischer Schallquellen Sport- und Freizeitanlagen’. In de VDI-richtlijn zijn verschillende bronvermogens opgenomen voor het gebruik van de stem, zoals normaal praten of schreeuwen.

1

Nederlandse Stichting Geluidshinder (2015), Muziekspectra in horecabedrijven

5

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

De aanwezigheid van de mensen concentreert zich op een aantal locaties, namelijk bij de podia, de marktstraat/foodtrucks en op de campings. Het publiek verplaatst zich continu tussen de kampeerplaatsen (campings) en het festivalterrein. Ongeveer de helft van het publiek verblijft tijdens festivaltijden op het festivalterrein. De andere helft verblijft op de camping. ‘s Nachts zijn enkel het Alternative en Chill Out stage geopend. Dan verblijft circa 15 procent van het publiek op het festivalterrein en 85 procent van het publiek op de campings. Circa 95 procent van de bezoekers overnacht op het festivalterrein Voor het publiek bij de podia en het gebied daar direct omheen is voor het bronvermogen van het stemgeluid uitgegaan van normaal tot luid roepen (Lwr 85 dB(A) per persoon), waarbij maximaal 2/3 van de personen tegelijkertijd aan het woord is. Voor het publiek op het overige deel van het festivalterrein, is uitgegaan van een bronvermogen 70 dB(A) per persoon (spreken met verheven stemvolume), waarbij maximaal de helft van de personen tegelijkertijd aan het woord is. Op de bezoekerscampings is eveneens uitgegaan van 70 dB(A) per persoon voor spreken met verheven stemvolume, waarbij maximaal de helft van de personen aan het woord is. Circa 50 procent van de crew verblijft op de crew-camping.

Op de crew-camping is eveneens uitgegaan van 70 dB(A) per persoon voor spreken met verheven stemvolume, waarbij maximaal de helft van de personen aan het woord is.

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

Voor het berekenen van het stemgeluid van de bezoekers op de campings, zijn wij voor de PlanMER beoordeling in het onderzoek uitgegaan van het reguliere gebruik van de campings. Hierbij kamperen de mensen op camping noord, zuid en oost. Ook voor de aankondiging van de acts kan versterkt stemgeluid ten gehore gebracht worden (met een bronvermogen van 100 dB(A)). Dit duurt gemiddeld 2 minuten per act, maar vindt niet bij alle acts plaats. Voor het onderzoek is een inschatting gemaakt van de duur van de aankondiging van de acts. In verhouding tot andere geluiden op het festivalterrein levert het geluid van de aankondiging van de acts geen akoestisch relevante bijdrage. Verkeersaantrekkende werking en parkeren (motorgeluid van parkerende auto’s/campers) De bezoekers komen en vertrekken per pendelbus/bus ov (36,5%), camper (10%), auto (50%) of lopend/fietsend. Ongeveer 85% van de bezoekers komt en vertrekt in de dagperiode, 10% in de avondperiode en 5% in de nachtperiode. Geluid van aggregaten en andere installaties Bij een muziekevenement wordt gebruik gemaakt van verschillende aggregaten en materieel. De aggregaten staan verspreid over het evenemententerrein. Ook worden tijdens het evenement enkele werktuigen gebruikt. Het materieel rijdt evenredig verdeeld over het terrein.

2.4 Rekenmethode Om een berekening van de geluidsniveaus te kunnen maken, is voor dit onderzoek een aantal uitgangspunten vastgesteld. De geluidsbelasting is op de volgende manier berekend: • Het geluid is berekend met rekenprogramma Geomilieu. De geluidsbelasting van het wegverkeer is berekend op basis van de rekenmodule RMG2012, die gebaseerd is op het Reken– en meetvoorschrift geluid 2012. Het muziekgeluid en overige geluid bij evenementen is berekend met de module HMRI, die gebaseerd is op de Handleiding meten en rekenen industrielawaai.

6

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

•

•

•

• • • •

•

•

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

•

•

De meteocorrectie is niet in de berekeningen toegepast. Uit jurisprudentie volgt dat deze correctie niet wordt gebruikt voor de berekening van het geluid bij evenementen, omdat er geen sprake is van een jaargemiddelde situatie2. Voor muziekgeluid is geen bedrijfsduurcorrectie toegepast. Volgens de Handleiding meten en rekenen industrielawaai (HMRI), wordt deze correctie niet gebruikt voor een onderzoek naar muziekgeluid. De strafcorrectie van 10 dB voor muziekgeluid is niet toegepast. Voor de berekening van het geluid van muziekevenementen, die een beperkt aantal dagen per jaar voorkomen, wordt deze strafcorrectie standaard niet gebruikt, omdat de grenswaarden specifiek voor muziekgeluid zijn vastgesteld3. De geluidsbelasting van het wegverkeer is berekend exclusief aftrek van de Wet geluidhinder. Voor de contouren is gerekend zonder afschermende werking van bebouwing. Het geluidsniveau is berekend op basis van het dB(A) niveau. Het geluidsniveau is berekend op een rekenhoogte van 50 cm en 150 cm. Voor de vogels die gevoelig zijn voor de frequenties 250 kHz en hoger, is in principe alleen de hoogte 50 cm relevant. Wij hebben de gecumuleerde geluidsniveaus (het muziekgeluid, het verkeersgeluid en het overige geluid van het evenement) bepaald door de afzonderlijke bijdragen zonder correctiefactoren energetisch op te tellen.

De geluidscontouren van de evenementen zijn gemaakt op basis van de volgende dosismaten ∙ De luidruchtigste 1 minuut (LAeq – 1 minuut). ∙ De etmaalgemiddelde waarde (LAeq – 24 uur). De gecumuleerde geluidscontouren zijn alleen voor de etmaalgemiddelde waarden (L Aeq – 24 uur) gemaakt. Het LAeq – 24 uur is berekend door een reductie toe te passen op de waarden van de luidruchtigste minuut. Op basis van de meetgegevens hebben wij per podium het verschil berekend tussen het gemeten equivalente geluidsniveau tijdens het evenement en de waarden van L Aeq – 1 minuut. Met deze verschillen zijn de bronvermogens van de podia gecorrigeerd. De berekening gaat ervan uit dat het equivalente geluidsniveau tijdens het evenement het hele etmaal optreedt. Aangezien het geluidsniveau bij een muziekevenement tijdens een deel van het etmaal lager is, wordt met toepassing van deze methode een overschatting van het geluidsniveau voor het 24-uursgemiddelde gemaakt Voor het geluid van het evenement is ook een variant inzichtelijk gemaakt waarbij het maximale geluidsniveau met een geluidcontour is berekend. De maatgevende maximale geluidsniveaus ontstaan vanwege het muziekgeluid. Bij gelijksoortige evenementen in het Gelredome heeft DGMR langdurige geluidsmetingen uitgevoerd (rapport met kenmerk: I.2006.0216.00.R001).

Uit deze metingen blijkt dat het maximale geluidsniveau (LAmax) van muziekgeluid bij evenementen maximaal 13 dB hoger is dan het equivalente geluidsniveau, bepaald over de duur van het evenement. Voor de berekening van het maximale geluidsniveau is daarom een correctie van 13 dB toegepast ten opzichte van het equivalente geluidsniveau, bepaald over de duur van het evenement. Voor het maximale geluidsniveau (L Amax) is alleen de variant doorgerekend waarbij het hoogste geluidsniveau in de omgeving ontstaat (250 Hz en hoger op 1,5 meter hoogte).

2

Uitspraak Raad van State evenementen Wijthmenerplas Zwolle ECLI: RVS 2015:3940 Uitspraak Raad van State Evenementen Hoge Woerd Utrecht: ECLI:NL:RVS:2017:3444. 3 Uitspraak Raad van State evenementen buitengebied Echt Susteren: ECLI:NL:RVS:2017:1593

7

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

•

Bepaalde vogelsoorten zijn gevoelig voor geluid in specifieke frequentiegebieden. Voor het natuuronderzoek hebben wij daarom de geluidcontouren voor het muziekgeluid voor verschillende frequentiegebieden berekend. Wij maken daarom de volgende varianten inzichtelijk om de invloed van het muziekgeluid op de dieren inzichtelijk te kunnen maken: ∙ Geluidsniveau vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger. ∙ Geluidsniveau vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger. ∙ Geluidsniveau vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger.

2.5 Opbouw en afbouw evenementen In augustus 2018 heeft DGMR een onderzoek uitgevoerd naar het overige geluid dat ontstaat bij Psy-Fi (rapportage met kenmerk: M.2018.0459.03.R002). In het onderzoek is het geluid berekend van onder andere verkeer, opbouw- en afbouwwerkzaamheden, stemgeluid en installaties. Uit het onderzoek blijkt dat het geluid dat ontstaat als gevolg van de opbouw- en afbouwwerkzaamheden van een muziekevenement, op alle woningen voldoet aan de grenswaarde van 50 dB(A) voor de dagperiode en 45 dB(A) voor de avondperiode en 40 dB(A) in de nachtperiode. De bijdrage van de opbouw- en afbouwwerkzaamheden van een muziekevenement zijn daarom verwaarloosbaar ten opzichte van het geluid van muziekevenementen en de provinciale weg, waardoor geen relevante cumulatie ontstaat. Omdat de werkzaamheden geen relevant geluidsniveau op de omgeving veroorzaken, is in dit onderzoek geen aparte berekening van de opbouw- en afbouwwerkzaamheden gemaakt en is de bijdrage niet meegenomen in de cumulatieve berekeningen.

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

3. Resultaten In de bijlage staan de resultaten van de berekende geluidscontouren van de muziekevenementen voor het Plus alternatief en Maximaal alternatief. Hieronder staat een overzicht van de betreffende contouren met de bijbehorende kaartnummers, die voor muziekevenementen zijn gemaakt. De kaarten met geluidcontouren zijn toegevoegd in bijlage 1. Maximaal alternatief Geluid muziekevenement (LAeq – 1 minuut) ultra bas spectrum 5.11. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.12. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.13. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.14. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 5.15. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. Geluid muziekevenement (LAeq – 24 uur) ultra bas spectrum 5.21. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.22. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.23. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.24. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 5.25. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte.

8

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

Cumulatie muziekevenement, wegverkeer en overig geluid (L Aeq 24 uur) ultra bas spectrum 5.31. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.32. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.33. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 5.34. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 5.35. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. Plus alternatief Geluid muziekevenement (LAeq – 1 minuut) housespectrum 6.11. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.12. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.13. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.14. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 6.15. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte.

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

Geluid muziekevenement (LAeq – 24 uur) housespectrum 6.21. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.22. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.23. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.24. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 6.25. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. Cumulatie muziekevenement, wegverkeer en overig geluid (L Aeq 24 uur) housespectrum 6.31. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.32. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.33. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 6.34. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 6.35. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. Geluid muziekevenement (LAmax) housespectrum 6.41. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 1,5 meter hoogte. Geluid muziekevenement (LAeq – 1 minuut) ultra bas spectrum 6.51. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. Geluid muziekevenement (LAeq – 1 minuut) ultra bas spectrum 7.11. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte.

7.12. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 7.13. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 7.14. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 7.15. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. Geluid muziekevenement (LAeq – 24 uur) ultra bas spectrum 7.21. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte. 7.22. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 7.23. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 0,5 meter hoogte. 7.24. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 1 kHz en hoger 1,5 meter hoogte. 7.25. Vanaf de octaafband met middenfrequentie van 2 kHz en hoger 1,5 meter hoogte.

9

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

Geluid muziekevenement (LAeq – 1 minuut) verschil house spectrum en ultra bas spectrum 7.26. Verschil house en ultra bas spectrum 60 dB(A) contourlijn vanaf de octaafband met middenfrequentie van 250 Hz en hoger 0,5 meter hoogte (Laeq 1-minuut).

k:\doc\m\2020\014602\m2020014602n002v2 geluidcontouren onderzoek natuur planmer.docx 06-01-2023

ing. M.H.M. (Michel) van Kesteren DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V.

10

Geluidscontouren PlanMER evenementen onderzoek natuur PlanMER

Bijlage 1 Titel

Geluidscontouren muziekevenementen

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.1 Maximaal alternatief Muziekevenement [Laeq 1min]

Sierdswiel

511 vanaf 250 Hz en 0,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.1 Maximaal alternatief Muziekevenement [Laeq 1min]

Sierdswiel

512 vanaf 1 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.1 Maximaal alternatief Muziekevenement [Laeq 1min]

Sierdswiel

513 vanaf 2 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.1 Maximaal alternatief Muziekevenement [Laeq 1min]

Sierdswiel

514 vanaf 1 KHz en 1,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.1 Maximaal alternatief Muziekevenement [Laeq 1min]

Sierdswiel

515 vanaf 2 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.2 Maximaal alternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

521 vanaf 250 Hz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.2 Maximaal alternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

522 vanaf 1 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.2 Maximaal alternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

523 vanaf 2 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.2 Maximaal alternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

524 vanaf 1 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.2 Maximaal alternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

525 vanaf 2 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB

Houtwielen

60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.3 Maximaal alternatief cumulatie muziekevenement, wegverkeer en overig geluid [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

531 vanaf 250 Hz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H

Houtwielen

40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.3 Maximaal alternatief cumulatie muziekevenement, wegverkeer en overig geluid [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

532 vanaf 1 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H

Houtwielen

40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.3 Maximaal alternatief cumulatie muziekevenement, wegverkeer en overig geluid [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

534 vanaf 1 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 24 H

Houtwielen

40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

5.3 Maximaal alternatief cumulatie muziekevenement, wegverkeer en overig geluid [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

535 vanaf 2 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 24 H

Houtwielen

40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.1 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 1min]

Sierdswiel

611 vanaf 250 Hz en 0,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.1 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 1min]

Sierdswiel

612 vanaf 1 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.1 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 1min]

Sierdswiel

613 vanaf 2 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.1 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 1min]

Sierdswiel

614 vanaf 1 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.1 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 1min]

Sierdswiel

615 vanaf 2 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 1 min 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.2 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

621 vanaf 250 Hz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.2 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

622 vanaf 1 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.2 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

623 vanaf 2 kHz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.2 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

624 vanaf 1 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.2 Plusalternatief Muziekevenement [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

625 vanaf 2 kHz en 1,5 meter hoogte LAeq 24 H 40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB

Houtwielen

70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.3 Plusalternatief cumulatie muziekevenement, wegverkeer, overig geluid [LAeq 24 uur]

Sierdswiel

631 vanaf 250 Hz en 0,5 meter hoogte LAeq 24 H

Houtwielen

40-49 dB 50-59 dB 60-69 dB 70-79 dB 80-89 dB 90 dB en hoger

G r u tt e W i e l e n

N355

Tytsjerk Lytse Wielen

Esri Nederland, Community Map Contributors

Nije Wielen 0

Merjedobbe

± Geluidscontouren rond recreatiegebied De Groene Ster

0.1 0.2 0.3 Kilometers

0.4

Project: PlanMER evenementen Groene Ster te Leeuwarden Kenmerk: M.2020.0146 NUI Auteur:

Bijlage 3

PlanMER evenementen Groene Ster Leeuwarden plan Plangebied Groene Ster

Wegen Provinciale weg Gemeentelijke weg

6.3 Plusalternatief cumulatie muziekevenement, wegverkeer, overig geluid [LAeq 24 uur]